III SA/Gl 316/24

III SA/Gl 316/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 847
art. 89 ust. 1 pkt 1, art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Referent Stażysta Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi V. Sp. z o. o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 lutego 2024 r. nr 2401-IOA.4246.59.2023.MMA w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 29 lutego 2024 r. nr 2401-IOA.4246.59.2023.MMA
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 24 października 2023 r., znak [...], wymierzającą skarżącej V. Sp. z o.o. we W. karę pieniężną w wysokości 500 000,00 zł, za urządzanie gier hazardowych na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.
Przedstawiając stan sprawy organ odwoławczy stwierdził, że 26 czerwca 2019r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili czynności procesowe w trybie art. 308 Kodeksu postępowania karnego w lokalu w J., w którym stwierdzili osiem automatów do gier.
Z notatki urzędowej funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji z 26 czerwca 2019r., którzy ujawnili urządzanie gier na automatach w ww. lokalu wynika, że 26 czerwca 2019r. udali się oni do przedmiotowego lokalu, po uzyskaniu informacji na temat punktu nielegalnych gier hazardowych. Drzwi do lokalu były zamknięte, a wejście objęte monitoringiem zewnętrznym. Do środka wpuszczane były różne osoby. Funkcjonariusze weszli do środka po przytrzymaniu otwierających się od wewnątrz drzwi wejściowych. Na miejscu zastali pracownika lokalu – M. N., która oświadczyła, że w lokalu pracuje od około 1 roku na podstawie umowy zlecenia na stanowisku sprzątaczki. Jej pracodawcą jest skarżąca spółka. Nie są jej znani właściciele punktu, a wynagrodzenie pozostawiane jest w jej miejscu pracy. Stwierdziła, że nie interesują jej osoby grające, nie zwraca na nie uwagi, będąc w środku wpuszcza wszystkie osoby zainteresowane do wnętrza lokalu. W wyniku przejrzenia zawartości torebki należącej do M. N. ujawniono liczne odręczne zapisy imion i kwot, co może sugerować, iż kobieta oprócz sprzątania zajmuje się prowadzeniem rozliczeń finansowych, na co wskazywać może także posiadana przez nią gotówka w kwocie 12.000 zł.
Po wejściu do środka stwierdzono, że w lokalu znajdują się cztery przygotowane stanowiska do prowadzenia gier, przy których ustawionych było łącznie osiem sztuk automatów do gier hazardowych. W trakcie legitymowania potwierdzono, że wszystkie automaty były włączone. Wyłączenie nastąpiło prawdopodobnie poprzez zewnętrzne sterowanie - wszystkie zastane na miejscu osoby, w tym pracownica lokalu, miały niewielka fizyczną możliwość ich wyłączenia. Urządzenia poza oznaczeniem kolejnych numerów od 1 do 8 nie posiadały numerów seryjnych, jedynie zewnętrzne oryginalne nazewnictwo. Na miejscu ujawniono m.in. dwa zamknięte sejfy oraz gotówkę. W trakcie realizowania czynności do lokalu weszły kolejne osoby: A. P., S. T. i R. D.. R. D. oświadczył, że do tego lokalu przyszedł nie po raz pierwszy, aby zagrać na maszynach po skończonej pracy, A. P. z kolei, że przyszedł zagrać na maszynach, punkt ten znał, gdyż już co najmniej dziesięciokrotnie go odwiedzał, również uzyskując z tytułu gry wygraną, która była wypłacana w formie gotówki przez pracownika obsługi punktu, S. T. zeznał natomiast, że przyszedł po raz pierwszy namówiony przez R. D.
Zgodnie z protokołem oględzin z 26 czerwca 2019r. w momencie przybycia funkcjonariuszy policji urządzenia były nieaktywne. Próby ich uruchomienia nie dały efektu. Pracownica lokalu oznajmiła, że nie posiada żadnych dokumentów dotyczących urządzeń. Udostępniła tylko klucze serwisowe służące do kasowania punktów - w sumie 12 szt. W lokalu nie była prowadzona żadna inna działalność gospodarcza. W trakcie czynności procesowych, funkcjonariusze nie ustalili właściciela lokalu ani właściciela urządzeń. Ponadto z uwagi na fakt, iż wszystkie urządzenia zostały zdalnie zablokowane, gier kontrolnych nie udało się przeprowadzić.
Jak wynika z przesłuchania świadka M. N. z 26 czerwca 2019r., przesłuchiwana pracowała w przedmiotowym lokalu od około 1 roku. Została zatrudniona na podstawie umowy zlecenie na stanowisku sprzątaczki przez skarżącą spółkę. Swoją pracę wykonuje zarówno w nocy jak i w dzień. Sumarycznie miesięcznie wychodzi do 80 godzin. Oprócz sprzątania zajmuje się również dozorowaniem tego obiektu oraz wpuszczaniem do środka graczy, gdy jest w środku. Zeznała, że w dniu przesłuchania nikt nie grał na automatach, ale w środku były różne osoby. Oświadczyła, że nie włącza i nie wyłącza automatów znajdujących się w lokalu, których jest 8. Były one cały czas włączone i dopiero po wejściu do środka funkcjonariuszy Policji zostały wyłączone. Zeznała, że nie wie w jaki sposób to nastąpiło, była - jak podkreśliła - jedynie odpowiedzialna za sprzątanie. Oświadczyła, że nie wie w jaki sposób uzyskuje się wygraną, nie zna osób, które tu jeszcze pracują, jest w posiadaniu kluczy do tego obiektu. Na koniec każdego miesiąca otrzymuje wypłatę, ktoś zostawia wewnątrz lokalu na biurku pieniądze w kopercie i jest to kwota ok. 1500 zł. W żaden sposób nie kontaktuje się z pracodawcą i nie posiada do niego telefonu.
W tym samym dniu świadek M. N. złożyła uzupełnienie do swoich zeznań, podnosząc, że pieniądze w kwocie 11.920 zł, które zostały u niej zabezpieczone należą do niej. Miała je poprzedniego dnia wpłacić do banku, nie zdążyła się tam jednak udać. Nie wyjęła też tych pieniędzy z torebki, bo zapomniała o nich i razem z nimi poszła do pracy. Zeznała, że zabezpieczone u niej 35 euro to pieniądze, które kupiła z przeznaczeniem dla jej wnuka, który wyjeżdża za granicę. Miało to być kieszonkowe dla niego, ale nie zdążyła mu jeszcze tych pieniędzy przekazać. Odnośnie zabezpieczonych w jej obecności sejfów, które znajdowały się na zapleczu salonu gier, zeznała, że nie ma do nich kodów.
W kolejnym przesłuchaniu, 30 września 2020r. zeznała, że w lokalu pracowała od stycznia 2019r. na podstawie umów zlecenie. Podczas przesłuchania przedstawiła funkcjonariuszom służby celno-skarbowej umowę podpisaną 1 czerwca 2019r. ze skarżącą spółką, podnosząc że pracowała do 26 czerwca 2019r. zajmując się utrzymywaniem czystości w lokalu w godzinach nocnych, godziny miała do wyboru od 24 do 6 rano. Oświadczyła, że nie wie w jakich godzinach funkcjonował lokal, bowiem o godzinie 24 przychodziła do pracy, lokal był zamknięty i otwierała go swoimi kluczami. Na pytanie funkcjonariuszy, czy zna właściciela automatów do gier oraz sejfów, zeznała, że nie zna i że nie dysponuje umową dzierżawy urządzeń.
Z przedłożonej umowy zlecenia wynika, że zleceniodawca (skarżąca) zleciła zleceniobiorcy (M. N.) utrzymywanie ładu i porządku w lokalu.
Ze sporządzonej 2 lipca 2019r. kolejnej notatki urzędowej Policji wynika, że w umowie na dostawę energii elektrycznej do lokalu widnieją dane skarżącej.
Biegły sądowy A. C. w opinii sporządzonej 5 listopada 2021r. stwierdził, że technicznie gra na przedmiotowych w sprawie automatach polegała na:
- wpłacie przeliczonej na punkty kredytowe;
- wyborze jednej z oferowanych gier;
- naciskaniu przycisku START ( o działaniu START) - program gry ustala wynik gry i uruchamia kręcenie bębnów (w grach typu SLOT wizualizowanych bębnowo ) pobierając stawkę z liczników punktów kredytowych;
- po około 0,3-0,5 sek. następuje samoczynne, stopniowe zatrzymywanie się bębnów (trwające około 0,3-0,5 sekundy). Grający na wynik pojedynczej gry nie ma żadnego wpływu, wynik każdej gry jest zależny od programu gry i dla grającego nieprzewidywalny.
Biegły stwierdził, że wynik gry zależy od przypadku. W zależności od uzyskanej wygranej - wizualizowanej układem symboli - stan licznika punktów kredytowych może się zwiększyć. Automaty oferują gry będące komputerowymi emulacjami typowych gier hazardowych o charakterze losowym, gier bębnowych typu SLOT, gier planszowych, cylindrycznych oraz odmian pokera. Zakończenie prowadzenia gier na automatach ma miejsce, jeśli: - grający przegra wszystkie wykupione i wygrane punkty kredytowe, - zostanie użyty przycisk WYPŁATA (o działaniu WYPŁATA) - uruchamiający wypłatę bezpośrednio poprzez hopper lub - zostanie użyty klucz serwisowy - do uwierzytelniania wypłaty poza automatem. Następuje wtedy: - skasowanie stanu liczników punktów kredytowych, - wypłata równowartości zgromadzonych punktów kredytowych bezpośrednio monetami poprzez hopper lub pośrednio, poza każdym automatem, przez obsługę automatu, - dodanie kasowanego stanu licznika punktów kredytowych na liczniki wewnętrzne automatów.
Biegły stwierdził - w odpowiedzi na stawiane pytania - że możliwe są również w automatach wygrane rzeczowe w postaci wygranych punktowych, za które można prowadzić kolejne gry, co stanowi wygraną rzeczową w rozumieniu ustawy. Bezpośrednio wygranych rzeczowych automaty nie oferują i nie wydają.
We wnioskach stwierdził, że: - gry są realizowane na urządzeniach komputerowych,- są organizowane w celach komercyjnych - wymagają wniesienia opłat za gry, - gry są grami komercyjnymi - pozwalają na realizację wypłat wygranych bezpośrednio monetami i /lub pośrednio wypłacanych poza automatami - przez obsługę, jest możliwe prowadzenie kolejnych gier za wygrane uzyskane w grach poprzednich - co stanowi wygraną rzeczową w rozumieniu ustawy, - oferowane gry mają charakter losowy - wynik każdej pojedynczej gry jest zależny od programu gry oraz - po uruchomieniu gry - o jej wyniku decyduje algorytm gry. Grający nie ma żadnego wpływu na końcowy wynik pojedynczej gry. W tym sensie każda pojedyncza gra ma charakter losowy - jest grą losową, w której wynik zależy od przypadku, gry zawierają element losowości - programy gier są napisane w sposób nie pozwalający grającemu przewidzieć jaki będzie wynik gry przed jej rozpoczęciem.
Biegły stwierdził, że badane automaty oferują lub oferowały gry mające cechy gier na automatach, o których jest mowa w ustawie o grach hazardowych.
W zakresie automatów oznaczonych w opinii numerami od 2 do 4 tj. [...] bez nr oraz 2 sztuki [...] bez numerów, stwierdził, że podczas badań z różnych przyczyn (fizyczne uszkodzenia urządzeń lub błędy pamięci) nie uruchomiono urządzeń w stopniu pozwalającym na przeprowadzenie gier kontrolnych.
Opinia biegłego, pozwoliła na ustalenie, że gry na urządzeniach oznaczonych numerami: -1 ( tj. [...] - bez numeru ) oraz 5-8 ( tj.: 2 szt. [...] - bez numerów oraz 2 szt. [...] - bez numerów) wyczerpują znamiona gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i ust. 4 ustawy o grach hazardowych, gdyż są to gry zawierające elementy losowości prowadzone o wygrane pieniężne oraz rzeczowe.
W oparciu o te ustalenia, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., postanowieniem z 21 sierpnia 2023 r., wszczął z urzędu wobec strony postępowanie w sprawie urządzania gier hazardowych bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, które zakończył decyzją z 24 października 2023r., wymierzającą karę pieniężną w kwocie 500 000 zł.
Od tego rozstrzygnięcia Spółka wniosła odwołanie, jednak Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżoną decyzją z 29 lutego 2024r. utrzymał ją w mocy. Na wstępie przytoczył regulacje ustawy o grach hazardowych, określające zasady legalnego organizowania tych gier. Jednocześnie powołał się na art. 89 ust.1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, zgodnie z którym karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.
Stosownie zaś do art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a) ustawy, wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 wynosi w przypadku gier na automatach 100 000 zł od każdego automatu.
Oceniając zebrany materiał dowodowy, w szczególności opinię biegłego sądowego organ odwoławczy stwierdził, że daje on podstawę do stwierdzenia, że:
1) automaty te to urządzenia elektroniczne, które przeznaczone były m.in. do rozgrywania gier losowych - grający nie miał realnego wpływu na to w jakiej konfiguracji zatrzymywały się i układały symbole skutkujące wygraną - gry miały charakter losowy. Gracz nie był w stanie przewidzieć rezultatu przeprowadzonej gry, jej wynik nie zależał od umiejętności, zręczności czy refleksu gracza;
2) naciśnięcie klawisza "START" powodowało szybkie wprowadzenie w ruch bębnów imitowanych na ekranie monitora kolorowymi symbolami, a bębny zatrzymywały się samoczynnie bez ingerencji grającego;
3) wyposażenie urządzeń wskazywało na prowadzenie gier o charakterze komercyjnym - warunkiem ich uruchomienia było zakredytowanie przez grającego wybraną kwotą pieniędzy, za którą grający otrzymywał określoną liczbę punktów kredytowych przeznaczonych na prowadzenie gier;
4) na urządzeniach możliwe było uzyskanie wygranych rzeczowych w postaci punktów umożliwiających przedłużenie gry lub rozpoczęcie nowej gry poprzez wykorzystanie wygranych punktów;
5) urządzenia pozwalały na uzyskanie wygranych pieniężnych bezpośrednio za pomocą hoppera pozwalającego wypłacać monety, ponadto umożliwiały realizację wypłat poza automatami, przez obsługę - po uwierzytelnieniu wypłaty kluczem serwisowym.
Ponieważ gry zawierają elementy losowości oraz umożliwiają wypłatę wygranych w dowolnym momencie, a więc prowadzone są o wygrane pieniężne oraz rzeczowe, organ uznał, że gry spełniają tym samym definicję gier określoną w art. 2 ust. 3 -4 ustawy o grach hazardowych. Ustalił ponadto, że gry urządzane były poza salonem gier na automatach objętych monopolem państwa oraz bez wymaganej koncesji na prowadzenia kasyna gry.
Następnie organ uzasadnił, dlaczego za urządzającą gry uznał skarżącą. Powołał się w tej kwestii na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt. II GSK 176/20 gdzie NSA stwierdził, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów wstanie sprawności oraz stałej aktywności, umożliwiającym ich funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze."
Z powyższego – zdaniem organu odwoławczego - wynika, że urządzanie gier na automatach obejmuje w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzeń do gier hazardowych, przystosowania go do tego rodzaju działalności, następnie utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności w celu umożliwienia potencjalnym graczom stałego do nich dostępu.
Odnosząc do tego ustalenia stanu faktycznego stwierdził, że te działania należy przypisać skarżącej, albowiem wykonywała ona czynności, o których mowa powyżej, tj.: wynajęła lokal, zapewniła dostęp do energii elektrycznej, zatrudniła pracownicę, która umożliwiała graczom dostęp do automatów do gier i wypłatę wygranych; dysponowała też kluczami serwisowymi do kasowania punktów w urządzeniach, co wskazuje, że je obsługiwała. Z zeznań świadka A. P. wynika, że znał ten lokal, często go odwiedzał, albowiem mógł tam zagrać na maszynach, uzyskując z tytułu gry wygraną, która była wypłacana w formie gotówki przez pracownika punktu. Przypomniał, że w wyniku przeszukania zawartości torebki świadka M. N., ujawniono liczne odręczne zapisy imion i kwot, co dowodzi, że pracownica zatrudniona przez spółkę udostępniała automaty do gier osobom grającym, co przeczy jej twierdzeniom, że zajmowała się tylko utrzymaniem czystości i dozorowaniem obiektu.
Dlatego za niemające znaczenia dla sprawy organ uznał kwestie, których niewyjaśnienie zarzucił pełnomocnik skarżącej w odwołaniu, w szczególności nieustalenie, na jakiej podstawie prawnej świadek M. N. świadczyła pracę.
Organ odwoławczy odniósł się także do dostarczonej umowy podnajmu, zawartej 17 czerwca 2019r. pomiędzy skarżącą spółką i spółką E., gdyż – zdaniem strony – skoro podnajęła ona lokal innej spółce, to ten podnajemca ewentualnie mógłby być uznany za urządzającego gry. Z zeznań świadków, M. N. i R. D. organ wywiódł jednak, że skoro pierwsza z tych osób pracowała w tym miejscu co najmniej od stycznia 2019r. a druga oświadczyła, że bywała w tym lokalu w celu rozegrania gier na automatach, to oznacza to, że nielegalny punkt gier działał w tym miejscu na długo przed zawarciem umowy. Poza wspomnianą umową, zawartą kilka dni przed kontrolą, brak jest dowodów na to, że działalność w zakresie automatów prowadziła E. Sp. z o.o. – najemca lokalu.
W skardze na tę decyzję, skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 2 ust. 3 i 4, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1 lit. a), art. 90 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia czynności, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że skarżący spełnia przesłanki pozwalające na uznanie go za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry, a ponadto, iż jakiekolwiek gry w rozumieniu cyt. ustawy były przez skarżącego organizowane,
2. art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 ust. 3 i art. 2 ust. 5 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., poprzez nieuzyskanie w toku prowadzonych przez nich postępowań dowodów potwierdzających, że urządzenia, którymi dysponował skarżący przed 17 czerwca 2019 r. mogły być urządzane gry hazardowe w rozumieniu u.g.h.,
3. art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz pominięcia szeregu okoliczności wskazujących, iż skarżący nie jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry,
4. art. 180 § 1, art. 190 § 1 i 2, 197 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, poprzez przeprowadzenie przez organy administracji skarbowej dowodów pozyskanych w nielegalny sposób, niezawiadomienie strony o terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, wydanie opinii przez biegłego bez przeprowadzenia oględzin urządzenia będącego przedmiotem analizy oraz wydanie opinii przez osobę nieposiadającą wymaganych uprawnień.
W uzasadnieniu skargi wyeksponował twierdzenie, że skarżący wynajął część lokalu, do którego posiadał tytuł prawny, innej osobie prawnej. Zawarcie umowy najmu części lokalu doprowadziło do przekazania władztwa nad przedmiotem najmu innej osobie w zakresie wynikającym z umowy. A contrario w tym też zakresie skarżący utracił władztwo nad przedmiotem najmu, co doprowadziło do sytuacji, w której osobą wyłącznie odpowiedzialną za wykorzystywanie tej części lokalu był podnajemca.
Zarzucił, że organ administracji nie zweryfikował, w oparciu o jaki faktycznie stosunek prawny M. N. świadczyła pracę. Umowie co prawda została nadana nazwa "zlecenia", ale ma ona decydującego znaczenia dla oceny, jakiego rodzaju jest to umowa i to organy powinny zbadać. Stwierdził też, że wydanie przedmiotu dzierżawy dzierżawcy, stanowi przejście zakładu pracy w rozumieniu art. 23’ kp. Zarzucił też, że organy administracji nie wykazały, aby w lokalu tym w okresie poprzedzającym zawarcie umowy podnajmu znajdowały się te same urządzenia co w chwili zatrzymania w czerwcu 2019 r. Nadto, skoro sentencja zaskarżonej decyzji nie wskazuje na typ, rodzaj, oznaczenie urządzenia, z korzystaniem z którego wiąże się nałożenie kary, to powoduje to, że między sentencją a uzasadnieniem decyzji nie występuje wymagany element spójności.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżąca wniosła o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji,
- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych,
- przyznanie prawa pomocy,
- wstrzymanie wykonania decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Jako podstawę faktyczną orzekania Sąd przyjął ustalenia co do stanu faktycznego, przedstawione w decyzji organu odwoławczego, gdyż uznał je za prawidłowe.
Natomiast podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 847) – dalej ustawa, w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia kontroli czyli 26 czerwca 2019r.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.
Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w tym przypadku wynosi 100 000 zł od każdego automatu, o czym stanowi art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy.
Art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy wskazuje zatem przesłanki, od spełnienia których zależy dopuszczalność wymierzenia kary konkretnemu podmiotowi. Jest to:
- urządzanie gier ...,
- ... hazardowych,
- bez koncesji, zezwolenia lub zgłoszenia.
Zatem pierwszą z nich jest status urządzającego gry.
Odnośnie tego zagadnienia podnieść należy, że uprawnione jest twierdzenie organów obu instancji, że urządzającym gry była skarżąca spółka.
Urządzającym jest podmiot, który – najkrócej mówiąc - stworzył warunki do rozgrywania gier. Jest to ten, kto np. zorganizował konieczny lokal, przystosował go do takiej działalności, utrzymywał automaty w stanie nadającym się do grania, jest to również wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie personelu umożliwiającego prowadzenie gier.
Przenosząc to na stan faktyczny sprawy przypomnieć należy, że z analizy materiału dowodowego wynika, że umowa na dostawę energii elektrycznej zawarta była przez skarżącą. Również to właśnie zatrudniona przez spółkę na podstawie umowy zlecenia M. N. wykonywała czynności, które w sposób bezpośredni pozwoliły, ażeby w lokalu (w którym znajdowały się tylko automaty, zatem stanowiącym w istocie punkt gier) mogły być urządzane gry hazardowe bez wymaganej koncesji. Przy czym przypomnieć należy, że osoba ta nie tylko wykonywała usługi porządkowe. Oprócz tego dysponowała kluczami serwisowymi, umożliwiającymi kasowanie punktów, a więc wykonywała bieżącą obsługę automatów, wpuszczała osoby chcące dostać się do lokalu (drzwi posiadały zamek magnetyczny), otwierała lokal swoimi kluczami, prowadziła też notatki dokumentujące rozliczenia finansowe związane z grami. W wyniku przeszukania zawartości jej torebki, ujawniono bowiem liczne odręczne zapisy imion i kwot. Oznacza to, że – w imieniu skarżącej -wykonywała ona w istocie czynności, umożliwiające odbywanie w lokalu gier. Nie ma żadnego znaczenia na jakiej podstawie prawnej wykonywała te czynności: czy jako pracownica czy zleceniobiorczyni; istotne jest jedynie, że czyniła to na podstawie umowy zawartej ze skarżącą. Odnośnie tego okazała umowę zlecenia zawartą ze skarżącą 1 czerwca 2019r., która nie została wypowiedziana, oświadczyła też, że pobiera za swe usługi wynagrodzenie. Przy czym podczas przesłuchania 26 czerwca 2019r. oświadczyła, że jest zatrudniona w tym punkcie od około roku, natomiast 30 września 2020r. zeznała, że szukała pracy na przełomie grudnia 2018 r. i stycznia 2019r. i w styczniu 2019r. spotkała się z mężczyzną, który przedstawił jej zakres obowiązków i zostawił klucze do lokalu. Niezależnie jednak od tego, kiedy faktycznie M. N. rozpoczęła pracę dla skarżącej, niewątpliwe jest, że wykonywała ją w dniu kontroli.
Także jedna z osób przebywających w lokalu w dniu kontroli (A. P. – notatka z 26 czerwca 2019r. k-20 akt wyłączonych) zeznała, że odwiedzała go już wcześniej co najmniej dziesięciokrotnie i uzyskiwała wygrane, które były wypłacane przez gotówką przez pracownika obsługi.
Również nieuzasadniony jest zarzut zawarty w uzasadnieniu skargi, jakoby zawarcie umowy najmu lokalu stanowiło przejście zakładu pracy na innego pracodawcę, a M. N. stała się w związku z tym pracownicą najemcy w trybie art. 231 Kp.
Odnośnie tego zauważyć przyjdzie, że M. N. pracowała na umowie zlecenia, a więc cywilnoprawnej, do której przepisów Kp nie stosuje się. Po wtóre, z art. 231 Kp wynika, że znajduje on zastosowanie w przypadku przejścia na innego pracodawcę zakładu pracy lub jego części. Chodzi tu zatem o pewną zorganizowaną strukturę, w skład której mogą - w zależności od konkretnego przypadku - wchodzić nieruchomości, maszyny, urządzenia, prawa własności przemysłowej i zatrudnieni pracownicy albo co najmniej niektóre spośród tych składowych. W przedmiotowej sprawie zawarto zwykłą, nazwaną umowę najmu lokalu, co jasno wynika zarówno z jej oznaczenia, jak i treści. W żaden sposób nie można zatem mówić o przejściu zakładu pracy na inny podmiot.
Faktem jest, że w toku postępowania strona przedstawiła umowę najmu powierzchni zawartą 17 czerwca 2019r. ze spółką E. Sp. z o.o. (karta 148). Odnośnie tego zauważyć należy, że nie jest to umowa z datą pewną, zatem jest to jedynie jeden z wielu dowodów i podlega ocenie w kontekście całego materiału dowodowego. Natomiast z tych innych dowodów wynika, że M. N. pracowała w tym punkcie o wiele wcześniej, niż umowa najmu była zawarta a w dniu kontroli nadal była zleceniobiorczynią skarżącej; również to skarżąca we własnym imieniu zawarła umowę o dostawę energii elektrycznej.
Spełniona została zatem przesłanka pierwsza.
Nie jest tym samym uzasadniony zarzut sformułowany z punkcie pkt. 1. skargi, odnoszący się do naruszenia przepisów ustawy o grach hazardowych poprzez uznanie skarżącej za urządzającą gry.
Jednocześnie z omówionych wyżej powodów nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut z pkt. 3. skargi, gdzie strona zarzuciła organowi, że dopuścił się naruszenia przepisów procesowych przez pominięcie okoliczności wskazujących, że to nie skarżąca była podmiotem urządzającym gry.
Co do przesłanki drugiej, to definicję gier hazardowych zawiera art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 3 i 5 ustawy
Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy, grami hazardowymi są m.in. gry na automatach. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy, grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.
Wreszcie, po myśli art. 2 ust. 5 ustawy, grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.
Odnośnie losowości wypowiedziały się sądy administracyjne, stwierdzając, że o losowym charakterze gry świadczy to, że wpływ na jej wynik ma przypadek, bez względu na to, na jakim etapie gry ma miejsce i jaka jest waga przypadku dla ostatecznego wyniku. Zatem nawet w sytuacji, gdyby rozegranie na danym automacie gry wymagało także zręczności lub wiedzy, to jeśli przypadek ma wpływ na jej wynik będzie to gra losowa.
W kwestii losowości gier dostępnych na automatach w kontrolowanym lokalu wypowiedział się w opinii biegły sądowy (karta 79 i nast. akt). Wskazał w niej, że:
1) automaty te to urządzenia elektroniczne, które przeznaczone były m.in. do rozgrywania gier losowych - grający nie miał realnego wpływu na to w jakiej konfiguracji zatrzymywały się i układały symbole skutkujące wygraną - gry miały charakter losowy. Gracz nie był w stanie przewidzieć rezultatu przeprowadzonej gry, jej wynik nie zależał od umiejętności, zręczności czy refleksu gracza;
2) naciśnięcie klawisza "START" powodowało szybkie wprowadzenie w ruch bębnów imitowanych na ekranie monitora kolorowymi symbolami, a bębny zatrzymywały się samoczynnie bez ingerencji grającego;
3) wyposażenie urządzeń wskazywało na prowadzenie gier o charakterze komercyjnym - warunkiem ich uruchomienia było zakredytowanie przez grającego wybraną kwotą pieniędzy, za którą grający otrzymywał określoną liczbę punktów kredytowych przeznaczonych na prowadzenie gier;
4) na urządzeniach możliwe było uzyskanie wygranych rzeczowe w postaci punktów umożliwiających przedłużenie gry lub rozpoczęcie nowej gry poprzez wykorzystanie wygranych punktów;
5) urządzenia pozwalały na uzyskanie wygranych pieniężnych bezpośrednio za pomocą hoppera pozwalającego wypłacać monety, ponadto umożliwiały realizację wypłat poza automatami, przez obsługę - po uwierzytelnieniu wypłaty kluczem serwisowym.
Z powyższego wynika, że została spełniona także przesłanka druga, tj. hazardowy charakter gier.
Natomiast fakt, że skarżąca nie legitymowała się koncesją, zezwoleniem ani zgłoszeniem nie jest przez nikogo kwestionowany.
Tym samym zasadne jest przyjęcie, że również przesłanka trzecia jest spełniona.
Wskazuje to, że zasadne jest nałożenie na skarżącą kary pieniężnej, przewidzianej w art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy, tj. 100 000 zł od każdego z automatów, a biorąc pod uwagę, że było ich pięć, suma kar wynosi 500. 000 zł, o czym prawidłowo orzekł organ I instancji, a organ odwoławczy decyzję w tę utrzymał w mocy.
Przechodząc do pozostałych zarzutów skargi, w szczególności do zarzutu z pkt. 2, dot. naruszenia przepisów procesowych poprzez nieustalenie, czy na urządzeniach, którymi dysponowała skarżąca przed 17 czerwca 2019r. mogły być rozgrywane gry hazardowe, to jest on nieuzasadniony. Fakt ten nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy, podobnie jak nie ma znaczenia prawnego fakt, czy urządzenia ujawnione w lokalu w dniu kontroli są tymi samymi, które znajdowały się tam przed dniem zawarcia umowy podnajmu. Podstawą faktyczną wymierzenia kary był stan faktyczny, jaki stwierdzono podczas kontroli, sytuacja zastana "tu i teraz", a nie stan historyczny. Zatem okoliczność, na jakich urządzeniach gry były organizowane wcześniej jest zupełnie nieistotna. Natomiast kontrola wykazała niezbicie, że w dniu jej przeprowadzenia w lokalu były urządzane gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez zgłoszenia a podmiotem je urządzającym była skarżąca spółka.
W punkcie 4. skargi strona zarzuciła organowi, że dopuścił się naruszenia przepisów procesowych, co miało nastąpić przez nielegalne przeprowadzenie dowodów, w tym opinii biegłego, bez udziału strony.
Zarzutu tego również Sąd nie podzielił.
Zauważyć bowiem należy, że ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 2383) – dalej powoływana jako O.p., przewiduje otwarty katalog dowodów, gdyż w art. 180 § 1 O.p. stwierdza, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Nadto stosownie do art. 181 O.p. dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku działalności analitycznej Krajowej Administracji Skarbowej, czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe.
Z powyższego jasno wynika, że w postępowaniu prowadzonym w oparciu o przepisy O.p. nie obowiązuje zasada bezpośredniości, gdyż podstawę ustaleń faktycznych w sprawie podatkowej stanowić mogą również dowody przeprowadzone przez inny organ, w innym postępowaniu. Zatem fakt, że strona nie uczestniczyła w przeprowadzania dowodu z opinii biegłego również prawa nie narusza. Podobnie jest z notatką policyjną, która pochodziła z akt postępowania karnego skarbowego.
Podsumowując, organy wykazały spełnienie przesłanek koniecznych dla nałożenia na skarżącą kary na podstawie ustawy, zaś zarzuty skargi okazały się niezasadne. Sąd także nie dopatrzył się, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo. W takim zaś razie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.