III SA/GL 126/21

III SA/Gl 126/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Herman
Piotr Pyszny /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1519/21 - Wyrok NSA z 2024-10-30
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 217
art. 26 i  art. 27
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania R. K. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020.
W podstawie prawnej organ powołał:
- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej jako kpa),
- art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 – dalej jako ustawa
o ARiMR),
- art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r,
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r.,, poz. 217 – dalej jako ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich);
- § 2, § 4, § 5, § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia
18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U. z 2015 r.,
poz. 415 – dalej jako rozporządzenie).
Zaskarżona decyzja była kolejną wydaną w niniejszej sprawie, albowiem wcześniej wydana decyzja została uchylona przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia
3 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 198/19.
Wnioskiem z dnia [...]r. o przyznanie płatności na rok 2017 skarżący zadeklarował do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) - Wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże, na działkach rolnych oznaczonych: A1, B1, C1, D1, E1, F1, G1, H1, I1, J1, K1, L1, M1, N1. Powierzchnia gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych w województwie [...], w powiecie [...], w gminie [...], obręb [...] wynosiła [...] ha.
W toku kontroli administracyjnej z wykorzystaniem bazy danych systemu lACSplus organ przeprowadził weryfikację zadeklarowanej powierzchni działek ewidencyjnych, w wyniku której stwierdził, że wnioskodawca zadeklarował działki należące do współdzierżawcy S. O. (dalej również jako współdzierżawca, lub S. O.).
Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. zobowiązał stronę do złożenia stosownych wyjaśnień w tym przedmiocie.
W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik strony złożył [...]r. (data stempla [...]r.) korektę wniosku wraz z oświadczeniem o dzierżawieniu działek od Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na podstawie umowy dzierżawy nr [...].
Ponadto z uwagi na dokonaną zmianę adresu zamieszkania wnioskodawcy - sprawa została przekazana do dalszego procedowania Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w B., który w okresie [...]r. – [...]r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadził kontrolę w zakresie kwalifikowalności zadeklarowanych powierzchni. Na jej podstawie sporządzony został raport nr [...] z prowadzonej działalności rolniczej.
Mając na uwadze powyższe Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił wnioskodawcy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020),
a decyzję organu pierwszej instancji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. - wyniku złożonego odwołania wnioskodawcy - utrzymał
w mocy (vide: decyzja z dnia [...] r. nr [...]). W jej uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że kwestią sporną w sprawie było prawo uzyskania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku na rok 2017, w świetle ich współposiadania ze współdzierżawcą na podstawie umowy dzierżawy nr [...] z dnia
[...]r. z zasobów Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa). Przedmiotem tej umowy była nieruchomość rolna położona w [...] powiat [...]. Wyżej wymieniona umowa została zawarta na 30 lat, licząc od [...] r., a jej stronami byli: S. O. ( dalej określany jako współdzierżawca) i skarżący. Dalej organ zauważył, że zadeklarowane we wniosku działki ewidencyjne wchodziły w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP). Były one objęte umową dzierżawy, ale wnioskodawca nie dołączył do wniosku na rok 2017 zgody współposiadacza na wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności. Co więcej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że między współposiadaczami dzierżawionych gruntów zaistniał konflikt, albowiem współdzierżawca nie wyraził zgody na składanie wniosków o dopłaty na całość gruntów. Twierdził, że działki były użytkowane wyłącznie przez niego, gdyż
w roku 2017 skarżący nie prowadził na nich jakiejkolwiek działalności rolniczej. Tymczasem skarżący w oparciu o oświadczenie Sołtysa Wsi [...] z dnia
[...]r. o rozpoczęciu wypasu i zaplanowanym z osobami trzecimi prac związanych z koszeniem i zbiorem siana, przeczył temu twierdząc, iż jego działalność rolnicza w roku 2017 polegała na wypasie bydła i koszeniu działek
na całej powierzchni, gdyż współdzierżawca zrzekł się praw z umowy dzierżawy na rzecz swojej córki A., która zezwoliła mu na użytkowanie gruntów w całości
i pobieranie płatności.
Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy nie kwestionując prowadzenia działalności rolniczej na spornych terenach uznał, że obaj rolnicy są współposiadaczami deklarowanych do płatności działek i że przyznanie płatności do spornego terenu jest możliwe tylko w przypadku, gdy rolnik legitymuje się zgodą drugiego współposiadacza, co wynika z art. 20 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Podniósł, że wnioskodawca zgody takiej do wniosku
o przyznanie płatności nie dołączył, tym samym nie spełnił przewidzianego w ustawie warunku do jej otrzymania.
Ponieważ z akt sprawy wynikało, że skarżący zadeklarował do płatności całą powierzchnię działek, podczas gdy strona przeciwna konfliktu krzyżowego zgłosiła we wniosku połowę powierzchni każdej z działek, organ odwołał się do definicji "posiadania" zawartej w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. 2018r., poz. 1360). Ta bowiem za posiadacza rzeczy uważa tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny) jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Ponieważ posiadaczem gospodarstwa rolnego
w rozumieniu ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich może być właściciel, dzierżawca, użytkownik lub osoba mająca inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - nie stanowi przesłanki koniecznej do ubiegania się o płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne. Dlatego też wnioskodawcy powinni wykazać, który z nich użytkuje sporną działkę rolną i tym samym, któremu z nich należy się płatność, przy czym kwestia uprawnień do użytkowania wskazanych działek płynących z prawa własności czy umowy dzierżawy nie ma decydującego znaczenia dla faktu przyznania płatności, gdyż płatność należy się osobie będącej posiadaczem działek, która faktycznie użytkuje rolniczo grunty rolne. W przypadku gdy działka jest przedmiotem współposiadania w dniu [...] danego roku wówczas zgodnie art. 20 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich płatności te przysługują jedynie temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie żaden ze współdzierżawców - współposiadaczy nie wyraził drugiemu zgody na zadeklarowanie w swoim wniosku na rok 2017 pobierania dopłat w całości, stanowisko organu pierwszej instancji odmawiające przyznania płatności na rok 2017 uznane zostało za prawidłowe.
Spór w zakresie dzierżawionych działek nie należy do kompetencji ARiMR. Treść umowy dzierżawy odsyłająca do art. 195 K.c. oznacza, że własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną. Współwłasność w częściach ułamkowych nie oznacza, że współwłaściciel jest uprawniony do części nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności. Jest współwłaścicielem całej nieruchomości (tak art. 196 §1 K.c.). To z kolei oznacza że, gdy rolnik posiada udział we własności gruntów, do których wnioskuje o przyznanie płatności, płatność zostanie mu przyznana (nie do wielkości udziału lecz do całej deklarowanej powierzchni gruntu) o ile uzyska zgodę pozostałych współwłaścicieli, którzy są jednocześnie współposiadaczami samoistnymi nieruchomości, na ubieganie się o płatności rolnośrodowiskowe bezpośrednie do tej nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 206 K.c. każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaczem
i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Ponieważ skarżący nie posiadał zgody współposiadacza na ubieganie się o płatności na rok 2017, prawidłowo organ pierwszej instancji odmówił mu tych płatności. Zadaniem ARiMR nie jest rozstrzyganie sporu między rolnikami, a jedynie ustalenie, który z nich spełnia warunki ustawowe do ich przyznania. Natomiast prywatne uzgodnienia pomiędzy stronami konfliktu kontroli krzyżowej w zakresie jego rozwiązania nie są przedmiotem prowadzonego postępowania. Organ administracji nie może brać udziału w sporze cywilnym prowadzonym pomiędzy dzierżawcami gruntów rolnych, albowiem w celu rozwiązania sporu należałoby dokonać podziału nieruchomości.
Nie zgadzając się z powyższym, pełnomocnik skarżącego, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości zarzucił jej naruszenie
1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy to jest:
- art. 26 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 ze zm., dalej określnego skrótowo rozporządzeniem rolnośrodowiskowym) poprzez odmowę przyznania stronie płatności pomimo spełnienia wszelkich wymaganych prawem warunków do ich otrzymania oraz
2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest:
- art. 7 i art. 77 K.p.a. w zw. z art. 4 i art. 26 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez bezzasadne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie ma możliwości rozstrzygnięcia, który z producentów był posiadaczem gruntów w dniu [...] r.;
- art. 107 K.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu do dowodów zgromadzonych w postępowaniu, które jednoznacznie wskazywały, że to wyłącznie on użytkował grunty rolniczo w okresie objętym wnioskiem oraz w dniu
[...].
W uzasadnieniu skargi powołano się na złożone do akt: oświadczenia świadków, faktury, potwierdzenia opłaty podatku rolnego i innych świadczeń, raport
z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, czy potwierdzenia płatności czynszu dzierżawnego. Podniesiono, że do żadnych z tych dowodów organ nie odniósł się w treści zaskarżonej decyzji. Nie wyjaśnił też dlaczego odmówił im mocy dowodowej. Poprzestając jedynie na ogólnikowym stwierdzeniu, iż spór w zakresie dzierżawionych działek nie należy do jego kompetencji. Tymczasem, zdaniem pełnomocnika strony, okoliczność zrzeczenia się praw do dzierżawy przez S. O. powinna być brana pod uwagę. Wskazuje bowiem, iż jedynym podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest R. K., który dokonywał niezbędnych zabiegów agrotechnicznych utrzymując grunty w dobrej kulturze rolnej. Ponieważ powyższe zostało pominięte przez organ, tym samym naruszono art. 8 i 11 K.p.a. Organ miał bowiem obowiązek ustalenia w czyim posiadaniu były określone grunty przez cały rok. Rolą organu było też ustalenie, która ze stron konfliktu krzyżowego była w posiadaniu gruntów w dniu [...] roku, w którym został złożony wniosek o płatność. Tymczasem organ nie odniósł się do powyższego. Nie wyjaśnił też dlaczego odmówił mocy dowodowej przedłożonym dokumentom. Ponieważ nie dążył do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszył przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Na poparcie swoich twierdzeń pełnomocnik strony przywołał orzeczenia sądów administracyjnych o sygn. II SA 96/98, III SA/Łd 280/17, I SA/Kr 433/16, I SA/Gd 1426/15.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego powołał się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 318/18, który zapadł w analogicznym stanie faktycznym.
Natomiast przy piśmie z dnia [...] r. organ odwoławczy przedłożył do akt sprawy decyzje wydane na rok 2017 dotyczące współdzierżawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po raz pierwszy rozpoznając sprawę uznał skargę za uzasadnioną i wyrokiem z 3 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 198/19 uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu.
Sąd uznał, że ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich zawiera szczególną, w stosunku do przepisów kpa, regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 kpa. Obowiązek organów - na tle tej ustawy - został ograniczony do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, że prowadzący postępowanie organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa jednak na stronie. Niemniej jednak organ administracji publicznej nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania ustaleń zgodnych z prawdą.
Oceniając decyzję przez pryzmat tej regulacji Sąd po raz pierwszy rozpoznając sprawę stanął na stanowisku, że wadliwa jest taka ocena materiału dowodowego, która przyznaje zasadnicze znaczenie jednemu dowodowi lub jego brakowi i nie rozpoznaje tego dowodu w łączności z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności zeznaniami czy oświadczeniami świadków, przy konsekwentnym utrzymywaniu przez skarżącego, że tylko on użytkował rolniczo wszystkie zadeklarowane działki. Ustalenia faktyczne przyjęte w wyniku takiej oceny materiału dowodowego Sąd uznał za dowolne, a co najmniej niepełne.
Warunkiem ubiegania się o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną
w wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże jest - zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - posiadanie przez rolnika użytków rolnych lub obszarów przyrodniczych o powierzchni co najmniej 1 ha. W tej sytuacji zastosowanie znajduje art. 20 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w myśl którego,
w przypadku współposiadania gruntów, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi lub współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze lub współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie; zgodę taką dołącza się do wniosku. Sąd zgodził się z organami co do tego, że posiadanie, jako warunek przyznania płatności, przewidziany w w/w regulacji, trzeba rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Do takiej konkluzji prowadzą inne uregulowania określające przesłanki przyznania płatności do gruntów rolnych, powiązane z ich gospodarczym wykorzystaniem, w szczególności wymóg utrzymywania gruntów zgodnie z normami. Takie rozumienie posiadania na gruncie przepisów o płatnościach wynikał również
z samej istoty płatności, których zasadniczym celem jest dofinansowanie produkcji rolnej. Zatem, posiadanie - jako warunek przyznania płatności - jest stanem faktycznym, a nie wyłącznie prawnym. Tym samym, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw
i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, kosi trawę, czy wypasa bydło, a nie osobę, której przysługuje jedynie formalnie tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów albo osobę, która na zadeklarowanych gruntach rolnych dokonuje zabiegów incydentalnych. Zatem aby otrzymać płatności do deklarowanych działek rolnych konieczne jest, aby w danym roku objętym płatnością były one zarówno w posiadaniu rolnika, jak to, by to on samodzielnie lub z pomocą innych osób prowadził na nich działalność rolniczą.
Odnosząc się do ustaleń faktycznych sąd stwierdził, że skarżący w toku całego postępowania konsekwentnie podnosił, że użytkował i posiadał wszystkie zadeklarowane we wniosku działki na dzień [...] r. Warunek posiadania
i użytkowania gruntów musi być spełniony zarówno [...] roku, którego dotyczy płatność, jaki i, co do zasady, przez cały okres realizacji zobowiązania, czyli
w każdym roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie tej płatności i generalnie przez cały rok kalendarzowy.
W rozpatrywanej sprawie dwóch rolników zadeklarowało te same działki do płatności, tj. skarżący i współdzierżawca. Przy czym ten ostatni zadeklarował połowę powierzchni każdej działki deklarowanej przez skarżącego. Zatem zadaniem organów administracji było przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy skarżący, w świetle deklaracji współdzierżawcy, a ścisłej jego pełnomocnika, był jedynym posiadaczem spornych (zadeklarowanych we wniosku) działek w 2017 r. i czy w tym czasie rolniczo je użytkował. Tym bardziej, ze obie strony konfliktu ujawnionego w toku kontroli krzyżowej legitymowały się w 2017 r. tytułem prawnym do spornych działek, wynikającym z umowy dzierżawy z [...] r. Niewątpliwie też obaj producenci rolni zadeklarowali do płatności te same działki rolne. Zaś organy obu instancji uznały, że obaj współposiadali sporne działki.
Organy uznały także, że wobec faktu, iż skarżący nie dołączył zgody współdzierżawcy to nie spełnił ustawowego wymogu, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i w konsekwencji nie przysługuje mu płatność. Tymczasem dołączył on do wniosku kserokopie oświadczenia współdzierżawcy z [...] r. cedujące na jego córkę uprawnienia wynikające z umowy dzierżawy. Ta zaś w oświadczeniu z [...] r. zgodziła się na użytkowanie spornych działek wyłącznie przez skarżącego. Organy do tych dokumentów się nie odniosły. Nie wyjaśniły, jaka jest zależność pomiędzy oświadczeniem współdzierżawcy i jego córki a synem, który w jego mieniu złożył wniosek i składał oświadczeniu o braku zgody na użytkowanie przez skarżącego połowy każdej z deklarowanych przez niego działek. Nie wyjaśniono sprzecznego stanowiska współdzierżawcy.
Nadto, w sytuacji zaistniałego konfliktu organy powinny były ustalić, czy skarżący faktycznie był jedynym posiadaczem wszystkich zadeklarowanych we wniosku działek w 2017 r. i czy w tym czasie tylko on rolniczo je użytkował,
w szczególności w dniu [...] r. Konieczne było zatem zweryfikowanie
i ustalenie, kto faktycznie posiadał w 2017 r. i użytkował zadeklarowane jednocześnie przez skarżącego i współdzierżawcę grunty.
W ocenie Sądu, przy tak zarysowanym konflikcie wysoce wątpliwą była konstatacja organów że byli oni współposiadaczami działek, zwłaszcza w tej części, którą deklarował współdzierżawca. Zaś organ nie był uprawniony do odstąpienia od dokonania ustaleń kto faktycznie użytkował sporne grunty w dniu [...] r.
i w konsekwencji przyjęcia, że skoro obie strony konfliktu kontroli krzyżowej przed dniem [...] r. dysponowały tytułem pranym do spornych gruntów w postaci umowy dzierżawy i obie strony, zdaniem organu użytkowały grunt przed tym dniem, to powinny być traktowane jako współposiadacze tych gruntów. Przy czym organ klarownie nie uzasadnił, w jaki sposób doszedł do przekonania, że obie strony były współposiadaczami gruntów. Rezultatem takiego stanowiska było przyjęcie przez organ, że przyznanie płatności do spornego obszaru możliwe byłoby tylko, gdyby rolnik legitymował się zgodą drugiego współposiadacza.
W istocie organ odwoławczy uchylił się od wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym analizy przedłożonych przez skarżącego oświadczeń, w tym oświadczeń świadków. W szczególności organ nie ocenił oświadczenia obu stron konfliktu krzyżowego, zwłaszcza, że nie uzyskał oświadczenia współdzierżawcy. Ograniczył się do konkluzji, że nie jest od rozwiązywania sporów cywilnoprawnych. Zatem nie można jednoznacznie stwierdzić, czy skarżący samodzielnie użytkował zadeklarowane przez siebie działki, czy też czynił to wspólnie ze współdzierżawcą. Wreszcie organ w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił rozbieżności zaistniałych w zebranym materiale dowodowym. Organ nie wskazał dlaczego dał wiarę i którym zeznaniom i dokumentom, z których jego zdaniem wynika, że obaj rolnicy prowadzili w 2017 r. na spornych działkach prace polegające na koszeniu i zbiorze traw oraz wypasali bydło, a dlaczego odmówił wiarygodności twierdzeniom skarżącego oraz przedłożonym przez niego oświadczeniom potwierdzającym fakt użytkowania spornych gruntów w całości tylko przez niego.
Podsumowując, w ocenie Sądu, organy w niedostateczny sposób wyjaśniły stan faktyczny sprawy i w konsekwencji w sposób niedostatecznie wyczerpujący rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy. Nie omówiły wszystkich dowodów, koncentrując się bardziej na wykładni pojęcia posiadania, a mniej na faktach
i dowodach wskazanych przez skarżącego. Należy wskazać, że jeżeli w sprawie występują sprzeczne interesy stron reprezentujących sprzeczne racje i argumenty, zadaniem organów administracyjnych jest wszechstronne przeanalizowanie tych racji i argumentów i podanie w rozstrzygnięciu, jakie względy przemawiały za uznaniem jednych, a odrzuceniu drugich, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne, niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności. W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełniało wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a. Bowiem powinno ono zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.
W konsekwencji tego wyroku organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Organ przekazał również do weryfikacji i rozpatrzenia przekazane w toku postępowania odwoławczego dnia [...] r. pismo A. O. (pełnomocniczki skarżącego) wraz z załącznikami w postaci:
- umowy użyczenia z dnia [...] r.,
- protokołu przekazania bydła z [...] r.,
- oświadczenia S. O. z [...] r.,
- informacji S. O. z [...] r.,
- pisma A. O. [...] r.,
- oświadczenia M. D. z [...] r.,
- zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa z [...] r.,
- oświadczenia I. .,
- oświadczenia M. W.,
- pisma A. O. z załącznikami z dnia [...] r.,
- oświadczenia sołtysa L. z [...] r.
- protokołu przesłuchania strony z [...] r.,
- protokołów przesłuchania świadków z [...] r.,
- zawiadomienia o wszczęciu śledztwa z [...] r.,
- zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa z [...] r.,
- rejestru działań agrotechnicznych na rok 2017,
- zdjęć z kontroli z [...] r.
Ponadto w toku postępowania przed organem I instancji pełnomocniczka skarżącego złożyła pismo procesowe, w którym kwestionowała zdolność S. O. do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, zdolność do użytkowania gruntów w 2017 r. i zdolność do złożenia ważnego oświadczenia woli. Organ pozyskał również w dniu [...] r. szereg dokumentów złożonych w Biurze Powiatowym ARiMR w K. w związku z obsługą sprawy za 2017 rok p. S. O. będącego stroną konfliktu kontroli krzyżowej:
- wezwanie do przedstawienia świadków użytkowania spornych działek z dnia [...]r. wygenerowane przez BP ARiMR w K. do p. S. O.,
- pismo p. S. O. z dnia [...]r. dotyczące uzupełnienia listy świadków użytkowania spornych działek, w tym J. O., J. O., A. B., A. B., M. W., G. Z.
- wezwanie do złożenia wyjaśnień BP ARiMR w K. z dnia .r. skierowane do p. A. O. w zakresie potwierdzenia oświadczenia z dnia [...]r. o zrzeczeniu się praw przez p. S. O.,
- oświadczenie p. S. O. z dnia .r. dotyczące przekazania dzierżawy p. A. O.,
- pismo p. S. O. z dnia [...]r. skierowane do [...] w związku z zamiarem przekazania praw i obowiązków p. A. O.,
- odwołanie p. S. O. z dnia [...] r.,
- pismo p. A. O. z dnia [...]r. dotyczące potwierdzenia zrzeczenia się praw do umowy dzierżawy nr [...] p. S. O. na jej rzecz (w piśmie wyjaśniła, że od czasu choroby ojca, gospodarstwem zajmuje się pan R. K. wraz z jej siostrą A. O. oraz bratem A. O. Wskazuje, że to pan R. K. jako jedyny ponosi wszelkie koszty utrzymania gospodarstwa, takie jak czynsze dzierżawne i podatki rolne),
- protokół z przesłuchania świadka p. A. B. z dnia [...]r. potwierdzający użytkowanie gruntów przez p. S. O. i pomoc świadka w pracach rolnych,
- protokół z przesłuchania świadka Pana S. O. z dnia [...]r. wraz z załącznikami,
- protokół z przesłuchania świadka Pana M. W. z dnia [...]r.
Każdy z tych dowodów organ omówił w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
W dniu [...]r. do BP ARiMR w B. wpłynęły z BP ARiMR w K. oświadczenia p. I. K., p. G. Z. i p. M. W. o użyczeniu bydła w całości na podstawie umowy użyczenia nr [...] z dnia [...]r. p. M. O. (pełnomocnikowi p. S. O.) i anulowaniu umowy z p. A. O.
Z kolei w dniu [...]r. do BP ARiMR w B. wpłynął z BP ARiMR
w K. Protokół z przesłuchania świadka p. B. I. z dnia [...]r. potwierdzający użytkowanie gruntów przez p. A. O. i pomoc świadka w tych działaniach. Wraz z w/w wpłynęło Oświadczenie M. O. (pełnomocnika p. S. O.) negujące powyższe zeznania.
Następnie dnia [...]r. do BP ARiMR w B. wpłynął z BP ARiMR we W. Protokół z przesłuchania świadka p. R. K. z dnia [...]r. potwierdzający użyczenie bydła p. A. O.
W dniu [...]r. do BP ARiMR w B. wpłynął z BP ARiMR w O. Protokół z przesłuchania świadka p. A. O. z dnia [...]r. potwierdzający użytkowanie gruntów przez p. A. O. na zlecenie i we współpracy z R. K.
W dniu [...]r. odbyło się przesłuchanie wnioskodawcy R. K. w obecności pełnomocnika p. S.O. M.O.. Strona zgodnie z wcześniejszymi oświadczeniami zeznała, iż w roku 2017 użytkował zadeklarowane we wniosku działki w całości. Prace na zlecenie wykonywał A.O. wraz z innymi osobami wynajętymi przez niego. Wnioskodawca wielokrotnie podkreślał, iż wszystkie zabiegi wykonywano zgodnie z wymogami planu działalności rolnośrodowiskowej.
Po rozpatrzeniu obszernego materiału dowodowego, mając na względzie wskazania zawarte w Wyroku WSA w Gliwicach – organ I instancji rozstrzygnął postępowanie decyzją Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020, na rok 2017.
Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, w wyniku którego decyzją Nr [...] z dnia [...]r. Dyrektora ŚIOR ARiMR w C. utrzymał
w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ stwierdził przede wszystkim, że dzierżawcami gruntu są R.K. i S. O. Każdy ze współdzierżawców zgłosił te same działki we wniosku o uzyskanie płatności, z tym, że S.O. zgłosił połowę powierzchni każdej działki.
W ocenie organu okoliczność rolniczego użytkowania w 2017r. wskazanych wyżej działek ewidencyjnych przez skarżącego potwierdza przede wszystkim umowa z dnia [...]r. zawarta między R. K. a A. O. na wykonanie wszelkich prac rolniczych na działkach zadeklarowanych we wniosku na 2017 rok. Nadto w zeznaniach obie strony umowy potwierdziły, że doszło do realizacji czynności wskazanych w tej umowie. R. K. zeznał, że wszelkie umowy użyczenia bydła od R. K. zawierane były przez A. O. Zeznania B. I. potwierdzają użytkowanie działek przez A. O. zaś fakt użyczenia bydła potwierdza R. K. w zeznaniach w BP ARiMR w K., natomiast świadkowie, B. I., A.O. oraz R. K. przesłuchiwani byli w BP ARiMR we W. Podczas przesłuchania A.O. i R. K. potwierdzili swoje oświadczenia z dnia [...]r. Pośrednio, jako dowody potwierdzające fakt użytkowania działek przez R. K. uznano dowód w postaci wpłat podatku rolnego i czynszu dzierżawnego, a także raport z czynności kontrolnych nr [...]. Kontrola potwierdziła użytkowanie działek zgodnie z deklaracją strony we wniosku na rok 2017.
Zdaniem organu rolnicze użytkowanie gruntów przez S.O. potwierdza przede wszystkim umowa z dnia [...]r. zawarta między S. O. a M. W., A. Z. oraz I. .Z. na użyczenie 217 sztuk bydła na wypas na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Kolejnym dowodem potwierdzającym fakt użytkowania przez S.O. spornych działek jest raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, z którego wynika, że powierzchnia zadeklarowana przez Skarżącego została potwierdzona przez kontrolerów. Natomiast zeznania świadków: A. B., J. O., M. W. zebrane podczas przesłuchań w BP ARiMR w K. w dniach [...]r., potwierdzają, że wszystkie prace wykonywane przez nich na działkach m. in. grodzenie i naprawa kwater, przepędzanie krów, koszenie trawy, wywóz balotów, wykaszanie niedojadów były wykonywane na zlecenie pana S.O. bądź jego pełnomocnika p. M.O. Rolnicze użytkowanie spornych działek potwierdzają również zeznania S.O. z dnia [...]r. Wynika z nich kto, przy użyciu jakiego sprzętu i jakie czynności wykonywał na spornych działkach. Dodatkowo M. O. oświadczył, że na działkach wypasane było bydło użyczone przez Państwa Z. Dokumentem potwierdzającym ten fakt jest komentarz do załącznika nr 1 do Protokołu kontroli obligatoryjnej [...] nr [...]. producenta I. Z., w którym widnieje zapis, że bydło w ilości 235 szt. wypasane jest w gospodarstwach J. i S. O.
Organ odniósł się również do stanu zdrowia psychicznego S.O. stwierdzając, iż znajdująca się w aktach sprawy opinia biegłych sądowych nie stwierdza, że S.O. jest osobą niewidzącą, samodzielnie niepiszącą i sparaliżowaną. Biegli z zakresu psychiatrii ustalili: Pan O. cierpi z powodu zespołu otępiennego i organicznych zaburzeń osobowości (i), stan zdrowia psychicznego uniemożliwia branie przez p. O., udziału w czynnościach procesowych jak i w postępowaniu sądowym, o ile czynności te nie będą wykonywane w miejscu zamieszkania (ii). Opinia dopuszcza przeprowadzenie czynności w miejscu zamieszkania p. O., a ponadto sporządzona została w [...] r. na potrzeby innego postępowania. Przede wszystkich jednak opinia nie świadczy o ubezwłasnowolnieniu S.O., co miałoby bezpośredni wpływ na zdolność do czynności prawnych. Wniosek o ubezwłasnowolnienie S.O. został przez sąd oddalony, na co wskazała w piśmie pełnomocniczka skarżącego. Analizując treść zeznań S.O. organ stwierdził, że jakkolwiek nie jest zdolny do samodzielnego wykonywania prac polowych, nie stanowi to jednak o braku możliwości zlecenia prac polowych osobom trzecim lub swojemu pełnomocnikowi.
Odnosząc się zaś do wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z wykazu wypasów i wykazu zabiegów agrotechnicznych G. Z., I. K., M. W., Z. O. za rok 2017 oraz wniosku o uznanie zeznań G. Z. za niewiarygodne organ stwierdził, że zostały w tej kwestii podjęte działania wyjaśniające we właściwych dla niniejszych osób sprawach prowadzonych przez Biuro Powiatowym ARiMR w K. i Biuro Powiatowe ARiMR w O., które mogą mieć wpływ na przyznanie płatności w sprawach Państwa Z.
W sprawie niniejszej zaś zadaniem organu było ustalenie kto faktycznie użytkował/władał spornymi gruntami w 2017 roku. Organ zauważył, że w piśmie złożonym w dniu [...] r. A. O. przyznała, że S.O. rozpoczął wypasy bydłem od kwietnia niezgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej: "... w dalszej części pomiaru natknęliśmy się na cielącą krowę pozostawioną bez żadnego nadzoru na działce [...]. Dopiero po naszych telefonach i interwencjach, państwo Z. zajęli się bydłem. Również
z tego powodu złożyłam oświadczenie dnia [...] r., (załącznik nr 14),
iż S.O. rozpoczął wypas bydła poza terminem na działce [...]".
W ocenie organu prowadzenie wypasów na spornych działkach niezgodnie
z planem działalności rolnośrodowiskowej nie przeczy jednakże takiej sytuacji,
tj. wypasowi bydła Państwa Z. na przez S.O.. Za nieprzestrzeganie wymogów w zakresie programu rolnośrodowiskowego mogą na producenta zostać nałożone sankcje, lecz nie świadczy to o braku użytkowania. Prowadzenie wypasu na rzecz S.O. z wykorzystaniem bydła Państwa Z. dodatkowo potwierdza treść Protokołu kontroli obligatoryjnej [...] nr [...] z dnia [...]r. w gospodarstwie I. Z. (przedłożony przez p. M.O.), w którego załączniku czytamy "bydło w iłości 235 szt. wypasane jest w gospodarstwach J. i S. O."
Odnosząc się do stwierdzeń strony o fałszywych zeznaniach G. Z. oraz I. K. organ stwierdził, iż nie kwestionują one faktu, iż działki były wypasane z wykorzystaniem bydła osób trzecich, i to zarówno na zlecenie R. K. jak i S.O. (lub przez ich pełnomocników). Zebrany materiał dowodowy nie pozwolił organowi na zakwestionowanie faktu prowadzenia wypasu bydła, wątpliwe może być jednak to, na czyje zlecenie w danym okresie realizowany był wypas. W ocenie organu odwoławczego, ewentualne podważenie prawidłowości któregoś z dokumentów przedłożonych do akt niniejszej sprawy - nie wpłynie na ustalony stan faktyczny polegający na jednoczesnym użytkowaniu spornego gruntu, tj. w tym samym roku gospodarczym (2017), podejmując analogiczne czynności na gruntach (wypas, koszenie, grodzenie, zbiór trawy/siana).
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, iż obaj Wnioskodawcy są współposiadaczami deklarowanych do płatności działek, a zatem przyznanie płatności do spornego obszaru możliwe jest tylko w przypadku, gdy rolnik legitymuje się zgodą drugiego współposiadacza. Ponieważ strona zgody takiej do wniosku o przyznanie płatności nie dołączyła, zatem sporne działki zostały wykluczone z płatności.
Wobec informacji A. O. dotyczącej zrzeczenia się przez S.O. praw do umowy dzierżawy na jej korzyść, organ odwoławczy zauważył, że w aktach sprawy nie ma potwierdzenia na takie zrzeczenie się praw. Pan S.O. zeznał, że nie dokonał takiej czynności na rzecz swojej córki. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że skarżący nie sprawował pełnej samodzielnej kontroli i decyzyjności względem deklarowanego we wniosku gruntu. Organy Agencji obu instancji doszły do przekonania, iż zarówno Skarżący jak i S.O. wykazują przesłanki posiadacza gruntów w roku 2017.
Od tej decyzji skarżący złożył skargę do tutejszego Sądu, w której zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 8 ust. 1 Ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - poprzez odmowę przyznania płatności pomimo spełnienia przez Stronę wszelkich wymaganych prawem warunków do ich otrzymania.
2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 7 i 77 KPA w związku z art. 3 ww. ustawy o płatnościach
oraz art. 4 Ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków [...] na lata 2014-2020, poprzez bezzasadne przyjęcie,
iż w niniejszej sprawie nie ma możliwości rozstrzygnięcia, który z producentów był posiadaczem gruntów w dniu [...]r.;
- art. 107 KPA poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu u decyzji organu do dowodów zgromadzonych w postępowaniu.
W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji
i zasądzenie na rzecz Strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Przedłożył również zgodę S.O. na uzyskanie płatności wnosząc na tej podstawie o zmianę decyzji organu w ramach autokontroli. Organ nie uwzględnił wniosku strony wskazując, iż przedłożony dokument nie stanowi bezpośredniej przesłanki w niniejszym postępowaniu do zastosowania trybu z art. 54 § 3 Prawo o postępowaniu przed organami administracyjnymi. Ponadto organ domagał się oddalenia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, iż w świetle art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Zatem, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Oznacza to, iż niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną hipotezę badanej normy prawnej.
Istotnego znaczenia w badanej sprawie nabiera również przepis art. 170 ppsa. W myśl tego przepisu orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (por. wyrok SN z 13.01.2000 r., sygn.. akt II CKN 655/98). Nie oznacza to jednak, że dla prawidłowego odczytania treści sentencji nie można się kierować treścią uzasadnienia. W niektórych sytuacjach będzie to nawet konieczne, zwłaszcza na gruncie procedury sądowoadministracyjnej. Należy w związku z tym przywołać tezę orzeczenia sądu istotną z punktu widzenia strony postępowania, że jeżeli nie zgadza się ona z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego, to powinna kwestionować w odpowiednim środku odwoławczym orzeczenie zawierające ocenę prawną i wskazania, które uważa za niezgodne z prawem. Po uprawomocnieniu się tego orzeczenia zawarte w nim stanowisko będzie bowiem wiążące wobec wszystkich organów wskazanych w art. 170 ppsa (tak A. Kabat, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek w Komentarzu do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w systemie LEX). Związanie oceną prawną zawarte w prawomocnym wyroku sądu ma miejsce wówczas, gdy wojewódzki sąd administracyjny w swym orzeczeniu taką ocenę prawną w sposób jednoznaczny sformułuje (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 marca 2017 r., sygn. akt I FSK 1772/15).
Powyższe stwierdzenia mają w niniejszej sprawie istotne znaczenie, albowiem sprawa była już przedmiotem kontroli przez tutejszy Sąd, który uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na uchybienia przepisom postępowania w zakresie gromadzenia
i oceny materiału dowodowego w sprawie. Sąd uchylając decyzję dokonał interpretacji przepisów prawa materialnego mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a dokonana wykładnia nie była przez strony kwestionowana. Zresztą nawet na etapie niniejszej skargi skarżący sformułował zarzut naruszenia prawa materialnego, jednakże stanowi on niejako konsekwencję zarzutu błędu
w ustaleniach faktycznych. Skarżący bowiem stwierdza, że do naruszenia prawa materialnego miało dojść poprzez niezastosowanie przepisu mimo spełnienia przesłanek z niego wynikających. Ocena, czy przesłanki zostały spełnione
w niniejszej sprawie jest wynikiem ustaleń faktycznych, a nie interpretacji przepisu prawa materialnego. Przesłanki uzyskania płatności wynikające z przepisów prawa materialnego są jasne i nie były między stronami sporne. Spór zaś dotyczył tego, czy skarżący był wyłącznie korzystającym z działek, czy też korzystał z nich również współdzierżawca.
W zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego już po raz pierwszy rozpoznając sprawę tutejszy Sąd wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Z powyższego wynika, że co do zasady, w tego rodzaju postępowaniach, rola organu sprowadza się do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co oznacza, że organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Jakkolwiek w/w ustawa zawiera szczególną, w stosunku do przepisów kpa, regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie, to jednak na organie ciążył obowiązek rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, że prowadzący postępowanie organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa jednak na stronie. Niemniej jednak organ administracji publicznej nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania ustaleń zgodnych z prawdą. Co więcej po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tym szczególnym trybie organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Rozpatrzenie materiału dowodowego następuje w ramach zasady swobodnej oceny dowodów. Według art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumieć należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.
Niezwykle ważne pozostają wskazania zawarte w poprzednio zapadłym
w niniejszej sprawie wyroku tutejszego Sądu co do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego, a przede wszystkim dokonania jego wnikliwej analizy.
W ocenie Sądu ponownie rozpoznającego sprawę organ te obowiązki wykonał. Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że obaj rolnicy korzystali
z nieruchomości w 2017 r., grupując dowody na te świadczące o wykorzystywaniu gruntów przez stronę i na te potwierdzające korzystanie z gruntu S.O. Te ustalenia miały w sprawie doniosłe znaczenie z punktu widzenia regulacji materialnoprawnej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
W zaskarżonej decyzji organ wskazał na wystąpienie dwóch przyczyn odmowy przyznania płatności, o którą ubiegał się skarżący, wniosek taki wywodząc z analizy przepisów prawa materialnego.
W ocenie organu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana zgodnie z § 2 i 4 rozporządzenia. W myśl tych przepisów płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa
w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)
i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347
z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:
- został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się
o przyznanie tej płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
- realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";
- spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej
w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu,
- posiada plan działalności rolnośrodowiskowej, który sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale odpowiednio doradcy rolnośrodowiskowego lub eksperta przyrodniczego, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją";
- posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną przez eksperta przyrodniczego, na formularzu udostępnionym przez Agencję, zgodnie z metodyką sporządzania takiej dokumentacji udostępnioną przez Agencję, zwaną dalej "dokumentacją przyrodniczą", w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub w roku rozpoczęcia realizacji danego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego - w przypadku pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7,
- przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje:
1) użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi", lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, e lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zwanych dalej "obszarami przyrodniczymi":
a). zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu,
b). spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.
c). objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 oraz Dz. Urz. UE L 225 z 19.08.2016, str. 41), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", również w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014.
Strona w skardze wskazuje jako powód odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej na 2017 rok tylko zaistniały konflikt kontroli krzyżowej. Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wyjaśnił zaś, że ubiegając się o pierwszą płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną strona złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu [...] r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2016. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją nr [...] z dnia [...] r. odmówił panu R. K. przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2016 do działek rolnych zadeklarowanych
w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże, a także ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący na powierzchni [...] ha.
Strona wniosła od w/w decyzji odwołanie, a Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego w K. Pan R.K. zaskarżył w całości decyzję nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 24 stycznia 2019 roku sygn. akt III SA/Wr 447/18 oddalił skargę w całości. Skarga kasacyjna od tego wyroku została prawomocnie odrzucona.
Mając powyższe na uwadze, organ stwierdził, że zobowiązanie rolno-środowiskowo- klimatyczne podjęte w pierwszym roku realizacji programu, czyli od [...] roku określono w decyzji nr [...] z dnia [...] r.
i obejmuje wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże na powierzchni równej [...] ha.
Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji. Istnieje możliwość realizacji więcej niż jednego zobowiązania, poprzez dodanie nowego zobowiązania - lecz wielkość obszaru objętego danym zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie
w trakcie jego realizacji. Dla nowego zobowiązania należy określić osobne działki rolne oraz sporządzić dla nich pian działalności rolnośrodowiskowej i dokumentację przyrodniczą. Zwiększenie poziomu zobowiązania w ramach wariantu
5.5 Półnaturalne łąki świeże w ramach danego zobowiązania jest niedopuszczalne. Strona w całym postępowaniu twierdzi, że realizuje jedno zobowiązanie zgodnie
z posiadanym planem działalności rolnośrodowiskowej. Choćby uznać Pana R. K. za jedynego użytkownika spornych działek i tak z powodu przekroczenia poziomu podjętego zobowiązania i wynikających z tego powodu sankcji powierzchniowych płatność na 2017 roku byłaby odmówiona.
Z tym stanowiskiem Sąd rozpoznający niniejszą sprawę się w pełni zgadza uznając dokonaną przez organ administracji wykładnię przepisów prawa materialnego za prawidłową. Tej wykładni w skardze skarżący nie kwestionował, co jednak nie zwalniało Sądu z obowiązku zajęcia stanowiska w tym przedmiocie, tym bardziej, że w poprzednio zapadłym w sprawie wyroku kwestia ta nie była oceniana z uwagi na stwierdzone wady postępowania dowodowego.
Mając zaś na uwadze treść skargi oraz konieczność dokonania pełnej kontroli zgodności z prawem wydanej decyzji Sąd w dalszej części odniesie się również do drugiej kwestii spornej pomiędzy stronami.
Przepis § 11 ust. 4 powołanego rozporządzenia stanowi, w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do gruntu, na którym jest położona działka rolna
w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1306/2013, o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwanej dalej "działką rolną".
W myśl art. 20 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu
i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu. Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania łub współwłasności, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi lub współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze lub współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie (ust. 2). Zgodę, o której mowa w ust. 2, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy (ust. 3). Z kolei zgodnie z ust. 4 cytowanej ustawy, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 - podmiotowi, który, na dzień [...] danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny.
Odnosząc się do poprzednio wydanego w niniejszej sprawie wyroku stwierdzić przyjdzie, iż zgodnie z art. 20 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu, w przypadku współposiadania gruntów, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi lub współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze lub współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie; zgodę taką dołącza się do wniosku. Skarżący nie kwestionował stanowiska organu ani stanowiska Sądu wyrażonego
w poprzednio zapadłym w sprawie wyroku, że posiadanie, jako warunek przyznania płatności, przewidziany w w/w regulacji, trzeba rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Do takiej konkluzji prowadzą inne uregulowania określające przesłanki przyznania płatności do gruntów rolnych, powiązane z ich gospodarczym wykorzystaniem, w szczególności wymóg utrzymywania gruntów zgodnie z normami. Takie rozumienie posiadania na gruncie przepisów o płatnościach wynika również
z samej istoty płatności, których zasadniczym celem jest dofinansowanie produkcji rolnej. Zatem, posiadanie - jako warunek przyznania płatności - jest stanem faktycznym, a nie wyłącznie prawnym. Tym samym, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności ONW nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Chodzi tu
o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, kosi trawę, czy wypasa bydło, a nie osobę, której przysługuje jedynie formalnie tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów albo osobę, która na zadeklarowanych gruntach rolnych dokonuje zabiegów incydentalnych. Zatem aby otrzymać płatności do deklarowanych działek rolnych konieczne jest, aby w danym roku objętym płatnością były one zarówno w posiadaniu rolnika, jak to, by to on samodzielnie lub z pomocą innych osób prowadził na nich działalność rolniczą.
Mając na uwadze powyższą analizę przepisów prawa materialnego Sąd doszedł do przekonania, że prawidłowe są ustalenia faktyczne organu co do tego,
iż zarówno strona jak i S.O. w 2017 r. korzystali z nieruchomości zgłoszonych przez stronę we wniosku o dopłaty. Jakkolwiek ocena dowodów zebranych w sprawie jest trudna z uwagi na częściową zmianę zeznań niektórych świadków wraz z upływem czasu, to jednak zebrany materiał daje podstawy do przyjęcia prawidłowości ustaleń poczynionych przez organ w niniejszej sprawie.
Strona skarżąca nie zajmuje jednoznacznego stanowiska co do stanu zdrowia psychicznego S.O., jego zdolności do dokonywania czynności prawnych i składania ważnych oświadczeń woli. W toku postępowania bowiem skarżący kwestionował zdolność S.O. do prowadzenia działalności rolniczej, do składania oświadczeń woli i wiedzy oraz do składania wniosków o dopłaty. W skardze zaś skarżący podniósł, że S.O. wyraził pisemną zgodę na otrzymywanie płatności przez stronę. W piśmie procesowym złożonym do sprawy III SA/Gl 126/21 strona wniosła o zawieszenie tamtego postępowania sądowego do czasu rozstrzygnięcia wniosku
o ubezwłasnowolnienie S.O. Nadto przedłożyła opinię psychiatryczną celem potwierdzenia, iż S.O. od 2016 r. nie jest
w stanie złożyć ważnego oświadczenia woli, a tym samym nie był w stanie składać skutecznie wniosku o płatności obszarowe. Sąd po pierwsze odmówił zawieszenia postępowania stwierdzając, iż ewentualne ubezwłasnowolnienie S.O. pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Orzeczenie w przedmiocie ubezwłasnowolnienia wywiera bowiem skutek od dnia jego wydania i nie przesądza automatycznie o tym, że składane oświadczenia woli dotknięte są wadą nieważności. Przede wszystkim jednak istotnym dla niniejszej sprawy nie jest zdolność S.O. do składania oświadczeń woli ani do skutecznego złożenia wniosku opłatności obszarowe (te okoliczności podlegają badaniu w sprawie dotyczącej wniosku S.O. o uzyskanie płatności), a stan faktyczny polegający na korzystaniu z tych samych działek, co skarżący. To jest istota problemu, a na jego rozstrzygnięcie nie ma wpływu stan psychiczny współdzierżawcy. Nawet jeśli ten znajdował się w stanie uniemożliwiającym skuteczne złożenie wniosku o płatności obszarowe, to przecież mógł prowadzić faktycznie działalność rolniczą i taką działalność faktycznie prowadził, co prawidłowo ustaliły organy administracji. Nie należy bowiem zapominać, że współdzierżawcy nie wykonywali prac na nieruchomościach własnymi rękami, lecz korzystali z pomocy innych osób, które faktycznie były na działkach obecne i tam pracowały.
Ponadto niniejsza sprawa nie dotyczy wniosku o płatności obszarowe S.O., a R. K. Nie jest zatem rolą Sądu ocena skuteczności wniosku złożonego przez S.O., ale prawo do otrzymania płatności przez skarżącego.
Dokonując kontroli prawidłowości postępowania dowodowego przeprowadzonego w niniejszej sprawie Sąd miał na uwadze wynikający
z omówionych wyżej przepisów obowiązek ustalenia, czy współdzierżawca wykonywał działalność rolniczą na tych samych nieruchomościach, co skarżący. Pozytywny wynik takich ustaleń wykluczać musiał możliwość uzyskania płatności przez skarżącego. A taki pozytywny wynik daje analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organy zgodnie z wymogami nałożonymi przez sąd
w poprzednim wyroku uzupełniły materiał dowodowy w najszerszym możliwym zakresie, pozyskały dowody również z postępowania w przedmiocie uzyskania płatności przez współdzierżawcę. Dokonana ocena tak zebranego materiału zdaniem Sądu jest prawidłowa.
S.O. został przesłuchany [...] r. w sprawie płatności obszarowych dla niego (k. 390). Dokładnie opisał w swoich zeznaniach obszar,
z którego korzysta, wyjaśnił kto w jego imieniu kieruje prowadzonymi pracami, wskazał na rodzaj tych prac, podał do kogo należy bydło wypasane na gruntach, których jest współdzierżawcą, opisał wykorzystywany sprzęt oraz podał, że nigdy nie zrzekł się praw wynikających z umowy dzierżawy. Co więcej opisał również genezę konfliktu z R. K. Treść jego zeznań nie wskazuje, jakoby miał problemy z rozpoznaniem czasu, miejsca, w którym się znajduje jak i okoliczności, o których zeznaje. Słusznie zatem organ wziął pod uwagę zeznania S.O.
i nie dopatrzył się przesłanek, dla których zeznaniom tym należało odmówić waloru wiarygodności. Oceny tej nie zmienia opinia sądowo-psychologiczno-psychiatryczna sporządzona [...] r. (k. 731-740) w sprawie podrobienia
w nieustalonym czasie pomiędzy rokiem 2015 a [...] r. dokumentu
w postaci odwołania pełnomocnictwa, który to dokument miał zostać antydatowany. W tamtej sprawie Sąd Rejonowy w K. w sprawie [...] umorzył postępowanie i zastosował wobec oskarżonego S.O. środek zabezpieczający. Podkreślenia bowiem wymaga, że przedmiotem niniejszej sprawy są ustalenia co do współkorzystania z gruntów, a nie zdolności do rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem w dacie popełnienia przestępstwa. Strona skarżąca zaś skutecznie nie podważyła stanowiska organu co do wiarygodności zeznań S.O., tym bardziej, że z zeznaniami tymi koresponduje dalszy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
Z zeznaniami S.O. co do korzystania przez niego ze współdzierżawionych działek koresponduje bowiem umowa użyczenia bydła
z [...] r. zawarta pomiędzy S. O. a M. W. i A. Z. (k. 368) oraz protokół przekazania bydła (k. 370). Sąd w ślad za organem nie znalazł podstaw do podważenia wiarygodności tych dokumentów. W skardze strona wskazywała, że rodzina Z. nie mogła użyczyć swojego bydła, ponieważ sama zwracała się o płatności obszarowe, a zatem swoje bydło musiała wypasać na swoich pastwiskach. Skarżący wskazał również na konieczność przeprowadzenia dowodu z bazy Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, na okoliczność przemieszczania stad. Przeprowadzenie takiego dowodu miałoby znaczenie wyłącznie wtedy, gdyby możliwe było zdalne zlokalizowanie poszczególnych stad oraz późniejszy odczyt tych danych. Jeżeli jednak system ten działa w oparciu o zgłoszenie właściciela stada, to nie ma pewności co do tego, że dane w nim zawarte w pełni odzwierciedlają rzeczywistość. Nawet przeprowadzenie dowodu z tego Rejestru nie wykluczałoby sytuacji, w której stado znajdowało się
w innym miejscu niż to wynika z Rejestru.
Co więcej M. W. (k. 402 verte) w swoich zeznaniach z dnia [...] r. zeznał, że przemieszczanie bydła nie było zgłaszane do ARiMR podając jednocześnie "tam nie ma siedziby". Fakt przemieszczania bydła, przynajmniej jego części będącego w posiadaniu rodziny Z. nie znajdował zatem odzwierciedlenia w Rejestrze.
Z tego względu w ocenie Sądu słusznie organ oparł się na zeznaniach świadków J. O. (k. 394-397, A. B. k. 398-400, M. W. k. 401-403). Świadkowie ci zgodnie zeznali o pracach wykonywanych na zlecenie S.O. lub M.O. działającego w imieniu tego pierwszego. Wskazywali również na to, że obaj współdzierżawcy korzystali z działek po połowie. Zgodnie podawali, że wykonywane były grodzenia działek oraz, że podejrzewali A. O.
o niszczenie ogrodzeń. To mogłoby świadczyć o tym, że na dokumentacji fotograficznej, na którą powołuje się skarżący w skardze, nie ujawniono ogrodzeń. Nadto mając na uwadze znaczny obszar współdzierżawy nie sposób przyjąć, by cały był podzielony płotem. Bez znaczenia zatem byłoby prowadzenie dowodu
z dokumentacji fotograficznej na okoliczność braku podzielenia działek płotem. Sam fakt braku takiego płotu nie wyklucza faktycznego korzystania z działek po połowie.
Tymczasem zeznania świadków korespondują również z zeznaniami samego S.O. Co więcej M. W. wyjaśnił, że użyczone S. O. bydło nie pochodziło od jednej osoby, lecz od trzech członków rodziny Z. Rodzina Z. zaś posiada więcej bydła ponad to, które zostało przekazane S. O.
Wskazywana w skardze rzekoma sprzeczność w treści zeznań tych świadków, jeśli nawet zachodzi, to nie ma wpływu na przyjęcie, że S.O. współkorzystał z tych samych działek co strona skarżąca. Sprzeczność ta nie dotyczy bowiem istoty sprawy, a wyłącznie czasu rozpoczęcia wypasu bydła, który był określany na kwiecień lub maj 2017 r. Biorąc pod uwagę fakt, że świadkowie zeznawali w lipcu 2019 r. co do okoliczności zaistniałych wiosną 2017 r. Mogli zatem nie pamiętać dokładnej daty rozpoczęcia wypasu. Ta okoliczność ich zeznań nie dyskwalifikuje. Istotnym jest to, że niewątpliwie pracowali dla S.O. już w maju 2017 r., wykonywali prace związane z wypasem bydła, koszeniem, grodzeniem itp., ich zeznania są spójne, logiczne, nie są wewnętrznie sprzeczne, a wespół z zeznaniami S.O. oraz umową użyczenia bydła, protokołem jego przekazania pozwalają stwierdzić kto, kiedy i w jakim zakresie korzystał z gruntów zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności. Zresztą świadkowie ci nie kwestionują tego, że skarżący, albo osoby działające w jego imieniu również z tych działek korzystały.
Dalej – wypasane przez S.O. (za pomocą innych osób wyżej wymienionych) bydło miało zostać użyczone przez rodzinę Z. Zresztą I. Z. w dniu [...] r. sporządziła oświadczenie, że bydło udostępniała wyłącznie S. O. (k. 176). Oświadczenie to koresponduje z umową użyczenia bydła i protokołem jego przekazania. Ustaleń dokonanych na podstawie tych dowodów nie podważa to, że podczas składania zeznań [...] r. (k.836-838) I. Z.. zeznała, że nie pamięta faktu przekazania bydła w 2017 r. z uwagi na dwie okoliczności – upływ czasu
i wplątanie jej oraz G. Z. w konflikt pomiędzy współdzierżawcami. Sama zresztą zeznaje, że już teraz nie pamięta szczegółów tamtych zdarzeń ani tego kto kogo (J. O., A.O.) reprezentuje. Świadek zaś zeznała, że przebywa na stałe w N. i przekazaniem bydła zajmuje się jej siostra G. Z.
G. Z. zaś podczas przesłuchania zeznała (k.833 – 835), że nie użyczała bydła do wypasu A. O. (miał wykonywać prace na zlecenie skarżącego R. K.). Zeznała, że ma swoje bydło w [...], czyli tam, gdzie znajdują się działki zgłoszone przez stronę we wniosku o uzyskanie płatności. Zeznała również, że przekazaniem jej bydła zajmował się jej syn M. W. i jej siostra. Dodatkowo podtrzymała swoje wcześniejsze oświadczenia o przekazaniu bydła S.O. i zaprzeczyła, jakoby miała w tym zakresie składać fałszywe zeznania.
Nie jest zatem tak, jak w skardze twierdzi skarżący, że siostry Z. zaprzeczyły użyczeniu bydła S. O.. Co więcej – ich zeznania
w związku z zeznaniami M. W., który stwierdził, że użyczał bydło S. O., że bydło jemu użyczane pochodziło od większej liczby członków rodziny Z. oraz w związku z zeznaniami S.O. oraz w związku z umową użyczenia bydła i protokołem jego przekazania pozwoliły zasadnie stwierdzić, że S.O. użytkował rolniczo w 2017 r. te same działki, które we wniosku o płatność zgłosił skarżący.
Organ prawidłowo również odniósł się do stwierdzenia skarżącego, jakoby S. O. miał zrzec się praw wynikający z umowy dzierżawy na rzecz A. O. Bez znaczenia dla sprawy pozostają twierdzenia skarżącego o zrzeczeniu się praw do dzierżawy przez drugą stronę konfliktu krzyżowego, ponieważ prawdziwość dokumentów mających potwierdzać fakt przekazania tych praw była kwestionowana przez S.O. i nie zgłoszona w [...].
Biorąc pod uwagę powyższe organ wypełnił nałożony nań obowiązek poprzednio wydanym w sprawie wyrokiem. Nie tylko zebrał dodatkowy materiał dowodowy, lecz całość materiału poddał wnikliwej analizie i wskazał, na których dowodach oparł swoje ustalenia co do tego, że zarówno skarżący, jak i S.O. korzystali ze spornych działek wykonując na nich odpowiednie prace nie tyle osobiście, co za pośrednictwem osób do tego zaangażowanych. Jednocześnie materiał ten nie dostarczył podstaw do stwierdzenia, iż wyłącznie korzystającym z działek był skarżący. Nie sposób bowiem podważyć ustaleń co do tego, że S.O. również z tych działek korzystał.
Sąd miał na uwadze i te okoliczności, że skarżący stara się podważyć treść zeznań niektórych świadków, w tym również współdzierżawcy składając stosowne zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa do organów ścigania. Rolą Sądu administracyjnego jest kontrola legalności wydanej decyzji według stanu na dzień jej wydania. W momencie rozpatrywania sprawy przez organ żaden ze świadków nie był skazany za składanie fałszywych zeznań. Z tego względu do kompetencji organu należała ocena ich wiarygodności i przydatności do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Podjęcie przez skarżącego działań zmierzających do skazania świadków zeznających w jego ocenie fałszywie nie obliguje organu do zaniechania czynienia ustaleń w sprawie. W przeciwnym razie sama możliwość złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa stanowiłaby oręż umożliwiającą sabotowanie postępowania administracyjnego. Dopóki nie zostanie stwierdzony fakt popełnienia przestępstwa złożenia fałszywych zeznań, dopóty zeznania świadka stanowią część materiału dowodowego podlegającą swobodnej ocenie organu. Nie sposób też wymagać od organu wstrzymywania postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego w sytuacji, gdy dopiero złożone zostało zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Zresztą, na co wyżej wskazano, ustalenia w sprawie zostały dokonane na podstawie analizy wielu dowodów, nie tylko zeznań świadków, ale również umowy powierzenia bydła i protokołu przekazania tegoż bydła. To z tymi dokumentami korespondują zeznania świadków. Sąd zaś nie dopatrzył się w ich zeznaniach jakichkolwiek sprzeczności, które pozbawiałyby je waloru wiarygodności. Nawet dowody przemawiające za rolniczym wykorzystaniem gruntu przez skarżącego nie wykluczają tych dowodów, które świadczą o współkorzystaniu z działek przez współdzierżawcę. Organ bowiem prawidłowo ustalił, że skarżący wykorzystywał rolniczo działki zgłoszone we wniosku o płatność i tych ustaleń Sąd nie kwestionował.
Organ zatem prawidłowo stwierdził, że obaj rolnicy korzystali z tych samych działek. Do sprawy III SA/Gl 126/21 skarżący dołączył zgodę S.O. na złożenie wniosku o uzyskanie płatności, co jednak nie mogło stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem stosowna zgoda została przedłożona już po dniu jej doręczenia stronie skarżącej.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ppsa.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie
art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z poźn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy
za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu
i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie z uwagi na zagrożenie epidemiczne Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, a odpisy zarządzenia zostały doręczone stronom.