III SA/GL 105/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy Wisła na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, uznając, że uchwała rady gminy dotycząca opłat za miejsca postojowe miała charakter represyjny, a nie wynagrodzenia za usługę.
Gmina Wisła zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, które stwierdziło nieważność uchwały rady gminy w części dotyczącej opłat za korzystanie z miejsc postojowych. Wojewoda uznał, że opłata w wysokości 200 zł za jednorazowe skorzystanie z miejsca postojowego, niezależnie od czasu, miała charakter sankcji, a nie wynagrodzenia za usługę komunalną, co naruszało ustawę o gospodarce komunalnej. Sąd administracyjny oddalił skargę gminy, podzielając stanowisko organu nadzoru, że opłata ta była rażąco wygórowana i miała charakter represyjny, a nie ekwiwalentny.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Wisła na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miasta Wisła w sprawie ustalenia opłat za korzystanie z miejsc postojowych na nieruchomościach gminnych. Wojewoda uznał, że opłata w wysokości 200 zł za jednorazowe skorzystanie z miejsca postojowego, płatna z dołu, miała charakter represyjny i dyscyplinujący, a nie stanowiła wynagrodzenia za usługę komunalną, co było sprzeczne z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej. Gmina Wisła zarzuciła błędną wykładnię przepisów, twierdząc, że opłata ma charakter wynagrodzenia za usługę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że uchwała rady gminy rzeczywiście naruszała prawo. Sąd podkreślił, że opłaty za korzystanie z obiektów użyteczności publicznej powinny mieć charakter ekwiwalentny i rynkowy, a nie represyjny. W tym przypadku opłata była rażąco wygórowana w stosunku do opłat abonamentowych i jednorazowych za krótszy czas postoju, co potwierdzało jej sankcyjny charakter. Sąd stwierdził, że rada miejska nie miała umocowania do wprowadzania tego rodzaju opłat o charakterze represyjnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Opłata za korzystanie z miejsca postojowego na nieruchomości gminnej, ustalona w uchwale rady gminy, nie może mieć charakteru represyjnego ani dyscyplinującego, lecz musi stanowić wynagrodzenie za usługę i mieć charakter ekwiwalentny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opłata w wysokości 200 zł za jednorazowe skorzystanie z miejsca postojowego, niezależnie od czasu, była rażąco wygórowana w stosunku do opłat abonamentowych i jednorazowych za krótszy czas postoju. Dysproporcja ta wskazuje, że opłata nie jest świadczeniem ekwiwalentnym, a stanowi ukrytą 'karę pieniężną', na którą rada miejska nie ma umocowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.g.k. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej
Przepis ten dotyczy opłat, które mają charakter wynagrodzenia (ceny) za usługę świadczoną przez gminę lub za korzystanie z urządzeń, obiektów będących własnością gminy. Istotą opłaty komunalnej powinno być skorelowanie jej z daną usługą gminną i 'wartością' oferowanej usługi. Nie kreuje uprawnienia do wprowadzania nowych, dowolnych opłat o charakterze represyjnym.
u.g.k. art. 4 § 2
Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 94
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata za jednorazowe skorzystanie z miejsca postojowego w wysokości 200 zł, płatna z dołu, ma charakter represyjny i dyscyplinujący, a nie wynagrodzenia za usługę. Wysokość opłaty za jednorazowe skorzystanie z miejsca postojowego jest rażąco wygórowana w stosunku do opłat abonamentowych i jednorazowych za krótszy czas postoju, co potwierdza jej sankcyjny charakter. Rada miejska nie ma umocowania do wprowadzania opłat o charakterze represyjnym.
Odrzucone argumenty
Opłata za skorzystanie z miejsca postojowego ma charakter wynagrodzenia za świadczoną przez Gminę Wisła usługę za korzystanie z nieruchomości gminnej. Określona w uchwale opłata została ustalona z poszanowaniem upoważnienia ustawowego Rady Gminy do stanowienia aktów prawnych.
Godne uwagi sformułowania
opłata w wysokości 200 zł za jednorazowe skorzystanie z miejsca postojowego ustalona została za jednorazowe skorzystanie z miejsca postojowego niezależnie od czasu tego korzystania, więc nawet przez 5 minut. już proste zestawienie wysokości opłaty określonej w § 3 ust. 1 uchwały z wysokością opłaty za miesięczny bilet abonamentowy (...) pozwala na stwierdzenie, że wysokość opłaty określonej w § 3 ust. 1 uchwały w żaden sposób nie jest powiązana z wynagrodzeniem za usługę. opłata (...) stanowi w istocie kary. organ stanowiący gminy nie może sięgnąć po taki instrument, gdyż nie jest upoważniony do wprowadzania unormowań o charakterze represyjnym. opłata za korzystanie z obiektu użyteczności publicznej powinna posiadać cechę ekwiwalentności świadczenia nie posiada cechy opłaty za korzystanie z urządzenia użyteczności publicznej gminy, a jest jedynie ukrytą pod ta opłatą dodatkową 'karą pieniężną'
Skład orzekający
Magdalena Jankiewicz
przewodniczący
Dorota Fleszer
członek
Adam Pawlyta
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie opłat za korzystanie z obiektów użyteczności publicznej przez jednostki samorządu terytorialnego, rozróżnienie między opłatą a karą pieniężną, zakres kompetencji rady gminy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania opłat za miejsca postojowe na nieruchomościach gminnych poza pasem drogowym. Interpretacja może być stosowana analogicznie do innych opłat za korzystanie z obiektów komunalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu parkowania i opłat, a rozstrzygnięcie sądu jasno określa granice kompetencji samorządów w tym zakresie, co jest interesujące dla mieszkańców i prawników.
“Gmina Wisła przegrała sprawę o 'represyjne' opłaty parkingowe. Sąd wyjaśnia, czym różni się opłata od kary.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 105/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-03-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Adam Pawlyta /sprawozdawca/ Dorota Fleszer Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 602 ceny 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Samorząd terytorialny Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 40 art. 91 ust. 1 u.s.g.; art. 91 ust. 3 u.s.g. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Dz.U. 2021 poz 679 art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k.; art. 4 ust. 2 u.g.k. Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 p.p.s.a. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant specjalista Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi Gminy Wisła na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 28 września 2023 r. nr NPII.4131.1.1000.2023 w przedmiocie uchwały rady gminy dotyczącej ustalenia wysokości opłat za korzystanie z określonych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oddala skargę. Uzasadnienie Wojewoda Śląski (dalej: Wojewoda, organ nadzoru) rozstrzygnięciem nadzorczym z 28 września 2023 r. nr NPII.4131.1.1000.2023, na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. z 4 listopada 2022 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.; dalej: u.s.g.) stwierdził nieważność uchwały nr LX/939/2023 Rady Miasta Wisła z 24 sierpnia 2023 r. w sprawie korzystania z miejsc postojowych na zlokalizowanych poza pasem drogowym nieruchomościach Gminy Wisła (dalej: uchwała), w części określonej w § 3 oraz w § 4 ust. 1, oraz w § 4 ust. 2 w zakresie wyrazów: "nie wnosi się opłaty, o której mowa w § 3, przy czym", jak również w § 4 ust. 3 w zakresie wyrazów: "nie wnosi się opłaty, o której mowa w § 3, przy czym" oraz w § 4 ust. 4 uchwały w zakresie wyrazów "nie wnosi się opłaty, o której mowa w § 3, przy czym", jako sprzecznej z art. 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jedn. z 31 marca 2021 r., Dz.U. z 2021 r. poz. 679; dalej: u.g.k.) i w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP). Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k.: Jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego postanawiają o: wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego. Z kolei podstawy do stwierdzenia nieważności aktu lub uchwały organu gminy określa art. 91 u.s.g. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że uchwała zawiera szereg regulacji naruszających prawo w sposób istotny. Zdaniem organu nadzoru skoro przepis art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. dotyczy opłat, które mają charakter wynagrodzenia (ceny) za usługę świadczoną przez gminę czy za korzystanie z urządzeń, obiektów itp. będących własnością gminy, a więc dotyczy opłaty za zaangażowanie środków publicznych (środków gminnych) w dane urządzenie bądź usługę to wówczas istotą opłaty komunalnej powinno być skorelowanie jej z daną usługą gminną i "wartością" oferowanej usług. Tymczasem opłata, o której mowa w zakwestionowanych § 3 ust. 1 i § 4 ust. 1 uchwały, takich wymogów nie spełnia. W ocenie organu nadzoru nie jest ona zapłatą za czerpanie z danego dobra materialnego, ale po prostu swego rodzaju sankcją. Stanowi ona element dyscyplinujący osoby, które nie wniosły opłaty abonamentowej lub jednostkowej za korzystanie miejsc postojowych na zlokalizowanych poza pasem drogowym nieruchomościach Gminy Wisła wskazanych w uchwale, przez co zyskuje charakter represyjny. Takiego charakteru opłat nie przewiduje natomiast przepis art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. Przepis ten nie kreuje, w ocenie organu nadzoru, uprawnienia w zakresie wprowadzania nowych, dowolnych opłat, lecz określa jedynie kompetencje organu stanowiącego w zakresie ustalania wysokości cen i opłat lub sposobu ich ustalania za konkretne czynności, to jest tylko za usługi komunalne i korzystanie z urządzeń bądź obiektów użyteczności publicznej. Bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem tej opłaty jest fakt, że nadano jej pozornie charakter opłaty podstawowej za korzystanie z miejsca postojowego. Opłata w wysokości 200 zł za skorzystanie z miejsca postojowego ustalona została za jednorazowe skorzystanie z miejsca postojowego niezależnie od czasu tego korzystania, więc nawet przez 5 minut. Zdaniem Wojewody już proste zestawienie wysokości opłaty określonej w § 3 ust. 1 uchwały z wysokością opłaty za miesięczny bilet abonamentowy (a więc za korzystanie z miejsca postojowego przez cały miesiąc - § 4 ust. 2 uchwały), pozwala na stwierdzenie, że wysokość opłaty określonej w § 3 ust. 1 uchwały w żaden sposób nie jest powiązana z wynagrodzeniem za usługę. Dalej organ nadzoru wskazał, że jeszcze wyraźniej sankcyjny charakter opłaty widoczny jest w zestawieniu z wysokością opłat za bilet parkometrowy (§ 4 ust. 3 uchwały) oraz za elektroniczny bilet parkometrowy (§ 4 ust. 4 uchwały). W konsekwencji, wspomniany charakter uchwały potwierdza także treść § 3 ust. 3 stanowiącego, że: "Konieczność wniesienia opłaty potwierdza się w szczególności wystawieniem wezwania do jej wniesienia". Zdaniem Wojewody skoro o konieczności wniesienia opłaty korzystający z miejsca postojowego informowany jest dopiero poprzez wezwanie do jej uiszczenia, to nie sposób uznać, że opłata ta ma charakter opłaty "podstawowej" za korzystanie z miejsca postojowego, nie zaś sankcji, za nieuiszczenie opłaty w wysokości i w sposób określony w § 4 ust. 2-4 uchwały. W ocenie organu nadzoru wbrew literalnemu brzmieniu § 3 ust. 1 i § 4 ust. 1 uchwały opłaty za korzystanie z miejsc postojowych określone zostały w § 4 ust. 2 uchwały (abonament) i § 4 ust. 3 i 4 uchwały (postój jednorazowy), zaś opłaty z § 3 ust. 1 i § 4 ust. 1 stanowią w istocie kary. Tymczasem organ stanowiący gminy nie może sięgnąć po taki instrument, gdyż nie jest upoważniony do wprowadzania unormowań o charakterze represyjnym. Wobec niezgodności z prawem § 3 ust. 1 i § 4 ust. 1 uchwały, koniecznym jest wyeliminowanie z obrotu prawnego także przepisów § 3 ust. 2-4 uchwały powiązanych treściowo z § 3 ust. 1 uchwały oraz § 4 ust. 2-4 uchwały, w zakresie w jakim odsyłają one do § 3. Reasumując, w ocenie organu nadzoru Rada Miasta Wisła, działając bez należytego umocowania, przekroczyła w wyżej wskazanym zakresie upoważnienie z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, co stanowi istotne naruszenie prawa. W ocenie Wojewody, organ stanowiący gminy nie może sięgnąć po taki instrument, gdyż nie jest upoważniony do wprowadzania unormowań o charakterze represyjnym. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Gmina Wisła (dalej: skarżąca; strona) zarzuciła naruszenie przepisów prawa, a to: 1) art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że ustalona w § 3 uchwały opłata za skorzystanie przez pojazd z miejsca postojowego stanowi karę (opłatę dodatkową), podczas gdy opłata ta ma charakter wynagrodzenia za świadczoną przez Gminę Wisła usługę za korzystanie z nieruchomości gminnej; 2) art. 2, art. 7 i art. 94 Konstytucji RP , przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, że określona w § 3 uchwały opłata została ustalona z przekroczeniem upoważnienia ustawowego Rady Gminy do stanowienia aktów prawnych, oraz: 3) sprzeczność istotnych ustaleń organu nadzoru z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego aktu nadzoru. W uzasadnieniu strona przedstawiła argumenty na poparcie swoich zarzutów. Argumentowano, że w żadnym wypadku opłaty nie można uznać za "karę pieniężną" (opłatę dodatkową) nakładaną za niedozwolony sposób korzystania z obiektu użyteczności publicznej. Kształtowanie wysokości opłaty, w ocenie skarżącej, jest bowiem pochodną kosztów związanych z jej poborem i świadczy o adekwatności jej kalkulacji, w szczególności wnoszenie opłaty za pośrednictwem specjalistycznej infrastruktury (parkometry) oraz rozwiązań informatycznych (aplikacje mobilne), jest tańsze niż pobór opłaty w sposób tradycyjny z dołu, dlatego też wysokość opłaty wskazana w § 4 jest niższa od wskazanej w § 3. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, a odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi przytoczył na poparcie swojego stanowiska wybrane orzeczenia sądów administracyjnych. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację akcentując, że na żadnym etapie postępowania organ nadzoru nie wymagał przedłożenia kalkulacji wysokości opłaty, dlatego też nie można uznać, ze jest ona wygórowana. Ustawodawca nie zamieścił w ustawie legalnej definicji ceny i opłaty za korzystanie z miejskich obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Według poglądów doktryny muszą być one powiązane z wynagrodzeniem za usługę (także polegającej na udostępnieniu obiektu lub urządzenia) i mają charakter rynkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze odpowiada prawu, pomimo, że niektórych twierdzeń zawartych w jego uzasadnieniu nie sposób podzielić. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: z 28 października 2022 r., Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 7 lipca 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt (art. 148 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z 28 września 2023 r. nr NPII.4131.1.1000.2023 skierowane wobec uchwały w sprawie korzystania z miejsc postojowych na zlokalizowanych poza pasem drogowym nieruchomościach Gminy Wisła. Dotyczy ona kwestii związanych z ustaleniem wysokości opłat za korzystanie z obiektu użyteczności publicznej (miejsc postojowych) jednostki samorządu terytorialnego (Gminy Wisła), do których nie znajdują zastosowania przepisy ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. z 9 lutego 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 320). W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje rozbieżność co do zakwalifikowania tego rodzaju uchwały do kategorii aktów prawa miejscowego. Za poparciem tezy, że tego rodzaju uchwała zalicza się do aktów o charakterze prawa miejscowego przemawia okoliczność, że ma ona charakter powszechnie obowiązujący, a jej adresatem, na którego nakłada określone obowiązki, nie jest sama administracja, lecz wszystkie podmioty prawa, zewnętrzne wobec administracji (por. m.in. wyroki NSA: z 21 października 2021 r., II GSK 1174/21, Legalis nr 2644085; z 15 czerwca 2015 r., I OSK 662/15, Legalis nr 1331681; z 7 lipca 2011 r., II GSK 1022/10, Legalis nr 420129). Wedle odmiennego stanowiska regulacje dotyczące ustalenia opłat za korzystanie z obiektów użyteczności publicznej, podejmowane na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k., mają charakter aktu kierownictwa wewnętrznego (mogą być skierowane jedynie do podmiotów funkcjonujących w strukturze gminy), a zatem nie mogą stanowić przedmiotu regulacji aktu prawa miejscowego (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2021 r., I GSK 1810/18, Legalis nr 2610055). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że przedmiotowa uchwała jest aktem prawa miejscowego. Nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że ma ona charakter generalny (powszechnie obowiązujący), jej adresatami jest nieoznaczony i nieograniczony krąg podmiotów korzystających z miejsc postojowych i na te podmioty nałożone zostały określone w niej obowiązki (por.: wyrok NSA z 16 stycznia 2018 r., II OSK 2990/17, Legalis nr 1731071; wyrok WSA w Gliwicach z 26 października 2023 r., II SA/Gl 937/23, Legalis nr 3001090). Jedną z konsekwencji takiego zakwalifikowania przedmiotowej uchwały jest to, że ustalone na jej podstawie opłaty, nie mają charakteru cywilnoprawnego, lecz administracyjnoprawny. Powyższe uwagi skłaniają do konkluzji, że w ramach delegacji do wydania aktu prawa miejscowego na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. mieści się zarówno ustalenie podstawowej stawki opłaty za parkowanie pojazdu, jak i opłat za korzystanie z miejsc postojowych na zlokalizowanych poza pasem drogowym nieruchomościach Gminy Wisła. Wobec tego nie ma podstaw aby zasadnie twierdzić, że uchwała narusza art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP, skoro podstawa prawna do uregulowania aktem prawa miejscowego kwestii korzystania z gminnych obiektów użyteczności publicznej, znajduje się w ustawie, podobnie jak ustawą nadano organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego uprawnienie do ustalenia wysokości opłat za korzystanie z takich obiektów (por.: wyrok NSA z 21 października 2021 r., II GSK 1174/21, Legalis nr 2644085; wyrok WSA w Gliwicach z 21 stycznia 2022 r., II SA/Gl 1426/21, Legalis nr 2659124). Ponadto należy zauważyć, że ustawodawca w u.g.k. nie zamieścił definicji legalnej ceny i opłaty za korzystanie z miejskich obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Według poglądów doktryny muszą być one powiązane z wynagrodzeniem za usługę (także polegającej na udostępnieniu obiektu lub urządzenia) i mają charakter rynkowy. Nie należy dopatrywać się w treści przepisu art. 4 ust. 1 pkt. 2 u.g.k. nawiązania do żadnej formy danin publicznych (por. C. Banasiński, K. M. Jaroszyński [w:] C. Banasiński, K. M. Jaroszyński, Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz, Warszawa 2017, art. 4). Także według NSA, mimo że w art. 4 ust. 1 pkt. 2 u.g.k. mówi się o cenach i opłatach nie wydaje się uprawnione wyprowadzenie z tego wniosku, że opłaty te mogą być czymś więcej niż ustalonymi "urzędowo" należnościami, stanowiącymi jedynie ekwiwalent za "usługę" ze strony gminy w postaci umożliwienia korzystania z jej obiektów i urządzeń, świadczoną w warunkach braku jakiegokolwiek przymusu po stronie świadczeniobiorcy (por.: wyrok NSA z 13 grudnia 2000 r., II SA 2320/00, Legalis nr 53800; wyrok NSA z 21 czerwca 2018 r., I FSK 954/16, Legalis nr 1788958). Jednocześnie NSA zaznacza, że art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k., upoważniający organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego do stanowienia o "wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego", nie przyznaje tym organom kompetencji do wprowadzania kar pieniężnych za niedozwolone sposoby korzystania z obiektu użyteczności publicznej (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2018 r., I FSK 954/16, Legalis nr 1788958). Uchwała w § 3, stanowi, że: 1) Ustala się, z zastrzeżeniem § 4, opłatę za skorzystanie przez pojazd z miejsca postojowego w wysokości 200,00 PLN każdorazowo, płatną z dołu w terminie 14 dni od skorzystania przez pojazd z miejsca postojowego. 2) Opłatę wnosi się w formie przelewu bankowego na rachunek Gminy Wisła lub w formie wpłaty w kasie Urzędu Miejskiego. 3) Konieczność wniesienia opłaty potwierdza się w szczególności wystawieniem wezwania do jej wniesienia. 4) Wniesienie opłaty stwierdza się w szczególności na podstawie potwierdzenia wpłaty w kasie Urzędu Miejskiego w Wiśle lub uznania rachunku bankowego Gminy Wisła. Natomiast § 4. ust. 1. uchwały stanowi, że: 1) W przypadku wniesienia opłaty, o której mowa w § 3, w terminie 7 dni od skorzystania przez pojazd z miejsca postojowego, jej należna wysokość ulega obniżeniu do 100,00 PLN. Zasadnie zatem organ nadzoru twierdzi, że skoro przepis art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. dotyczy opłat, które mają charakter wynagrodzenia (ceny) za usługę świadczoną przez gminę czy za korzystanie z urządzeń, obiektów będących własnością gminy to jej istotą powinno być skorelowanie jej z daną usługą gminną i "wartością" oferowanej usługi (por. wyrok WSA w Lublinie z 4 listopada 2010 r., II SA/Lu 491/10, Legalis nr 874872). Tymczasem opłata, o której mowa w zakwestionowanych § 3 ust. 1 i § 4 ust. 1 uchwały, takich wymogów nie spełnia. W kontrolowanej sprawie nie mamy bowiem do czynienia z ustaleniem "opłaty za skorzystanie przez pojazd z miejsca postojowego" lecz z ustaleniem swego rodzaju sankcji. Ma ona stanowić element dyscyplinujący osoby, które nie wniosły opłaty abonamentowej lub jednostkowej za korzystanie miejsc postojowych na zlokalizowanych poza pasem drogowym nieruchomościach Gminy Wisła wskazanych w uchwale. Należy zauważyć, że opłata w wysokości 200 zł ustalona została za jednorazowe skorzystanie z miejsca postojowego niezależnie od czasu postoju samochodu. Tymczasem jak stanowi § 4 ust. 2 pkt 1 lit a uchwały: "opłata za bilet abonamentowy za korzystanie z jednego miejsca postojowego wynosi dla samochodów osobowych i motocykli, z zastrzeżeniem lit. b: miesięcznie 300,00 PLN". Zasadnie zatem argumentuje organ nadzoru, że już proste zestawienie wysokości opłaty określonej w § 3 ust. 1 uchwały z wysokością opłatą za miesięczny bilet abonamentowy (a więc za korzystanie z miejsca postojowego przez cały miesiąc - § 4 ust. 2 uchwały), pozwala na stwierdzenie, że wysokość opłaty określonej w § 3 ust. 1 uchwały w żaden sposób nie jest powiązana z wynagrodzeniem za usługę. Niezależnie od powyższego zgodzić należy się z organem nadzoru, że ustalenie "opłaty za skorzystanie przez pojazd z miejsca postojowego" w wysokości 200,00 złotych płatnej każdorazowo za skorzystanie z miejsca, przy stawkach podstawowych odpowiednio 5,00 złotych za godzinę lub 300 złotych miesięcznie z tytułu opłaty abonamentowej stanowi rażąco wygórowaną sankcję. Powyższa dysproporcja w wysokości tych opłat wskazuje, że opłata, o której mowa w § 3 ust. 1 uchwały nie jest świadczeniem ekwiwalentnym, a więc nie posiada cechy cen i opłat, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k., a jest jedynie ukrytą pod tą opłatą "karą pieniężną". Przy czym konkluzja ta nie wynika tylko z naruszenia przepisów u.g.k. lecz z powszechnie przyjętej w unijnym porządku prawnym zasady proporcjonalności. Zdaniem Sądu opłata za korzystanie z obiektu użyteczności publicznej powinna posiadać cechę ekwiwalentności świadczenia, tj. jednostka samorządu terytorialnego udostępnia mieszkańcom do korzystania dane urządzenie użyteczności publicznej (w niniejszej sprawie: miejsce postojowe na zlokalizowanych poza pasem drogowym nieruchomościach Gminy Wisła), a mieszkańcy w zamian za korzystanie z takiego urządzenia/nieruchomości uiszczają opłatę ustaloną przez Radę Miasta Wisła. Natomiast opłacie, o której mowa w § 3 ust. 1 i § 4 ust. 1 uchwały nie można przypisać omawianej cechy ekwiwalentności świadczenia, gdyż jest ona uiszczana za każdorazowe skorzystanie z miejsca postojowego na zlokalizowanych poza pasem drogowym nieruchomościach Gminy Wisła, tj. stanowi "karę pieniężną" za taką formę skorzystania z w/w nieruchomości. Skoro przedmiotowa opłata nie jest świadczeniem ekwiwalentnym, to nie posiada cechy opłaty za korzystanie z urządzenia użyteczności publicznej gminy, a jest jedynie ukrytą pod ta opłatą dodatkową "karą pieniężną" — nałożenie której zawsze powinno znajdować umocowanie w przepisie ustawy (por.: wyrok WSA w Gliwicach z 30 marca 2023 r., III SA/Gl 81/23, Legalis nr 2909353; wyrok WSA w Gliwicach z 30 sierpnia 2022 roku, IIISA/Gl 290/22; wyrok NSA z 21 czerwca 2018 r., I FSK 954/16). Wobec powyższego Sąd uznaje za trafny zarzut Wojewody wobec wprowadzonej przez Radę Miasta Wisła "opłaty za skorzystanie przez pojazd z miejsca postojowego". Nie ulega wątpliwości, że nie stanowi ona opłaty za korzystanie z urządzenia użyteczności publicznej Miasta Wisła. Okoliczności jej pobierania wskazują, że należy ją traktować jako karę pieniężną za postój pojazdu. Słusznie zatem Wojewoda eksponuje w konstrukcji przedmiotowej opłaty element dyscyplinujący. Rada Miejska nie ma umocowania do wprowadzenia takiego rodzaju opłaty o wyraźnym charakterze represyjnym. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w ocenie Sądu, organ nadzoru dokonał prawidłowych ustaleń, oraz prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko. Wojewoda wskazał na zebrane dowody (dokumenty), które posłużyły do dokonania ustaleń faktycznych, a w dalszej kolejności zastosował i dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa, ze szczególnym uwzględnieniem art. 4 ust. 1 u.g.k. Z tych wszystkich względów uznając, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa Sąd oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI