III SA/GL 1293/18

III SA/Gl 1293/18 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2019-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Orzepowska-Kyć /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne
Prawo geologiczne i górnicze
Sygn. powiązane
II GSK 18/20 - Wyrok NSA z 2023-04-13
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2126
art. 140 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant St. ref. Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. sprawy ze skargi P.S. (S.) na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydobywanie kopaliny bez koncesji oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach decyzją z [...]r. nr: [...], po rozpatrzeniu odwołania P.S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: PW "A'’’ P.S. (dalej: strona, skarżący) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z [...]r. nr [...], l.dz. [...], ustalającą opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 2.694 Mg kruszywa naturalnego (piasku) z działki nr [...], położonej w miejscowości S. (gmina S., powiat k., województwo z.).
W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r, poz. 1257, ze zm., dalej k.p.a.) w związku z art. 140 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126, ze zm., dalej p.g.g.).
Z akt administracyjnych wynika, że po zawiadomieniu o nielegalnym wydobyciu piasku z działek o nr: [...]i [...]w miejscowości S. oraz z działki nr [...] w miejscowości K. w gminie S., pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w P. (OUG) [...] r. przeprowadzili wizję terenową na ww. nieruchomościach. Na działce nr [...] stwierdzono istnienie zbiornika wodnego powstałego w wyniku prowadzonej eksploatacji. Skarpy zbiornika były porośnięte roślinnością, co świadczyło, iż roboty były prowadzone kilkanaście lat temu. Od strony zachodniej w zbiorniku wodnym następowało zwałowanie mas ziemnych. Na działce nr [...] nie stwierdzono wydobywania kopaliny. Na działce nr [...] w części południowo-wschodniej stwierdzono składowanie na pryzmach gruzu budowlanego, z kolei w części północno-wschodniej istniało wyrobisko ze świeżymi śladami po wydobywanej kopalinie (drobny piasek). Od strony wschodniej wyrobisko zostało częściowo zazwałowane masami nadkładowymi. Na obrzeżu wyrobiska ustawiona była koparka przygotowana do pracy. W czasie przeprowadzania wizji trenowej operator koparki (brat strony) załadował urobek na samochód ciężarowy MAN i zawiózł piasek do siedziby firmy skarżącego. W trakcie dalszych czynności ustalono, że koparka i samochód ciężarowy należą do firmy skarżącego. Działka nr [...] jest własnością skarżącego, natomiast właścicielem działek nr [...] i [...] jest Gmina S. W trakcie wizji terenowej [...] r. pracownik OUG w P, posiadający uprawnienia mierniczego górniczego, dokonał obmiaru wyrobiska. Sporządzono też dokumentację fotograficzną.
W czasie przesłuchania [...] r. skarżący zeznał m.in., że: z działki nr [...] pobrał kruszywo (piasek) na własne potrzeby do budowanego domu mieszkalnego w ilości dwóch wywrotek (2 x 15 m2), tj. jedną wywrotkę 13.05.2016 r. i jedną wywrotkę tydzień temu. W miejscu, z którego pobrał piasek istniało już wyrobisko dlatego pobrał go z tego fragmentu działki. Nie zgłaszał zamiaru wydobywania kopaliny na własne potrzeby. Teren działki [...] jest ogólnie dostępny został przekształcony prowadzonym wydobyciem kruszywa w latach wcześniejszych przez inne osoby. Jeżeli potrzebuje kruszywa do prowadzonej działalności pobiera je z własnej żwirowni [...].
W dniu 16 maja 2016 r. na podstawie pomiarów wykonanych w czasie wizji terenowej pracownik OUG, posiadający uprawnienia mierniczego górniczego, sporządził dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji, przy czym do obliczeń przyjęto jedynie wyrobisko zlokalizowane w części północno- wschodniej działki nr [...], w którym [...] r. stwierdzono świeże ślady eksploatacji. Zgodnie z tą dokumentacją, objętość kopaliny wydobytej bez koncesji z ww. wyrobiska wyniosła 1683,84 m3, co po przeliczeniu na jednostkę masy dało 2694 Mg.
Po wszczęciu wobec strony postępowania, w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej, 7 lipca 2016 r. pracownicy OUG przeprowadzili kolejną wizję terenową i stwierdzili m.in., że istniejące w trakcie poprzedniej wizji [...] r. wyrobisko w północno-wschodniej części działki nr [...] zostało wypełnione masami ziemnymi. W dniu 7 lipca 2016 r. na terenie wymienionej działki nie było koparki ani innych maszyn służących do wydobycia kopaliny.
Organ pierwszoinstancyjny decyzją z [...]r. nr [...], l.dz. [...], ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 2 694 Mg piasku z działki nr [...], położonej w S., w wysokości [...]zł.
Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącego organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując m.in.: że po ponownym rozpatrzeniu .sprawy organ I instancji powinien rozważyć możliwość wszczęcia postępowania w stosunku do Gminy S. i przesłuchania jej w charakterze strony, w celu ustalenia jej roli przy wydobywaniu kopaliny bez koncesji lub ewentualnego pozyskania informacji na temat innych podmiotów dokonujących wydobywania kopaliny bez koncesji. (...) Ponadto organ I instancji powinien rozważyć możliwość przeprowadzenia dowodów wskazanych przez stronę w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, w tym między innymi poprzez zweryfikowanie faktur VAT, pod względem ich autentyczności poprzez wezwanie do dołączenia kopii faktur potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez upoważnione podmioty oraz czasookresu jakiego dotyczą, w celu ustalenia, czy mogą stanowić dowód w sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji przesłuchał osobę upoważnioną do reprezentacji Gminy S. oraz pozyskał z Urzędu Gminy i Miasta w S. szereg dokumentów dotyczących działki nr [...], w tym m.in. zgłoszenia nielegalnego wydobycia do organów ścigania oraz do Starostwa Powiatowego w K. Dyrektor OUG pozyskał również poświadczone za zgodność z oryginałem kopie faktur VAT, dokumentujących zakupy piasku przez przedsiębiorstwo skarżącego. Następnie decyzją z [...] r. organ pierwszoinstancyjny ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 2 694 Mg piasku z działki nr [...], położonej w S., wskazując, że opłata ustalana jest. w granicach bieżącej eksploatacji stwierdzonej w dniu [...] r., prowadzonej od rzędnej 21,3 m do rzędnej 13,5 m n.p.m. wyrobiskiem wgłębnym o pow. 739,09 m2, które następnie zasypano do rzędnych otaczającego terenu, prowadzonej w 2016 r. (do [...] r.). Wysokość ustalonej opłaty podwyższonej wyniosła [...] zł.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie w części i ustalenie opłaty podwyższonej za wydobycie jedynie ok. 30 m2 piasku, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu decyzji w pierwszym rzędzie organ wskazał, że już w kwietniu 2016 r. osoba, podająca się za E.R., poinformowała Dyrektora OUG w P., iż strona nielegalnie wydobywa na "olbrzymią skałę" piasek m.in. z działki nr [...]. Okoliczność, iż w granicach wspomnianej nieruchomości nielegalnie prowadzona jest działalność, obejmująca składowanie gruzu, ziemi, kruszywa, asfaltu i odpadów oraz eksploatację kruszywa naturalnego, dowodzi też zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa z [...] r. wystosowane przez Burmistrza Gminy i Miasta S. do Posterunku Policji w S. Obmiar wyrobiska dokumentujący skalę prowadzonych robót został wykonany [...] r. przez pracownika OUG posiadającego stosowne kwalifikacje miernicze oraz dysponującego odpowiednim sprzętem pomiarowym (urządzenie Trimble R8s), pozwalającym na dokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego i ustalenie kubatury powstałego wyrobiska. Po uwzględnieniu warstwy humusu (0,65 m), ustalono ilość wydobytego piasku z działki nr [...] na 1683,84 m3 tj. na 2694 Mg.
Odnosząc się do kwestii prawidłowości ustalenia podmiotu wydobywającego kopalinę wyrobiska zlokalizowanego w północno-wschodniej części działki nr [...], organ wskazał, że [...] r. pracownicy OUG przeprowadzający wizję na terenie przedmiotowej nieruchomości, stwierdzili, że znajdowała się na niej koparka, należąca do skarżącego. Operator koparki - brat odwołującego, załadował piasek na samochód ciężarowy, należący do skarżącego i odwiózł piasek do firmy skarżącego. Te okoliczności zdaniem organu, potwierdzają wiarygodność wcześniejszego zawiadomienia o nielegalnym wydobyciu piasku przez skarżącego. Świeże ślady wydobycia jednoznacznie wskazują na to, że to właśnie przy użyciu ww. koparki powstało wyrobisko w północno-wschodniej części działki nr [...]. W tym stanie rzeczy skarżący nie dał wiary wyjaśnieniom odwołującego, iż z przedmiotowej nieruchomości pobrał na własne potrzeby tylko dwie wywrotki piasku, tj. razem ok. 30 m3.
Organ zaakcentował też, że skarżący od 2004 r. jest właścicielem działki sąsiadującej z gminną działką nr [...]. Zaś firma skarżącego zajmuje się m.in. robotami ziemnymi, sprzedażą kruszyw, wyburzeniami oraz kruszeniem gruzu. Strona sama wyjaśniła, że na obu działkach, tj. nr [...] i [...], gromadziła gruz budowlany . Organ zaznaczył, że na działce nr [...] znajdowało się również znacznych rozmiarów wyrobisko. Dowodzą tego ortofotomapy pozyskane poprzez aplikacje Google, Earth, jak i Geoportal. Wyrobisko to obejmowało nie tylko działkę nr [...], ale również część działki nr i [...]. Na działce nr [...] zostało w 1999 r. udokumentowane w kat. C1 złoże kruszywa naturalnego "[...]", co wynika z ortofotomapy dostępnej poprzez system informacji przestrzennej województwa zachodniopomorskiego wykonanej w 2013 r. Zleceniodawcą wykonania ww. dokumentacji geologicznej był ojciec strony. Udokumentowane zasoby tego złoża wynosiły 91 tys. ton. Jednakże ze zdjęć Google Earth w okresie zarówno przed 31 sierpnia 2008 r. jak i po tej dacie, aż do 26 lipca 2013 r., a więc również w okresie, gdy właścicielem nieruchomości był skarżący, wynika, że pod pozorem budowy stawu, wspomniane złoże zostało w całości lub w części wyeksploatowane. Zdaniem organu mija się z prawdą skarżący zeznając 7 lipca 2016 r., iż zbiornik wodny wykonany został jeszcze przed 2004 r. przez jego ojca. Co prawda, w aktach sprawy znajduje się zgłoszenie o przystąpieniu do budowy zbiornika z 5 kwietnia 2002 r., jednak samo jego powstanie, na podstawie zdjęć dostępnych poprzez aplikację Google Earth, należy datować na okres pomiędzy 2 sierpnia 2009 r. a 26 lipca 2013 r. Zresztą sama powierzchnia zbiornika wykraczała poza obrys złoża, co potwierdza ortofotomapa dostępna poprzez system informacji przestrzennej województwa zachodniopomorskiego wykonana w 2013 r. W ocenie organu wynika z tego, że w ramach rzekomej budowy zbiornika wodnego wyeksploatowano najprawdopodobniej znacznie więcej kopaliny, niż to wynika z dokumentacji geologicznej. Strona zasypywała wspomniany zbiornik, twierdząc iż lokuje tam masy ziemne. Samo złoże [...] do dnia dzisiejszego nie zostało rozliczone i nadal widnieje w Krajowym Bilansie Zasobów Złóż Kopalin jako złoże o zasobach rozpoznanych, ale jeszcze nie eksploatowane. Z kolei, na działkach o nr: [...], [...] oraz częściowo na działce nr [...], objętej niniejszym postępowaniem, w przeszłości udokumentowano i eksploatowano złoże "K.". Złoże to w Krajowym Bilansie Zasobów Złóż Kopalin widnieje jako złoże zaniechane.
Na podstawie tych okoliczności, organ stwierdził, że odwołującemu znany był fakt występowania na sąsiedniej działce nr [...] kopaliny użytecznej oraz kierunki jej zastosowania. Strona sama wyjaśniła, że prowadzi również własną żwirownię "[...]", znajdującą się ok. 11 km w linii prostej od miejscowości S.. Tak więc, w zakresie działalności gospodarczej strony mieści się też działalność górnicza. Organ stwierdził, że strona jest profesjonalistą w obrocie gospodarczym, należy więc od niej wymagać, iż działalność górniczą prowadzi w sposób świadomy, na podstawie ostatecznych koncesji i ze znajomością obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, w szczególności p.g.g.
W tej sytuacji organ zarzuty zawarte w odwołaniu uznał za bezpodstawne.
W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając:
1) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. poprzez jego zastosowanie w oparciu o bezpodstawne stwierdzenie, iż skarżący wydobył kruszywo w łącznej ilości 2.694 Mg. Organ zastosował ww przepisy w oparciu o domniemanie, iż skoro to skarżącego "przyłapano na gorącym uczynku" [...] r. to pozostawał on jedynym wydobywającym, podczas gdy skarżący nie dokonał wydobycia kruszywa we wskazanej ilości; zatem brak było podstaw do obciążenia go odpowiedzialnością za wydobycie 2.694 Mg kruszywa. Skarżący dokonał wydobycia kruszywa w ilości dwóch wywrotek (2x15m3);
2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na jego przebieg i wynik - art. 78. § 1 k.p.a., poprzez odmówienie dopuszczenia dowodów z uzupełniającego przesłuchania skarżącego oraz świadków, podczas gdy wniosek ten przedstawiono na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy;
3) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na jego przebieg i wynik, tj. art. 107 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt i k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a poprzez brak rozpoznania w całokształcie merytorycznie spraw, brak należytego uzasadnienia decyzji;
4) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na jego przebieg i wynik, tj. art. 28 k.p.a. poprzez brak ustalenia jakie podmioty powinny być uznane za stronę niniejszego postępowania;
5) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na jego przebieg i wynik, tj. art. 6 k.p.a., poprzez wydanie decyzji nie znajdującej oparcia w przepisach prawa, a co za tym idzie, niedopuszczalnej;
6) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na jego przebieg i wynik, tj. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń w zakresie stanu faktycznego w oparciu o pismo z 23 kwietnia 2016 r., którego nadawcą miała być E. R., podczas pismo nie było własnoręcznie przez nią podpisane, a świadek oświadczyła, że pisma nie składała; zaś po tym jak Organ I instancji zwrócił się do świadka o udzielenie informacji w zakresie nielegalnego pozyskiwania kopaliny, wskazała, że nie posiada dostatecznej wiedzy żeby mogła odpowiedzieć na postawione jej pytania;
7) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na jego przebieg i wynik, tj: art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego zebranego materiału dowodowego, niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy stanowiących postawę rozstrzygnięcia;
8) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na jego przebieg i wynik tj. art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przejawiające się w dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów oraz niedostatecznym wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niepodjęciu przez działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy, co skutkowało błędnym ustaleniem, że doszło wydobycia przez skarżącego kruszywa we wskazanej w decyzji ilości oraz obciążeniem skarżącego odpowiedzialnością za jego wydobycie. Organ II instancji nie ustalił rzeczywistej ilości wydobytej przez skarżącego kopaliny, nie ustalił okresu początkowego wydobywania kopaliny;
9) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na jego przebieg i wynik tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak merytorycznego uzasadnienia na jakiej podstawie organ przyjął rzedną 21,3 m n.p.m.; brak wskazania daty początkowej, od jakiej skarżący miałby wydobywać kruszywo (brak wskazania nawet przybliżonego czasookresu, posługiwanie się pojęciami nieostrymi, tj. "bieżąca eksploatacja".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz.718 ze zm. – dalej zwana p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.
Analizując przepisy prawne regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 P.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 P.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty, stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 P.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:
1) prac geologicznych;
2) wydobywania kopalin ze złóż;
3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;
4) podziemnego składowania odpadów;
5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.
W rozumieniu P.g.g. (art. 6 ust. 1 pkt 3) kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w P. przeprowadzili [...] r. oględziny działki [...] oraz oględziny sąsiadujących z nią działek i stwierdzili wydobycie kopaliny - piasku z wyrobiska wgłębnego położonego w obrębie działki ewid. nr [...] w m. S., gm. S., pow. k., stanowiącej własność Gminy S..
W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że bezspornym jest, że właścicielem tej działki jest Gmina S.. Strona skarżąca nie posiada koncesji na wydobywanie kopalin na podstawie ustawy P.g.g., ani też na inną eksploatację tej działki.
Słusznie zatem organy stwierdziły, że czynności wykonywane przez skarżącą stanowiły działalność górniczą, polegającą na wydobyciu kopaliny w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. Sama skarżąca nie przeczyła tym ustaleniom, twierdząc, że wydobycia kopaliny na terenie spornej działki dokonała tylko dwa razy na potrzeby budowy swojego domu w ilości 30 m3. Twierdziła też, że wydobycie kopaliny mogło następować z udziałem innych osób, bowiem teren działki jest ogólnie dostępny.
W ocenie Sądu z zebranego materiału dowodowego wynika, że wydobycie kopaliny odbywało się za zgodą strony i na jej rzecz. Świadczy o tym chociażby fakt, że [...] r. tj. w dniu oględzin działki nr [...] przez pracowników OUG, na obrzeżu świeżego wyrobiska na tej działce, ustawiona była koparka jednonaczyniowa typu DOOSAN 340 LC przygotowana do pracy, oznaczona jako własność firmy skarżącego. Ponadto na teren działki przyjechał samochód ciężarowy, który po załadowaniu piaskiem przyjechał do siedziby skarżącego. Skarżący nie posiadał zgody na korzystanie z tej działki. Strona wykonuje działalność gospodarczą związaną z koniecznością wykorzystywania znaczącej ilości kopalin. Wskazują na to zarówno kody PKD określone we wpisie firmy skarżącego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, jak i złożone przez skarżącego wyjaśnienia, co do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Słusznie też zauważył organ, że nie można dać wiary wyjaśnieniom skarżącego, że pobiera kruszywo z własnej żwirowni "[...]", gdyż nie znalazło to potwierdzenia w wynikach kontroli przeprowadzonej 12 lipca 2017 r. przez OUG w P. w zakładzie górniczym "[...]". Z ustaleń kontroli, a także wyjaśnień złożonych przez skarżącego 12 lipca 2017 r. wynika , że wydobywanie kopaliny z ww. zakładu odbywało się od marca 2017 r. do 6 lipca 2017 r. Zatem kopalina w 2016 r. musiała być uzyskiwana z innych źródeł niż wskazany zakład górniczy. Skarżący nie wskazał jakich. Stąd też stanowisko organu nadzoru górniczego, że skarżący pozyskiwał kruszywo z działki [...] bez uzyskania wymaganej przepisami koncesji jest zasadne.
Słusznie też organy nie dały wiary stronie skarżącej, że piasek pozyskiwały inne nieustalone osoby. Wersji tej nie potwierdzili wskazani przez stronę skarżącą świadkowie: G.L., T.S., Z.S., którzy nie potwierdzili wydobycia kopaliny przez inne podmioty w 2016 r. Za wyjątkiem E.L. i D.S., którzy zaprzeczyli, że strona skarżąca wydobywała kruszywo ze spornej działki. Słusznie organ ocenił zeznania tych dwóch świadków, jako niewiarygodne w kontekście zebranego materiału dowodowego.
Niezasadne zatem okazały się zarzuty skargi sformułowane w pkt. 1 i 4.
W tym stanie rzeczy wymierzenie opłaty podwyższonej stronie skarżącej było – zdaniem Sądu - uzasadnione.
Zgodnie z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.
Sąd podziela ustalenia organów co do ilości wydobytej kopaliny. Prawidłowo przyjęto stan eksploatacji złoża istniejący [...] r. Bez znaczenia jest ustalenie daty początkowej tej eksploatacji, gdyż eksploatacja została stwierdzona właśnie [...] r. Nie oznacza to jak twierdzi strona skarżąca, że w tym dniu wydobyto 2694 Mg kopaliny. Wskazać trzeba, że w trakcie wizji terenowej [...] r. pracownik OUG, posiadający uprawnienia mierniczego górniczego, dokonał obmiaru wyrobiska w północno-wschodniej części działki oraz wykonał dokumentację fotograficzną. Na podstawie tych pomiarów mierniczy górniczy sporządził dokumentację ilości kopaliny wydobytej bez koncesji. Obliczył objętość wydobytej kopaliny z części wyrobiska wgłębnego o powierzchni 737 m2 (ograniczonej do świeżych śladów eksploatacji stwierdzonej 13.05.2016 r.) i wysokości skarp od 5 m do 6 m na części działki [...] wyliczona (w aneksie) pomniejszona o kubaturę mas ziemnych o średniej grubości przyjętej do obliczeń 0,65 m, zdeponowanych na stropie złoża wcześniej, wynosi 1 683,84 m3. Do obliczenia ilości wydobytej kopaliny w tonach przyjęto ciężar objętościowy kopaliny 1,60 Mg/m3 dla piasku. Zatem wydobyto nielegalnie bez koncesji 1 683,84 m3 x 1,60 Mg/m3 = 2 694,144 Mg kopaliny. Do obliczenia opłaty podwyższonej przyjęto wielkość 2 694 Mg kopaliny - kruszywa naturalnego (piasku).
Do naliczenia opłaty podwyższonej prawidłowo zastosowano stawki określone w obwieszczeniu Ministra Środowiska z 25 sierpnia 2015 r. w sprawie stawek opłat na rok 2016 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego (M.P. z 2015 r. poz. 817), gdyż zgodnie z art. 140 ust. 5 w zw. ust. 3 pkt 3 Prawa geologicznego i górniczego opłaty podwyższone za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji ustala się, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. W konsekwencji podwyższona opłata eksploatacyjna wynosi: 2 694 Mg x (0,58 zł/Mg x 40) = 2 694 Mg x 23,20 zł/Mg = 62 500,80 zł, po zaokrągleniu 62 501 zł.
Niezasadny zatem okazał się zarzut sformułowany w pkt. 8 i 9 skargi.
Odnosząc się do pozostałych zrzutów skargi, wskazać przyjdzie, że koncentrują się one w zasadzie wokół naruszenia przepisów prawa procesowego.
Zdaniem Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.
W szczególności bezzasadny okazał się zarzut opisany w pkt. 2 skargi, dotyczący naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. W tym miejscu wskazać należy, że w myśl tego przepisu żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zdaniem strony skarżącej koniecznym było uzupełniające przesłuchanie skarżącego oraz świadków, na okoliczność stwierdzenia wydobywania kruszywa przez różne podmioty. W ocenie Sądu słusznie uznały organy, że wskazana okoliczność procesowa została udokumentowana w sposób prawidłowy innymi dowodami w postaci map lotniczych, informacji pozyskanych od organów administracji samorządowej: Gminy S. i Starostwa Powiatowego w K. Te dowody wskazują, że w okresach wcześniejszych w 2007 r. w innych częściach działki była prowadzona nielegalna eksploatacja, przed 2012 r. były tam składowane przez okoliczną ludność odpady. Nielegalne wydobycie kopaliny Gmina stwierdziła dopiero w czerwcu 2016 r. Słusznie zatem organ stosownie do postanowień art. 78 § 2 k.p.a. nie uwzględnił żądania przeprowadzenia wskazanych przez stronę dowodów, gdyż żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonej innymi dowodami. Ponadto brak jest przepisów prawa, które nakazywałyby ponowne przeprowadzanie tych samych dowodów. Zarówno strona jak i świadkowie wskazywani przez stronę byli już słuchani. Ponadto w toku postępowania strona mogła czynnie uczestniczyć i składać oświadczenia.
Niezasadne okazały się też zarzuty określone w pkt. 6 skargi, dotyczące ustaleń w zakresie stanu faktycznego w oparciu o pismo z 23 kwietnia 2016 r., którego nadawcą miała być E.R.. W ocenie Sądu z uzasadnienia decyzji organów nadzoru nie wynika, aby ustalenie stanu faktycznego oparły na zeznaniach tego świadka.
Nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania opisanych w pkt. 3 i 8 skargi.
W żadnym razie organ nie naruszył art. 15 k.p.a. Zagwarantowana w tym przepisie zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nie spełnia powyższego wymogu jedynie kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, s. 592; wyrok NSA z dnia 19 lipca 2001 r., V SA 3872/00,publ. CBOSA czy wyrok NSA z dnia 26 września 2012r. sygn. akt I OSK 1094/11 publ. CBOSA). Postępowanie przed organem II instancji stanowi powtórzenie rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Rozstrzygnięcie organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (T. Woś, J. Zimmermann, Glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147). Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyr. NSA z dnia 29 kwietnia 1999r. publ. CBOSA). Chodzi zatem o to, by "przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony" (uzasadnienie uchwały SN z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 82). Po wstępnej kontroli wymogów formalnych zwykłego środka prawnego, organ II instancji powinien przystąpić do ponownego rozpatrzenia sprawy tak jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu I instancji. (por. Grzegorz Łaszczyca komentarz do art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego LEX i cytowane tam orzecznictwo).
Organ odwoławczy sprostał tym wymogom. Ponownie rozpoznał sprawę merytorycznie, uzasadnił zastosowane przepisy prawa do ustalonego stanu faktycznego. Sam fakt, że przy ocenie zgromadzonych dowodów w sprawie, doszedł do tych samych wniosków co organ pierwszoinstancyjny nie narusza zasady dwuinstancyjności.
Reasumując, w ocenie Sądu organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, oraz dokonały jego oceny w sposób nienaruszający, określonej w art. 77 kpa, zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 10 k.p.a. zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwiając wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów a przede wszystkim co do ustaleń dokonanych w toku kontroli. W uzasadnieniach wydanych decyzji stronie wyjaśniono zasadność przesłanek, którymi organy kierowały się przy załatwieniu sprawy, a także wskazano na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia (art.11 k.p.a.).
W kontrolowanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organ rozpatrzył i poddał ocenie całość zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodne z prawem, zarówno materialnym jak i procesowym. W toku postępowania organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą zaufania oraz informowania stron (art.6 i art. 7 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.