III SA/Gl 1071/24

III SA/Gl 1071/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 320
art. 8 ust. 1a
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Protokolant Starszy referent Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi E. J., M. K., Z. K., A. K., J. P., M. D., G. D., A. G., B. G., M. B., J. B., A. K. (1), A. K. (2), M. K. (1), L. K. oraz J. J. na uchwałę Rady Miejskiej Orzesze z dnia 24 października 2024 r. nr VII/59/24 w przedmiocie nadania nazwy ulicy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. odrzuca skargę M. K., Z. K., A. K., J. P., M. D., G. D., A. G., B. G., M. B., J. B., A. K. (1), A. K. (2), M. K. (1) oraz L. K.; 3. zasądza na rzecz skarżącego E. J. od Miasta Orzesze kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 28 listopada 2024r. E.J. oraz grupa mieszkańców Orzesza, działając w imieniu własnym oraz skarżących na podstawie załączonego pełnomocnictwa wniósł, na podstawie art. 101 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2024r. poz. 1465 ze zm.; dalej: u.s.g.) skargę na uchwałę Rady Miejskiej Orzesze nr VII/59/24 z dnia 24 października 2024 r. w sprawie nadania nazwy gminnej drodze wewnętrznej, jako naruszającą art. 8 ust. 1a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 320 z późn. zm.; dalej: u.d.p.) poprzez nieuzyskanie pisemnej zgody mieszkańców terenów położonych przy drodze bocznej do ulicy Gliwickiej w Orzeszu, której zaskarżoną uchwałą nadano nazwę "ulica Nikoli Tesli".
Skarżonej uchwale zarzucił:
1.naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1a u.d.p. poprzez brak uzyskania pisemnej zgody właścicieli nieruchomości położonych przy ul. bocznej do ulicy Gliwickiej na nadanie jej nazwy "ulica Nikoli Tesli". Zgodnie z przywołanym przepisem nadanie nazwy publicznej drodze wewnętrznej położonej na terenie gminy wymaga zgody właścicieli terenów położonych przy tej ulicy. W przedmiotowej sprawie Rada Miasta Orzesze (dalej: Rada Miasta) nie uzyskała rzeczonej zgody, co stanowi istotne naruszenie prawa.
2.brak przeprowadzenia konsultacji społecznych. Rada Miasta nie tylko nie uzyskała wymaganej pisemnej zgody właścicieli nieruchomości na nadanie nazwy ulicy wewnętrznej, zaniechała również przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami przed podjęciem uchwały. Powyższe zaniechania naruszają interes prawny Skarżących poprzez nałożenie na nich obowiązku aktualizacji danych adresowych w dokumentach urzędowych, a także do przeprowadzenia robót budowlanych związanych z usunięciem dotychczasowych i wykonaniem nowych numerów porządkowych posesji wynikających z art. 47b ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151).
Skarżący wywodzą swój interes prawny do wystąpienia ze skargą z tego, że został nałożony na mieszkańców ulicy obowiązek dokonania zmian we wszelkich dokumentach, w tym urzędowych, w zakresie danych adresowych. Swoje stanowisko poparli wyrokiem NSA z 29 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 631/12.
W związku z powyższym wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały jako wydanej z naruszeniem prawa oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżących.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska wskazała, że nieruchomość oznaczona jako działki nr [...], [...] i [...] (obręb Orzesze, k.m. 10) jest gminną drogą wewnętrzną, drogą boczną od ul. Gliwickiej i stanowi własność Gminy Orzesze. W związku z powyższym przywołany art.8 ust.1a u.d.p. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Ponadto żaden przepis prawa nie obliguje do uzyskania zgód właścicieli terenów przyległych do nieruchomości, na której fizycznie zlokalizowana jest nazywana droga. Wobec tego nadanie nazwy ulicy Nikoli Tesli zlokalizowanej na nieruchomości stanowiącej własność gminy odbyło się zgodnie z obowiązującymi przepisami. Dodatkowo powyższe działanie rozpoczęło procedurę regulacji stanu numeracji porządkowej wszystkich budynków zlokalizowanych przy ul. Gliwickiej.
Poza tym Rada Miasta nie miała obowiązku przeprowadzenia konsultacji w procesie nadania lub zmiany nazwy ulicy.
Z wyżej wymienionych względów Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi w całości jako nieuzasadnionej.
Na rozprawie sądowej w dniu 24 czerwca 2025r. Skarżący podniósł, że nie jest prawdą że ul. Nicoli Tesli już posiadała nazwę – była to ul. Gliwicka. Jest właścicielem działki o nr. [...] i nie wyrażał zgody na zmianę nazwy ulicy, a Rada Miejska nie pytała jego ani pozostałych skarżących o zdanie w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Przedmiotowa skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Interes prawny i uprawnienie powinny wynikać z przepisów prawa materialnego, te bowiem przepisy są źródłem uprawnień i interesów prawnych (wyrok NSA z 29 stycznia 1992 r., sygn. akt I SA 1355/91). Można zatem wstępnie przyjąć, że interes prawny powinien być aktualny i realny, osobisty (własny, indywidualny) oraz dotyczyć bezpośrednio sfery prawnej określonego podmiotu. Naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego skargę musi cechować się bezpośredniością, aktualnością i realnością. Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi więc rzeczywiście naruszać istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego (wyrok WSA w Szczecinie z 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 973/14). Konkretność interesu prawnego oznacza, że skarżącemu przysługiwało konkretne prawo podmiotowe o charakterze prywatnoprawnym czy też publicznoprawnym, wynikające z przepisów prawa materialnego, które zostałoby najpóźniej w dacie wniesienia skargi naruszone kwestionowaną uchwałą (wyrok WSA w Warszawie z 19.03.2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2202/06). Inaczej mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej.
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowił art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 320 i 1222), a także wznoszenia pomników.
Natomiast według art. 8 ust. 1a u.d.p. podjęcie przez radę gminy uchwały w sprawie nadania nazwy drodze wewnętrznej wymaga uzyskania pisemnej zgody właścicieli terenów, na których jest ona zlokalizowana. Wobec powyższego należy uznać, że źródłem interesu prawnego, który zostałby naruszony zaskarżoną uchwałą mogą być wyłącznie przepisy prawa materialnego dotyczące prawa własności oraz wskazany powyżej art. 8 ust. 1a u.d.p. (zob. wyrok NSA z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 59/11).
W badanej sprawie uchwałą Rady Miejskiej Orzesze z dnia 24 października 2024r. nr VII/59/24 7 kwietnia 2021 r. nadano nazwę gminnej drodze wewnętrznej położonej na terenie Gminy Orzesze ulica Nicoli Tesli – droga boczna od ul. Gliwickiej. (§ 1 ust. 1 pkt. 1 w/w uchwały). Z kolei według załącznika nr 1 do tej uchwały, określającego usytuowanie i przebieg tej ulicy wynika, że zlokalizowana jest ona między innymi na działce o nr [...]. Właścicielami tej działki jest Skarżący oraz J.E. J.
Oznacza to zatem, że sytuacja procesowa Skarżącego i skarżących nie jest identyczna.
Interes prawny w zaskarżeniu uchwały posiada Skarżący oraz J.E. J., która również złożyła skargę i udzieliła pełnomocnictwa Skarżącemu. Ów interes wynika z ich prawa własności do działki o nr [...], po której przebiega droga wewnętrzna. W aktach administracyjnych brak jest ich zgody na nadanie nazwy ulicy wewnętrznej. Okoliczność ta została potwierdzona przez Skarżącego na rozprawie sadowej w dniu 24 czerwca 2025r. Tym samym podjęcie przedmiotowej uchwały przez Radę Miejską nastąpiło wbrew jednoznacznej normie prawnej zawartej w art. 8 ust. 1a u.d.p., czym w sposób oczywisty naruszono ten przepis i naruszenie to uznać należy za istotne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości, o czym orzekł w pkt. 1 sentencji wyroku.
Natomiast grupa mieszkańców skarżąca uchwałę nie wykazała, że są właścicielami terenu, na którym została zlokalizowana droga, której nazwę ustalono w uchwale z dnia 24 października 2024r. Należy zatem uznać, że nie mają oni interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, ponieważ nadanie nazwy drogi nie dotyczy działek, których są właścicielami. Nadanie nazwy drodze wewnętrznej nie ma wpływu na sposób z korzystania z ich nieruchomości.
Podkreślenia wymaga, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa. Podane przez Skarżących okoliczności - brak zgody nadanie nazwy ulicy nie uzasadniają uznania, że posiadają interes prawny w zaskarżeniu uchwały. Skoro uchwała dotyczyła nazw ulicy biegnącej wyłącznie po terenie działek nie będącej własnością Skarżących brak więc było interesu prawnego po ich stronie do zaskarżenia uchwały (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2020 r.; sygn. akt II OSK 671/20).
Z powyższych powodów, działając na zasadzie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji postanowienia.
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł w pkt 3 sentencji wyroku, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Końcowo, odnosząc się do zarzutu nie przeprowadzenia konsultacji społecznych Sąd uznał go za bezzasadny. Jak wynika z art. 5a u.s.g. w przypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy.
W orzecznictwie wielokrotnie wypowiadano się w przedmiocie udziału mieszkańców społeczności lokalnej w procesie nadania nazw i zmiany ulic. W tym zakresie pojawiły się dwa rozbieżne stanowiska, wskazujące że z jednej strony przepisy nie nakładają na rady gmin obowiązku przeprowadzenia konsultacji w procesie nadania lub zmiany nazwy ulicy (por. wyrok powołany przez organ w odpowiedzi na skargę WSA w Olsztynie z 14 sierpnia 2009 r.; sygn. akt II SA/Ol 176/09), z drugiej zaś, że z uwagi na istotny wpływ na funkcjonowanie gminy i warunki życia jej mieszkańców i zaspokajanie ich potrzeb, takie konsultacje powinny mieć miejsce (por. wyroki WSA w Lublinie z 16 grudnia 2004 r., III SA/Lu 487/04 i z 6 grudnia 2011 r., III SA/Lu 321/11). Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w Białymstoku w wyroku z 16 marca 2023 r., II SA/Bk 90/23 że zmiana nazwy ulicy należy do istotnych zagadnień mających wpływ na funkcjonowanie społeczności lokalnej, w związku z czym zasadne jest przeprowadzenie odpowiednich konsultacji z mieszkańcami. Tym niemniej, skoro istnieją wątpliwości natury prawnej co do konieczności ich przeprowadzenia, samo nieprzeprowadzenie konsultacji trudno traktować jako uchybienie skutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności uchwały. Wymogu takiego nie da się natomiast z całą pewnością wywieść z treści ustawy o samorządzie gminnym, która w tych sprawach wprowadza jedynie konsultacje fakultatywne.