III SA/Gl 1084/24

III SA/Gl 1084/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 61 ust. 4
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Beata Machcińska, Protokolant Starszy referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 30 września 2025 r. i 13 października 2025 r. sprawy ze skargi A. J. na czynność Wojewody Śląskiego z dnia 24 października 2024 r. nr RWII.805.3.2970.2024 w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy w sprawie przekazania dofinansowania na zadanie polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat trzech oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarżąca A. J. pismem z 28 listopada 2024 r. zaskarżyła czynność Wojewody Śląskiego z 24 października 2024 r., nr sprawy RWll.805.3.2970.2024, polegającą na odmowie i odstąpieniu od zawarcia ze skarżącą umowy w sprawie przekazania dofinansowania na zadanie polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 (dotyczy Niepublicznego Żłobka W. w R.).
Z akt sprawy wynika, że w dniu 30 czerwca 2024 r. w odpowiedzi na nabór do IV tury naboru ciągłego w ramach Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 "Aktywny Maluch" 2022-2029 (zwanego dalej "Programem") wpłynął do systemu PIL) [...] wniosek skarżącej o przyznanie dofinansowania na zadanie polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, któremu system nadał numer [...]. Wniosek w wyniku formalnej oceny przez organ został rozpatrzony pozytywnie w dniu 12 lipca 2024 r. i zakwalifikowany do wsparcia w przeznaczonym do tego celu systemie elektronicznym "Rejestr żłobków"). W dniu 26 lipca 2024 r. minister właściwy do spraw rodziny ogłosił wyniki IV tury naboru ciągłego w ramach Programu i przyznał skarżącej środki zgodnie ze złożonym wnioskiem, zmieniając częściowo źródło finansowania ze środków Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego na Krajowy Plan Odbudowy.
Wojewoda Śląski pismem z dnia 24 października 2024 r., na podstawie art. 61 ust. 4 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. z 2022, poz. 1079 z póź. zm,), odmówił zawarcia umowy ws. przekazania dofinansowania na zadanie polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz na podstawie punktu 8.1.8.2, 8.1.8.4 i 8.1.8.5 Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022-2029 (dalej Program) i odstąpił od zawarcia umowy ws. przekazania dofinansowania na zadanie polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 z wnioskodawczynią - osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej (dotyczy instytucji: Niepubliczny Żłobek W. w R.).
Wojewoda wyjaśnił, że przyznana kwota środków na utworzenie i funkcjonowanie 100 miejsc opieki, zgodnie z wynikami konkursu ogłoszonymi 27 lipca br. przez ministra ds. rodziny, wynosi łącznie 4.250.600,00 zł, z tego:
- środki KPO: 1.020 000,00 zł (w zakresie tworzenia miejsc),
- środki budżetu państwa w zakresie finansowania VAT: 221.000,00 zł,
- środki FERS: 3.009.600,00 zł (w zakresie funkcjonowania nowo utworzonych miejsc).
Wskazał, że w poprzednich edycjach Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 "Maluch+" zostały zawarte umowy o dofinansowanie ze spółką K. Sp. z o.o. z siedzibą w K., [...] K. ul. [...] (KRS: [...], NIP: [...], REGON: [...]), w której skarżąca pełniła w okresie od 22 grudnia 2015 r. do 14 lipca 2022 r. funkcję członka zarządu oraz wspólnika spółki.
Aktualnie prowadzoną są cztery postępowania administracyjne, w których organem jest Wojewoda Śląski, a stroną K. Spółka z o.o. (obecnie: Z. z o.o.) dotyczące niedokonania rozliczenia dofinansowania oraz braku zwrotu środków (dwa postępowania), niedochowania okresu trwałości projektu (dwa postępowania).
Jedno z postępowań zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznej, pozostałe postępowania są w toku. Łączna kwota środków, z tytułu których dochodzone są należności Skarbu Państwa wynosi 2.087.572,92 zł.
Zdaniem Wojewody z uwagi na te okoliczności faktyczne zaistniały przesłanki odstąpienia od zawarcia umowy ws. przekazania dofinansowania, o których mowa w pkt 8.1.8.2, 8.1.8.4 i 8.1.8.5 Programu oraz przesłanki uzasadniające odmowę zawarcia umowy z obawy wyrządzenia szkody w mieniu publicznym, o której mowa w art. 61 ust. 4 ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021- 2027
Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu przedstawionym w powyższym piśmie, A. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gliwicach, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego,
a mianowicie:
1. art. 7 k.p.a. w związku z art. 107 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego uzasadnienia aktu, a w szczególności brak precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, co uniemożliwia poznanie motywów, którymi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie o odstąpieniu od zawarcia umowy,
2. art. 62 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 w związku z punktem 8.1.8.2., 8.1.8.4. i 8.1.8.5 Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi
w wieku do lat 3 "Aktywny Maluch" 2022-2029 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż zachodzą przesłanki do odstąpienia od zawarcia umowy, podczas gdy w stosunku do skarżącej przesłanki te nie zachodzą.
W związku z podniesionymi zarzutami strona wniosła o uznanie przez Sąd za bezskuteczną czynności polegającej na odmowie i odstąpieniu od zawarcia umowy
w sprawie przekazania dofinansowania na zadania polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 ze skarżącą, jak również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w zaskarżonym akcie organ nie zawarł precyzyjnego uzasadnienia dla odstąpienia od zawarcia umowy, a swoje stanowisko ograniczył do zacytowania punktów Programu i krótkiego wyjaśnienia, iż jest to przyczyną odstąpienia od zawarcia umowy. Ponadto skarżąca wskazała, że
w stosunku do niej jako wnioskodawcy nie toczy się żadne postępowanie administracyjne w sprawie określenia zaległości w ramach tej lub poprzednich edycji Programu Maluch, podobnie jak nie zachodzi sukcesja między podmiotem,
w stosunku do którego toczy się postępowanie administracyjne w sprawie określenia zaległości w ramach tej lub poprzednich edycji Programu Maluch a nią. Skarżąca podniosła ponadto, że od 2018 r. nie jest członkiem zarządu K. Sp.
z o.o., a w jej ocenie organ nie wykazał, aby była wnioskodawcą lub ostatecznym odbiorcą wsparcia poprzednich edycji Programu.
Ustanowiony w sprawie w toku postępowania przed Sądem pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z 16 września 2025 r. dodatkowo zarzucił , że organ:
1. Organ zupełnie bezpodstawnie pominął art. 62 ust. ąa ustawy z dnia 4 lutego 2011 roku o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 798, zwana dalej: "ustawą o opiece nad dziećmi"), gdy tymczasem ten stanowi jedyną podstawę odmowy zawarcia umowy w sprawie przekazania dofinansowania na zadania polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat trzech,
2. Organ zupełnie bezpodstawnie za podstawę (ściślej jedną z podstaw obok art. 61 ust. 4 ustawy wdrożeniowej!) do odmowy zawarcia umowy w sprawie przekazania dofinansowania na zadania polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat trzech przyjął punkty 8.1.8.2, 8.1.8.4 i 8.1.8.5 Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do łat 3 Aktywny Maluch 2022-2029 (dalej jako: "Program Aktywny Maluch"), co prowadzi również do naruszenia art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. z 1997 roku Nr 78 poz. 483, zwana dalej Konstytucją RP) poprzez ich niezastosowanie - w związku z niezastosowaniem art. 62 ust. ąa ustawy o opiece nad dziećmi,
3. w uzupełnieniu do pkt 1 i 2 podnieść należy, że Organ mylnie ustalił mylnie przyjął, że ustanie mandatu Skarżącej, jako członka zarządu spółki z o.o. nastąpiło dopiero w dacie ujawnienia tej zmiany w rejestrze przedsiębiorców KRS (25 lipca 2022 r.), gdy tymczasem Skarżąca skutecznie złożyła rezygnację z funkcji członka zarządu w dniu 5 marca 2018 r., kiedy to oświadczenie dotarło do spółki,
4. Organ zupełnie bezpodstawnie za podstawę (a ściślej za jedną z podstaw obok 8.1.8.2, 8.1.8.4 i 8.1.8.5. Programu Aktywny Maluch) do odmowy zawarcia przez Organ umowy odpowiada prawu, gdy tymczasem odmowa zawarcia umowy na podstawie art. 61 ust. 4 ustawy wdrożeniowej jest niedopuszczalna - podstawę odmowy zawarcia umowy może stanowić wyłącznie art. 62 ust. ąa ustawy o opiece nad dziećmi.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu podniósł, że skarżąca składając w systemie PIL) [...] wniosek dla podmiotów innych niż gmina o dofinansowanie do utworzenia i funkcjonowania nowych miejsc opieki dla dzieci do lat 3 w ramach Programu "Aktywny Maluch" 2022-2029 oświadczyła, że zapoznała się z warunkami tego programu. W ocenie organu skarżąca posiadała zatem wiedzę, w jakich przypadkach wojewoda może odstąpić od podpisania umowy. Organ podniósł, że zarzut braku ustalenia stanu faktycznego podniesiony przez skarżącą jest chybiony, gdyż Wojewoda Śląski podjął czynności mające na celu jego ustalenie już w poprzednich edycjach Programu w ramach wówczas toczących się postępowań administracyjnych, których stroną była K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (KRS: [...], NIP: [...], REGON: [...]), obecnie Z. Sp. z o.o. (numer KRS: [...]). Chybiony w ocenie organu jest również zarzut braku uzasadnienia, a tym samym braku poznania motywów, albowiem zgodnie z punktem 8.1.9. Wojewoda poinformował wnioskodawcę o odstąpieniu od podpisania umowy podając przy tym podstawę odstąpienia ze wskazaniem konkretnych punktów Programu oraz wskazując stan postępowań administracyjnych (ostatecznego oraz będących w toku), w przypadku których należności organu nie zostały zaspokojone, a których stroną jest K. sp. z o.o. (obecnie Z. sp. z o.o.). Organ podkreślił przy tym, że w piśmie z 24 października 2024 r. odwołano się do rzeczywiście istniejącej podstawy prawnej odstąpienia od zawarcia umowy oraz przedstawiono motyw, jakim kierował się organ podejmując swoje rozstrzygnięcie.
Ponadto organ wskazał, że odstąpienie od umowy może nastąpić na podstawie przesłanek określonych w punktach 8.1.8.2, 8.1.8.4 i 8.1.8.5 Programu oraz pozostającego z nimi w związku przypisu 23, jak również odsyłających do niego przypisów 26 i 27 lub w przypadku sukcesji. Przypis 23 jest traktowany rozszerzająco i pokazuje możliwe powiązania podmiotowe stanowiące podstawę do odstąpienia od podpisania umowy z wnioskodawcą. Te szerokie przyczyny odstąpienia, w ocenie organu, ziściły się w niniejszej sprawie, albowiem jak wynika z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] od 22 grudnia 2015 roku do 14 lipca 2022 r. skarżąca pełniła funkcję członka zarządu oraz była wspólnikiem Spółki K. Sp. z o.o. z/s w K.. Fakt rezygnacji skarżącej z dniem 5 marca 2018 r. z funkcji członka Zarządu nie był znany Wojewodzie Śląskiemu. Rezygnacja ta nie została ujawniona w publicznym rejestrze, tj. w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego nr [...]; nadto ani Prezes Spółki ani wspólnik nie poinformowali o tym Wojewody, choć nakładała na nich ten obowiązek umowa nr [...] zawarta 22 czerwca 2016 r., której okres trwałości upływał 31 lipca 2019 r., a zatem informacje o zmianach w zarządzie winny być przekazane Wojewodzie Śląskiemu. Organ podniósł nadto, że w sprawach umów zawartych ze spółką toczy się postępowanie karne w związku z podejrzeniem popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k., w którym pokrzywdzonym oprócz Wojewody Śląskiego jest także miasto K. i województwo śląskie.
Podsumowując organ stwierdził, że wg treści KRS do 14 lipca 2022 r., skarżąca pełniła w spółce K. sp. z o.o. funkcję członka zarządu, a do 14 lipca 2022 r. pozostawała również wspólnikiem tejże spółki, a do dnia sporządzenia pisma procesowego jest także beneficjentem rzeczywistym spółki. W wyniku działań Spółki doszło w roku 2021 oraz 2022 do niekorzystnego rozporządzania środkami publicznymi na szkodę Skarbu Państwa na łączną kwotę 2 087 572,92 zł. Uwzględniając powyższe, Wojewoda Śląski odstąpił zatem od podpisania umowy ze skarżącą, a dodatkowo w związku z przesłanką zaistnienia obawy wyrządzenia szkody w mieniu publicznym, o której mowa w art. 61 ust. 4 ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027, odmówił zawarcia ze skarżącą umowy o dofinansowanie.
Pismem procesowym nr [...] z dnia 2 października 2025 r. organ przekazał Sądowi decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 20 czerwca 2023 r., nr: [...], o dofinansowanie Projektu niekonkurencyjnego nr [...] pt. Opieka nad dziećmi do lat 3 - program Maluch+ w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, w której m.in. została określona rola wojewodów w Projekcie (§2 ust. 4). Konsekwencją przyznania środków w ramach naboru do objęcia dofinansowaniem, które pochodziły z trzech źródeł tj. KPO, środków z budżetu państwa w zakresie finansowania VAT oraz środków z FERS w zakresie finansowania funkcjonowania (środki na utworzenie i funkcjonowanie są przyznawane łącznie, nie można wnioskować tylko na tworzenie lub tylko na funkcjonowanie, o czym stanowi pkt 6.1 Programu) było skorzystanie przez wojewodę z prawa zarówno do odstąpienia jak i odmowy zawarcia umowy w sprawie przekazania dofinansowania na zadanie polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. z 19 sierpnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy zaistniały przesłanki odstąpienia od zawarcia umowy ws. Przekazania dofinansowania, o których mowa w pkt 8.1.8.2., 8.1.8.4 i 8.1.8.5 oraz przesłanki uzasadniające odmowę zawarcia umowy z obawy wyrządzenia szkody w mieniu publicznym, o której mowa w art. 61 ust. 4 ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 — 2027 (Dz.U. z 2022 r. poz. 1079 ze zm.).
Zgodnie z art. 61 ust. 4 ww. ustawy w uzasadnionych przypadkach właściwa instytucja może odmówić zawarcia umowy o dofinansowanie projektu albo odmówić podjęcia decyzji o dofinansowaniu projektu, jeżeli zachodzi obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym w następstwie zawarcia umowy o dofinansowanie projektu albo podjęcia decyzji o dofinansowaniu projektu, w szczególności gdy w stosunku do wnioskodawcy będącego osobą fizyczną lub członka organów zarządzających wnioskodawcy niebędącego osobą fizyczną toczy się postępowanie karne lub karne skarbowe za przestępstwo składania fałszywych zeznań, przekupstwa, przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, obrotowi gospodarczemu, systemowi bankowemu albo inne związane z wykonywaniem działalności gospodarczej lub popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, w związku z dofinansowaniem, które zostało udzielone ze środków publicznych na realizację projektu temu wnioskodawcy, podmiotowi powiązanemu z nim osobowo lub kapitałowo lub członkowi organów zarządzających tego wnioskodawcy lub podmiotu.
Z kolei, zgodnie z przepisami art. 62 ust. 1-5 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, minister właściwy do spraw rodziny może opracowywać resortowe oraz rządowe programy rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz finansowo wspiera te programy. Opracowanie i realizacja programów odbywa się we współpracy z wojewodą (ust. 1). Programy, o których mowa w ust. 1, mogą być dofinansowane z: 1) dotacji budżetu państwa; 2) środków Funduszu Pracy; 3) środków europejskich, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, z późn. zm.), wraz ze współfinansowaniem krajowym z budżetu państwa, o którym mowa w art. 2 pkt 37 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. poz. 1079); 4) środków na finansowanie planu rozwojowego, o których mowa w art. 141n ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2024 r. poz. 324), o czym stanowi ust. 1a. Programy, o których mowa w ust. 1, określają tryb i kryteria wyboru podmiotów korzystających z nich (...), o czym stanowi ust. 2 powołanego przepisu. Ponadto programy te kieruje się do podmiotów, o których mowa w art. 8 ust. 1, ze szczególnym uwzględnieniem gmin (ust. 3). Podmioty, o których mowa w art. 8 ust. 1, korzystające z programów, o których mowa w ust. 1, mogą otrzymywać środki finansowe, o których mowa w ust. 1a, na dofinansowanie utworzenia lub funkcjonowania żłobków, klubów dziecięcych lub dziennych opiekunów, przy czym wysokość dotacji oraz środków Funduszu Pracy nie może łącznie przekroczyć 80% kosztów realizacji zadania (ust. 4). O przyznanie środków finansowych, o których mowa w ust. 1a, w ramach realizacji programów, o których mowa w ust. 1, mogą ubiegać się podmioty, o których mowa w art. 8 ust. 1, które nie figurują w rejestrze podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, o którym mowa w art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (ust. 4a). Środki finansowe, o których mowa w ust. 1a, przyznaje wojewoda po uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw rodziny (ust. 5).
W utrwalonym na gruncie powołanych wyżej przepisów oraz poprzednich edycji programu określonego w art. 62 ust. 1 i nast. ustawy orzecznictwie sądowym niejednokrotnie wskazywano na podział czynności w zakresie udzielenia dotacji na dwa odrębne etapy dotyczące dofinansowania z publicznych środków (zob. postanowienie NSA z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GSK 452/19; postanowienie WSA w Bydgoszczy z 20 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 749/18; CBOiSA). Pierwszy etap inicjowany jest przez zainteresowanego poprzez złożenie wniosku dotyczącego miejsc opieki tworzonych na terenie województwa i kończy się - co do zasady - wraz z zakwalifikowaniem beneficjenta do dofinansowania i umieszczenia go na liście podmiotów dotowanych, bądź negatywną oceną wniosku, czy odrzuceniem wniosku (pkt 7 Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022-2029).
Z kolei w pkt 8 Programu określono warunki otrzymania i wykorzystania dofinansowania, w tym w pkt 8.1.- warunki otrzymania dofinansowania - złożenie oświadczenia, zawarcie umowy i przekazanie środków.
W pkt 8.1.8. Programu określono ponadto warunki odstąpienia przez wojewodę od podpisania umowy o dofinansowanie.
W stanie sprawy wniosek skarżącej został pozytywnie oceniony i rekomendowany do dofinansowania w ramach Programu. Jednak umieszczenie na liście podmiotów dotowanych nie oznacza jednak automatycznie, że organ jest obowiązany do zawarcia umowy z podmiotem.
Z zapisów powołanego przez organ w podstawie odstąpienia od podpisania umowy (pismo z 24 października 2024 r.) tj.:
a) pkt 8.1.8.2 Programu wynika m.in., że wojewoda może odstąpić od podpisania umowy z wnioskodawcą bądź rozwiązać z ostatecznym odbiorcą wsparcia umowę w ramach Programu gdy w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia została wydana decyzja ostateczna w sprawie zwrotu środków dofinansowania otrzymanych przez niego w poprzednich edycjach Programu "MALUCH" lub w Programie Aktywny Maluch 2022–2029, niezależnie od województwa, i wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia nie dokonał we wskazanym terminie zwrotu należności wraz z odsetkami, również jeśli w Programie Aktywny Maluch 2022–2029 występuje jako inny podmiot lub członek innego podmiotu, albo jeśli zachodzi sukcesja między beneficjentem/ostatecznym odbiorcą wsparcia, który nie dokonał zwrotu należności wraz z odsetkami w poprzednich edycjach Programu "MALUCH" lub w Programie Aktywny Maluch 2022–2029 a wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia;
b) pkt 8.1.8.4 Programu wynika m.in że wojewoda może odstąpić od podpisania umowy z wnioskodawcą bądź rozwiązać z ostatecznym odbiorcą wsparcia umowę w ramach Programu gdy w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia toczy się postępowanie administracyjne w sprawie określenia zaległości w ramach poprzednich edycji Programu "MALUCH" lub Programu "Aktywny Maluch" 2022–2029 (jeszcze nie została wydana decyzja), niezależnie od województwa, również jeśli w Programie Aktywny Maluch 2022–2029 występuje jako inny podmiot lub członek innego podmiotu), albo jeśli zachodzi sukcesja między beneficjentem/ostatecznym odbiorcą wsparcia, w stosunku do którego toczy się postępowanie administracyjne w sprawie określenia zaległości w ramach poprzednich edycji Programu "MALUCH" lub Programu Aktywny Maluch 2022–2029 (jeszcze nie została wydana decyzja) a wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia;
c) pkt 8.1.8.5 Programu wskazuje m.in., że wojewoda może odstąpić od podpisania umowy z wnioskodawcą bądź rozwiązać z ostatecznym odbiorcą wsparcia umowę w ramach Programu nie dochował okresu trwałości przewidywanego przez poprzednie edycje Programu "MALUCH" lub Program Aktywny Maluch 2022–2029, w ramach których otrzymał dofinansowanie i nie dokonał zwrotu ewentualnych należności wraz z odsetkami, niezależnie od województwa, na terenie którego powstała/funkcjonowała instytucja opieki, również jeśli w Programie Aktywny Maluch 2022–2029 występuje jako inny podmiot lub członek innego podmiotu albo jeśli zachodzi sukcesja między beneficjentem/ostatecznym odbiorcą wsparcia, który nie dochował okresu trwałości przewidywanego przez poprzednie edycje Programu "MALUCH" lub Program Aktywny Maluch 2022–2029, w ramach których otrzymał dofinansowanie i nie dokonał zwrotu ewentualnych należności wraz z odsetkami a wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia.
Należy przy tym wskazać, że wszystkie ww. podpunkty Programu, z których każdy stanowi odrębną i niezależną od innych podstawę do odstąpienia od zawarcia umowy są sformułowane - pod względem podmiotowym – szeroko, a mianowicie odnoszą się wprost do odbiorcy wsparcia (tzn. gdy jest on bezpośrednim beneficjentem pomocy), albo też pośrednio gdy tylko "występuje jako inny podmiot lub członek innego podmiotu" (zgodnie z przypisem nr 24: Dotyczy to sytuacji, w których w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia lub w stosunku do osoby fizycznej będącej wspólnikiem, członkiem organu zarządzającego podmiotu będącego wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia, wydano ostateczną decyzję w sprawie zwrotu środków dofinansowania z poprzednich edycji Programu "MALUCH" lub z Programu Aktywny Maluch 2022–2029 i wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia nie dokonał w terminie zwrotu należności wraz z odsetkami, a w programie Aktywny Maluch 2022–2029 występuje jako inny wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia lub wspólnik, członek organu zarządzającego).
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że z danych KRS wynika, że skarżąca pełniła funkcję członka zarządu oraz wspólnika spółki K. Sp. z o.o. w K. (obecnie: Z. sp. z o.o.), co do których została już wydana decyzja ostateczna orzekająca o zwrocie środków z dotacji celowej z budżetu państwa, a nadto prowadzone są inne postępowania administracyjne dotyczące zwrotu środków z tytułu niedochowania okresu trwałości projektu.
Ww. okoliczności nie są kwestionowane przez stronę, która w rozpatrywanej sprawie argumentuje jednak, że: "nie zachodzi sukcesja między podmiotem, w stosunku do którego toczy się postępowanie administracyjne w sprawie określenia zaległości w ramach tej lub poprzednich edycji Programu Maluch a mną. Od 2018 r. nie jest członkiem zarządu K. Sp. z o.o.". Do skargi dołączono kserokopię dokumentu opatrzonego datą 5 marca 2018 r. i zatytułowanego jako "Rezygnacja z funkcji członka zarządu" podpisanego przez skarżącą i przez G. J. – prezesa zarządu a prywatnie męża skarżącej z adnotacją, że rezygnację przyjmuje. Ta zmiana w Krajowym Rejestrze Sądowym została ujawniona dopiero 25 lipca 2022 r.
Odnośnie tego Sąd zauważył, że skarżąca w żaden sposób nie uwiarygodniła innymi dowodami, że ustąpienie z funkcji członka zarządu spółki kapitałowej rzeczywiście nastąpiło w dacie wskazanej w jej oświadczeniu.
Trzeba bowiem wskazać, że z art. 22 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 979 ze zm.; dalej: u.k.r.s.) wynika, że wniosek o wpis do rejestru powinien być złożony nie później niż w terminie 7 dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast kwestie skutków braku realizacji przedmiotowego obowiązku są regulowane w art. 14 u.k.r.s., z którego wynika, że podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do rejestru nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do rejestru lub uległy wykreśleniu z rejestru, a przy tym domniemywa się, że dane zawarte w rejestrze są prawdziwe (art. 17 ust. 1 u.k.r.s.).
Organ zatem prawidłowo ustalił fakt powiązania skarżącej ze spółką, wobec której są lub były prowadzone postępowania administracyjne dotyczące niedokonania rozliczenia dofinansowania oraz braku zwrotu środków. Natomiast skarżąca w żaden sposób nie zdołała uwiarygodnić swojego twierdzenia o ustąpieniu z funkcji już w 2018 r. Jest ono tym bardziej wątpliwe, że uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników w sprawie przyjęcia rezygnacji skarżącej z funkcji członka zarządu spółki podjęta została dopiero 14 lipca 2022r.
Niezasadny jest zatem zarzut nielegalnego utożsamienia przez organ osoby fizycznej z działaniami spółki prawa handlowego, bo odnośne regulacje zawierają powołane wyżej zapisy Programu.
W uzupełnieniu do wskazanej argumentacji można jeszcze wskazać, że mając na względzie fakt istnienia domniemania prawnego odnośnie prawdziwości danych uwidocznionych w rejestrach KRS, chcąc należycie zabezpieczyć swoje interesy, osoba składająca rezygnację z funkcji członka zarządu, między innymi spółki prawa handlowego, we własnym interesie winna dochować należytej staranności w tym zakresie i zapewnić sobie możliwość wiarygodnego wykazania samego faktu złożenia rezygnacji z funkcji członka zarządu (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2024 r., I GSK 1546/21, Legalis nr 3158313).
Wskazana przez organ przyczyna odstąpienia od zawarcia umowy jest zatem rzeczywista i odpowiada przesłankom określonym w Programie.
Sąd nie uznał zatem zarzutu skargi sformułowanego w jej pkt 2, w szczególności co do niewłaściwego zastosowana przez organ pkt 8.1.8.2, 8.1.8.4 i 8.1.8.5 Programu, co do tego, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od zawarcia umowy.
Co do zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. przez brak ustalenia stanu faktycznego i precyzyjnego uzasadnienia aktu, Sąd ich nie podziela.
Wojewoda zgodnie z zasadami ustalonymi przez organ dotujący był uprawniony do weryfikacji wniosku, a w konsekwencji do odstąpienia od zawarcia umowy ws. przekazania dofinansowania. Okoliczność ta została powołana w piśmie z 24 października 2024 r. wraz z uzasadnieniem, że w stosunku do odbiorcy wparcia Spółki K.sp. z o.o. (obecnie: Z. sp. z o.o.) toczą się postępowania administracyjne dotyczące niedokonania rozliczenia dofinansowania oraz braku zwrotu środków lub niedochowania okresu trwałości projektu. Zaznaczono przy tym, że w okresie od 22 grudnia 2015 r. do 14 lipca 2022 r. skarżąca pełniła funkcję członka zarządu oraz wspólnika spółki.
Należy także zauważyć, że pismo organu z 24 października 2024 r. stanowiące informację o odstąpieniu od zawarcia umowy, nie stanowi decyzji administracyjnej. Organ nie musiał zatem uzasadniać swojego stanowiska w sposób przyjęty dla tego typu form działania administracji publicznej, a jednak to uczynił, co realizuje prawo strony do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, która mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, ww. standard został zachowany, a pismo z 24 października 2024 r. odwołuje się do rzeczywiście istniejącej podstawy prawnej odstąpienia od zawarcia umowy. Został zatem przedstawiony motyw jakim kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie, które jest weryfikowalne również na etapie aktualnie podejmowanej kontroli sądowoadministracyjnej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 23 października 2024 r., III SA/Gl 469/24 – opublikowano w: centralna baza orzeczeń sądów administracyjnych).
Nie zaszły zatem okoliczności, jak argumentowała strona w skardze, potwierdzające, że doszło do wydania aktu bez ustalenia stanu faktycznego i precyzyjnego uzasadnienia (bez podania motywów), co uniemożliwia zrozumienie przyjętego przez organ stanowiska, ani do przekroczenia granic uznania administracyjnego, skoro organ przedstawił przesłanki, jakimi się kierował wydając akt i są to okoliczności rzeczywiste i przewidziane w regulacjach Programu. Dlatego też Sąd nie uwzględnił zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a., art. 107 k.p.a., jak również przekroczenia granic uznania administracyjnego.
W tym miejscu należy się jeszcze odnieść do zarzutu nieuprawnionego zastosowania art. 61 ust. 4 ustawy z 28 kwietna 2022r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 – 2027 (Dz. U. z 2022, poz. 1079) tj. tzw. ustawy wdrożeniowej.
Stosownie do powołanego przepisu, w uzasadnionych przypadkach właściwa instytucja może odmówić zawarcia umowy o dofinansowanie projektu albo odmówić podjęcia decyzji o dofinansowaniu projektu, jeżeli zachodzi obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym w następstwie zawarcia umowy o dofinansowanie projektu albo podjęcia decyzji o dofinansowaniu projektu, w szczególności gdy w stosunku do wnioskodawcy będącego osobą fizyczną lub członka organów zarządzających wnioskodawcy niebędącego osobą fizyczną toczy się postępowanie karne lub karne skarbowe za przestępstwo składania fałszywych zeznań, przekupstwa, przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, obrotowi gospodarczemu, systemowi bankowemu albo inne związane z wykonywaniem działalności gospodarczej lub popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, w związku z dofinansowaniem, które zostało udzielone ze środków publicznych na realizację projektu temu wnioskodawcy, podmiotowi powiązanemu z nim osobowo lub kapitałowo lub członkowi organów zarządzających tego wnioskodawcy lub podmiotu.
Z powyższego wynika, że skoro właściwa instytucja może odmówić zawarcia umowy, jeśli zachodzi obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym, to oznacza to, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę oceny sytuacji i decyzji w tym przedmiocie. Po wtóre, katalog przesłanek uzasadniających odmowę jest otwarty (w szczególności, gdy ...), co oznacza, że także inne fakty organ może uznać za uzasadniające obawę wyrządzenia szkody w mieniu publicznym.
Sytuacja, gdy szkoda w mieniu publicznym została już wyrządzona (jedna z decyzji zobowiązujących do zwrotu jest ostateczna) przez spółkę, na działania której skarżąca miała bezpośredni wpływ jako jej wspólnik i członek władz – zdaniem Sądu - w pełni taką obawę uzasadnia i sprawia, że stanowisko organu o odmowie zawarcia umowy o dofinansowanie nie jest dowolne.
Organ wyjaśnił, że Program dotyczył dofinansowania z trzech źródeł tj. KPO, budżetu państwa oraz środków z FERS. Zatem wskazane przez organ podstawy prawne uzasadniające zarówno odmowę i jak i odstąpienie od zawarcia umowy są prawidłowe, przy czym skutek odmowy zawarcia umowy jest tożsamy ze skutkiem odstąpienia od zawarcia umowy.
Sąd z urzędu stwierdził, że w sprawie o sygn. III SA/Gl 286/25 skarżąca wniosła do tut. Sądu skargę na czynność Wojewody Śląskiego polegającą na wpisaniu podmiotu Z. Sp. z o.o. (dawniej K. Sp. z o.o. w K.) na listę podmiotów wykluczonych, a ponadto skarżąca również figuruje na tej liście. Zatem zarzut, naruszenia art. 62 ust. 4 a ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat trzech przez jego pominięcie nie zasługuje na uwzględnienie.
Końcowo Sąd wskazuje, że w pełni podziela ocenę prawną i argumentację zawartą w wyrokach sądów administracyjnych dotyczących innych wniosków skarżącej o dofinansowanie, złożonych w ramach Programu Aktywny Maluch 2022 -2029. Tytułem przykładu powołać należy m.in. wyrok tut. Sądu w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1087/24 oraz w sprawie o sygn. III SA/Gl 1086/24 jak również wyrok WSA w Olsztynie sygn. akt I SA/Ol 415/24.
W tym stanie rzeczy, skoro zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione, a czynność organu nie naruszała prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.