III SA/Gd 97/23

III SA/Gd 97/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-08-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Janina Guść /sprawozdawca/
Jolanta Sudoł /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OSK 2605/23 - Postanowienie NSA z 2024-09-10
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor WSA Wojciech Wycichowski, Protokolant: Referent Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 15 grudnia 2022 r., nr SO-IX.621.1.56.2022.KS w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. Wojewoda Pomorski orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Prabuty z dnia 5 października 2022 r. o odmowie wymeldowania A. Z. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...].1 w P.
Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Postępowanie w sprawie o wymeldowanie A. Z. zainicjował wniosek z dnia 4 maja 2022 r. złożony przez jego żonę, M.Z.1 (dalej również jako "wnioskodawczyni" lub "skarżąca"). We wniosku wskazano, że wnioskodawczyni jest najemcą lokalu przy ul. [...].1 w P. i A. Z. zamieszkiwał w tym lokalu wraz z nią oraz ich córką M.Z.2 do dnia 23 grudnia 2021 r., kiedy to opuścił wskazany lokal i zamieszkał przy ul. [...].2 w P., to miejsce stanowi obecnie wyłączne centrum jego aktywności życiowej.
W toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji zgromadzono materiał dowodowy obejmujący m.in:
- pismo Zakładu Gospodarski Mieszkaniowej Spółki z o.o. z siedzibą w P. z dnia 5 lipca 2021 r., w którym Zakład ten wyraził stanowisko, że umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z małżonków w 1968 r., lecz prawa do lokalu przysługują obojgu małżonkom łącznie i A. Z. posiada status najemcy lokalu mieszkalnego przy ul. [...].1 w P.;
- umowę najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...].2 w P. zawartą we wrześniu 2021 r. pomiędzy B.W., a najemcą K. S. (drugą córką A. Z. i M.Z.1);
- zdjęcia oraz nagrania mające udokumentować regularne, cykliczne pobyty A. Z. w mieszkaniu przy ul. [...].1 w P.;
- postanowienie Sądu Rejonowego sygn. akt [...] o odmowie umieszczenia na wniosek M. Z.2 z dnia 17 września 2021 r. jej ojca A. Z. w szpitalu psychiatrycznym bez jego zgody;
- protokół przesłuchania strony - A. Z. z dnia 17 czerwca 2022 r., który wskazał, że od stycznia 2022 r. nie przebywa w lokalu przy ul. [...].1 w P. i tymczasowo korzysta z lokalu przy ul. [...].2 w P., udostępnionego mu przez córkę K. S., gdzie nie przeprowadził się jednak dobrowolnie, lecz z uwagi na konflikt z córką M.Z.2, która miała zachowywać się wobec niego agresywnie i stosować przemoc;
- protokół przesłuchania strony – M.Z.1 z dnia 17 czerwca 2022 r., która wskazała, że po tym jak mąż był chory na Covid i wrócił ze szpitala zaczął się zachowywać w sposób agresywny i bała się go, zastraszał domowników, dochodziło do interwencji Policji, próbował odebrać sobie życie. Strona zeznała, że w jej ocenie, mąż opuścił lokal trwale i dobrowolnie, ma jednak do niego swobodny dostęp, ma klucze, partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania (wpłaca 400 zł miesięcznie, ale strona z nich nie korzysta), przychodzi raz w miesiącu do mieszkania z córką K., pozostawił w lokalu swoje rzeczy, strony są w trakcie rozwodu. M.Z.1 wskazała, że chciałaby, aby mąż zabrał resztę swoich rzeczy, ponieważ teraz może żyć spokojnie;
- pismo Komendanta z Komisariatu Policji w P. z dnia 10 lipca 2022 r., wskazujące, że w lokalu przy ul. [...].1 w P. dochodziło do interwencji Policji na skutek zgłoszeń M.Z.1., M.Z.2. -interwencje te dotyczyły niewłaściwego zachowania się A. Z. i jego syna, oraz zgłoszeń A. Z. - interwencje te dotyczyły niewłaściwego zachowania żony i córki M.;
- protokół przesłuchania świadka –M.Z.2 z dnia 14 lipca 2022 r., która wskazała, że ojciec chce jedynie upozorować swój pobyt w lokalu przychodząc do niego z druga córką K. S. na 10-15 minut, ma do lokalu swobodny dostęp i klucze, w lokalu są jego rzeczy, jednak od grudnia 2021 r. nie korzysta z mieszkania i nie wykonuje w nim żadnych czynności życia codziennego, zaprzeczyła aby znęcała się nad ojcem, wskazała, że przed wyprowadzką ojciec zaniedbywał swoje obowiązki domowe i opiekę nad żoną;
- protokół przesłuchania świadka – R. S. z dnia 14 lipca 2022 r. (sąsiadki z ul. [...].1 w P.);
- protokół przesłuchania świadka – B. N. z dnia 14 lipca 2022 r. (sąsiadki z ul. [...].1 w P.);
- protokół przesłuchania świadka – S. C. z dnia 14 lipca 2022 r. (sąsiadki z ul. [...].1 w P.);
- protokół przesłuchania świadka –E. Z. z dnia 14 lipca 2022 r. (sąsiadki z ul. [...].1 w P.);
- pismo Prokuratury Rejonowej w K. z dnia 21 lipca 2022 r., informujące, że dochodzenie w sprawie znęcania się nad A.Z zostało umorzone w związku z brakiem znamion czynu zabronionego;
- protokół przesłuchania świadka –J. L. z dnia 14 lipca 2022 r. (sąsiada z ul. [...]1 w P.);
- protokół przesłuchania świadka –B. W. z dnia 9 sierpnia 2022 r. (partnerki syna M.Z.1.)
- protokół przesłuchania świadka – K. G. z dnia 9 sierpnia 2022 r. (sąsiadki z ul. [...].1. w P.);
- protokół przesłuchania świadka – D. D. z dnia 9 sierpnia 2022 r. (sąsiadki z ul. [...] w P.);
- protokół przesłuchania świadka –A. N. z dnia 9 sierpnia 2022 r. (syna M. Z.1.);
- protokół przesłuchania świadka –K. S. z dnia 9 sierpnia 2022 r. (drugiej córki M.Z.1. i A. Z.);
- protokół przesłuchania świadka –K. K. z dnia 9 sierpnia 2022 r. (sąsiadki z ul. [...].1 w P.);
- protokół przesłuchania świadka –E. N. z dnia 9 sierpnia 2022 r. (sąsiadki z ul. [...] w P.).
Po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego Burmistrz Miasta i Gminy Prabuty decyzją z dnia 5 października 2022 r. (nr SP.5343.4.2022 ) odmówił wymeldowania A. Z. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...].1 w P., stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1191 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "u.e.l."
W uzasadnieniu decyzji, w pierwszej kolejności przedstawiono treść zeznań stron –M. Z. 1 . i A. Z. oraz zeznań świadków – K. S., R. S., B. N., S. C., E. Z., J. L.., K. G., D. D., K. K., E. N., B. W., M.Z.2., A. N., a także treść oświadczeń i pism składanych przez pełnomocników stron.
Organ wskazał następnie, że wymeldowanie z pobytu stałego winno być oparte na stwierdzeniu, że osoba zameldowana opuściła to miejsce pobytu oraz, że miała wolę takiego działania. W takiej sytuacji celem prowadzonego postępowania winno być udowodnienie, że okoliczności sprawy wskazują na istnienie u takiej osoby zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania. Gdy dana osoba rezygnuje z zamieszkiwania w lokalu, zrywa z nim wszelkie więzi i koncentruje swoje centrum życiowe w innym lokalu. Warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby jest ustalenie przez organ, że dana osoba faktycznie opuściła, bez wymeldowania się, dotychczasowe miejsce pobytu stałego i opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny.
Organ wskazał, że jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu.
Organ stwierdził, że w realiach przedmiotowej sprawy trudno uznać, by A. Z. opuścił miejsce stałego zamieszkania w sposób dobrowolny i trwały. Organ stanął na stanowisku, że opuszczenie mieszkania przez A. Z. było następstwem działań M.Z.1 i M.Z.2 A. Z. w toku postępowania podkreślał, że opuścił przedmiotowy lokal z powodu obawy o własne bezpieczeństwo. Dokładnie opisał swoją sytuację sprzed opuszczenia lokalu. Wskazywał, że przebywając w tym lokalu był narażony na utrudnianie mu życia przez córkę M. Z. 2. Oświadczył, że dla jego rodziny Policja założyła Niebieską Kartę. W mieszkaniu dochodziło do interwencji Policji. Wykazał, że podjął środki prawne przeciwko przemocy zawiadamiając właściwe organy.
W ocenie organu, powyższe potwierdziły także zeznania świadków w osobach B. W., A. N. oraz K. S., które organ ocenił jako spójne i logiczne. Dodatkowo wskazano, że fakt konfliktu rodzinnego potwierdziły też zeznania innych świadków, to jest K. K. i E. N. Opuszczenie lokalu z powodu nieporozumień rodzinnych, przymusu psychicznego (kłótnie, awantury, nieporozumienia) nie jest zaś, w ocenie organu, obojętne dla oceny przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Organ podkreślił, że fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu okoliczności, która nosi cechy przymusu, wyłącza możliwość uznania opuszczenia miejsca stałego pobytu za dobrowolne, zaś przebywanie osoby w innym lokalu nie świadczy jeszcze o woli trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W ocenie organu, opuszczenie miejsca stałego pobytu przez A. Z. nie było dobrowolne. Impulsem do podjęcia decyzji o wyprowadzeniu się A. Z. z lokalu przy ul. [...].1 był bowiem konflikt rodzinny, zaś okoliczności sprawy jednocześnie wskazują, że A. Z. nie zerwał więzi z tym lokalem i nie skoncentrował swojego życia na stałe w innym miejscu, tj. w P. przy ul. [...].2. Nie opuścił zatem trwale miejsca stałego zameldowania, a kierowała nim jedynie chęć poprawy komfortu życiowego poprzez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem. A. Z. liczy, że taki stan ustanie, co umożliwi mu powrót do mieszkania. Organ wskazał, że A. Z. opuścił dotychczasowe miejsce stałego zameldowania jedynie czasowo i ze względów rodzinnych, względnie z obawy o swoje bezpieczeństwo, czasowo przebywa pod innym adresem, to wówczas nie miał obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego, lecz obowiązek zameldowania się na pobyt czasowy pod adresem, pod którym czasowo zamieszkuje.
Rozważając kwestię nieskorzystania przez A. Z. z roszczenia o przywrócenie posiadania, organ wskazał, że w realiach sprawy nie nastąpiła całkowita utrata posiadania. A. Z. przychodzi bowiem do przedmiotowego mieszkania, przebywa w nim (co zostało potwierdzone przez wnioskodawczynię i świadków), posiada do niego klucze, zamki nie zostały wymienione, ma w lokalu zgromadzone swoje rzeczy, partycypuje w kosztach utrzymania tego mieszkania, co oznacza brak przesłanek do dochodzenia roszczenia o przywrócenie posiadania. Reasumując, organ wskazał, że po stronie A. Z. cały czas istnieje więź z mieszkaniem przy ul. [...].1. w P., w którym mieszkał od 1968 r. i w którego tworzenie osobiście był zaangażowany.
W złożonym odwołaniu pełnomocnik wnioskodawczyni podniósł zarzuty naruszenia prawa obejmujące:
1/ naruszenie art. 35 u.e.l. w związku z art. 25 ust. 1 u.e.l. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wydania decyzji o wymeldowaniu;
2/ naruszenie art. 24 § 3 i § 4 k.p.a. oraz 8 k.p.a., polegające na braku wyłączenia od udziału w postępowaniu J. S. , pracownika organu przeprowadzającego przesłuchanie w dniu 9 sierpnia 2022 r., co naruszało zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej i podejmowanie działań w sposób bezstronny i obiektywny i miało bezpośredni wpływ na treść zaskarżonej decyzji;
3/ naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, braku rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy oraz dokonaniu ustaleń faktycznych niezgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego, w szczególności polegające na:
- błędnej ocenie zeznań K. S., J. N. oraz B. W. i uwzględnieniu zeznań wskazanych osób przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy,
- błędnym uznaniu, iż A. Z. opuścił lokal przy ul. [...].1 w związku z działaniami wnioskodawczyni i M.Z.2
- błędnym uznaniu, iż opuszczenie przez A. Z. lokalu przy ul. [...].1 nie miało cech dobrowolności i trwałości,
- błędnym uznaniu, iż przesłanki wymeldowania w trybie administracyjnym nie zostały spełnione,
- nieuwzględnieniu zeznań świadków: J. L., K. G. oraz D. D., które w ocenie pełnomocnika potwierdzały stanowisko wnioskodawczyni w zakresie spełnienia przesłanek wymeldowania;
4/ naruszenie art. 6 i 107 § 3 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej powoływanej jako "k.p.a.", polegające na braku wyjaśnienia w uzasadnieniu podstaw i przesłanek, jakimi kierował się organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji;
5/ naruszenie art. 6, art. 8 § 1, art. 10 § 1 i art. 11 K.p.a w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji z pominięciem uwag i wniosków zawartych w pismach pełnomocnika wnioskodawczyni z dnia 5 września 2022 r., 7 lipca 2022 r., 19 lipca 2022 r.;
6/ naruszenie art. 12 k.p.a, polegające na przewlekłym prowadzeniu przedmiotowej sprawy.
Odnosząc się do stanowiska organu, że A. Z. opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały jedynie czasowo, ze względów rodzinnych, w celu uniknięcia konfliktów wynikających ze wspólnego zamieszkiwania z wnioskodawczynią, pełnomocnik wskazał, że stanowisko to jest nieuprawnione, ponieważ organ w sposób błędny ustalił przyczyny opuszczenia przez A. Z. lokalu przy ul. [...].1 i zamieszkania w lokalu przy ul. [...].2 w P. Niezgodne ze stanem faktycznym są twierdzenia, iż opuszczenie mieszkania było wynikiem działań wnioskodawczyni i M.Z.2., a nadto, iż uczestnik opuścił lokal w obawie o swoje bezpieczeństwo. W toku sprawy wskazano, że postępowanie przygotowawcze prowadzone w Prokuraturze Rejonowej w K. pod sygn. akt [...] zostało umorzone postanowieniem z dnia 30 listopada 2021 r. W lipcu 2021 r. zakończona została również procedura Niebieskiej Karty w stosunku do M.Z. w związku z uznaniem przez Zespół Interdyscyplinarny w P. bezzasadności podejmowania działań. Organ niezgodnie ze stanem faktycznym określił źródło konfliktu rodzinnego między małżonkami, co doprowadziło do uznania, iż nie została spełniona w przedmiotowej sprawie przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu. Konflikt istnieje, jednak został on wywołany przez działania K. S., J. N. oraz B. W., a jednym z jego elementów było kierowanie pod adresem M. Z. 2 fałszywych oskarżeń o stosowanie przemocy fizycznej i psychicznej w stosunku do A. Z. Powyższe powinno zostać uwzględnione przy ocenie zeznań ww. osób. W odwołaniu wskazano, że zeznania wskazanych świadków, iż A. Z. zamieszkuje w lokalu przy ul. [...].1 są sprzeczne z zeznaniami J. L., K. G. oraz D. D., którzy jednoznacznie potwierdzili, że A. Z. wyprowadził się i nie przebywa w już w tym mieszkaniu, lecz na ul. [...].2. Pełnomocnik podkreślił, że niezgodne z prawdą są twierdzenia B. W., iż A. Z. przebywa w mieszkaniu przy ul. [...].1 1-2 razy w tygodniu, podczas gdy faktycznie przychodzi on do lokalu sporadycznie w towarzystwie córki K. 1-2 razy w miesiącu. Zeznania K. S. nie powinny być podstawą do czynienia ustaleń w sprawie, ponieważ jest ona w nią bezpośrednio zaangażowana.
W odwołaniu zarzucono, że organ błędnie ustalił, iż opuszczenie lokalu przy ul. [...].1 nie było dobrowolne i trwale, a więź z mieszkaniem nie została zerwana. W tym zakresie podkreślono, że wizyty A. Z. w mieszkaniu mają charakter sporadyczny, są bardzo krótkie i mają one upozorować więź A. Z. z lokalem. A. Z. nocuje bowiem, przebywa, wypoczywa, przechowuje niezbędne rzeczy, żywność w lokalu przy ul. [...].2 w P. Nie podjął nadto jakichkolwiek czynności w celu powrotu do lokalu przy ul. [...].1. Nieprawidłowe są również twierdzenia, iż A. Z. przebywa w lokalu przy ul. [...].1 okresowo. Przed Sądem Okręgowym w G. pod sygn. akt [...] toczy się sprawa o rozwód, którą zainicjowała M.Z.1 która w tej sprawie złożyła też wniosek o zobowiązanie A. Z. do opuszczenia wspólnie zajmowanego lokalu. A. Z. w odpowiedzi na wskazany wniosek i wnosząc o jego oddalenie wskazał zaś, że "praktycznie nie zamieszkuje już w dotychczas wspólnie zajmowanym lokalu".
W odwołaniu zakwestionowano stanowisko organu, w zakresie w jakim wskazano, że w sprawie nie nastąpiła całkowita utrata posiadania, na co wskazuje brak wymiany zamków. Instytucja wymeldowania nie ma bowiem służyć ustaleniu tytułu prawnego do lokalu.
W odwołaniu zarzucono, że organ nie uzasadnił należycie swojej decyzji i nie wskazał przesłanek jakimi się kierował przy jej wydaniu. Przytoczone w uzasadnieniu zeznania nie zostały prawidłowo ocenione i nie dokonano prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do obowiązujących przepisów prawa. Organ nie uwzględnił stanowiska wnioskodawczyni wyrażonego w pismach, wskazujących dowody potwierdzające, że A. Z. zamieszkuje w lokalu przy ul. [...].2 w P. Organ zaniechał podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz dokonał niewłaściwej oceny zaprezentowanego przez skarżącego materiału dowodowego w postaci złożonych wyjaśnień, argumentów i zeznań świadków.
Organ dopuścił się nadto naruszenia innych przepisów postępowania to jest art. 24 § 3 i § 4 k.p.a. oraz 8 k.p.a., polegającego na braku wyłączenia od udziału w postępowaniu J. S. pracownika organu przeprowadzającego przesłuchanie w dniu 9 sierpnia 2022 roku, co miało bezpośredni wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik wnioskodawczym w piśmie z dnia z 5 września 2022 r. złożył wniosek o wyłączenie ww. pracownika organu od udziału w postępowaniu z uwagi na istnienie okoliczności, które wywoływały wątpliwość, co do bezstronności wskazanego pracownika. Dotyczyły one przebiegu przesłuchania świadków w dniu 9 sierpnia 2022 r. Postanowieniem z dnia 3 października 2022 r. organ niezasadnie odmówił wyłączenia pracownika. To, że pracownik nie był bezstronny znajduje potwierdzenie w treści uzasadnienia decyzji - w sposobie oceny zeznań świadków K. S., J. N., B. W. oraz całkowitym pominięciu stanowiska wnioskodawczyni oraz zeznań M. Z. 2 odnośnie zachowania A. Z. i przyczyn opuszczenia przez niego lokalu przy ul. [...].1.
Decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. (nr SO-IX.621.1.56.2022.KS) Wojewoda Pomorski, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewoda Pomorski uznał za prawidłowe stanowisko organu I instancji, że zebrany w sprawie materiał dowodowy: zeznania stron, zeznania świadków oraz pozyskana dokumentacja, wskazuje, iż A. Z. nie mieszka obecnie w miejscu pobytu stałego, jednak nie opuścił spornego lokalu w sposób trwały, a jedynie czasowo z uwagi na nieporozumienia z mieszkającą tam żoną i córką, a jego zamiarem jest powrót do lokalu, bowiem nie zerwał więzi łączących go z tym lokalem.
W uzasadnieniu wskazano, że sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet dłuższych okresów fizycznej nieobecności w miejscu pobytu stałego nie upoważniają do stwierdzenia, że osoba zameldowana opuściła je w rozumieniu art. 35 u.e.l. Konieczne jest bowiem łączne ustalenie faktu nieprzebywania w miejscu pobytu, ale też stwierdzony fakt świadomego, wyrażonego własną, nieprzymuszoną wolą, przeniesienia swojego centrum życiowego w inne miejsce.
Organ odwoławczy podkreślił, że stan faktyczny dotyczący nieprzebywania skarżącego w miejscu pobytu stałego oraz dobrowolne opuszczenie spornego lokalu nie stanowią kwestii spornej, a potwierdzają to zarówno strony postępowania jak i zeznający świadkowie. Nie jest kwestionowane, że A. Z. w grudniu 2021 r. w wyniku nieporozumień z żoną M.Z.1 i córką M.Z.2 z którymi wspólnie zamieszkiwał w spornym lokalu, zdecydował się wyprowadzić. Jego druga córka K. S. wynajęła mieszkanie i tam wymieniony mieszka. Z akt sprawy nie wynika, aby wymieniony został wyrzucony z tego lokalu, a jak twierdzi do jego opuszczenia doszło, aby uniknąć eskalacji konfliktu pomiędzy zainteresowanym osobami.
Organ stwierdził, że w sprawie konieczne było ustalenie czy opuszczeniu lokalu przez A. Z. można przypisać charakter trwały.
Ustosunkowując się do powyższego, organ wskazał, że z zeznań stron i świadków wynika, że A. Z. w spornym lokalu posiada swój umeblowany pokój, dysponuje kluczami do tego lokalu, przychodzi do lokalu, przekazuje pieniądze za ten lokal (wyjaśnienia M.Z.1 z dnia 17 czerwca 2022 r., A. Z. z dnia 17 czerwca 2022 r. oraz zeznania M.Z.2 z dnia 14 lipca 2022 r. i K. S. z dnia 9 sierpnia 2022 r.), posiada prawa do tego lokalu ( pismo Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej Spółki z o.o. w P. z dnia 5 lipca 2021 r.). Zdaniem wnioskodawczyni i jej córki, która mieszka w spornym lokalu, wymieniony opuścił ten lokal dobrowolnie i trwale tylko dlatego, że zamieszkał w innym lokalu, a pieniądze, które wymieniony przekazuje jako opłaty za ten lokal są odkładane przez wnioskodawczynię. A. Z. w dniu 17 czerwca 2022 r. wyjaśnił, że mieszkanie opuścił z uwagi na złe relacje z żoną i córką oraz, że druga córka wynajęła mieszkanie w którym mieszka, a obecna umowa najmu została zawarta do dnia 31.12.2022 r. (umowa najmu lokalu z dnia 1.09.2021r., aneks do umowy z dnia 1.05.2022r.). Wymieniony wskazał, że stosowanie przemocy przez żonę i córkę na jego osobie zgłaszał na policję (pismo Komisariatu Policji w P. z dnia 10 lipca 2022r.), do ośrodka pomocy społecznej, do centrum informacji kryzysowej, a w Prokuraturze Rejonowej w K. toczy się postępowanie w sprawie znęcania się nad nim. Z jego zeznań wynika, że obawia się sam przychodzić do lokalu, przychodzi tam z drugą córką K. S. Wyjaśnił on także, że mieszkania nie opuścił trwale i ma zamiar powrócić do tego lokalu, gdy pozałatwia swoje sprawy, ponieważ ma prawo w nim mieszkać.
Organ odwoławczy stwierdził, że co prawda A. Z. obecnie nie mieszka w spornym lokalu, jednak opuszczenie tego lokalu ma charakter czasowy i nie nosi znamion trwałości, ponieważ wymieniony nie zerwał więzi z tym lokalem i ma zamiar przebywania w nim. W tych okolicznościach fakt, że obecnie podjął decyzję o czasowym opuszczeniu tego lokalu i zamieszkaniu w innym miejscu nie świadczy o trwałym opuszczeniu lokalu. Organ podkreślił, że nieprzebywanie w spornym lokalu, czy też nawet dobrowolne opuszczenie lokalu nie musi skutkować wymeldowaniem osoby z pobytu stałego jeżeli posiada ona w spornym lokalu swoje rzeczy, przychodzi do lokalu, wyraża wolę zamieszkiwania w nim, nie zrezygnowała z prawa do zamieszkiwania w lokalu i nie zerwała związków łączących ją z tym lokalem. O trwałym opuszczeniu lokalu można zaś mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych.
Biorąc to pod uwagę oraz fakt, że A. Z. ma zamiar mieszkania w spornym lokalu, organ odwoławczy stwierdził, że nie można odmówić wiarygodności jego oświadczeniom o braku trwałości opuszczenia przez niego miejsca pobytu stałego tylko na podstawie przekonania wnioskodawczyni. A. Z. podczas trwania postępowania konsekwentnie twierdził, że ma zamiar stale zamieszkiwać w spornym lokalu i jedynie czasowo jest zmuszony do mieszkania w innym miejscu.
Deklarowany zamiar wymienionego nie może być pomijany przez organy orzekające przy analizowaniu materiału dowodowego tej sprawy. Ponadto nie można uznać, że mieszkanie, w którym obecnie przebywa wymieniony jest mieszkaniem, w którym miałyby się na stałe koncentrować jego interesy życiowe. Jest to lokal wynajmowany, i to nie przez wymienionego, a przez jego córkę, zatem trudno jest mówić o tym, że lokal ten będzie jego docelowym centrum życiowym i powinien się w nim zameldować na pobyt stały.
Organ odwoławczy, mając na uwadze argumenty podnoszone w odwołaniu, wyjaśnił, że organy meldunkowe działają na podstawie i w granicach prawa. Organ oceniając sprawę pod tym kątem stwierdził, że podczas analizowania przedmiotowej sprawy należało oprzeć się na wyjaśnieniach stron postępowania oraz zeznaniach córek stron, z których jasno wynikały relacje między stronami oraz okoliczności opuszczenia spornego lokalu przez wymienionego. Zeznania pozostałych świadków, niespokrewnionych ze stronami i nieuczestniczących w życiu domowym stron miały mniejszy wpływ na ocenę przedmiotowej sprawy.
Organ wskazał, że strony, zgodnie ze swoim wewnętrznym przekonaniem, wzajemnie oskarżały się o przemoc, jednak zadaniem organu meldunkowego nie jest ocena, czy doszło do naruszenia prawa w tym zakresie. Kompetencje w tym zakresie mają organy ściągania i sądy. Przekonania i argumenty wskazywane przez obydwie strony i ich córki, zobrazowały konflikt, jaki istnieje między stronami, który w konsekwencji doprowadził do takiej sytuacji, że wymieniony czasowo zdecydował się opuścić wspólnie zamieszkiwany lokal.
Organ odwoławczy uznał, że w tym przypadku nie zostało udowodnione, że wymieniony opuścił przedmiotowy lokal w sposób trwały i ma zamiar założyć swoje centrum życiowe w wynajmowanym lokalu. Z akt sprawy nie wynika, aby wymieniony zaniechał posiadania tego lokalu poprzez zrezygnowanie z prawa do przebywania w nim lub zerwał w sposób świadomy więzi łączące go z tym lokalem. Organ wskazał, że do wymeldowania A. Z. z miejsca pobytu stałego w drodze decyzji administracyjnej mogło dojść w sytuacji spełnienia wszystkich przesłanek warunkujących takie wymeldowanie, wynikających z art. 35 u.e.l., jakimi są niezamieszkiwanie w lokalu oraz jego dobrowolne i trwałe opuszczenie, czego materiał dowodowy nie potwierdził.
Odnosząc się do zarzutu niezasadnego wydania przez Burmistrza Miasta i Gminy Prabuty postanowienia o odmowie wyłączenia od udziału w przedmiotowym postępowaniu pracownika organu I instancji, który stronniczo prowadził przesłuchanie, co wpłynęło na ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie i wydaną decyzję, wyjaśniono, że aby doszło do wyłączenia pracownika organu od prowadzenia konkretnej sprawy musi dojść do spełnienia konkretnych przesłanek wynikających z przepisów prawa tj. z art. 24 k.p.a., a takie przesłanki nie wystąpiły. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wskazuje, aby postępowanie administracyjne przed organem I instancji było prowadzone w sposób stronniczy.
Organ za bezzasadne uznał zarzuty odwołania dotyczące naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie i nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów, bez uwzględnienia interesu skarżącej. Organ stwierdził, że słuszny interes społeczny i słuszny interes obywateli, na jaki wskazuje skarżąca, nie może być wyprowadzany z własnego przekonania strony, które jest oparte na subiektywnym poczuciu krzywdy. Przesłanka wynikająca z art. 7 k.p.a., że organ administracji zobowiązany jest do załatwiania sprawy mając na względzie słuszny interes społeczny i słuszny interes obywateli oznacza, że organ meldunkowy w niniejszej sprawie powinien wziąć pod uwagę nie tylko interes wnioskodawczyni, ale też obowiązujące przepisy meldunkowe i interes innych stron postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie sposób uznać, że nieprzebywanie wymienionego w spornym lokalu spełniało przesłanki do jego wymeldowania, zatem niesłuszne jest stanowisko skarżącej, że skoro wydana decyzja nie była dla niej korzystna, to naruszała obowiązujące przepisy meldunkowe i została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 8 k.p.a.
Reasumując, organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji o odmowie wymeldowania A. Z. z pobytu stałego jest zgodna z prawem. W uzasadnieniu podkreślono, że organ I instancji wyczerpująco i obszernie opisał dowody zgromadzone w aktach, dokonał ich analizy, która doprowadziła do prawidłowego uznania, że opuszczenie lokalu nie ma charakteru trwałego z uwagi na wyrażany zamiar powrotu do lokalu i utrzymywanie więzi z lokalem.
M.Z.1 zaskarżyła opisaną decyzję Wojewody Pomorskiego skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.
W skardze podtrzymano zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 35 u.e.l., wskazując, że w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki do wymeldowania, w tym doszło do trwałego opuszczenia lokalu przez A. Z.
W zakresie naruszenia przepisów procedury podniesiono zarzuty obejmujące:
1/ zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., poprzez utrzymanie decyzji I instancji w mocy, gdy istniały przesłanki do jej uchylenia;
2/ zarzut naruszenia art. 138 k.p.a. w związku z art. 24 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, polegającym na niewyłączeniu pracownika organu I instancji od udziału w postępowaniu;
3/ zarzut naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegające na niezgodnym z rzeczywistością uznaniu, iż opuszczenie przez uczestnika A. Z. lokalu przy ul. [...].1 w P. nie miało charakteru trwałego;
4/ zarzut naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące, sprzeczne z zasadami bezstronności i obiektywizmu rozpatrzenie materiału dowodowego oraz dowolną ocenę zebranych w sprawie dowodów, w szczególności zeznań świadków J. L., K. G. i D. D. oraz zeznań świadka K. S. i uczestnika A. Z.;
5/ zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu.
W skardze zarzucono, że w zaskarżonej decyzji odniesiono się do jednego z podniesionych w odwołaniu zarzutów, to jest zarzutu dotyczącego naruszenia art. 24 § 3 k.p.a. z powodu niewyłączenia pracownika prowadzącego postępowanie. Wszystkie inne zarzuty odwołania ujęte w pkt 1, 3, 4, 5, i 6 tego pisma zostały przez organ odwoławczy pominięte.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono analogiczną do uzasadnienia odwołania argumentację, w której podkreślono, że A. Z. nie mieszka w lokalu przy ul. [...].1 w P. a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do uznania, aby opuszczenie lokalu nie miało charakteru trwałego. Dodatkowo wskazano, że skupiając się tylko na tej przesłance organ odwoławczy, w nieuprawniony sposób pominął część uzasadnienia organu I instancji. Wnioskodawczyni kwestionowała w odwołaniu błędne stwierdzenie organu I instancji, iż A. Z. opuścił lokal przy ul. [...] w związku z działaniami wnioskodawczyni i M.Z.2. Organ I instancji niezgodnie ze stanem faktycznym określił źródło konfliktu rodzinnego między wnioskodawczynią a uczestnikiem.
Skarżąca stwierdziła, że pominięcie zarzutów zawartych w odwołaniu, skutkowało dokonaniem nieprawidłowych ustaleń faktycznych i w konsekwencji bezpodstawnym zastosowaniem art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. Zaskarżone rozstrzygnięcie oparte zostało bowiem na niezgodnym z rzeczywistością uznaniu, iż opuszczenie lokalu przez A. Z. nie było trwałe.
W ocenie skarżącej, w sprawie niewyczerpująco rozpatrzono materiał dowodowy oraz dokonano dowolnej oceny zebranych w sprawie dowodów, w szczególności zeznań świadków: J. L., K. G. oraz D. D. oraz zeznań uczestnika A. Z. i świadka K. S. W tym zakresie organy obu instancji błędnie ustaliły, iż po stronie A. Z. istnieje więź z lokalem przy ul. [...].1 w sytuacji gdy nocuje on, przebywa, wypoczywa, przechowuje niezbędne rzeczy, żywność w lokalu przy ul. [...].2 w P. A.Z. nie podjął jakichkolwiek czynności w celu powrotu do lokalu, a w toku postępowania rozwodowego, w związku z wnioskiem M. Z.1. o nakazanie mu przez sąd opuszczenia lokalu, potwierdził, że w lokalu tym już praktycznie nie zamieszkuje. Podkreślono, że wizyty A. Z. w lokalu mają jedynie stwarzać pozory utrzymania więzi z lokalem i były podejmowane na potrzeby postępowania administracyjnego.
Skarżąca zakwestionowała dopuszczalność przyjętego przez organ odwoławczy założenia, że dokonując ustaleń faktycznych należało się oprzeć na wyjaśnieniach stron postępowania oraz zeznaniach córek stron, z których jasno wynikały relacje między stronami oraz okoliczności opuszczenia lokalu przez A. Z., gdzie zeznania pozostałych świadków, niespokrewnionych ze stronami lub nieuczestniczących w życiu domowym, miały dla organu odwoławczego mniejszy wpływ na ocenę przedmiotowej sprawy. W powyższych stwierdzeniach zawarta jest sprzeczność i jednocześnie przyczyna dokonania przez organ odwoławczy błędnych ustaleń faktycznych. Z jednej strony organ drugiej instancji opiera bowiem ustalenia na zeznaniach i wyjaśnieniach stron oraz M. Z. 2 i K. S., z drugiej strony wskazuje na istnienie konfliktu i wzajemne oskarżenia, które mają wpływ na treść tych zeznań. W sprawie powinno być uwzględnione wyrażone przez skarżącą stanowisko, że zeznania K. S., J. N. oraz B. W. nie powinny być uwzględniane przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Z kolei należało wziąć pod uwagę i uwzględnić zeznania świadków i stron, które wskazywały na fakt wyprowadzenia się A. Z. w grudniu 2021 r. oraz nieprzebywania w mieszkaniu przy ul. [...].1 wobec zamieszkiwania A. Z. w lokalu przy ul. [...].2 to jest zeznania J. L., K. G., D. D. oraz zeznania M. Z.2.
Skarżąca stwierdziła, że organ odwoławczy winien poddać w wątpliwość wartość dowodową wyjaśnień złożonych przez A. Z. z uwagi na jego stan psychiczny oraz wpływ jaki na uczestnika ma córka K. S. To bowiem ta osoba, jest odpowiedzialna za zaistniały konflikt rodzinny wraz z J. N. i B. W. kierujących pod adresem M. Z. 2 fałszywe oskarżenia o stosowanie przemocy wobec ojca. Oskarżenia te okazały się bezpodstawne i oceniając deklarowany przez A. Z. zamiar powrotu do lokalu, organ odwoławczy winien uwzględnić wskazane okoliczności, czego nie uczynił.
Uzasadniając zarzut naruszenia 138 k.p.a. w związku z art. 24 § 3 k.p.a. skarżąca wskazała, że brak bezstronności pracownika organu I instancji został w sprawie przez stronę wykazany i uzasadniał wyłącznie od udziału w sprawie. O braku bezstronności świadczył sposób w jaki przebiegało przesłuchanie świadków w dniu 9 sierpnia 2022 r. Organ I instancji wydając decyzję pominął stanowisko wnioskodawczyni i zeznania M.Z.2 odnośnie zachowania A.Z. i przyczyn opuszczenia przez niego lokalu przy ul. [...]. Oparcie rozstrzygnięcia na twierdzeniach K. S., J. N., B. W. oraz stanowisku uczestnika, które nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, narusza zasadę bezstronności i obiektywizmu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W przedmiotowej sprawie ocenie Sądu poddano decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 15 grudnia 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Prabuty z dnia 5 października 2022 r. o odmowie wymeldowania A. Z. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...].1 w P.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy o ewidencji ludności stanowiący, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 tej ustawy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle wskazanej regulacji decyzja w sprawie wymeldowania ma charakter związany i zapada, gdy spełnione zostaną przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się.
Pobytem stałym w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 1 u.e.l. jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że o pobycie stałym przesądzają takie elementy jak: fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe).
Podkreślić należy, że prawodawca wskazując w art. 25 u.e.l., że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (ust. 1), przewidział także inny niż stały rodzaj zamieszkania, skutkujący obowiązkiem zameldowania, wskazując w ust. 2 tego przepisu, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Nadto w art. 25 ust. 4 u.e.l., wskazano, że ilekroć w ustawie jest mowa o pobycie czasowym obywatela polskiego należy przez to rozumieć przebywanie poza miejscem pobytu stałego przez okres ponad 3 miesięcy.
Ustawodawca dopuścił zatem możliwość zameldowania w dwóch miejscach – pobytu stałego oraz pobytu czasowego, a czasowe zamieszkanie pod innym adresem nie skutkuje obowiązkiem wymeldowania się z pobytu stałego. Osoba posiadająca stałe miejsce zamieszkania, może czasowo zamieszkiwać pod innym adresem.
Ze zmianą miejsca stałego pobytu, o której mowa w art. 35 u.e.l. mamy do czynienia w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu – ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby trwałego skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu.
Z utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. następuje, gdy opuszczenie to jest dobrowolne i ma charakter trwały, dany lokal przestaje być centrum życiowym danej osoby.
W sprawach o wymeldowanie wyjaśnieniu podlega kwestia zamieszkiwania danej osoby w lokalu, tj. ustalenia czy dana osoba przebywa pod wskazanym adresem (koncentruje tam swoje interesy życiowe) czy też opuściła dotychczasowe miejsce pobytu, przy czym w takim wypadku, należy poddać ocenie charakter opuszczenia tego miejsca pobytu (lokalu) w celu stwierdzenia, czy było ono jednocześnie i dobrowolne i trwałe. Dla wymeldowania konieczne jest ustalenie łącznego wystąpienia tych okoliczności.
Opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. O dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Przy czym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że co do zasady, nie traci dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony poprzez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r. sygn. II OSK 140/07, wyroki WSA: w Łodzi z dnia 8 grudnia 2012 r. sygn. III SA/Łd 459/09, w Krakowie z dnia 7 marca 2013 r. sygn. III SA/Kr 654/12, z dnia 22 kwietnia 2022 r. sygn. III SA/Kr 28/22).
Z kolei przez trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu należy rozumieć przebywanie poza tym miejscem z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym (por. wyroki NSA: z 19 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 2961/20, z 1 lipca 2021 r. sygn. akt II OSK 2915/18, z 20 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2065/14, z 28 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 863/17) połączone z brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania.
Przeniesienie centrum życiowego z miejsca zameldowania do innego miejsca powinno wiązać się z zamiarem zmiany miejsca pobytu na inne niż wynikające z zameldowania i dotychczasowego zamieszkiwania, ocena w tym zakresie musi zatem uwzględniać zarówno element obiektywny, jak i element subiektywny.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd stwierdził, że organ prawidłowo zastosował normę art. 35 u.e.l.
Podkreślić należy, że poza sporem w sprawie pozostawało, że A. Z. nie przebywa stale w lokalu przy ul.[...].1 w P. od końca grudnia 2021 r., kiedy to przeniósł się do lokalu przy ul.[...].2 w P., zaoferowanego mu przez córkę K. S, wynajętego we wrześniu 2021 r. na okres do maja 2022 r., a następnie do grudnia 2022 r.
Różnica stanowisk stron postępowania sprowadza się w istocie do odmiennej oceny przyczyn i charakteru zamieszkiwania przez A. Z. w lokalu przy ul. [...].2 w P.
Oceny w związku z tym wymagało, czy zamieszkanie przez A. Z. w lokalu przy ul. [...].2 w P. było dobrowolne oraz czy zamieszkanie pod tym adresem ma charakter tymczasowy czy trwały, czy A. Z. utracił więź z miejscem stałego zameldowania.
Strona skarżąca wskazywała, że opuszczenie lokalu przez A. Z. miało charakter dobrowolny i trwały. Uczestnik postępowania wskazywał, że przyczyną przeprowadzki było złe traktowanie przez córkę M.Z.2 oraz, że nie ma innego stałego miejsca zamieszkania poza lokalem przy ul. [...].1 w P. i nie utracił więzi z tym lokalem.
Organy ustaliły, że A. Z. (ur. 1949 r.) w grudniu 2021 r., opuścił lokal przy ul. [...].1 w P., w którym w tym czasie zamieszkiwał przez około 50 lat. W chwili opuszczenia lokalu A. Z. pozostawał w głębokim konflikcie z zamieszkującymi wspólnie z nim żoną M.Z.1 i córką M.Z.2. Organy zajęły stanowisko, że powodem opuszczenia lokalu przez A. Z. była chęć odseparowania się od tego konfliktu, który jak wynika z akt sprawy, niezależnie od jego źródła i interakcji pomiędzy jego poszczególnymi uczestnikami, miał wpływ na zaostrzanie reakcji agresywnych po stronie A.Z. i uniemożliwiał mu prawidłowe funkcjonowanie, z uwagi na stan chorobowy związany z udarem i otępieniem oraz stanami depresyjnymi, jakie u niego zdiagnozowano. W 2021 r. stan zdrowia A. Z. istotnie się pogorszył. W lutym 2021 r. został on przyjęty do szpitala w związku z zaburzeniami mowy i kontaktu, w stanie po udarze mózgu, stwierdzono nadto objawy encefalopatii Covid-19. W kwietniu 2021 r. względem A. Z. wydano orzeczenie o uznaniu za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. W czasie poprzedzającym złożenie wniosku o wymeldowanie, M.Z.2 wystąpiła o przymusowe umieszczenie A. Z. w szpitalu psychiatrycznym. Wniosek ten został oddalony. W uzasadnieniu postanowienia oddalającego wniosek powołano się na dwie opinie biegłego psychiatry, w których stwierdzono, że A. Z. wykazuje objawy zaburzeń psychicznych wynikających z zespołu otępiennego oraz depresyjnych zaburzeń nastroju, których podłożem jest naczyniowe uszkodzenie mózgu w wyniku przebytego udaru oraz nałożona na niego encefalopatia po przebyciu Covid-19. Odnosząc się do opisanych przez M.Z.2 agresywnych zachowań ojca wobec niej i córki M.Z.1 biegły wskazał, że ich etiologia jest złożona. Wskazano, że osoba z ograniczeniami w funkcjonowaniu poznawczym, jaką jest A. Z. wchodzi w interakcję z otoczeniem, którego zachowania interpretuje jako zagrażające i wrogie, co skutkuje agresją. Na tym tle biegły wskazał, że szczególnie istotne jest aby opiekunowie osoby z otępieniem mieli wiedzę na temat choroby i sposobów pozafarmakologicznego postępowania z osobą chorą, aby nie eskalować napięć. Sąd odmówił umieszczenia A. Z. w szpitalu psychiatrycznym wskazując, że hospitalizacja nie przyniesie poprawy jego stanu psychicznego, który ustabilizował się i jest zadowalający. Podkreślono, że w chwili rozpoznawania wniosku A. Z. nie zamieszkiwał już z M.Z.2 i M.Z.1 lecz przybywał przy ul. [...].2 w P., a zdaniem biegłej sądowej istotne było, aby w otoczeniu A. Z. unikać eskalacji napięć i obecnie udało się uzyskać poprawę poziomu funkcjonowania A. Z. i jego zachowanie oceniono jako dostosowane.
Wskazać należy, że istnienie konfliktu rodzinnego potwierdzają zeznania stron oraz przesłuchanych w sprawie świadków. Zeznania stron i świadków jednoznacznie nie wskazują źródła tego konfliktu, są też sprzeczne co do tego, czy winę za jego zaistnienie ponoszą M.Z.2 i M.Z.1., czy też A. Z. i K. S.. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ meldunkowy nie był w niniejszej sprawie zobowiązany do ustalania przyczyny konfliktu rodzinnego.
Zaistnienie tego konfliktu oraz zły stan zdrowia A. Z., miały znaczenie dla oceny, czy opuszczeniu przez A. Z. lokalu, w którym jest on zameldowany na pobyt stały, można przypisać cechę trwałości.
Z okoliczności sprawy wynika, że zaostrzenie konfliktu w rodzinie miało związek z pogorszeniem się stanu zdrowia A. Z., który miał wpływ na jego zachowania wobec domowników. Zamieszkanie w lokalu wynajętym dla niego przez córkę miało doprowadzić do poprawy sytuacji oraz jego stanu zdrowia A. Z. Uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem nie było w przypadku A. Z. związane z chęcią poprawienia jego komfortu życiowego, lecz miało na celu poprawę jego zdrowia psychicznego i dojście do równowagi w stanie chorobowym. O ile A. Z. dobrowolnie zamieszkał w mieszkaniu wynajętym przez córkę, nie można twierdzić, że decyzję tę podjął w sposób swobodny. Była to bowiem decyzja konieczna z punktu widzenia jego ówczesnej sytuacji zdrowotnej, co znajduje potwierdzenie w treści opinii biegłego psychiatry.
W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo stwierdziły, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że A. Z. nie opuścił spornego lokalu trwale.
Na występowanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zameldowania, rozumianej jako rezygnacja z zamiaru stałego przebywania w danym miejscu, winien wskazywać całokształt zachowań wymeldowywanego (por. wyrok NSA z 3 sierpnia 2021 r. sygn. akt II OSK 385/21). Nie ulega wątpliwości, że sytuacja życiowa A. Z. jest skomplikowana, m.in. z uwagi na jego sytuację zdrowotną. W toku postępowania deklarował on, że chce dalej korzystać w pełni z lokalu przy ul. [...]. 1, w którym mieszkał przez całe życie, czego nie czyni jedynie z uwagi na konflikt rodzinny, który istotnie zaburzył możliwość jego powrotu do zdrowia.
A. Z. mieszka obecnie w mieszkaniu, które zostało wynajęte tymczasowo przez jego córkę, w celu zapewnienia warunków jakich wymagał jego stan zdrowia. Posiada on dostęp do mieszkania na ul. [...].1 w P., ma do niego klucze, odbiera pod wskazanym adresem korespondencję, posiada w mieszkaniu swój umeblowany pokój, w którym znajdują się jego rzeczy. A.Z. jako najemca mieszkania chce dalej partycypować w miesięcznych kosztach utrzymania mieszkania i na ten poczet comiesięcznie uiszcza kwotę 400 zł. Przychodzi on do mieszkania na ul. [...].1 w P. w towarzystwie córki K. S. W zeznaniach złożonych w dniu 17 czerwca 2021 r.M.Z.1. wskazała, że maż był w mieszkaniu ostatnio 11 czerwca. W zeznaniach złożonych w dniu 14 lipca 2021 r. M.Z.2 zadeklarowała, że ojciec był w mieszkaniu w ubiegłym tygodniu. Wizyty w lokalu miały charakter cykliczny do 2 razy w miesiącu.
W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjęto, że w sprawie nie wystąpiły łącznie konieczne do wymeldowania przesłanki wynikające z art. 35 u.e.l. Organy odwoławczy prawidło ocenił, że nie można przyjąć, iż A.Z. zerwał więzi z lokalem stałego zameldowania i opuścił go w sposób trwały. Organ trafnie wskazał, że aby doszło do wymeldowania należy w bezsporny sposób udowodnić nie tylko to, że osoba nie mieszka w lokalu, ale także, że do opuszczenia lokalu doszło w wyniku podjęcia świadomej i wyrażonej własną nieprzymuszoną wolą decyzji o zerwaniu więzi z danym lokalem oraz braku woli posiadania danego lokalu i zamieszkania w nim.
Okoliczności opuszczenia mieszkania w atmosferze konfliktu i problemów zdrowotnych A.Z., deklarowana przez A.Z. chęć dalszego zamieszkania w lokalu, które uważa za swoje centrum życiowe i utrzymane związki z lokalem, świadczą o tym, że skarżący nie opuścił dotychczasowego miejsca pobytu stałego w sposób trwały. Dla oceny charakteru zamieszkiwania przez A.Z. w innym lokalu istotne jest także, że nie jest to lokal do którego posiada on tytuł prawny, w którym mógłby zamieszkiwać na stałe. Lokal, w którym obecnie A.Z. przebywa został mu udostępniony przez córkę i jest wynajęty czasowo. A.Z. zamieszkiwał w lokalu przy ul [...].2 jedynie czasowo i nie jest to pobyt stały.
Organ słusznie uwzględnił, że zameldowanie na pobyt stały w określonym lokalu nie stanowi podstawy prawnej zamieszkiwania w lokalu a prawo do zamieszkiwania w lokalu powinno znajdować podstawę w przepisach prawa cywilnego. Posiadanie uprawnienia do przebywania lokalu może mieć jednak wpływ na ocenę całokształtu okoliczności związanych z wolą przebywania danej osoby w lokalu, oraz oceną działań, jakie strona podejmuje w celu zachowania związku z lokalem. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że A.Z. przysługuje na równi z M.Z.1 prawo najmu lokalu przy ul. [...].1 w P. począwszy od chwili kiedy zawarli związek małżeński i na tej podstawie ma on prawo korzystać z tego lokalu.
Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że organy administracji nie naruszyły w rozpoznawanej sprawie przywołanych w skardze przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 u.e.l.
Za niezasadne uznać należało także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Organy w sposób prawidłowy zebrały obszerny materiał dowodowy w sprawie i dokonały wnikliwej jego oceny. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organy dokonały wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i szczegółowo go rozpatrzyły. Oceny materiału dowodowego dokonano zgodnie z zasadą swobodnej oceny materiału dowodowego, wynikająca z 80 k.p.a. Ocena ta jest logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego.
Podkreślić należy, że istotne okoliczności sprawy zostały ustalone w znacznym zakresie na podstawie dowodów z dokumentów. Zeznania przesłuchanych w sprawie świadków i zeznania stron w kwestii istotnych okoliczności, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nie były w istocie sprzeczne. Sprzeczna była natomiast ocena faktów, przyczyn konfliktu oraz charakteru opuszczenia lokalu przez A. Z. Ocena w tym zakresie należała do organu rozpoznającego sprawę.
Wbrew podniesionemu w skardze zarzutowi naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., w zaskarżonej decyzji wyjaśniono zarówno podstawę faktyczną jak i prawną podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, w tym wskazano dowody, na podstawie których uznano, że przyczyną opuszczenia lokalu był konflikt rodzinny, a także dowodowy wskazujące na zachowanie przez A. Z. więzi z lokalem i manifestujących jego wolę korzystania z mieszkania oraz ciągłego traktowania lokalu jako swojego głównego centrum życiowego.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. Podzielając stanowisko o braku łącznego wystąpienia w sprawie przesłanek do wymeldowania z art. 35 u.e.l., organ odwoławczy był bowiem zobowiązany do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.
W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 24 § 3 k.p.a. Przekonania o stronniczości osoby będącej pracownikiem organu prowadzącej przesłuchania świadków nie można uzasadniać wskazaniem, że w zaskarżonej decyzji Burmistrz Miasta i Gminy Prabuty dokonał odmiennej od pożądanej przez daną stronę postępowania oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Wnosząc o wyłączenie pracownika wskazano, że podczas przesłuchania w dniu 9 sierpnia 2022 r. pełnomocnik A. Z. korzystała z telefonu, co wzbudziło podejrzenia M.Z.2 że pełnomocnik mógł się kontaktować z K. S i innymi świadkami. Prowadząca przesłuchanie nie wyjaśniła czy używanie telefonu służyło ww. kontaktom. Przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, w sprawie rozpoznano wniosek strony o wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu, odmawiając powyższego postanowieniem z dnia 3 października 2022 r. W zaskarżonej decyzji odnosząc się do powyższego zasadnie wskazano, że aby doszło do wyłączenia pracownika organu od prowadzenia konkretnej sprawy musi dojść do spełnienia konkretnych przesłanek wynikających z przepisów prawa tj. z art. 24 k.p.a. Organy stwierdziły, że takie przesłanki nie wystąpiły. W uzasadnieniu wskazano, że poprzez podniesienie ww. okoliczności wnioskodawca nie uprawdopodobnił istnienia okoliczności, które mogą wywoływać wątpliwość do bezstronności pracownika. Ocenę tą należy podzielić. Twierdzenia wnioskodawcy były oparte jedynie na przypuszczeniach, żadne okoliczności nie potwierdziły, by kontakt telefoniczny mógł mieć wpływ na treść zeznań świadków i wpłynął na treść wydanej w sprawie decyzji.
Wskazać także należy, że organ nie ma obowiązku odnoszenia się do wszystkich ocen strony postępowania i treści jej pism procesowych, winien on odnieść się do tych zarzutów, które mogą wpłynąć na treść wydanej decyzji. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania o charakterze istotnym. Nieujęcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważań dotyczących naruszenia art. 12 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie sprawy, nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazać należy, że długi czas trwania postępowania administracyjnego nie stanowi podstawy do oceny prawidłowości wydanej decyzji, a strona stan bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania może zwalczać przed jego zakończeniem w drodze odrębnej skargi na bezczynność organu oraz skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na postawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako niezasadną.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).