III SA/GL 1088/24

III SA/Gl 1088/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta
Magdalena Jankiewicz
Marzanna Sałuda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 75  ust. 1  pkt 5,  art. 99  ust. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 6 listopada 2024 r. nr SKO.VIII/422/415/2024 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia 6 listopada 2024 r. nr SKO.VIIII/422/415/2024 Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej (dalej powoływane jako: "organ odwoławczy", "Kolegium"), którą to organ ten po rozpoznaniu odwołania J. L. – dalej strona, skarżący, od decyzji Prezydenta Miasta B. – dalej Organ, Prezydent- z dnia 10 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, utrzymało decyzję organu I instancji w mocy - na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), w związku z art. 99 ust. 1 pkt 2 oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r. poz. 622; dalej ustawa o kierujących pojazdami lub ukp).
Stan sprawy jest następujący:
Decyzją z dnia 10.10.2024r. Prezydent działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ukp w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2022 r. poz. 2503), skierował stronę posiadającą uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym w zakresie prawa jazdy kategorii "B" i "B+E", na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, na podstawie informacji uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych. Podstawą wydania decyzji przez organ I instancji był wniosek Prokuratury Rejonowej [...] w B. z dnia 28.06.2024r. o wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w sprawie skierowania na badania lekarskie strony w celu ustalenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył pełnomocnik Strony, w którym zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na treść zapadłego wyroku, a to art 75 ust. 1 pkt. 5 w zw. z art 99 ust. 1 pkt. 2 ukp polegające na nieuzasadnionym przyjęciu przez organ, że w przypadku strony istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia, a przez to konieczne jest skierowanie go na badanie lekarskie w WOMP podczas, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do takich ustaleń. Postawiono także zarzut naruszenia art 7 k.p.a. w zw. z art 77 § 1 k.p.a. w zw. z art 78 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.
Kolegium nie uwzględniło odwołania decyzją z dnia 6 listopada 2024r. Wskazało przy tym na treść art. 99 ust. 1 pkt 2 ukp, w myśl którego starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Zdaniem Kolegium takie uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony istnieją co wynika z wniosku prokuratora z dnia 28.06.2024r. We wniosku tym prokurator wskazał, że Prokuratura Rejonowa [...] w B. nadzorowała dochodzenie o sygn. [...] w sprawie o czyn z art 178a § 1 k.k. W toku postępowania na podstawie uzyskanej opinii biegłych psychiatrów ustalono, że u strony występuje zespół zależności alkoholowej. W tej sytuacji zasadnym jest skierowanie tegoż na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Zachodzi bowiem konieczność ustalenia czy stwierdzony zespół zależności alkoholowej nie stanowi przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Kolegium rozpoznając niniejszą sprawę wzięło pod uwagę, że źródłem informacji o budzącym zastrzeżeniu organu o stanie zdrowia strony postępowania jest informacja przekazana przez prokuratora. Zawarta w niej informacja bez wątpienia posiada przymiot wiarygodności. W świetle zaś przytoczonych powyżej przepisów u.k.p. pozwalają one uznać zastrzeżenia dotyczące stanu zdrowia J. L. za uzasadnione. Wobec faktu, że z dokumentu wynikały uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia Strony pod kątem możliwości kierowania pojazdami, nie można skutecznie zarzucać organowi I instancji, że wziął pod uwagę zawarte we wniosku prokuratora wskazania. Ponadto dla zastosowania instytucji przewidzianej w art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. istotne jest to, czy aktualny stan zdrowia nasuwa zastrzeżenia co do możliwości bezpiecznego udziału w ruchu drogowym, a nie to czy kierowca we wcześniejszym okresie, z uwagi na wcześniejszy stan zdrowia, spowodował realne zagrożenie dla siebie czy innych uczestników ruchu drogowego (wyrok NSA z 30.11.2016r., I OSK 1699/16). Natomiast o tym czy stopień nasilenia danych dotyczących stanu zdrowia strony rozstrzygać będzie nie organ I instancji ani organ odwoławczy, lecz uprawniony lekarz przeprowadzający te badania. Skierowanie na przedmiotowe badania nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów. Służy ono tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. Ponadto kontrolne sprawdzenie stanu zdrowia nie jest karą ani jakąkolwiek sankcją i nie tak należy je postrzegać, lecz ma na celu ustalenie, czy strona nie stanowi zagrożenia w ruchu drogowym, zarówno dla siebie samego, jak i innych jego uczestników. W wyniku przeprowadzonego badania może się również okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem że nie istnieją przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Omawiane badania mają bowiem na celu jedynie weryfikację przez lekarzy specjalistów wątpliwości powziętych przez organ.
W ocenie Kolegium stan faktyczny i prawny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zawartymi w k.p.a., zaś dokonana przez organ ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka, korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Powyższe ustalenia i dokonana ocena znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.
W skardze do WSA w Gliwicach pełnomocnik strony zarzucił organowi:
• naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie
• naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na treść zapadłego orzeczenia, a to art. 75 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 ukp polegające na nieuzasadnionym przyjęciu przez organ decyzyjny, że w przypadku strony istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia a przez to konieczne jest skierowanie go na badania lekarskie w WOMP podczas, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do takich ustaleń
Mając na względzie powyższe wniesiono o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 10.10.2024 r. nr [...] i stwierdzenie, iż brak podstaw do kierowania strony na badania lekarskie do WOMP w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami oraz umorzenie postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają mających zastosowanie w sprawie przepisów w sposób, który miał lub mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty i argumentacja skargi nie podważają także zasadności podjętego rozstrzygnięcia.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej p.p.s.a.) sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem, a nie słuszności czy celowości działania organu. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), oraz w przypadku stwierdzenia wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie – w ocenie Sądu – żadna z tak określonych przesłanek wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego nie zaszła.
Sporne rozstrzygnięcie podaje jako zasadniczy powód skierowania skarżącego na badania lekarskie okoliczność uzyskania informacji z Prokuratury Rejonowej B. nadzorującej dochodzenie o sygn. [...] w sprawie o czyn z art 178a § 1 k.k., iż u skarżącego występuje zespół zależności alkoholowej. Informacja ta wynikała z opinii biegłych psychiatrów wydanej w toku tego postępowania. Wskazana w tej opinii biegłych psychiatrów informacja o istnieniu zespołu zależności alkoholowej u skarżącego bez wątpienia posiada przymiot wiarygodności i stanowiła uzasadniony powód wydania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu stan faktyczny ustalony w sprawie został prawidłowo i znajduje odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy. W oparciu zatem o prawidłowo zgormadzony materiał dowodowy obydwa organy I i II instancji podjęły prawidłowe orzeczenia, rozstrzygając sprawę zgodnie z prawem.
Kwestia sporna w zakresie oceny legalności zaskarżonej decyzji sprowadza się do oceny, czy ww. opinia biegłych psychiatrów sporządzona na potrzeby postępowania karnego, mogła lec u podstaw wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ukp badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (...) podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Stosownie do art. 75 ust. 2 pkt 2 ukp badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się na podstawie skierowania – w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 5 i 7. Z kolei na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 1 lit. a) ukp starosta wydaje z urzędu decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia, na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych – w zakresie, o którym mowa w ust. 1. Użyte przez ustawodawcę sformułowania "wydaje decyzję administracyjną" (art. 99 ust. 1 ukp) oraz "badaniu (...) podlega" (art. 75 ust. 1 ukp) oznaczają, że skierowanie kierowcy na badanie lekarskie ma charakter decyzji związanej. Jeżeli zatem spełnione zostaną przesłanki ustawowe, to właściwy starosta zobowiązany jest do podjęcia decyzji kierującej kierowcę na wskazane badanie. Skierowanie wydaje się bowiem, gdy istnieją – jak stanowi art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ukp – "uzasadnione zastrzeżenia", lub – jak to określa art. 75 ust. 1 pkt 5 ukp – "uzasadnione i poważne zastrzeżenia" co do stanu zdrowia kierowcy. Ustawa o kierujących pojazdami nie definiuje, ani bliżej nie określa, pojęcia "zastrzeżenia co do stanu zdrowia". W związku z tym wskazać należy, że zgodnie ze słownikowym znaczeniem słowo "zastrzeżenie" oznacza "krytyczną uwagę, wątpliwość" (vide Słownik Języka Polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl). Przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia", jako podstawa skierowania kierowcy na badania lekarskie, była wielokrotnie przedmiotem interpretacji tak doktryny, jak i sądów administracyjnych, przy czym istnieje zgodność co podstawowych konkluzji w tej kwestii. Celem omawianej regulacji jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdu. Oznacza to więc, że wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Za uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia można uznać jedynie takie, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym (por. m.in. wyroki NSA z: 18 maja 2020 r. I OSK 514/19; 26 maja 2020 r. I OSK 1739/19; 5 października 2018 r. I OSK 2741/16;). Powyższe oznacza iż nie musi być to pewność, lecz chodzi wyłącznie o wysokie prawdopodobieństwo istnienia takich przeciwwskazań, jako że dopiero przeprowadzone badania dadzą w tym zakresie wynik pewny. Pozytywną realizację kompetencji orzeczniczej usprawiedliwia już istnienie zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionemu w tym zakresie lekarzowi, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Ocena stanu zdrowia kierowcy jest zaś ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo w ruchu drogowym.
W świetle treści art. 75 ust. 1 pkt 5 ukp potrzeba przeprowadzenia badań lekarskich kierowcy może ujawnić się w każdych okolicznościach. Jednakże organ nie może bezkrytycznie podchodzić do otrzymanych informacji i zawiadomień, gdyż o wiarygodności uzyskanych danych przesądza treść informacji, a nie jedynie rodzaj podmiotu zawiadamiającego. Należy wykluczyć bowiem możliwość automatycznego kierowania na badania w przypadku każdego zawiadomienia o niedomaganiach zdrowotnych kierowcy, a tym samym podejmowania decyzji bez uprawdopodobnienia i bez analizy wskazanych w zawiadomieniu faktów. Uwagi te odnoszą się także do zawiadomień pochodzących od organów prokuratury. Najistotniejsze zatem pozostaje, że wniosek o skierowanie na badania nie może być dowolny, a dowody na podstawie których organ kieruje na badania lekarskie muszą uprawdopodabniać związek schorzenia z ewentualnym brakiem możliwości prowadzenia pojazdu lub z jego znacznym ograniczeniem (por. wyrok NSA z 24 maja 2023 r. I OSK 65/20). O tym, czy zastrzeżenia co do stanu zdrowia są "uzasadnione i poważne" rozstrzyga zatem źródło pochodzenia informacji oraz treść informacji o stanie zdrowia osoby uprawnionej do kierowania pojazdami mechanicznymi. Analiza materiału dowodowego w sprawie z punktu widzenia zastosowania art.75 ust. 1 pkt 5 ukp winna więc uwzględniać, czy ujawnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wiarygodne oraz czy są objęte zakresem wymagań, których spełnienie jest konieczne dla uzyskania i posiadania dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdem. Sporządzona na potrzeby postępowania karnego do sprawy o sygn. akt [...] opinia biegłych psychiatrów prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową B. niewątpliwie jest wiarygodnym źródłem informacji o stanie zdrowia skarżącego. Z treści tej opinii wynika, że u skarżącego występuje zespół zależności alkoholowej. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym zgodnie przyjmuje się, że opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona dla potrzeb postępowania karnego może stanowić podstawę dla uznania zaistnienia poważnych i uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy, a tym samym dla wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie (por. wyrok NSA z 21 września 2021 r. II GSK 747/21).
Nadto o tym, że ujawnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego są istotne dla posiadania uprawnień do kierowania pojazdami, rozstrzyga wprost treść art. 3 ust. 1 pkt 1 ukp. Przepis ten w sposób jednoznaczny wskazuje, że posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami warunkuje m.in. sprawność fizyczna. Kierującym pojazdem może bowiem być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz posiada umiejętność kierowania pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu, nieutrudniający ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę. Z kolei kwestia, czy ujawniona niedyspozycja zdrowotna wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz czy istotnie ją ogranicza, rozstrzygana jest w ramach badań lekarskich, które są wiążące dla organu administracji publicznej.
Ocena przesłanek uzasadniających wydanie skierowania na badania lekarskie mające na celu ustalenie na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych dot. kierowania pojazdami musi być bowiem dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu drogowego przez daną osobę. W tym kontekście należy stwierdzić, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na jego bezpieczeństwo, jak i innych użytkowników dróg. Zagrożenie, o którym mowa może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi, mającymi postać jednostek chorobowych. Podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie sprawności kierującego pojazdem. Taka sytuacja w sprawie zachodzi z uwagi na okoliczności wskazane w treści w/w opinii biegłych psychiatrów co do istnienia u strony występowania zespołu zależności alkoholowej. Powtórzyć należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie ogranicza w żadnym zakresie praw skarżącego i nie powoduje ich utraty, gdyż w żaden sposób nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów. Decyzja ta ma charakter prewencyjny, służy do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone i nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Jednakże potrzebę ochrony bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego należy w sytuacji zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń/wątpliwości przedłożyć nad interes jednostki.
W tym stanie rzeczy Sąd uznając zarzuty skargi za niezasadne na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.