III SA/Gl 1051/24

III SA/Gl 1051/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 497
art. 24 ust. 5a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 października 2024 r. nr UP-697/2024 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr [...].
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej: ZUS- OB.) z 11 października 2024r., sygn. akt UP-697/2024 utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w R. (ZUS-OR.) z 8 sierpnia 2024 r, nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek wynikających z decyzji nr [...] z 24 kwietnia 2023r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek za zatrudnionych pracowników oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą po zmarłej M. B. w łącznej kwocie 10 999,68 zł.
Z akt administracyjnych wynika, że
Wyrokiem z 27 lutego 2024 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w K. – [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w zakresie wynikającym z decyzji z 24 kwietnia 2023 r. nr [...] i w pozostałym zakresie oddalił odwołanie K. B. (dalej: Skarżąca). Ponadto Sąd przekazał do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., zawarty w odwołaniu wniosek Skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek (wpływ do ZUS 8 maja 2024 r.).
We wniosku tym Skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację zdrowotną, życiową i finansową.
ZUS-OR. decyzją z 8 sierpnia 2024 r. nr [...] odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ:
1)nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne wymieniona w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z 13 pażdziernika 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025r. poz. 350; dalej: u.s.u.s.);
2) Skarżąca nie wykazała - zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a u.s.u.s - że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego.
3) nie wykazała Skarżąca, aby powstanie zadłużenia było następstwem jakiegoś szczególnego zdarzenia.
4) nie wykazała Skarżąca aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiła ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Od tej decyzji Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W dniu 1 października 2024 r. do ZUS-OR. wpłynęło pismo, w którym Skarżąca oświadczyła, że zgodnie z przepisami Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo umorzyć należności w przypadku, gdy całkowite ich uregulowanie wiązałoby się z nadmiernym obciążeniem dla dłużnika lub jego rodziny. Skarżąca obecnie samotnie wychowuje dziecko i mimo podjęcia wszelkich starań o regulowanie zobowiązań, bieżące warunki życiowe oraz sytuacja finansowa nie pozwalają na spłatę zaległości w pełnej wysokości. Środki jakie pozostaną do życia po obciążeniu długiem, nie będą wystarczające, aby zapewnić godne utrzymanie dla niej i syna. Dochody jakie posiada są zbyt niskie, aby móc spłacić zaległości bez uszczerbku na utrzymaniu rodziny. Przeprowadzona przez ZUS wycena samochodu nie odpowiada rzeczywistej jego wartości. Dodatkowo stan zdrowia Skarżącej nie uległ poprawie - przedłużono jej orzeczenie o niepełnosprawności. W związku z tymi okolicznościami wniosła Skarżąca o ponowne rozpatrzenie jej sprawy i uwzględnienie trudnej sytuacji finansowej, rodzinnej oraz zdrowotnej.
Po ponowne analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego ZUS-OB. utrzymał decyzję w mocy.
W jej uzasadnieniu podał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 7 czerwca 2024 r. (data wypełnienia) wynika, że:
- Skarżąca jest niezamężna;
- pracuje zarobkowo w B. SP. z o.o. na podstawie umowy o pracę zawartej na okres od 5 lutego 2024 r. do 4 lutego 2026 r. z wynagrodzeniem w wysokości 5.000,00 zł brutto tj. 3.738,00 zł netto; nie pobiera świadczeń emerytalnych, bądź rentowych; posiada dochód z tytułu alimentów w wysokości 500,00 zł; nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy, ani zasiłków z pomocy społecznej; pobiera Skarżąca zasiłek na dziecko w wysokości 800,00 zł;
Skarżąca ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem:
- z tytułu miesięcznych opłat w wysokości 671,00 zł,
- z tytułu opłat eksploatacyjnych 300,00 zł,
- z tytułu kosztów związanych z leczeniem w wysokości 300,00 zł - 500,00 zł.
Ponadto Skarżąca:
- prowadzi gospodarstwo domowe z synem (16 lat);
- posiada zobowiązania finansowe z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 41 817,00 które spłaca w formie układu ratalnego w miesięcznej racie w wysokości 1.160,00 zł;
- posiada na własność mieszkanie o powierzchni 60,50 m2 położone w G. przy ulicy [...], o numerze KW [...];
- posiada samochód Chevrolet Aveo z 2009 r. o numerze rejestracyjnym [...];
- posiada stary laptop o wartości 500,00 zł;
- nie posiada innych praw majątkowych, ani wierzytelności;
- w perspektywie najbliższych lat nie przewiduje poprawy swojej sytuacji finansowej dopóki syn się nie usamodzielni, dodatkowo wydatki związane z leczeniem będzie musiała ponosić jeszcze minimum 5 lat;
Trzy lata temu zdiagnozowano u Skarżącej raka piersi z podejrzeniem przerzutów do kości i od tego czasu jest poddawana ciągłemu leczeniu. W wyniku terapii onkologicznej rozwinęła się u Skarżącej osteoporoza, której leczenie komplikuje przewlekłe zapalenie zatok nosowych, jest zmuszona do poddania się kolejnej operacji. Walka o zdrowie wiąże się z regularnymi wizytami u specjalistów oraz zażywaniem wielu leków i suplementów, co obciąża budżet.
Od 8 lat Skarżąca samodzielnie wychowuje syna. Choroba zmusiła Skarżącą do wydania oszczędności i zaciągnięcia kredytu, którego spłata mocno obciąża jej budżet.
Skarżąca nie mieszka w swoim mieszkaniu tyko podnajmuje od rodziny. W jej mieszkaniu mieszka ojciec, który ma bardzo niską emeryturę oraz brat, który przez długoletnią chorobę psychiczną nie potrafi sam egzystować.
Każdy dodatkowy wydatek powoduje trudności finansowe, a konieczność opłacania kolejnej raty spowoduje, że Skarżąca nie będzie w stanie utrzymać siebie i syna.
Z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że:
- zgodnie z Aktem Poświadczenia Dziedziczenia Repertorium A numer [...] z 27 października 2021 r. spadek po zmarłej M. B. z mocy ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyli po 1/3 części Skarżąca, M. B. oraz W. B.;
- 11 stycznia 2022 r. ww. spadkobiercy zawarli umowę o dział spadku na podstawie której Skarżąca nabyła lokal mieszkalny objęty Księgą Wieczystą o numerze [...] w całości;
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z 2 listopada 2022 r. przeniósł na Skarżącą odpowiedzialność za całość zobowiązań po zmarłej M. B.; decyzją z 24 kwietnia 2023 r. nr [...] zmienił powyższą decyzję w ten sposób, że jako spadkobierca odpowiada Pani stosownie do wielkości uzyskiwanego udziału w spadku, tj. 1/3 części;
- Skarżąca jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych przez płatnika składek B. SP. z o.o. jako pracownik w pełnym wymiarze czasu pracy z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za czerwiec 2024 r. w wysokości 5.862,69 zł tj. 4.296,61 zł netto, za lipiec 2024 r. w wysokości 6.797,06 zł tj. 4.933,31 zł, a za sierpień 2024 r. w wysokości 6.850,55 zł tj. 4.970,32 zł; zatem Pani średniomiesięczny dochód wynosi 4.733,41 zł;
- Skarżąca jest właścicielką samochodu Chevrolet Aveo o numerze rejestracyjnym [...];
- Skarżąca jest właścicielką lokalu mieszkalnego o powierzchni 60,50 m2 położonego w G. przy ulicy [...], dla którego Sąd Rejonowy w G. prowadzi Księgę Wieczystą o numerze [...]; na tej nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego przedmiotowych należności.
ZUS-OB. stwierdził, że zobowiązania Skarżącej zostały określone w decyzji nr [...] z 24 kwietnia 2023 r. Zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 5d u.s.u.s., przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Zatem przedmiotowe zadłużenie nie uległo przedawnieniu i jest nadal wymagalne.
W sprawie nie mają miejsca okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. pozwalające na umorzenie tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ZUS-OB. nie stwierdził także istnienia okoliczności, o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003r. nr 141 poz. 1365) oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
Wskazał, że choć w toku postępowania powołała się Skarżąca na własne problemy zdrowotne, to jednak Skarżąca pracuje na podstawie umowy o pracę, co wprost świadczy o tym, że nie jest całkowicie wykluczona z rynku pracy pomimo posiadanych problemów zdrowotnych. Z tego samego powodu opieka nad 16-letnim dzieckiem z ADHD i nad bratem z problemami natury psychicznej nie uniemożliwia Skarżącej całkowicie wykonywania pracy.
Ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone przez Skarżącą nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie.
Skarżąca uzyskuje dochód z tytułu pracy w średniomiesięcznej wysokości 4.733,41 zł. Ponadto uzyskuje alimenty w wysokości 500,00 zł oraz pobiera świadczenie wychowawcze z programu "800+" w wysokości 800,00 zł. Zatem łączny dochód gospodarstwa domowego Skarżącej wynosi 6.033,41 zł. Prowadzi Skarżąca gospodarstwo domowe z nieletnim synem.
ZUS dokonując rozeznania sytuacji finansowej klienta każdorazowo zobligowany jest do analizy dochodów osiąganych w rodzinie na podstawie minimum socjalnego. Minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego w I kwartale 2024 r. zostało określone na kwotę 2.998,83 zł. Dochody w gospodarstwie domowym Skarżącej kształtują się na poziomie znacznie wyższym od wskazanej kwoty minimum socjalnego. Zatem bezdyskusyjnie nie można w niniejszej sprawie stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa.
Skarżąca określiła miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 1271,00 - 1.471,00 zł (w tym: z tytułu miesięcznych opłat w wysokości 671,00 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych 300,00 zł, z tytułu kosztów związanych z leczeniem w wysokości 300,00 zł - 500,00 zł). Oznacza to, że rodzina posiada środki na pokrycie wykazanych wydatków. Ponadto wskazane przez Skarżącą wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ponosić.
Skarżąca poinformowała, że posiada zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu, który spłaca w układzie ratalnym z miesięczną ratą w wysokości 1.160,00 zł. Fakt posiadania zobowiązań cywilnoprawnych nie stanowi przesłanki do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek.
ZUS zaznaczył, że podchodzi ze zrozumieniem do problemów zdrowotnych Skarżącej i jej rodziny. Jednak pomimo posiadanych problemów zdrowotnych Skarżąca pracuje zarobkowo i uzyskuje dochód. Miesięcznie dysponuje kwotą 6.033,41 zł., ponosi miesięczne wydatki w wysokości 1.271,00 zł - 1.471,00 zł. Zatem po ich opłaceniu pozostaje do dyspozycji około 4.762,41 zł - 4.562,41 zł. Z tej kwoty opłaca Skarżąca jeszcze ratę kredytu w wysokości 1.160,00 zł i pozostaje jeszcze do dyspozycji 3.602,41 zł - 3,492,41 zł. Zdaniem ZUS jest to kwota, z której jest Skarżąca w stanie wygospodarować środki na spłatę zadłużenia w formie ratalnej.
Przyjęła Skarżąca po zmarłej matce spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Kwota zadłużenia z tytułu składek jest niższa od wartości przyjętego spadku. Zawarła Skarżąca umowę o podział spadku i została jedyną właścicielką lokalu mieszkalnego po matce. Jeśli spłata przedmiotowego zadłużenia w formie ratalnej jest rozwiązaniem niesatysfakcjonującym to może Skarżąca spieniężyć majątek odziedziczony po matce i uzyskane w ten sposób środki przeznaczyć na spłatę zadłużenia. Trudno bowiem przyjąć argument, że sprzedaż mieszkania pozbawi Skarżącą dachu nad głową, skoro jak sama oświadczyła nie mieszka w odziedziczonym mieszkaniu.
ZUS-OB. podkreślił, że instytucja umorzenia stworzona jest dla przypadków szczególnie trudnych, gdy ze względu na wiek czy inne nadzwyczajne okoliczności zobowiązany nie jest w stanie spłacić zadłużenia. W niniejszej sprawie trudno doszukać się cech wyjątkowości. Świadomie przyjęła Skarżąca na siebie odpowiedzialność za długi matki przyjmując jednocześnie jej majątek. Nie ma w sprawie żadnych podstaw by uznać, że spłata należności zagroziłaby jej egzystencji. Podjęcie więc decyzji o umorzeniu należności biorąc pod uwagę powyższą argumentację byłoby nieuzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca zarzuciła ZUS-OB., że w przyjętych wyliczeniach nie wziął pod uwagę wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych, których zaspokojenie jest konieczne jak: pożywienie, odzież, środki czystości, obuwie, wydatki szkolne (książki, zeszyty, komitet), ubezpieczenie mieszkania i samochodu, koszt paliwa. Ponadto wydaje jeszcze 280 zł na syna na leczenie dentystyczne i ortodontyczne i 150 zł na okulistę oraz 100 zł na swoje potrzeby dentystyczne, na utrzymanie psa 170 zł. Ponadto pogorszył się stan zdrowia ojca, co skutkuje dodatkowymi wydatkami na jego leki 200- 300 zł mies.
Wobec tego Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania w całości, a w razie gdyby Sod nie uwzględnił tego wniosku to z ostrożności procesowej domaga się uchylenia decyzji w całości i zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podała dalsze dane dotyczące jej sytuacji finansowej.
W odpowiedzi na skargę ZUS-OB. podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Według art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, wskazane zostały w art. 145 § 1 p.p.s.a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiot tak rozumianej kontroli w rozpoznawanej sprawie stanowiła decyzja ZUS- OB. z 11 października 2024r., sygn. akt UP-697/2024 utrzymująca w mocy decyzję ZUS-OR. z 8 sierpnia 2024 r, nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek wynikających z decyzji nr [...] z 24 kwietnia 2023r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek za zatrudnionych pracowników oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą po zmarłej M. B. w łącznej kwocie 10 999,68 zł.
W tym miejscu wskazać należy, że sprawa o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym była już rozpatrywana przez WSA w Łodzi, dlatego też w dalszej części uzasadnienia powoła się na ocenę prawną zawartą w wyroku z 30 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 836/22, którą podziela i uznaje za własną.
Przeprowadzona przez sąd kontrola powyższego rozstrzygnięcia wykazała, że zaskarżona decyzja została podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 572; dalej: k.p.a.) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w stopniu obligującym sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Wskazać należy, że wydanie prawidłowej decyzji odmawiającej umorzenia należności składkowych wymaga wyjaśnienia przez organ, czy istnieją zaległości z tytułu należności składkowych, o których umorzenie występuje wnioskodawca, a następnie czy zostały spełnione przesłanki pozwalające na stwierdzenie ich całkowitej nieściągalności bądź zachodzi uzasadniony przypadek o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
W tym zakresie w pierwszym rzędzie rozważenia wymaga kwestia przedawnienia należności z tytułu składek. W orzecznictwie wskazuje się, że wniosek strony o umorzenie zaległości nie rozstrzyga ani o istnieniu zaległości, ani o ich wysokości - organ powinien samodzielnie zweryfikować w toku postępowania w przedmiocie umorzenia, czy zaległości w należnych wpłatach w ogóle istnieją. Jeżeli w jakiejś części zaległości nie istnieją - zostały zapłacone, nie powstały lub uległy przedawnieniu - postępowanie w tej części jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyroki: NSA: z 6 marca 2008 r., sygn.. akt II GSK 421/07, WSA w Gliwicach z 15 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 442/09; WSA w Krakowie z 28 maja 2014 r., I SA/Kr 129/14; WSA w Gliwicach z 12 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 485/14, NSA z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1569/20; 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 868/21) Jak wskazał NSA w wyroku z 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 868/21 ustalenie, że składki, co do których został złożony wniosek o umorzenie istnieją (np. nie uległy przedawnieniu), to warunek wstępny do procedowania w przedmiocie umorzenia tych należności. Nie można procedować w oparciu o przesłanki do umorzenia pomieszczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., czy § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., w sytuacji gdy składki te nie istnieją. Postępowanie w przedmiocie umorzenia składek w takim przypadku byłoby bezprzedmiotowe. Zatem ZUS w pierwszej kolejności winien zbadać przedmiotowość złożonego wniosku, jeśli choćby w części należności uległy przedawnieniu, wtedy w tej części organ zobowiązany będzie do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, w pozostałej zaś części nieprzedawnionej, organ zobowiązany będzie wydać decyzję umarzającą należności z tytułu składek lub odmówić ich umorzenia. Tak więc ZUS posiada kompetencję do ustalenia w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek, czy nie doszło do przedawnienia tych należności, zaś sąd administracyjny kognicję do kontroli wydanej przez Zakład w tym przedmiocie decyzji.
Zatem obowiązkiem organu w sprawie dotyczącej umorzenia należności składkowych było wykazanie, że niezapłacone przez stronę postępowania składki objęte zaskarżoną decyzją nie uległy przedawnieniu. W ocenie sądu z obowiązku tego organ nie wywiązał się prawidłowo.
Zgodnie z art. 24 ust. 5d u.s.u.s., obowiązującym w dacie wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.
W niniejszej sprawie decyzja taka - o odpowiedzialności Skarżącej została wydana 24 kwietnia 2023r. i skutecznie doręczona Skarżącej 12 maja 2023r.
Wydanie decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na osoby trzecie powoduje, że termin przedawnienia należności z tytułu składek w stosunku do dłużnika pierwotnego przestaje obowiązywać, natomiast z końcem roku kalendarzowego, w którym wydano decyzję zaczyna biec 5-letni termin przedawnienia należności wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na osoby trzecie. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie regulują kwestii przerwania, czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, gdyż w tym zakresie nie mają zastosowania ani art. 24 ust. 5a i ust. 5b, ani art. 24 ust. 5c u.s.u.s., gdyż regulacje te dotyczą zobowiązań płatnika składek, a nie osoby trzeciej (zob.m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 630/10; wyrok WSA w Olsztynie z 30 września 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 359/15). Jak wskazuje się w orzecznictwie, art. 24 ust. 5b u.s.u.s. ma zastosowanie tylko wobec należności składkowych dochodzonych na zasadach ogólnych, a do należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich, stosuje się termin przedawnienia z art. 24 ust. 5d u.s.u.s. oraz regulacje z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa dotyczącą przerwania i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zawartą w art. 70 tej ustawy stosowanej odpowiednio na podstawie art. 31 u.s.u.s. (por. wyrok NSA z 30 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 860/20 , wyrok NSA z 12 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 8/09).
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że organy nie poczyniły w zaskarżonej decyzji, żadnej analizy w zakresie ewentualnego przedawnienia zaległości Skarżącej. Na gruncie kontrolowanej sprawy organ rentowy mimo, że orzekał w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, za które odpowiedzialność na stronę skarżącą została przeniesiona nie rozważył kwestii przedawnienia, czym dopuścił się istotnego naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Dla dopuszczalności prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia zaległych składek istotne jest ustalenie, czy nastąpiło zawieszenie bądź przerwa biegu terminu przedawnienia. Jak już wskazano wyżej, oceny tej należy dokonać w oparciu o treść art. 70 § 2 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 118 § 2 zd. 2 Ordynacji podatkowej i art. 31 u.s.u.s.
Zdaniem sądu, niewyjaśnienie kwestii przedawnienia czyni przedwczesnym rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia należności skarżącej z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. Brak ustaleń w tym zakresie oznacza bowiem, że ZUS nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., obligującymi organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, przytoczenia przepisów i wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia. Naruszenia te, w ocenie sądu, mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i muszą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
W prowadzonym ponownie postępowaniu ZUS w pierwszym rzędzie ustali, czy składki o których umorzenie wniosła Skarżąca uległy przedawnieniu czy też nie. W tym zakresie przeprowadzi analizę mających zastosowanie regulacji prawnych z uwzględnieniem poczynione wyżej rozważań i oceny prawnej i jeśli będzie zamierzał powołać się na instytucję zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia należności składkowych dołączy do akt sprawy dokumenty, które będą obrazować wszystkie istotne w tej mierze okoliczności faktyczne.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.