III SA/Gl 1215/07

III SA/Gl 1215/07 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-12-28
Data wpływu
2007-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Orzepowska-Kyć /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
I FZ 97/08 - Postanowienie NSA z 2008-04-08
I FZ 510/08 - Postanowienie NSA z 2009-02-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Zwolniono od kosztów sądowych
Oddalono wniosek
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 260 w zw. z art. 245  par. 3 i  art. 246  par. 1  pkt 1 i  pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie przekraczającym każdorazowo kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 października 2007 r. w rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy zwolnił skarżącego Z.J. od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę [...] zł, oddalając wniosek
o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Od powyższego rozstrzygnięcia strona skarżąca w ustawowym terminie
w piśmie z dnia [...] r. wniosła sprzeciw. W jego uzasadnieniu zwróciła się o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na diametralne pogorszenie się stanu posiadania. Wnioskodawca podniósł, iż ocena jego stanu rodzinnego, majątku oraz dochodu została niedostatecznie rozpoznana przez Sąd, albowiem
w załączonych do wniosku dokumentach nie potrafił on dostatecznie udokumentować aktualnej sytuacji finansowej. Jego firma bowiem, nie prowadzi prawie żadnej działalności produkcyjnej z uwagi na brak zamówień i środków na zakup surowców, jak również z obawy, iż produkowane specyfiki zostaną objęte podatkiem akcyzowym i będą powiększać powstałe już zadłużenie.
Nadto skarżący podkreślił, iż nie otrzymał wnioskowanego zezwolenia pomimo pozytywnego rozstrzygnięcia Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Dalej podaje, iż w związku z zaprzestaniem płacenia rat w Banku [...] grozi mu egzekucja komornicza z nieruchomości, na której znajduje się przedsiębiorstwo, zaznaczając przy tym, iż wartość nieruchomości wraz
z urządzeniami przedsiębiorstwa ze względu na swoje zużycie nawet po sprzedaży nie pokryje całego zadłużenia wobec banku.
Skarżący oświadczył, iż pomimo przekazania w drodze darowizny spółdzielczego mieszkania wnukowi, które w zasadzie przeznaczone było dla małoletniej prawnuczki, nadal ponosi on wszelkie opłaty z nim związane. Bowiem klauzula zawarta w umowie darowizny (o nieodpłatnym dożywotnim prawie do użytkowania przedmiotowego lokalu) nie przewiduje, ażeby koszty jego eksploatacji pokrywał obdarowany. Ze względu na obowiązującą regulację prawną na dowodach opłaty za czynsz i energię figuruje nazwisko właściciela, a nie osoby faktycznie wpłacającej. Wnuk wraz z żoną nie posiadają wystarczających dochodów, które pozwoliłyby im na utrzymanie rodziny (w tym dwojga małoletnich dzieci), swojego mieszkania i mieszkania, będącego w użytkowaniu skarżącego.
Skarżący zwrócił uwagę, że działka należąca do jego żony jako przedmiot współwłasności jest niepodzielna geodezyjnie i hipotecznie, nie można jej zatem zbyć ani obciążyć bez zgody pozostałych współwłaścicieli.
Wnioskodawca utrzymuje, iż nie ma możliwości zdobycia potrzebnych środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, albowiem posiadane w [...] r. finanse zainwestował w zmontowanie linii produkcyjnej, która w chwili obecnej jest niewykorzystana i nieprzydatna. Nie dysponuje bowiem potrzebnymi środkami na jej modernizację. Otrzymana [...] wraz z [...] żony wystarcza na skromne utrzymanie, świadczenia mieszkaniowe oraz najniezbędniejsze i najtańsze lekarstwa. Ponadto podaje, iż zły stan zdrowia wynika nie tylko z podeszłego wieku, ale jest następstwem licznych chorób, takich jak [...], [...] czy [...]. W prowadzeniu domu, jak również w sprawowaniu opieki nad leżącą w łóżku żoną pomaga mu wnuk z rodziną.
Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł złożył na urzędowym formularzu druku "PPF" wniosek
o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu tegoż wniosku podał, iż prowadzone przez niego przedsiębiorstwo "A" z uwagi na brak zezwolenia nie może produkować oleju opałowego, co pozbawia go rocznie około [...] zł dochodu. Z uwagi na to straty przedsiębiorstwa wyniosły w [...] r. około [...] zł. Podał też, że oczekując na zezwolenie Wojewody [...] zatrudnia [...] pracowników dla zabezpieczenia przedsiębiorstwa, sam utrzymuje się z [...] [...] zł miesięcznie, natomiast żona uzyskuje dochód z tytułu [...] w kwocie [...] zł netto. Nadto wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z małżonką, przy czym oboje nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych czy przedmiotów o wartości powyżej [...] euro. Jako składniki posiadanego majątku wymienił działkę o pow. [...] m2, gdzie zlokalizowana jest jego firma, mieszkanie typu własnościowego o pow. [...] m2 darowane wnukowi oraz [...] ha lasu otrzymany w spadku po rodzicach przez żonę, który z uwagi na położenie nie przynosi żadnych dochodów i nie przedstawia żadnej wartości, bowiem w okresie PRL przeciągnięto przezeń linię gazu do miejscowego zakładu, co niekorzystnie wpłynęło na wartość gruntu.
Jednocześnie skarżący podniósł, iż majątek prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa obciążony jest długiem hipotecznym wynoszącym [...] zł
na rzecz Banku [...] oraz kwotą [...] zł pożyczoną od "B" S.A. w W., zabezpieczoną w Rejestrze Sądowym Sądu Rejonowego w K.
Wnioskodawca podkreślił, że ma [...] lat a jego żona [...]. Ponadto jest po [...], cierpi na [...],[...] i [...], co wiąże się ze stałą opieką lekarzy.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia rozpoznawanego wniosku skarżący nadesłał kserokopie następujących dokumentów źródłowych:
- odpis z księgi wieczystej nr [...], z treści której wynika, iż jest właścicielem nieruchomości o pow. [...] m2;
- akt notarialny umowy darowizny mieszkania spółdzielczego własnościowego
o pow. [...] m2, z treści której wynika, iż skarżący zastrzegł sobie możliwość "nieodpłatnego i dożywotniego użytkowania" tego mieszkania wraz z małżonką;
- zaświadczenie lekarskie obrazujące stan zdrowia skarżącego wraz
z paragonami z aptek oraz rachunkami za badania laboratoryjne skarżącego i jego żony;
- decyzję ustalającą wysokość płaconego w [...] r. podatku od nieruchomości przy ul. [...] w O.;
- odcinek pobieranej [...] skarżącego i [...] jego małżonki;
- obrazujących wysokość ponoszonych z tytułu utrzymania darowanego mieszkania wydatków w postaci opłat za czynsz, telefon, energię elektryczną, centralne ogrzewanie, RTv, gaz itp., ponoszonych zgodnie z oświadczeniem skarżącego przez niego, jednakże wystawionych na nazwisko jego wnuka;
- wykaz środków trwałych będących na stanie firmy;
- wyciąg z rachunku bankowego, którego saldo dostępne wynosi [...] zł;
- deklaracje VAT-7 za miesiące od [...] do [...] r.;
- zeznania o wysokości osiągniętego dochodu PIT-36 za lata [...] i [...],
z treści których wynika, iż dochód skarżącego z tytułu pobieranej [...] wynosił [...] zł i [...] zł, natomiast strata z prowadzonej działalności kształtowała się w wysokości [...] zł i [...] zł;
- ugodę cywilnoprawną zawartą z [...] Bank [...] w przedmiocie spłaty zadłużenia w [...] miesięcznych ratach nie mniejszych niż [...] zł począwszy od [...]r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać zatem w tym miejscu należy, iż w myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 P.p.s.a. strona może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przesłanką natomiast przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego albo rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Podkreślenia wymaga, iż co do zasady w postępowaniu sądowoadministracyjnym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Koszty związane z poszczególnymi czynnościami ponosi zatem ta strona, która czynności dokonała. Od powyższej zasady odstępstwem takim jest instytucja prawa pomocy, stanowiąca szczególny przypadek wyłączenia strony postępowania sądowego od obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Zaznaczyć przyjdzie zatem, iż jej zastosowanie nie jest regułą, a wyjątkiem – mianowicie w przypadku, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Natomiast przy rozpoznawaniu takiego wniosku ocenie podlegają wszystkie składniki majątkowe podmiotu z nim występującego, przy czym zastrzec należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż jego stan majątkowy uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zwrócić należy uwagę, że w wypadku skarżącego można mówić jedynie o występowaniu przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Za przyjęciem takiego wniosku przemawia fakt, że w istocie ponosi on uzasadnione wydatki związane
z podeszłym wiekiem i złym stanem zdrowia swoim i małżonki. Ponadto z uwagi na ujemny stan konta i konieczność spłaty zadłużeń nie dysponuje on zdolnością kredytową, a prowadzona działalność gospodarcza w ciągu [...] lat podatkowych przyniosła stratę. Ponadto nieruchomość, której jest właścicielem,
w chwili obecnej wykorzystywana jest do prowadzenia działalności gospodarczej, co dyskwalifikuje ją jako ewentualne źródło przychodu (np. z tytułu umów). Natomiast branie pod uwagę posiadanych zasobów nieruchomych (obok wspomnianej nieruchomości także należącego do małżonki skarżącego - gruntu leśnego) jako ewentualnego zabezpieczenia zaciągniętego zobowiązania uznać należy za bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy jak wskazano powyżej szanse skarżącego na uzyskanie nowego kredytu są znikome.
Należy jednak mieć na względzie, że skarżący dysponuje stałym dochodem
w postaci uzyskiwanej [...], natomiast w utrzymaniu mieszkania pomaga mu wnuk wraz z rodziną. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wnuk skarżącego ponosi również związane z tym opłaty. Podkreślenia wymaga, iż zawarte
w sprzeciwie twierdzenie skarżącego, że faktycznie to na nim spoczywa ciężar tych opłat, nie znalazło pokrycia w innych dowodach. Jednakże niezależnie od relacji łączących skarżącego z wnukiem zaznaczyć należy, że na wnuku skarżącego spoczywa obowiązek alimentacyjny (art. 128 k.r.o.), co więcej sam fakt udzielenia darowizny również wiąże się z podobnym obowiązkiem prawnym określonym
w art. 897 k.c. Nawet jednak gdyby skarżący nie znajdował się w niedostatku winien w pierwszej kolejności szukać pomocy w uzyskaniu środków potrzebnych na uiszczenie opłat sądowych u wnuka, a dopiero później korzystać z dofinansowania
z budżetu państwa.
Podnieść należy także, że choć jak wskazano wyżej działalność gospodarcza skarżącego wiąże się ze stratami, to jednak zarówno w [...] r. jak i w [...] r. skarżący osiągnął stosunkowo wysokie przychody z tego tytułu (odpowiednio [...] zł oraz [...] zł). Działalność gospodarcza skarżącego była kontynuowana również w pierwszym półroczu [...] r. co wynika z deklaracji VAT-7. Okoliczność ta prowadzi do wniosku, że skarżący może również z bieżącego przychodu sfinansować w pewnym zakresie koszty postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za stosowne zwolnić skarżącego od opłat sądowych i wydatków w zakresie przekraczającym kwotę [...] zł oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Wobec powyższego na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.