III SA/GL 72/23

III SA/Gl 72/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Dorota Fleszer
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne
Prawo geologiczne i górnicze
Sygn. powiązane
II GSK 2002/23 - Wyrok NSA z 2024-05-28
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1072
art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Protokolant Referent-stażysta Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 14 listopada 2022 r. nr PR.5432.34.2022 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 listopada 2022 r., nr PR.5432.34.2022, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania D. S. (dalej: strona, skarżący) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. (dalej: organ I instancji) z dnia 25 maja 2022 r., nr [...], ustalającą stronie opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej prawem koncesji 5849 Mg kruszywa naturalnego - piasku, na działce o numerze ewidencyjnym nr [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], w okresie od 2017 r. do 2018 r., w wysokości 140 377,00 zł. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.), w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2022 r. poz. 1072, z późn. zm., dalej: p.g.g.).
W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny.
Geolog Powiatowy w P., pismem z 29 sierpnia 2018 r. zawiadomił organ I instancji o wydobyciu kruszywa (piasku) bez wymaganej koncesji na działce nr [...]. Do zawiadomienia dołączył protokół wizji przedmiotowej działki oraz dokumentację fotograficzną. Organ I instancji otrzymał ponadto pisemną informację z Komendy Powiatowej Policji w P., Posterunku Policji w C., z 17 września 2018 r., że na terenie działki nr [...], D. S. prowadzi wydobycie żwiru i piasku.
W związku z powyższym, pracownicy OUG w P. przeprowadzili 20 września 2018 r. wizję terenową ww. działki nr [...], podczas której stwierdzono istnienie wyrobiska piasku typu stokowego. Eksploatację prowadzono od strony zachodniej w kierunku wschodnim. Podczas wizji wykonano zdjęcia dokumentujące stan działki oraz dokonano pomiaru geodezyjnego, na podstawie którego sporządzono "Dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" z 8 października 2018 r, w której pierwotnie do obliczeń przyjęto wyrobisko o powierzchni 2361,95 m2, znajdujące się na działce nr [...].
Pismem z 6 listopada 2018 r., Geolog Powiatowy w P. poinformował Dyrektora OUG w P., że dla działki nr [...] nie wydano decyzji koncesyjnej, a jedynie 18 września 2018 r. została wydana - na wniosek D. S. - decyzja zatwierdzająca "Projekt robót geologicznych ze złoża kruszywa naturalnego w rejonie miejscowości [...] (dz. nr [...], [...])". Organ, na podstawie wypisu z rejestru gruntów z 6 listopada 2018 r. ustalił, że właścicielami działki nr [...] są małż. D. S. i M. S.
Pismem z 28 listopada 2018 r., organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie wydobywania kopaliny (piasku) bez wymaganej koncesji na działce nr [...] i poinformował o uprawnieniach strony do wzięcia czynnego udziału w każdym etapie postępowania oraz wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów.
W dniu 17 grudnia 2018 r., skarżący przesłuchany w charakterze strony przyznał, że koncesja na wydobycie kopalin z działki nr [...] jest dopiero w trakcie realizacji, w Starostwie Powiatowym w P. złożono dokumenty o udzielenie koncesji i zaprzeczył, jakoby prowadził wydobycie z przedmiotowej działki. Stwierdził, że kopalinę z działki nr [...] wydobywano dla potrzeb budowy [...] w P. w okresie od 2010 r., kiedy nie był jeszcze jej właścicielem. Skarżący oświadczył, że nie wie kto wydobywał kopalinę, przypuszcza, że po zakończeniu budowy [...], miejscowi ludzie podbierali piasek dla własnych potrzeb oraz wywozili odpady, gruz, humus, które wykorzystali do utwardzenia drogi. Ponadto przyznał, że na przedmiotowej działce na przełomie sierpnia i września 2018 r. prowadził prace polegające na wyrównywaniu terenu w celu przygotowania złoża do eksploatacji, które to prace zgłosił do Urzędu Miejskiego Gminy C. oraz Starostwa Powiatowego w P. w dniu września 2018 r. Stwierdził, że: "sporadycznie będąc na polu widziałem, że ktoś wybiera piasek z mojej działki ale nikogo nie widziałem. Widziałem na stronie Google Earth, jak się skarpa zmienia, że jest podbierana.". Dalej oświadczył, że obecnie na działce nie prowadzi już żadnych prac i czeka na decyzję koncesyjną zezwalającą na wydobywanie z niej kopaliny. Skarżący okazał akt notarialny z 7 września 2011 r. umowy sprzedaży, z którego wynika, że wraz z żoną jest właścicielem ww. działki nr [...].
Pismem z 18 grudnia 2018 r., Dyrektor OUG w P. zawiadomił również M. S. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji na działce nr [...] oraz poinformował o uprawnieniach strony. M. S. złożyła oświadczenie z 4 stycznia 2019 r., że nie posiada wiedzy na temat wydobywania kopaliny (piasku) bez wymaganej koncesji na działce nr [...].
Geolog Powiatowy w P. wraz z pismem z 13 lutego 2019 r., przesłał organowi I instancji "Dokumentację geologiczną złoża kruszywa naturalnego "[...]" w kat. Ci".
Z kolei, pismem z 21 marca 2019 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, [...] Oddział Regionalny poinformowała organ, że działka nr [...] była zgłaszana do otrzymywania dopłat bezpośrednich oraz ONW w latach 2014-2018 przez skarżącego, który otrzymał dopłaty do przedmiotowej działki. Agencja nie posiadała protokołów oględzin działki nr [...] w latach 2014- 2018.
W dniu 30 kwietnia 2020 r. pracownik OUG w P. sporządził Aneks nr 1 dokumentacji ustalającej ilość wydobytej kopaliny, w którym do obliczeń przyjęto część wyrobiska o powierzchni 1012,37 m2, znajdującą się w nieprzekształconej w latach 2015-2018 części działki nr [...].
Organ ustalił, ponadto, że Komenda Powiatowa Policji w P. nie prowadziła czynności wyjaśniających ze zgłoszenia skarżącego, w sprawie kradzieży kopaliny z jego nieruchomości, chociaż skarżący, ponownie przesłuchany 12 marca 2021 r. jako strona oświadczył, że podczas prowadzonych prac związanych z pozyskaniem dokumentacji geologicznej pojechał na działkę i zobaczył, że była tam prowadzona eksploatacja, a dodatkowo został przywieziony gruz i inne materiały budowlane, co zgłosił Policji w C., jednak policjanci nie chcieli przyjąć zgłoszenia. Zaprzeczył, aby wywoził piasek z działki nr [...], bo nie miał takiej potrzeby, ani interesu, posiadając inne aktywne żwirownie działające na podstawie koncesji. Koncesję, na złoże "[...]" otrzymał 12 listopada 2019 r., a eksploatację rozpoczął wiosną 2020 r.
Decyzją z 26 maja 2021 r., organ I instancji umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie wobec M. S., uznając, że nie wydobywała ona kopaliny na działce nr [...]. Jednocześnie decyzją z 26 maja 2021 r. Dyrektor OUG w P. ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną w wysokości 128 272 zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 3340,41 Mg kruszywa naturalnego, na działce nr [...]. Decyzja ta została uchylona decyzją Prezesa WUG z 19 lipca 2021 r., bowiem organ II instancji uznał, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Prezes WUG stwierdził, że ponownego ustalenia wymaga przede wszystkim okres wydobycia kopaliny z działki nr [...] oraz średnia gęstość piasku przyjęta do obliczenia wysokości opłaty podwyższonej.
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy, załączając wydruk zdjęcia z aplikacji Google Earth, opatrzonego datą uzyskania obrazu na dzień 10 kwietnia 2017 r. z naniesionymi punktami pomiaru wykonanego w dniu 20 września 2018 r. oraz dokonał przeliczenia ilości wydobytej kopaliny, przy uwzględnieniu parametrów jakościowych kopaliny określonych w "Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "[...]" w kat. Cl", a w szczególności gęstości piasku, której średnia wartość wynosiła 1,751 t/m2, a nie - 1,6 t/m2 jak przyjęto w uchylonej decyzji z 26 maja 2021 r.
W konsekwencji, decyzją z 29 września 2021 r. organ I instancji ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną w wysokości 140 377,00 zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 5849 Mg kruszywa naturalnego (piasku), na działce nr [...], w okresie od 2017 r. do 2018 r. Również ta decyzja została uchylona, a to decyzją Prezesa WUG z 13 grudnia 2021 r. Prezes WUG ponownie stwierdził, że nie zostało w należyty sposób przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, a zebrany materiał dowodowy nadal budzi wątpliwości i wymaga uzupełnienia. Organ I instancji nie podjął w szczególności czynności mających na celu pozyskanie: odwzorowań kartograficznych z okresu objętego wydobyciem, materiałów związanych z postępowaniem prowadzonym przez Policję w C, jak również przesłuchania w charakterze świadków autorów "Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "[...]" w kat. Ci".
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, Dyrektor OUG w P. zwrócił się do Starosty P. o udostępnienie z Powiatowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego mapy zasadniczej działki nr [...]. W dniu 31 stycznia 2022 r. przesłuchano świadka S. S. - współautora "Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "[...]" w kat. Ci", który opracował przedmiotową Dokumentację w listopadzie 2018 r. i przebywał w związku z tym na działce nr [...] w październiku 2018 r., w celu wiercenia otworów badawczych. Świadek zeznał, że nie pamięta, aby w miejscu otworu B2/18 było widoczne przekształcenie terenu. Na pytanie: "dlaczego widoczne na zdjęciach satelitarnych GoogleEarth z dnia 10 kwietnia 2017 r. w miejscu otworu B2/18 wyrobisko eksploatacyjne nie zostało uwzględnione w Dokumentacji geologicznej sporządzonej w 2018 r.?" odpowiedział, że zmianę w terenie uznał za mało istotną (niewielką, około kilkudziesięciu centymetrów) i w związku z tym wykorzystał mapę sytuacyjno-wysokościową przekazaną przez inwestora, wykonaną według stanu na dzień 16 stycznia 2013 r., i nie uwzględnił tego faktu w Dokumentacji.
W dniu 15 lutego 2022 r., przesłuchany w charakterze świadka K. P. - geolog powiatowy Starostwa Powiatowego w P., potwierdził, że 29 sierpnia 2018 r. na działce nr [...] znajdował się wyraźny, świeży wykop na długości ok. 50 m i szerokości ok. 15 m. W dniu wizji nie stwierdził żadnych gruzów i odpadów przywiezionych z zewnątrz. Oświadczył, że na przełomie lata i jesieni 2021 r. był na kontroli złoża "[...]", w której uczestniczył również skarżący. Świadek przyznał, że w toku przedmiotowej kontroli został poruszony temat wydobycia z działki nr [...] oraz, że skarżący mówił, że nie prowadził tam wydobycia, tylko ktoś inny.
W dniu 11 marca 2022 r. do OUG w P. wpłynęło pismo J. B. z 8 marca 2022 r., który wyjaśnił, że nie uczestniczył w wykonywaniu prac wiertniczych prowadzonych na potrzeby sporządzenia "Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "[...]" w kat. Cl" z listopada 2018 r. Prace, jakie wykonywał przy sporządzaniu przedmiotowej Dokumentacji ograniczały się do prac biurowych. Oświadczył, że nigdy nie przebywał na terenie działki nr [...] i nie posiada wiedzy na temat wydobycia z niej kopaliny.
Pracownik OUG w P. - uprawniony mierniczy górniczy sporządził Aneks nr 2 do Sprawozdania Technicznego, będącego częścią "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" z dnia 8 października 2018 r., wskazując, że w celu doprecyzowania terminu eksploatacji w okresie 2017-2018, przeanalizowano zdjęcie satelitarne z aplikacji Google Earth z 10 kwietnia 2017 r., na którym jest widoczne wyrobisko odkrywkowe w północno-wschodniej części działki nr [...], natomiast teren na południe nie jest przekształcony i tę część wyrobiska o powierzchni 1012,37 m2 jako wykonaną w latach 2017-2018, przyjęto do obliczeń.
Pismem z 29 marca 2022 r., organ I instancji zawiadomił D. S. o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie, pouczając o uprawnieniach strony, wynikających z art. 10 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, organ I instancji, decyzją z 25 maja 2022 r., ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną w wysokości 140 377,00 zł, za wydobycie bez wymaganej koncesji 5849 Mg kruszywa naturalnego (piasku), w okresie od 2017 r. do 2018 r. na działce nr [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], woj. [...], zwanej dalej "działką nr [...]".
W odwołaniu od powyższej skarżący zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 140 ust. 1 i 2 pkt 2 p.g.g. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji, gdy materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że odwołujący się dokonał wydobycia bez wymaganej koncesji kopaliny na działce nr [...];
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, a mianowicie:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia oraz rozpoznania zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także dokonanie jedynie wybiórczej oceny materiału dowodowego, co skutkowało w swym finalnym kształcie, wadliwym oparciem rozstrzygnięcia na ustaleniach organu, które zostały dokonane w sposób całkowicie dowolny,
b) art. 8 w zw. art. 11 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie w sposób budzący poważne wątpliwości w zakresie prawidłowości działania organu, jak również naruszający poczucie zaufania do administracji publicznej, w wyniku zastosowania przepisów prawa w stosunku do przedsiębiorcy, co do którego nie powinny mieć one zastosowania,
c) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowym postępowaniu, podczas gdy, norma art. 143 ust. 2 pkt 2 p.g.g. wskazuje, że stroną przedmiotowego postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji albo w przypadku braku tego podmiotu - osoby posiadające tytuł prawny do nieruchomości, co nie oznacza, że w przypadku nieznajomości podmiotu, który dokonał wydobycia kopaliny bez koniecznej koncesji, osobą ponoszącą sankcje na podstawie art. 140 ust. 1 p.g.g. jest każdorazowo właściciel nieruchomości, mimo braku jakichkolwiek dowodów, że to właśnie on dopuścił się deliktu administracyjnego,
d) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowym postępowaniu bowiem niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego nie zostały rozstrzygnięte na korzyść strony, nie ustalono sprawcy deliktu administracyjnego i bezprawnie uznano, że sprawcą jest jeden ze współwłaścicieli nieruchomości tylko na tej podstawie, że posiada prawo współwłasności do działki na której nieustalone osoby wydobywały nielegalnie kopalinę,
e) art. 79 § 1 i 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niezawiadomienie skarżącego o przeprowadzeniu dowodu z oględzin działki nr [...] (dowód został przeprowadzony przed wysłaniem do odwołującego się zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego), co jednocześnie uniemożliwiło mu wzięcie udziału w tej czynności dowodowej, która finalnie stała się podstawą do ustalenia opłaty;
3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż;
a) odwołujący się nie złożył zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na jego rzecz, podczas gdy odwołujący nie miał takiej możliwości, gdyż policja nie chciała przyjąć zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa,
b) odwołujący się w okresie od 2017 r. do 2018 r. wydobył 5849 Mg kruszywa naturalnego na działce [...], podczas gdy w 2016 r. zauważył on, że ktoś nielegalnie wydobywa piasek z jego nieruchomości, rozmawiał z funkcjonariuszem policji na ten temat, następnie przystąpił do opracowywania dokumentacji niezbędnej do wystąpienia o koncesję, po czym dokonał jedynie w 2018 r. prac porządkowych i utwardzających na nieruchomości i wystąpił o koncesję; nigdy nie wydobywał nielegalnie kruszywa naturalnego, gdyż nie miał takiej potrzeby, posiadał bowiem koncesję na wydobywanie piasku i żwiru na innych działkach będących jego własnością.
Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych do odwołania z dnia 10 czerwca 2021 r. dokumentów:
1. pism z dnia 6 września 2018 r. na okoliczność, wykazania, iż jakiekolwiek prace, które były wykonywane przez odwołującego się na działce nr [...], były zgłaszane odpowiednim podmiotom,
2. koncesji ([...] i [...]), które odwołujący się posiadał w okresie kiedy podejrzewa się go o wydobycie nielegalne kruszywa, na okoliczność wykazania, że jest właścicielem wielu nieruchomości, w tym nieruchomości zakupionych pod kątem wydobywania kruszywa naturalnego i przez ponad 20 lat trudni się legalnym wydobywaniem kruszywa, zatem nie miał potrzeby czynić tego nielegalnie,
3. dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy prowadzonej przez Dyrektora OUG w P., znak: [...], na okoliczność wykazania, iż na innej działce nr [...] Z., która należy do syna skarżącego, również doszło do nielegalnego wydobycia kruszywa, o czym zarówno skarżący się jak i jego syn nie mieli wiedzy i świadomości, a organy administracyjne mimo prowadzonych czynności nie informowały właściciela działki o nieprawidłowościach.
Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Organ odwoławczy, podzielił ustalenia Dyrektora OUG w P., że skarżący jest podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie bez wymaganej koncesji 5849 Mg kruszywa naturalnego (piasku) z działki nr [...]. Organ II instancji uznał za niewiarygodne wyjaśnienia skarżącego, że nie wydobywał kopaliny w południowej części działki nr [...]. Jak wskazano w Aneksie nr 2 do Sprawozdania Technicznego, będącego częścią "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" z dnia 8 października 2018 r., ze zdjęcia satelitarnego z aplikacji Google Earth z dnia 10 kwietnia 2017 r. wynika, że południowa część działki nr [...] nie jest przekształcona, a więc wyrobisko w tym zakresie powstało w latach 2017-2018, tj. w okresie pomiędzy dniem 10 kwietnia 2017 r. (data pozyskania obrazu aplikacji Google Earth) a dniem 20 września 2018 r., kiedy została przeprowadzona wizja na przedmiotowej działce przez pracowników OUG w P. W ocenie organu II instancji, stwierdzone podczas wizji wydobycie nie było prowadzone dla potrzeb budowy [...] P. w okresie od 2010 r., kiedy to skarżący nie był jeszcze właścicielem działki nr [...]. Budowa [...] w P. przy ul. [...], zakończyła się bowiem przed 2017 r. Skarżący przyznał natomiast, że wyrównywał ten teren na przełomie sierpnia - września 2018 r. w celu przygotowania złoża do eksploatacji. Powyższe prace zgłosił do Urzędu Miejskiego Gminy C. oraz Starostwa Powiatowego w P. w dniu 6 września 2018 r.
W ocenie Prezesa WUG, prace prowadzone przez D. S. na działce nr [...] nie polegały na wyrównywaniu terenu, ale na wydobywaniu kopaliny, skoro wskutek prowadzonych prac powstało na działce nr [...] wyrobisko o długości ok. 50 m i głębokości ok. 4-5 m, którego istnienie stwierdził zarówno Geolog Powiatowy w P. podczas wizji w dniu 29 sierpnia 2018 r., jak i pracownicy OUG w P. podczas wizji w dniu 20 września 2018 r. Z uwagi na powyższe należało uznać, że skarżący na przełomie sierpnia i września 2018 r. nie wyrównywał terenu działki nr [...], ale prowadził roboty wydobywcze, których efektem było wyrobisko stwierdzone przez organy administracji publicznej. Organ odwoławczy nie dał również wiary wyjaśnieniom strony, że kopalinę z działki nr [...] w przedmiotowym zakresie wydobywały inne, nieustalone osoby. W dniu 17 grudnia 2018 r. skarżący wskazał, że prawdopodobnie po zakończeniu budowy [...], miejscowi ludzie podbierali piasek dla własnych potrzeb oraz wywozili odpady, nie potrafił jednak wskazać, kto mógł wydobywać kopalinę. Ponadto, zdaniem organu - o ile w ogóle wydobycie przez osoby trzecie miało miejsce - to nie mogło być prowadzone na dużą skalę, skoro jak określił to sam skarżący miało jedynie charakter podbierania. Organ odwoławczy podkreślił, że rozmiar wyrobiska na działce nr [...] wskazuje na dużą skalę prowadzonych robót. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów zgłaszania kradzieży piasku na Policję. Skarżący - pytany o szczegóły dokonania zgłoszenia - nie przedstawił ich. Z zeznań świadka K. P. - geologa powiatowego Starostwa Powiatowego w P., wynika, że podczas kontroli złoża "[...]" na przełomie lata i jesieni 2021 r., skarżący stwierdził, że nie prowadził tam wydobycia tylko ktoś inny. Jednak poinformowany przez świadka, że mógł powyższy fakt zgłosić na policję, nie odniósł się do jego wypowiedzi. Za niewiarygodne organ odwoławczy uznał również twierdzenia skarżącego, że widział na stronie Google Earth jak się skarpa zmienia, że jest podbierana, gdyż trudno jest to stwierdzić na podstawie nielicznych zdjęć dostępnych w tej aplikacji, w okresie objętym decyzją z dnia 25 maja 2022 r. Pismem z 18 sierpnia 2022 r. Prezes WUG zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w P. z prośbą o przekazanie informacji czy, a jeśli tak, to kiedy i w jakich okolicznościach skarżący złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa (wykroczenia) na jego rzecz, polegającego na nielegalnym wydobywaniu piasku z działki nr [...]. W odpowiedzi, pismem z dnia 9 września 2022 r. udzielono informacji, że Komenda Powiatowa Policji w P. nie prowadziła czynności wyjaśniających w sprawie wykroczenia polegającego na nielegalnym wydobyciu piasku z działki nr [...] i tym samym ustalono, że D. S. takiego zawiadomienia o wykroczeniu nie złożył. Ponadto skarżący wskazał, że rzekome zawiadomienie (rozmowa z funkcjonariuszem policji) miało miejsce w 2016 r., natomiast opłata podwyższona została mu ustalona za wydobycie kopaliny w późniejszym czasie od 2017 r. do 2018 r. z części wyrobiska powstałej w tym okresie (Aneks nr 2 do Sprawozdania technicznego z dnia 8 października 2018 r.).
W ocenie organu, akcentowanie w odwołaniu z 24 czerwca 2022 r. udziału innych, nieustalonych osób w wydobyciu piasku z działki nr [...], stanowi jedynie przyjętą linię obrony, mającą na celu uniknięcie odpowiedzialności za wydobycie kopaliny bez koncesji. Znajduje to również potwierdzenie w tym, iż jako współwłaściciel działki nr [...], występujący z wnioskiem o wydanie koncesji na wydobycie kopaliny m.in. z przedmiotowej działki – D. S. nie podjął żadnych czynności zmierzających do zabezpieczenia terenu przed wstępem osób nieupoważnionych, rzekomo podbierających piasek np. poprzez ogrodzenie nieruchomości.
Organ odwoławczy podsumowując stwierdził, że materiał dowodowy został zebrany w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Za bezzasadne uznał zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Ponadto, w ocenie organu II instancji nie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podnosząc tożsame zarzuty co w odwołaniu, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i jego argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2022, poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej powoływana jako p.p.s.a.). Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem sporu jest zasadność nałożenia na skarżącego opłaty eksploatacyjnej podwyższonej w kwocie 140 377,00 zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 5849 Mg kruszywa naturalnego - piasku na działce o nr ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...].
Zgodnie z art. 1 ust. 1 p.g.g., ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:
1) prac geologicznych;
2) wydobywania kopalin ze złóż;
3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;
4) podziemnego składowania odpadów;
5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.
Z kolei, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g, kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g.). Działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.
Natomiast przepis art. 140 ust. 1 p.g.g. stanowi, że działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 p.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g).
Wyłączenia stosowania ustawy zawiera art. 4 p.g.g., który stanowi, że:
1. Przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:
1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;
2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;
3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.
2. Ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania.
3. W przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3.
Organy w kontrolowanej sprawie prawidłowo ustaliły, że na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...] województwo [...] doszło do wydobycia bez wymaganej koncesji 5849 Mg piasku w okresie od 2017 r. do 2018 r. Ustalenia organu znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, począwszy od protokołu oględzin działki, przez dokumentację sporządzoną przez mierniczego górniczego i geologa górniczego ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji wraz z aneksami.
Poza sporem pozostaje, że skarżący od 7 września 2011 r. jest właścicielem ww. działki we współwłasności łącznej z żoną M. S. co wynika z aktu notarialnego umowy sprzedaży m.in. ww. działki.
W okresie od 2014 r. do 2018 r. skarżący zgłaszał i pobierał płatności obszarowe – dopłaty bezpośrednie i ONW z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, [...] Oddział Regionalny dotyczące przedmiotowej działki.
Skarżący wiedział o fakcie wybierania piasku z działki nr [...], wskazywał przy tym, na nieustalone osoby oraz, że miało to miejsce zanim został właścicielem.
Skarżący jest przedsiębiorcą, właścicielem żwirowni, prowadzącym działalność gospodarczą i posiadającym koncesje na wydobywanie kopalin z innych złóż. W dniu 18 września 2018 r. na jego wniosek została wydana decyzja zatwierdzająca Projekt robót geologicznych ze złoża kruszywa naturalnego w rejonie miejscowości [...] m. in. dotycząca działki [...].
Skarżący nie kwestionuje, że doszło do nielegalnej eksploatacji piasku ale zarzuca organowi błędne ustalenia faktyczne w tym zakresie, wyjaśniając, że prowadzone przezeń roboty ograniczyły się do prac porządkowych i wyrównania terenu na przełomie sierpnia i września 2018 r.
Sąd w składzie orzekającym nie podziela zarzutów skarżącego i przyznaje rację organowi podzielając w pełni jego szeroką argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Protokół z oględzin terenu z dnia 20 września 2018 r. dotyczący nielegalnego wydobywania kopaliny zawiera ustalenia dokonane przez dwóch inspektorów OUG w P. W trakcie oględzin dokonano obmiaru wyrobiska oraz wykonano dokumentację fotograficzną.
Skarżący nie domagał się w toku postępowania przeprowadzenia ponownej kontroli działki z jego udziałem, ani też skutecznie nie podważył ustaleń organu dokonanych w dniu 20 września 2018 r. W ocenie Sądu sama nieobecność właściciela działki w czasie dokonywania pomiarów i oględzin terenu przez uprawnionych i upoważnionych pracowników organu nie miała wpływu na ustalenia potwierdzone protokołem z oględzin terenu, dokumentacją fotograficzną i dokumentacją ustalającą ilość kopaliny.
W sprawie nie ma wątpliwości, że pomiarów i obliczeń dokonali pracownicy OUG w P. posiadający uprawnienia do wykonania oględzin, pomiaru terenu i wykonania obliczeń zawartych w dokumentacji. Kwestie uprawnień górniczych w Ustawie Prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje. Nie budzi zatem wątpliwości posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności, na podstawie których sporządzono fachową dokumentację.
Rzetelności pomiarów zarówno wyrobiska jak i urobku skarżący w istocie skutecznie nie zakwestionował, nie podważył również skutecznie metodologii dokonanych obliczeń. Sporządzona dokumentacja, uzupełniona aneksami jest szczegółowa i pełna.
Ponadto nie ma wątpliwości co do tego, że skarżący jako właściciel działki ponosił odpowiedzialność za wykonywane na tym terenie roboty, niezależnie od tego czy wykonywał je własnymi siłami czy też tolerował wydobycie piasku przez osoby trzecie.
Wbrew podniesionym zarzutom, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i został poddany prawidłowej ocenie. W rozpatrywanej sprawie, decyzja organu została prawidłowo skierowana do skarżącego jako właściciela działki, na której dokonano wydobycia bez koncesji. Taka podstawa prawna wynika z art. 143 ust. 3 p.g.g. W przedmiotowej sprawie, decyzja organów została skierowana do właściciela działki, wobec nieustalenia sprawcy nielegalnego wydobycia kopaliny. W takim przypadku wobec ustalenia faktu wydobycia kopaliny bez koncesji, bez znaczenia jest oświadczenie skarżącego, że nie prowadził działalności gospodarczej na terenie swojej działki. Jeśli bowiem organ nie może ustalić podmiotu, który dopuszcza się nielegalnego wydobycia, wówczas odpowiada właściciel jako podmiot mający tytuł prawny do nieruchomości. Sam fakt własności działki zobowiązywał skarżącego do pieczy nad tym terenem.
Ponadto, skarżący jako przedsiębiorca w tej branży ma świadomość konsekwencji nielegalnego wydobycia, zatem tym bardziej powinien zapobiec działaniu osób trzecich.
Podsumowując, w ocenie Sądu prawidłowo i w wystarczającym dla rozstrzygnięcia sprawy zgromadzono i oceniono materiał dowodowy. Wielkość i głębokość wyrobiska jednoznacznie wskazują na nielegalne wydobycie piasku, nie zaś wyrównanie terenu. Organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny zebranych dowodów. W ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ kierował się zasadami logiki, traktował zebrane dowody obiektywnie i ocenił je wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Dopóki tak zakreślone granice swobodnej oceny dowodów nie zostały przez organ orzekający przekroczone, sąd administracyjny nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych przyczyn skargi nie uwzględnił.
W szczególności w ocenie Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, art. 7 a § 1 , art. 8 w zw. z art. 11, art. 77 § 1 i art. 79 i art. 81 k.p.a., oraz pozostałych, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a przedstawiona argumentacja przekonująca i oparta na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Decyzja zawiera również podstawę i sposób wyliczenia opłaty podwyższonej. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko i wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, a zaprezentowane stanowisko i jego argumentację Sąd podziela.
Organ I instancji dokonując ustaleń faktycznych kierował się wskazaniami organu odwoławczego zawartymi w decyzjach tego organu z 19 lipca 2021 r. i z 13 grudnia 2021 r.
Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi, zaś stanowisko organu, że doszło do wydobycia kopaliny bez koncesji na terenie stanowiącym własność skarżącego uznał za uprawnione. Dlatego skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił.