III SA/Gl 1076/24

III SA/Gl 1076/24 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Herman
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 r. sprawy ze skargi J. P. (P.) na akt Prezydenta Miasta S. z dnia 9 października 2024 r. nr RL.7140.1.251.2024 w przedmiocie odmowy przyznania lokalu po zmarłym najemcy postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 15 listopada 2024r. J. P. (dalej: Skarżący) złożył skargę na pismo Prezydenta Miasta S. (dalej: Prezydent) z dnia 9 października 2024 r. numer sprawy: [...].
Z akt administracyjnych wynika, że pismem z 9 października 2024r. Prezydent, po uzyskaniu opinii Społecznej Komisji Mieszkaniowej, negatywnie rozpatrzył wniosek Skarżącego o najem lokalu mieszkalnego po śmierci najemcy przy ul. [...].
W wymienionym piśmie powołał się na § 12 Uchwały nr [...] Rady Miasta S. z dnia 19.12.2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy S. (Dz. U. Woj. Śl. 2019 poz. 9280 z późn. zm.), dalej: uchwała. Stanowi on, że osobom pozostającym w lokalu opuszczonym przez najemcę lub osobom pozostałym w lokalu po śmierci najemcy, które nie wstąpiły w stosunek najmu w trybie art. 691 § 2 Kodeksu cywilnego może być przyznany ten lokal, jeżeli wystąpią o zawarcie umowy najmu oraz spełniają poniższe warunki:
1) zamieszkiwały wspólnie z najemcą przed opuszczeniem tego lokalu przez najemcę lub przed jego śmiercią,
2) nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych,
3) spełniają kryteria dochodowe uprawniające do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, a dla osób ubiegających się o najem lokalu na czas nieoznaczony spełniają kryteria dochodowe uprawniające do zawarcia najmu lokalu na czas nieoznaczony.
Prezydent zaznaczył, że z uzyskanych od zarządcy nieruchomości informacji wynika, że najemczyni w lokalu zamieszkiwała sama. W związku z powyższym w jego ocenie nie ma podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku Skarżącego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego w postaci:
1. §12 uchwały poprzez wadliwe jej zastosowanie i błędne uznanie, że Skarżący nie wypełnił wskazanych warunków, w sytuacji kiedy przedmiotowe warunki Skarżący spełnił poprzez:
1) zamieszkiwały wspólnie z najemcą przed opuszczeniem tego lokalu przez najemcę lub przed jego śmiercią - Skarżący przed śmiercią został zameldowany w przedmiotowym lokalu - tj. przy ul. [...] w S., jednocześnie ani powołana przez Organ uchwała, ani też przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie determinują okresu zamieszkiwania wspólnie przed śmiercią najemcy. W związku z faktem zameldowania Skarżącego przez najemcę pod ww. adresem przyjąć trzeba, że Skarżący pod wskazanym adresem zamieszkiwał przed śmiercią najemcy;
2) nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych - w tym zakresie potrzeby mieszkaniowe Skarżącego zostaną zaspokojone wyłącznie w sytuacji wejścia w stosunek Najmu po zmarłej babci. Obecnie potrzeby mieszkaniowe Skarżącego nie są zaspokojone.
3) spełniają kryteria dochodowe uprawniające do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, a dla osób ubiegający eh się o najem lokalu na czas nieoznaczony spełniają kryteria dochodowe uprawniające do zawarcia najmu lokalu na czas nieoznaczony - przedmiotowe kryteria Skarżący wypełnia w całości, jako student dokonuje płatności za przedmiotowy lokal mieszkalny już od dłuższego czasu, nadto opłaca wszelkie związane z przedmiotowym lokalem opłaty eksploatacyjne. Natomiast jako student nie posiada znacznych dochodów, które mogłyby go wykluczyć z przedmiotowego najmu.
2. naruszenie przepisów postępowania w postaci:
1. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 77 § 1 k.p.a. przez brak właściwego i wszechstronnego rozpoznania sprawy w zakresie ustalenia podstaw do stwierdzenia, że wobec Skarżącego należało negatywnie rozpatrzyć wniosek o najem lokalu mieszkalnego przy ul. [...], gdzie dotychczas zamieszkiwała babcia Skarżącego, a przed jej śmiercią również i Skarżący, który notabene został tam zameldowany, natomiast Organ poprzestał jedynie na rozmowie z jednym sąsiadem, nie wskazując w materiale dowodowym sprawy jakie było kryterium doboru sąsiada do rozpytania w przedmiotowej sprawie. W związku z czym materiał został zebrany wybiórczo aby uniemożliwić najem lokalu, z czym zgodzić się nie można;
2. art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie polegającą na tym, że Organ poprzestał wyłącznie na stwierdzeniu, iż; "Z pozyskanych przez tut. Wydział informacji od zarządcy nieruchomości wynika, że najemczyni w lokalu zamieszkiwała sama" co w świetle faktów wskazanych do przedmiotowej sprawy jest wadliwym stwierdzeniem, gdyż nie wykazano ani dokumentowo ani dowodów o jakim okresie Zarządca nieruchomości mówi. Natomiast blankietowe stwierdzenie, że najemczyni lokal zamieszkiwała sama jest stwierdzeniem wadliwym;
2.3 art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i zaniechanie zebrania całokształtu materiału dowodowego w celu wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy, wybiórcze zebranie materiału dowodowego poprzez rozpylanie jedynie jednego z sąsiadów zamieszkujących przy ulicy [...] w S., w sytuacji kiedy lokali mieszkalnych w przedmiotowym bloku jest znacznie więcej;
2.4.art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie jednoznaczne faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
5. art. 8 § 1 i § 2, art. 11 Kpa, poprzez istotne naruszenie podstawowej zasady postępowania administracyjnego tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz uprawnionych oczekiwań Skarżącego, w sytuacji kiedy Skarżący brał czynny udział w postępowaniu administracyjnym, a Organ wadliwie dokonał ustaleń i zakończył przedmiotową sprawę w sposób wadliwy;
Mając powyższe zarzuty na uwadze Skarżący wniósł o zmianę przedmiotowego pisma poprzez uwzględnienie jego stanowiska i przyznanie mu prawa do najmu lokalu położonego w S. przy ulicy [...]. W przypadku nieuwzględnienia złożonego wniosku uchylenie stanowiska Organu i przekazanie do ponownego rozpoznani, aby w sposób pełny zgromadzić materiał dowodowy i rozpoznać kompleksowo sprawę.
Niezależnie Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do pisma potwierdzeń uiszczenia opłat wnoszonych przez Skarżącego oraz oświadczeń sąsiadów Skarżącego celem wykazania, że (1) Skarżący mieszkał przed śmiercią wraz ze swoją babcią - najemcą socjalnego lokalu mieszkalnego oznaczonego numerem 28 przy ulicy [...] w S., (2) wadliwości w ustaleniach Organu w niniejszej sprawie, (3) spełnienia przesłanek wskazanych w §12 uchwały.
W uzasadnieniu skargi Skarżący zawarł dodatkową jej argumentację.
W odpowiedzi na skargę Prezydent podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wskazał przy tym, że Skarżący nie zamieszkiwał stale w lokalu do śmierci najemcy a jedynie ją odwiedzał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniósł uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie.
Zgodnie z regulacją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji sądu został unormowany w art. 3 § 2 i 3, art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.); dalej: p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 powołanej ustawy sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Według art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi Skarżącego jest pismo Prezydenta z 9 października 2024r. w sprawie odmowy zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego po śmierci najemcy.
Przystępując do zbadania skargi zaznaczyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że zarówno oferta zawarcia umowy, którą strona złożyła organowi, jak i sama czynność zawarcia umowy najmu stanowi czynność cywilnoprawną (por. postanowienie NSA z 22 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 679/07; postanowienie NSA z 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 362/10; postanowienie NSA wyrok 3 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 855/10). Jednocześnie dominował pogląd, że sprawy dotyczące najmu lokali z mieszkaniowego zasobu gminy mają charakter cywilnoprawny. Zasadnicza zmiana w orzecznictwie nastąpiła wraz z podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, w której stwierdzono, iż uchwała zarządu dzielnicy miasta odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy bądź osobę upoważnioną oraz zaopiniowaniu przez komisję lokalową. Tutaj działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje, czy dana osoba ma otrzymać lokal z mieszkaniowego zasobu gminy. Natomiast drugi etap polega na podjęciu czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu, które nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej.
Kwestia wstąpienia w stosunek najmu po zgodnie najemcy jest regulowana przez art. 691 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z jego § 1.w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci (§ 2).W razie braku osób wymienionych w § 1 stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa (§ 3). W konstrukcji tej nie ma jakichkolwiek elementów sprawy administracyjnej. Relacja pomiędzy dysponentem lokalu a osobą, która występuje o zawarcie z nią umowy najmu tego lokalu po śmierci jego dotychczasowego najemcy, ma wszelkie cechy cywilnoprawnego stosunku oferty, której przyjęcie przez dysponenta lokalu prowadzi bezpośrednio do zawarcia umowy najmu. Chodzi wyłącznie o wyrażenie przez dysponenta lokalu woli zawarcia umowy najmu (por. wyrok NSA z 3 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 885/10).
Ponadto zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej określa ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 725 z późn. zm.). Akt ten nie przewiduje załatwienia spraw przyznania lokali (zawarcia umowy najmu lokalu) w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, czyli np. w formie decyzji administracyjnej czy postanowienia.
Zdaniem Sądu wniosek Skarżącego z 6 września 2024r. nie dotyczył zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Dotyczył wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w S. po zmarłej babci Skarżącego. Rozpoznając negatywnie ten wniosek organ odwołał się do przepisów prawa miejscowego, a mianowicie § 12 uchwały.
Regulacja ta nie ma charakteru sprawy administracyjnej, gdyż relacja pomiędzy dysponentem lokalu a osobą, która występuje o zawarcie z nią umowy najmu tego lokalu po śmierci jego dotychczasowego najemcy, ma cechy stosunku cywilnoprawnego.
Wymaga podkreślenia, że wymieniona regulacja nie odnosi się do kwestii zakwalifikowania, bądź odmowy zakwalifikowania, do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego na zasadach ogólnych, a dopuszcza jedynie możliwość uregulowania statusu prawnego osoby, która pozostała w lokalu po śmierci najemcy, a nie wstąpiła w stosunek najmu w trybie art. 691 Kodeksu cywilnego lub pozostała w lokalu po jego opuszczeniu przez najemcę. W konstrukcji tej nie ma zatem jakichkolwiek elementów publicznoprawnych. Relacja pomiędzy dysponentem lokalu, a osobą która występuje o zawarcie z nią umowy najmu tego lokalu ma cechy cywilnoprawnego stosunku oferty, której przyjęcie przez dysponenta lokalu prowadzi bezpośrednio do zawarcia umowy najmu. Chodzi wyłącznie o wyrażenie przez dysponenta lokalu woli zawarcia umowy najmu. To, że ww. uchwała w § 12 ust. 1 wymienia osoby, z którymi może być zawarta umowa najmu lokalu, nie może być rozumiane jako określenie przesłanek, z których zaistnieniem powstaje po stronie tych osób prawo podmiotowe dające podstawę do domagania się od dysponenta będącego organem władzy publicznej zawarcia umowy najmu tego lokalu, zaś po stronie organu obowiązek zawarcia umowy. Określenie w § 12 ust. 1 uchwały kręgu osób, z którymi może być zawarta umowa najmu po śmierci jego dotychczasowego najemcy jest związane z odrębnym trybem najmu takich lokali w stosunku do ogólnych zasad. Przepis § 12 uchwały nie stanowi podstawy do żądania objęcia kontrolą sądu administracyjnego oświadczenia woli Prezydenta, wyrażonego w piśmie z 9 października 2024r. Jest to jedynie jego stanowisko będące odpowiedzią na propozycję (ofertę) lokatora konkretnego lokalu, dotyczącą zawarcia z nim umowy najmu ściśle określonego, zindywidualizowanego lokalu (por. postanowienie NSA z 31 stycznia 2013r., sygn. akt I OSK 2499/12, postanowienie NSA z 31 stycznia 2013r.,sygn. akt I OSK 2137/12, postanowienie WSA w Warszawie z 7 maja 2021 r., sygn.. akt II SA/Wa 172/21).
Wobec powyższego należy stwierdzić, że zawarcie umowy najmu lokalu przez gminę jest czynnością cywilnoprawną i nie należy do kognicji sądów administracyjnych. Z tego wynika, że przyjęcie lub odmowa przyjęcia oświadczenia woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii stron stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych (por. postanowienie NSA z 20 października 2009 r., sygn. akt I OZ 971/09).
Powyższe oznacza, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie nie mieszczące się w zakresie właściwości sądu wyznaczonym w art. 3 p.p.s.a. Zatem skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.