III SA/Gd 906/21

III SA/Gd 906/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-06-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Janina Guść
Jolanta Sudoł /przewodniczący/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II GSK 674/23 - Wyrok NSA z 2024-01-18
II GSK 1446/22 - Wyrok NSA z 2023-09-14
VI SA/Wa 1446/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-24
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 14 ust. 1 i 2
Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz, Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w A. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia 11 sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie wycofania z obrotu handlowego produktu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 sierpnia 2021 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania spółki A. S.A. z siedzibą w A. (dalej również jako "spółka A.", "skarżąca spółka" lub "strona skarżąca") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia 9 lipca 2021 r. o wycofaniu z obrotu handlowego produktu pn. [...]- Woda Źródlana Niegazowana o pojemności 1,5 l, oznakowanego: data minimalnej trwałości/identyfikacja partii: 28.05.2022/28.05.2022 03:10 [...]. Producent: A. S.A. ul. [...] A., Zakład Produkcyjny nr [...] w D. ul. [...] D. k. S.", któremu to rozstrzygnięciu nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 28 czerwca 2021 r. w ramach urzędowej kontroli przeprowadzonej przez upoważnionego pracownika Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z., z Marketu B. w Z., pobrano do badań laboratoryjnych zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych (Dz. Urz. UE L 338 z 22 grudnia 2005 r., z późn. zm.) wykazane w sporządzonym z tej czynności protokole nr [...] określone próbki żywności, w tym m.in. 5 próbek wody źródlanej [...] wyprodukowanej przez A. S.A. z siedzibą w A., Zakład Produkcyjny nr [...] w D. (źródło [...] w D.) z partii 28.05.2022/28 03:10 [...]. Z partii przekazanej do sklepu w ilości 42 sztuk pobrano zatem 5 butelek wody 1,5 l. Próbki [...], [...], [...], [...] oraz [...](w postaci przeznaczonych do sprzedaży butelek ww. wody) z regału ekspozycyjnego w sali sprzedaży i przekazano w dniu 29 czerwca 2021 r. do laboratorium Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W.
Badania laboratoryjne wykazały, że jedna z ww. próbek (nr [...]) zawierała bakterie Clostridium redukujące siarczyny (łącznie z przetrwalnikami). W związku z tym bezpośrednio po otrzymaniu w dniu 5 lipca 2021 r. sprawozdań z ww. badań mikrobiologicznych wody źródlanej [...] z Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. pismem z tego samego dnia (nr [...]) przekazał wskazane sprawozdania, zgodnie z właściwością miejscową producenta, to jest do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S., w tym sprawozdanie z badań nr [...] z dnia 5 lipca 2021 r. dotyczące badania próbki nr [...] które wykazało, że w tej właśnie próbce wody źródlanej [...] oznakowanej nr partii 28.05.2022 3:10 [...] stwierdzono bakterie Clostridium redukujące siarczyny (łącznie z przetrwalnikami) w liczbie 1 jtk/50 ml.
Równolegle, w związku ze stwierdzonym zanieczyszczeniem mikrobiologicznym, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. przekazał do Pojedynczego Punktu Kontaktowego w Głównym Inspektoracie Sanitarnym w W. powiadomienie alarmowe nr [...] z dnia 5 lipca 2021 r. w ramach Systemu Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach (RASFF).
Główny Inspektor Sanitarny pismem z dnia 8 lipca 2021 r. polecił tym samym podległym mu jednostkom przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przy współpracy z producentem w celu identyfikacji źródła zanieczyszczenia wody, określenia bezpieczeństwa i zgodności z wymaganiami innych partii tego produktu oraz monitorowanie działań podjętych przez producenta. W piśmie tym wskazywano, że bakterie z rodzaju Clostridium wytwarzają przetrwalniki pozwalające na długotrwałe przebywanie w ekstremalnie niekorzystnych warunkach. Ich obecność w wodzie przy równoczesnej nieobecności E. coli i enterokoków przeważnie świadczy o starym zanieczyszczeniu wody kałem lub skażoną kałem glebą. Przetrwalniki Clostridium są odporne na niekorzystne warunki występujące w środowisku wodnym. Wśród nich czas generacji Clostridium perfringens (laseczka zgorzeli gazowej) jest bardzo krótki i w optymalnej temperaturze wzrost 43-45 stopni C wynosi mniej niż 10 minut. Oznacza to, że co kilka minut liczba rosnących bakterii ulega podwojeniu. Podkreślono, że wody butelkowane mają stosunkowo długie terminy przydatności do spożycia, a ponieważ zwykle są przechowywane w temperaturze pokojowej, może to sprzyjać niekontrolowanemu namnażaniu się drobnoustrojów, zwłaszcza w okresie letnim, gdy temperatury są wysokie.
W konsekwencji w dniu 8 lipca 2021 r. (protokół nr [...]) upoważnieni przedstawiciele Powiatowej Inspekcji Sanitarnej w S. przeprowadzili kontrolę sanitarną interwencyjną w Wytwórni Wód A. S.A. Oddział w D. Podczas kontroli ustalono, że w zakładzie nie ma kwestionowanej partii wody - została sprzedana. Woda została wyprodukowana na III zmianie w godzinach od 22:00 w dniu 27.05.2021 r. (rozpoczęcie zmiany) do 6:00 w dniu 28.05.2021 r. (godzina zakończenia zmiany) w ilości 75.600 szt. butelek ([...]). Do protokołu kontroli dołączono jako jeden z załączników listę dystrybucji (wskazanie obiorców) całej ww. partii wody w ilości 75.600 sztuk butelek, ze wskazaniem ilości przekazanej poszczególnym odbiorcom w dniach od 14 czerwca 2021 r. do 17 czerwca 2021 r. za łączną uzyskaną ze sprzedaży kwotę 28.532,19 zł. Podczas kontroli pobrano 5 próbek z innej partii wody, lecz wyprodukowanej w tym samym dniu tj. dnia 28 maja 2021 r. (protokół pobrania próbek nr [...]) oraz dwie próbki bezpośrednio z ujęcia wody. Wskazano także, iż zakład zlecił przebadanie zakwestionowanej partii wody w laboratorium zewnętrznym.
W dniu 9 lipca 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. podjął decyzję (nr [...]) nakazującą spółce A. wycofanie z obrotu handlowego produktu pn. [...]- woda źródlana niegazowana o pojemności 1,5 l, oznakowanego datą minimalnej trwałości/identyfikacji partii: 28.05.2022/28.05.2022 03:10 [...] oraz przedłożenie do 26 lipca 2021 r. dokumentu potwierdzającego dalsze postępowanie z wycofanymi środkami spożywczymi. Decyzja w zakresie obowiązku wycofania wskazanej wody została opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności.
W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 195 ze zm., dalej jako "p.i.p."), art. 14 ust. 1 i 2, art. 17, art. 19 ust. 1 Rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE L 31/1 z 1 lutego 2002 r. z późn. zm.), art. 138 ust. 1 lit. a) i lit. b) oraz art. 138 ust. 2 lit. g) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin (Dz.Urz. L 95 z 7 kwietnia 2017 r., str. 1), art. 3 ust. 2, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1221 ze zm., dalej jako "u.b.ż.z") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako "k.p.a.").
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. w dniu 5 lipca 2021 r. otrzymał od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. pismo nr [...] wraz ze sprawozdaniem z badań produktu [...]- Woda Źródlana Niegazowana" o pojemności 1,5 l, oznakowanego: data minimalnej trwałości/identyfikacja partii: 28.05.2022/28.05.2022 03:10 [...]. Producent: A. S.A. ul. [...] A., Zakład Produkcyjny nr [...] w D. ul. [...] D. k. S., pobranego przez przedstawicieli powiatowej Inspekcji Sanitarnej w Z. w dniu 28 czerwca 2021 r. w Markecie B. w Z. Z dokumentacji tej wynikało, że na podstawie przeprowadzonych badań laboratoryjnych przez Dział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W., w 1 z 5 próbek badanej partii wody stwierdzono liczbę bakterii Clostridium redukujących siarczyny (łącznie z przetrwalnikami) w 50 ml wody wynoszącą 1 jtk - sprawozdanie z badań nr [...] z dnia 5 lipca 2021 r. (dotyczące próbki nr [...] z butelki wody oznakowanej "28.05.2022 3:10 [...]").
W związku z powyższym w dniu 8 lipca 2021 r. przeprowadzono kontrolę interwencyjną w ww. zakładzie produkcyjnym, w toku której nie stwierdzono jednak na stanie magazynowym kwestionowanej partii wody, która została w całości rozdystrybuowana.
Mając na uwadze powyższe organ podkreślił, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych (Dz. U. z 2011 r., nr 85, poz. 466, dalej jako - "Rozporządzenie z 2011 r.") bakterie Clostridium nie mogą być obecne w 50 ml wody wprowadzonej do obrotu w opakowaniu. Stwierdzenie obecności bakterii Clostridium w 1 z 5 próbek w liczbie 1 jtk w 50 ml badanego produktu świadczy zatem o niezgodności z przytoczonymi kryteriami.
Jednocześnie wskazano, że w dniu 8 lipca 2021 r. do organu wpłynęło w powyższej sprawie powiadomienie alarmowe w ramach systemu RASFF zgłoszone przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. Biorąc zaś pod uwagę Ocenę Ryzyka w ramach systemu RASFF z dnia 19.04.2016 r. opracowaną przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny, sposób przechowywania wody butelkowej, zwykle w temperaturze pokojowej, zwłaszcza w sezonie letnim oraz długi okres jej trwałości, może spowodować niekontrolowane namnożenie się obecnych beztlenowców redukujących siarczyny (Clostridia), co może doprowadzić do zagrożenia zdrowia konsumentów, szczególnie dzieci i osób starszych, dla których zakażenie bakteriami z rodzaju Clostridium może być śmiertelne.
Z tych względów Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., na podstawie art. 138 ust. 2 lit. g) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)Nr 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin (...) nakazał wycofanie z obrotu środka spożywczego.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. wskazał, że podejmując przedmiotową decyzję uwzględnił art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, zgodnie z którym produkty niespełniające wymagań prawa żywnościowego nie mogą być wprowadzone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako żywność, oraz mając na względzie bezpieczeństwo zdrowotne konsumentów i nadrzędną zasadę, że żywność wprowadzana do obrotu musi być bezpieczna.
W dniu 14 lipca 2021 r. w siedzibie Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S. stawił się dyrektor A. S.A., Zakładu Produkcyjnego w D. i zapoznał się z wynikami badań próbek pobranych w zakładzie oraz z ujęcia wody w związku z przeprowadzoną w dniu 8 lipca 2021 r. kontrolą. W zbadanych próbkach nie stwierdzono przekroczeń parametrów mikrobiologicznych (sprawozdania z badań z dnia 12 lipca 2021 r. sporządzone przez Oddział Laboratoryjny Laboratorium Badania Wody i Gleby Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S. nr [...] i nr [...] dotyczące ujęcia wody [...] oraz sprawozdanie z badań z dnia 13 lipca 2021 r. nr [...] zbiorczo ujmujące sprawozdania z badań z dnia 12 lipca 2021 r. nr [...], [...], [...],[...] i [...], gdzie każda próbkę stanowiła butelka wody [...] nr partii odpowiednio: 28.05.2022 6:29 [...], 28.05.2022 6:29 [...], 28.05.2022 6:29 [...], 28.05.2022 6:29 [...] oraz 28.05.2022 6:28 [...].
W dniu 14 lipca 2021 r. spółka A. wniosła odwołanie od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. wskazując, że na podstawie zebranych przez spółkę danych Woda źródlana [...] jest produktem pełnowartościowym i bezpiecznym wobec czego spółka nie zgadza się z otrzymaną decyzją nakazującą wycofanie przedmiotowej partii wody. Jednocześnie wskazano, że w ocenie strony skarżącej, postępuje ona zgodnie z otrzymaną decyzją.
Spółka A. oświadczyła, że "niezwłocznie po otrzymaniu informacji z Państwowej Powiatowej Inspekcji Sanitarnej przystąpiliśmy do weryfikacji wyników mikrobiologicznych dla przedmiotowej partii wyrobu gotowego. Wyniki badań były zgodne z wymaganiami prawnymi w związku z czym nastąpiło zwolnienie do sprzedaży. Wysłaliśmy kontrpróby laboratoryjne do akredytowanego laboratorium zewnętrznego w celu weryfikacji wyników makrobiologicznych w celu oznaczenia Clostridium redukujących siarczyny (łącznie z przetrwalnikami). Badania realizowane przez Laboratorium C. Otrzymane wyniki badań są prawidłowe, zarówno dla kwestionowanej partii, jak również innych partii produktu "[...]- woda źródlana". W dniu 8 lipca przeprowadzona została kontrola interwencyjna w Zakładzie Produkcyjnym w D. Nie stwierdzono nieprawidłowości".
Do odwołania załączono tabelę wyników badań mikrobiologicznych oznaczonych jako wykonane w dniu 28 maja 2021 r. w Laboratorium Zakładowym A. S.A. w D. a dotyczące 2 próbek wody o nazwie asortymentu "[...] 1,5 l 28.06.2022 00:07" oraz 3 sprawozdania z badań przeprowadzonych przez Laboratorium C. dotyczących badania pobranych w dniu 7 lipca 2021 r. próbek dotyczącej wody wyprodukowanej odpowiednio w dniu 27 maja 2022 r. godz. 22:08 (sprawozdanie z dnia 13 lipca 2021 r. nr [...]), w dniu 27 maja 2022 r. godz. 14:23, (sprawozdanie z dnia 13 lipca 2021 r. nr [...]) oraz w dniu 28 maja 2021 r., godz. 06:28 (sprawozdanie z dnia 13 lipca 2021 r. nr [...]). We wszystkich badaniach wskazano, że liczba bakterii Clostridia redukujących siarczyny wynosi 0 na 50 ml.
W wiadomości e-mail z dnia 16 lipca 2021 r. skierowanej do organu pierwszej instancji spółka wskazała, że zakwestionowanie w decyzji partii wody oznakowanej datą minimalnej trwałości 28.06.2022 3:10 w praktyce oznacza, że partia wody [...] 1,5 l, której dotyczy wycofanie obejmuje zakres od 27 maja 2021 r. od godz. 22:00 do 28 maja 2021 r. do godz. 6:00 oraz że na tej podstawie przygotowywana jest lista dystrybucyjna.
Pismem z dnia 26 lipca 2021 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. spółka A. wskazała, ze w związku otrzymaniem decyzji przesyła informacje podsumowujące, to jest, że na podstawie dokumentacji wewnętrznej ustalono, ze wyprodukowano 75 600 sztuk butelek w ramach zakwestionowanej partii wody [...] ustalono, że partia w całości została rozdystrybuowana zgodnie z lista dystrybucyjną oraz, że spółka poinformowała swoich klientów o nakazie wycofania przedmiotowej partii zatem towar jest obecnie wycofany z obrotu handlowego i zabezpieczony u klientów. W piśmie zawarto bilans wycofania, w którym wskazano, że ze 75.600 sztuk klienci wycofali na tamtym etapie łącznie 5.244 sztuki.
Następnie w uzupełnieniu odwołania zawartym w piśmie z dnia 28 lipca 2021 r. spółka A. wniosła o uwzględnienie w sprawie, że w dniu 22 lipca 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. wydał orzeczenie nr [...] stwierdzające m.in. w oparciu o sprawozdanie z badań z dnia 13 lipca 2021 r. nr [...], że próbki wody [...] wyprodukowane w zakładzie produkcyjnym nr [...] w D. "28.05.2022 6:29 [...], 28.05.2022 6:29 [...], 28.05.2022 6:29 [...], 28.05.2022 6:29 [...] oraz 28.05.2022 6:28 [...]" spełniają kryteria bezpieczeństwa żywności. Wnosząc o uznanie orzeczenia nr [...] do sprawozdania z badań nr [...] z dnia 13.07.2021 r. próbek wody źródlanej [...] przeprowadzonych w Laboratorium Badania Żywności Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S., tj. innego akredytowanego laboratorium, potwierdzającym spełnienie kryteriów mikrobiologicznych dla wody [...] spółka A. zakwestionowała wyniki badań mikrobiologicznych próbki przedstawionej w sprawozdaniu nr [...] z dnia 5 lipca 2021 r. przez Dział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W.
Decyzją z dnia 11 sierpnia 2021 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o wycofaniu partii produktu z obrotu.
Odnosząc się do zakwestionowania przez spółkę A. sprawozdania nr [...] z dnia 5 lipca 2021 r. z badań przeprowadzonych w Dziale Laboratoryjnym Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W., organ podkreślił, że powyższe laboratorium posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji na wykrywanie i oznaczanie ilościowe przetrwalników beztlenowców redukujących siarczyny (Clostridium) zgodnie z normą PN-EN 26461-2:2001 "Jakość wody. Część 2: Metoda filtracji membranowej". Spółka, w ocenie organu, nie przedstawiła żadnych dowodów, które mogłyby stanowić uzasadnienie dla podważania kompetencji laboratorium, czy wyniku przeprowadzonej analizy.
Próbki kwestionowanej wody źródlanej niegazowanej [...] zostały pobrane do badań żywności w ramach urzędowej kontroli. Uzyskany wynik dla próbki wody [...] oznakowanej datą minimalnej trwałości/identyfikacja partii: 28.05.2022/28.05.2022 03:10 [...] był podstawą dalszych działań Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S., w tym wydania zaskarżonej decyzji z dnia 9 lipca 2021 r., a także działań innych organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej podjętych w efekcie powiadomienia alarmowego wydanego w ramach Systemu Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach (RASFF), sporządzonego przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 2011 r. bakterie Clostridium nie mogą być w ogóle obecne w 50 ml wody wprowadzonej do obrotu w opakowaniu. Stwierdzenie zatem obecności bakterii Clostridium w przeprowadzonym badaniu świadczyło o niezgodności z przytoczonymi kryteriami.
Organ ocenił, że podjęte w sprawie działania, w tym nakaz wycofania z obrotu handlowego zakwestionowanej partii produktu są proporcjonalne do zagrożenia stwarzanego przez zanieczyszczony środek spożywczy. Dla uzasadnienia ryzyka stwarzanego przez zanieczyszczenie środków spożywczych bakteriami z rodzaju Clostridium, organ przytoczył informacje pozwalające zrozumieć i ocenić ryzyko związane z tym zanieczyszczeniem. W tym zakresie wskazano, że Clostridium redukujące siarczyny to bakteria, która obok Escherichia coli i enterokoków, jest wskaźnikiem kałowego zanieczyszczenia wody. Występuje powszechnie w glebie i w ściekach oraz w przewodzie pokarmowym ludzi i zwierząt ciepłostałych. Wśród rodzaju Clostridium dużą rolę w zanieczyszczeniu wody odgrywa Clostridium perfringens (laseczka zgorzeli gazowej). Clostridium perfringens jest gram-dodatnią, ściśle beztlenową, przetrwalnikującą laseczką, rosnącą w zakresie temperatur od 15 do 50°C, oraz w pH 5,5-8,0. Może ona wywoływać zakażenie skóry i tkanki podskórnej oraz zakażenia ran głębokich pod postacią zgorzeli gazowej. Niektóre szczepy, które dodatkowo posiadają zdolność wytwarzania enterotoksyny (CPE), powodują zatrucia pokarmowe, biegunkę poantybiotykową oraz tzw. biegunki sporadyczne. Dla człowieka szczególnie niebezpieczne są bakterie Clostridium perfringens typu A. Czynnikiem determinującym toksyczność Clostridium perfringens typu A jest enterotoksyna. Jest ona opisywana jako jeden z najczęstszych czynników zatruć pokarmowych na świecie. Synteza toksyny odbywa się w komórce bakteryjnej w formie wegetatywnej, jednak do uwolnienia samej enterotoksyny dochodzi w wyniku lizy komórki i uwalniania przetrwalników w jelicie cienkim i grubym. Zatrucia objawiają się wystąpieniem biegunki z towarzyszącymi jej nudnościami oraz bólami brzucha występującymi najczęściej od 12 do 18 godzin od spożycia żywności bądź wody zanieczyszczonej Clostridium perfringens. Bakterie z rodzaju Clostridium wytarzają przetrwalniki pozwalające na długotrwałe przebywanie w ekstremalnie niekorzystnych warunkach. Ich obecność w wodzie przy równoczesnej nieobecności E. coli i enterokoków, przeważnie świadczy o starym zanieczyszczeniu wody kałem lub skażoną kałem glebą. Przetrwalniki Clostridium są odporne na niekorzystne warunki występujące w środowisku wodnym. Posiadają one względnie dużą odporność na promieniowanie UV, skrajne temperatury, pH, a także chlor. Czas generacji C perfringens jest bardzo krótki i w optymalnej temperaturze wzrostu 43-45°C wynosi mniej niż 10 minut. Oznacza to, że co kilka minut liczba rosnących bakterii ulega podwojeniu Szacuje się, że w Stanach Zjednoczonych Ameryki Clostridium perfringens jest najczęstszą przyczyną chorób przenoszonych przez żywność, stanowiąc 10% przypadków. Badania prowadzone w Finlandii w latach 1975-1999 wykazały, że bakterie Clostridium perfringens były odpowiedzialne za 20% wszystkich zachorowań mających źródło w żywności. W latach 1988-1995 bakterie Clostridium perfringens: były także jednym z głównych czynników zatruć pokarmowych w Norwegii. Bakterie z rodzaju Clostridium wykrywane były w żywności, między innymi w mięsie, przyprawach, ale również w wodzie. Możliwość transmisji Clostridium dfficile z bieżącą wodą wykazano w badaniach. Ponieważ zatem wody butelkowane są środkami spożywczymi o stosunkowo długich terminach przydatności do spożycia, a także zazwyczaj przechowywanymi w temperaturze pokojowej, może to sprzyjać niekontrolowanemu namnażaniu się drobnoustrojów, zwłaszcza w okresie letnim. Organ podkreślił jednocześnie że nie mniej istotnym aspektem indukującym szczególną ostrożność są konsumenci, któremu dedykowana jest woda "[...]", czyli dzieci, kobiety w ciąży i matki karmiące. Są to bowiem prócz osób w podeszłym wieku, grupy konsumentów szczególnie wrażliwych żywieniowo.
Odnosząc się do wniosku strony zawartego w odwołaniu, tj. uznania orzeczenia nr [...] do sprawozdania nr [...] z dnia 13 lipca 2021 r. z badań 5 próbek wody źródlanej niegazowanej [...] przeprowadzonych w Laboratorium Badania Żywności Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S., a także 3 próbek zbadanych w Laboratorium C. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że są one ważne i potwierdzają czystość zbadanych próbek. Pokreślił jednak, że z tych ośmiu zbadanych w akredytowanych laboratoriach próbek, tylko jedna opisana w sprawozdaniu z badań nr [...] z dnia 13 lipca 2021 r. pochodziła z kwestionowanej partii, i to z pierwszych minut produkcji (22:08). Kierując się wiedzą o braku równomierności rozmieszczenia mikroorganizmów w żywności i wysokiego ryzyka dla zdrowia konsumentów powodowanego przez bakterie z rodzaju Clostridium, pozytywny wynik badania próbki z godziny 22:08 wobec negatywnego wyniku próbki z godziny 3:10 nie pozwalał zdaniem organu na zmianę oszacowania ryzyka na bardzo niskie dla całej partii wytworzonej pomiędzy godzinami 22:00 dnia 27 maja 2021 r. a godziną 6:00 dnia 28 maja 2021 r.
[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że działania prowadzone w zakładzie, w tym analizy mikrobiologiczne w ramach badań własnych, przeprowadzone w akredytowanym laboratorium badania próbek wody z partii sąsiednich do kwestionowanej, a także pozytywny wynik kontroli sanitarnej z dnia 8 lipca 2021 r. stawiają w korzystnym świetle przedsiębiorcę działającego na rynku spożywczym - spółkę A. Podstawowym zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie zdrowia publicznego jest jednak nadzór nad jakością zdrowotną żywności i żywienia i podjęte działania, w tym zaskarżona decyzja wynikały wprost z przywołanych przepisów obowiązujących w obszarze bezpieczeństwa żywności.
Reasumując wskazano, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia 9 lipca 2021 r. spełniała wymagania zarówno prawa materialnego, jak też proceduralnego, zważywszy, że organ wydając zaskarżoną decyzję w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz kierował się wiedzą w zakresie ryzyka wynikającego z zanieczyszczeń mikrobiologicznych żywności i ich wpływu na bezpieczeństwo człowieka.
Spółka A. zakwestionowała opisaną wyżej decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie tej decyzji wraz poprzedzającą ją decyzją organu nadzoru sanitarnego pierwszej instancji.
Podniesione w skardze zarzuty objęły:
1) naruszenie art. 77 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niezbadanie istoty sprawy pod względem faktycznym i prawnym, rozpatrzenie sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności oraz wadliwej ocenie materiału dowodowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy,
3) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej,
4) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego oraz nie ocenił całego materiału dowodowego odnośnie naruszeń opisanych w decyzji.
W oparciu o art. 106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona skarżąca wniosła o dopuszczenie przez Sąd dowodów z dołączonych do skargi 4 sprawozdań z badań laboratoryjnych przeprowadzonych w Laboratorium C., akredytowanym w rozumieniu art. 78 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności, których wyniki dotyczą próbek z dnia 28 maja 2021 r. z godz. 1:52 (1 próbka), z godz. 2:59 (dwie próbki) oraz z godz. 6:14 (jedna próbka), a zatem bardzo zbliżonych czasem wytworzenia do próbki z godziny 3:10, badanie której było podstawą wydania rozstrzygnięcia o wycofaniu całej partii wody z obrotu.
Spółka zaznaczyła, że przedstawienie przedmiotowych wyników nie było możliwe na wcześniejszym etapie postępowania, ponieważ zdołała pozyskać próbki zbliżone czasem do wytworzenia próbki z godziny 3:10 dopiero wycofując produkty z rynku i odbierając je od dostawców.
Skarżąca wskazała, że jej zdaniem organy niewłaściwie dokonały oceny ryzyka zagrożenia produktu, na podstawie której to oceny podjęta została decyzja nakazująca wycofanie całej partii wody z obrotu handlowego. W ocenie skarżącej przy klasyfikacji ryzyka, jakie może spowodować zakwestionowana woda źródlana [...] organy nie wzięły pod uwagę faktycznej ilości bakterii oraz faktu, że wykryta została wyłącznie w jednej z pięciu próbek wody. Ponadto w przedmiotowej partii wody nie stwierdzono obecności innych bakterii (np. E. coli i enterokoków kałowych), które są wskaźnikami zanieczyszczenia wody - obok bakterii z rodzaju Clostridium. Nie został zdiagnozowany gatunek, do którego należała wykryta bakteria z rodzaju Clostridium, co jest istotne, przy szacowaniu ryzyka związanego z tym zanieczyszczeniem. Rodzaj ten obejmuje ok. 200 gatunków drobnoustrojów powszechnie występujących w glebie oraz w przewodzie pokarmowym (również człowieka), w nadrządach rodnych kobiet oraz w wodzie i ściekach.
Mając na uwadze powyższe zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 77 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niezbadanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym, rozpatrzenie sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Powyższe uchybienia stanowią jednocześnie, w ocenie strony skarżącej, o naruszeniu art. 7, art. 8, i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, albowiem miał tu miejsce całkowity brak staranności organu w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Tym samym wobec stwierdzenia przez organ, że strona w jego ocenie nie przedłożyła środków dowodowych skutecznie kwestionujących wynik badań przeprowadzonych w Dziale Laboratoryjnym we W. nr [...] z dnia 5 lipca 2021 r., powinien on zdaniem skarżącej spółki sam przeprowadzić dodatkowe badania, czego nie uczynił. Ciężar dowodu w postepowaniu prowadzonym w oparciu o k.p.a. spoczywa bowiem na organie administracji i jak wskazano w orzecznictwie "nie może on oczekiwać, że to strona powinna przedstawić wszystkie dowody na poparcie swoich oświadczeń".
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W uzasadnieniu wniesionej odpowiedzi, podkreślono, że w zaskarżonej decyzji organ szczegółowo przedstawiiono konsekwencje zdrowotne, która może wywołać wykryta w jednej z badanych próbek bakteria. Zgodnie zaś z obowiązującą normą dopuszczalna ilość wskazanej bakterii w próbce to 0 jtk na 50 ml wody.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia 3 listopada 2021 r. spółka A. wystąpiła do Sądu o przeprowadzenie dowodu na podstawie art. 106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dołączonych do wskazanego pisma kolejnych 5 sprawozdań z badań laboratoryjnych przeprowadzonych w Laboratorium C. akredytowanym w rozumieniu art. 78 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności, których wyniki dotyczą próbek z dnia 28 maja 2021 r. z godziny: 03:06, 03:08, 03:10, 03:25 oraz 03:33. Strona skarżąca wskazała, że dopiero teraz mogła przeprowadzić badania, gdyż próbki pochodzą z produktów zwróconych przez odbiorcę B. po zakończeniu postępowania administracyjnego, to jest dopiero w dniu 15 września 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 września 2021 r. (nr [...]), którą utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia 9 lipca 2021 r. (nr [...]), nakładającą na skarżącą spółkę nakaz wycofania z obrotu jednej partii wody źródlanej [...] 1,5 l, (wyprodukowanej w czasie od godz. 22:00 w dniu 27 maja 2021 r. do godz. 6:00 w dniu 28 maja 2021 r. w należącym do niej Zakładzie Produkcyjnym nr [...] w D.) oraz nakaz przedłożenia dokumentu potwierdzającego dalsze postępowanie z wycofanymi środkami spożywczymi. Decyzja w zakresie obowiązku wycofania wskazanej wody została opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności.
Na wstępie trzeba podkreślić, że kwestionowane przez skarżącą w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcia stanowią reakcję organów inspekcji sanitarnej na zagrożenie w zakresie bezpieczeństwa żywności, które stwierdzono w oparciu o przeprowadzone wyrywkowo badania mikrobiologiczne 5 próbek wody z ww. partii wody (próbki pobrane w dniu 28 czerwca 2021 r. ze sklepu B. w Z. (jednego z odbiorców wody [...]) spośród których próbka wody wyprodukowanej o godz. 3:10 w dniu 28 maja 2021 r. zawierała bakterie z rodzaju Clostridium. Powyższe stwierdzono na podstawie sprawozdania z badań nr [...] z dnia 5 lipca 2021 r. wykonanego przez Dział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W.
Sprawozdanie to, dotyczące badania próbki nr [...] jednoznacznie wykazało, że w tej próbce wody źródlanej [...] oznakowanej nr partii 28.05.2022 3:10 [...] stwierdzono bakterie Clostridium redukujące siarczyny (łącznie z przetrwalnikami) w liczbie 1 jtk/50 ml.
Ponadto, w ocenie Sądu, ważne przy tym pozostaje, że zapadłe w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wydano w związku ze zgłoszeniem do systemu wczesnego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i paszach (RASFF) w dniu 5 lipca 2021 r. powiadomienia alarmowego nr [...] dotyczącego wykrycia w oparciu o wyżej wskazane badanie mikrobiologiczne wystąpienia bakterii Clostridium w jednej z próbek wody [...] ze wskazanej powyżej partii wody.
System RASFF jest zaś systemem pomocy i współpracy administracyjnej, który pozwala na szybkie i powszechne powiadomienie członków tego sytemu z obszaru UE o wystąpieniu ryzyka dla zdrowia związanego m.in. z konkretną żywnością.
Analiza okoliczności faktycznych i prawnych sprawy w pełni uzasadnia, zdaniem Sądu, prawidłowość podjętych przez organy inspekcji sanitarnej rozstrzygnięć, które stanowią adekwatną do zdarzenia i zgodną z prawem odpowiedź tych organów na zagrożenie bezpieczeństwa żywności, a tym samym, co istotne - zdrowia publicznego.
Sąd nie podziela tym samym stanowiska skarżącej spółki, aby organy inspekcji sanitarnej wobec stwierdzonego zanieczyszczenia jednej z próbek bakteriami Clostridium błędnie oceniły zagrożenie związane z tym zanieczyszeniem dla zdrowia i życia ludzi. Podkreślenia bowiem wymaga, że wynik badania próbki nr [...] czego nie kwestionuje też skarżąca spółka - był dodatni. Jak zaś zostanie wykazane poniżej, nie ma takiej ilości bakterii Clostridium, która wykryta w wodzie byłaby akceptowalna i przez to, nie tamowała dopuszczenia do obrotu, a następnie do spożycia zanieczyszczonej tego rodzaju bateriami wody. Skarżąca spółka na etapie postępowania administracyjnego nie dokonała zaś skutecznego podważenia wyniku tego badania, ani też podważenia kompetencji przeprowadzającego je laboratorium.
Mając na uwadze priorytet jakim jest zdrowie i życie ludzi, organy inspekcji sanitarnej miały niewątpliwie obowiązek działać w sprawie szybko. Prawidłowości tego działania nie mogą zatem podważyć przedstawiane przez skarżącą spółkę na etapie postępowania przed sądem administracyjnym, kolejne próbki badań wody z zakwestionowanej partii, które nie wykazują zanieczyszczenia bakterią Clostridium. Jak podnosi skarżąca spółka, i co potwierdzają też przedłożone akta sprawy, w chwili wydania decyzji obu instancji, strona skarżąca nie była w posiadaniu wody z zakwestionowanej partii, ponieważ jej całość została już wcześniej rozdysponowana do umówionych klientów.
Następcze badania wody, nie mogą zatem prowadzić do skutecznego zakwestionowania dokonanej przez organy inspekcji sanitarnej oceny ryzyka i zagrożenia dla zdrowia w chwili pozyskania wyniku badania wskazującego na wystąpienie bakterii Clostridium w jednej z próbek wody, jak też podjętych przez organy działań. Z tych względów, nie mogły zostać uwzględnione wnioski dowodowe pełnomocnika skarżącej spółki o włączenie sprawozdań z badań laboratoryjnych wody wskazanych w skardze (3 w zakresie kwestionowanej partii i jedna dotycząca następnej partii) oraz w piśmie procesowym z dnia 3 listopada 2021 r. (5 próbek wody z kwestionowanej partii), jako uzupełniających dowodów w sprawie, o których mowa w art. 106 § p.p.s.a.
Celem przeprowadzanego przez organy postępowania nie było bowiem ustalenie czy cała partia wody lub jaka jej część była zanieczyszczona, ale czy wobec stwierdzenia, że w jednym badaniu wody wynik na zawartość bakterii (Clostridium) był pozytywny, uprawniało to do przyjęcia przez organy inspekcji sanitarnej wystąpienia istotnego zagrożenia. Mając na uwadze - cel - przeprowadzenia przedmiotowego postępowania jakim była ochrona zdrowia publicznego, na tak postawione pytanie, należy zdaniem Sądu, odpowiedzieć twierdząco, zważywszy również, że na etapie postępowania administracyjnego skarżąca spółka nie przedłożyła dowodów mogących wpłynąć na odmienną ocenę ryzyka dla zdrowia pozostawienia partii wody w obrocie handlowym. Na tym etapie procedowania, w ocenie Sądu, prawidłowo zidentyfikowano zagrożenie, a mianowicie, że część wody z oznaczonej partii może być zanieczyszczona bakteriami, a także dokonano właściwej oceny ryzyka.
Przed przystąpieniem do dalszych rozważań, podnieść należy, że celem unijnej polityki w zakresie bezpieczeństwa żywności jest ochrona zdrowia i interesów konsumentów oraz jednoczesne zagwarantowanie niezakłóconego działania jednolitego rynku. Aby osiągnąć ten cel, Unia Europejska zapewnia określenie i przestrzeganie norm kontroli w zakresie higieny żywności i produktów żywnościowych, zdrowia i dobrobytu zwierząt, zdrowia roślin oraz zapobiegania zagrożeniu zanieczyszczenia substancjami zewnętrznymi. Polityka Unii Europejskiej w tym zakresie prowadzona jest w myśl zasady "od pola do stołu", gwarantując tym samym bezpieczeństwo artykułów spożywczych i produktów żywnościowych sprzedawanych w EU na wszystkich etapach łańcucha produkcji i dystrybucji. Podejście to obejmuje zarówno produkty żywnościowe produkowane w Unii Europejskiej, jak i artykuły importowane z krajów trzecich.
Art. 169 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przewiduje, że Unia przyczynia się do osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony konsumenta. Swobodny przepływ bezpiecznej i dobrej dla zdrowia żywności to zasadniczy aspekt rynku wewnętrznego, w istotny sposób przyczyniający się do zdrowia obywateli oraz mający wpływ na ich interesy społeczne i ekonomiczne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 maja 2022 r., II SA/Gd 77/22).
Materialnoprawną podstawę wskazanych decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia stanowiącego zasadniczy trzon tzw. General Food Law oraz przepisy ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 2021 ze zm., dalej jako "u.b.ż."). Jednym z podstawowych aktów prawnych w zakresie bezpieczeństwa żywności jest bowiem rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności i pasz (Dz.U.UE.L.2002.31.1, zwane dalej - "rozporządzeniem 178/2002"), zgodnie z którym bezpieczeństwo żywności należy zapewnić na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania, dystrybucji żywności i pasz (zgodnie z zasadą "od pola do stołu").
Przepisy powyższego rozporządzenia stanowiły wzorzec normatywny dla oceny przesłanek zastosowania działań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa żywności w związku z wykryciem w jednej z próbek partii wody źródlanej znajdującej się już w obrocie handlowym - bakterii Clostridium.
Woda stanowi bowiem środek spożywczy w rozumieniu art. 2 rozporządzenia 178/2002. Dla celów wskazanego rozporządzenia "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza bowiem jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać. "Środek spożywczy", o którym mowa w art. 2 rozporządzenia 178/2002 obejmuje napoje, gumę do żucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do żywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki. Definicja ta obejmuje wodę zgodną z normami określonymi zgodnie z art. 6 dyrektywy 98/83/WE i bez uszczerbku dla wymogów dyrektyw 80/778/EWG i 98/83/WE.
Stosownie do powołanego przez organy w rozpoznawanej sprawie art. 14 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzany na rynek. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 2 rozporządzenia środek spożywczy jest uznawany za niebezpieczny, jeżeli uważa się, że:
a) jest szkodliwy dla zdrowia,
b) nie nadaje się do spożycia przez ludzi.
Podczas podejmowania decyzji, że dany środek spożywczy jest niebezpieczny, należy mieć na względzie:
a) zwykłe warunki korzystania z żywności przez konsumenta oraz wykorzystywania jej na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji, oraz
b) informacje przeznaczone dla konsumenta, z uwzględnieniem informacji na etykiecie oraz inne informacje zwykle dostępne dla konsumenta dotyczące unikania konkretnych negatywnych skutków dla zdrowia związanych z daną żywnością lub rodzajem żywności (ust. 3).
Podczas podejmowania decyzji, że środek spożywczy jest szkodliwy dla zdrowia, należy mieć na względzie:
a) nie tylko prawdopodobne natychmiastowe i/lub krótkotrwałe i/lub długofalowe skutki tej żywności dla zdrowia spożywającej jej osoby, ale także dla następnych pokoleń;
b) ewentualne skutki skumulowania toksyczności;
c) szczególną wrażliwość zdrowotną określonej kategorii konsumentów, jeżeli środek spożywczy jest przeznaczony dla tej kategorii konsumentów (ust. 4).
Podczas podejmowania decyzji, że środek spożywczy nie nadaje się do spożycia przez ludzi, należy mieć na względzie, czy środek spożywczy nie może być spożywany przez ludzi stosownie z jego przeznaczeniem z powodu zanieczyszczenia, zarówno przez czynniki obce jak i w inny sposób, czy też z powodu gnicia, psucia się lub rozkładu (ust. 5).
Żywność zgodna ze szczegółowymi przepisami wspólnotowymi regulującymi bezpieczeństwo żywności jest uważana za bezpieczną pod względem czynników objętych szczegółowymi przepisami Wspólnoty (ust. 7).
Dodatkowo wskazać można, że zgodnie z art. 14 ust. 8 rozporządzenia 178/2002, zgodność żywności ze szczegółowymi przepisami mającymi do niego zastosowanie nie powinna powstrzymać właściwych władz przed podjęciem stosownych środków w celu nałożenia ograniczeń dotyczących wprowadzenia jej na rynek lub zażądania wycofania go z rynku, jeżeli istnieją podstawy, aby podejrzewać, iż pomimo takiej zgodności, ten środek spożywczy jest niebezpieczny.
W sytuacji, gdy zjawisko, produkt lub działanie może stanowić potencjalne zagrożenie, zidentyfikowane w ramach naukowej i obiektywnej oceny, jeżeli taka ocena nie pozwala na określenie z wystarczającą pewnością tego zagrożenia dokonując oceny środka spożywczego z punktu widzenia jego bezpieczeństwa dla ludzi, należy kierować się zasadą ostrożności, określoną w art. 7 rozporządzenia 178/2002.
Z powyższymi rozwiązaniami koresponduje obowiązująca na terenie RP ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia ("u.b.ż."), która w art. 3 ust. 1 i 2 stanowi, że żywnością (środkiem spożywczym) jest każda substancja lub produkt w rozumieniu art. 2 rozporządzenia 178/2002 oraz że produkty niespełniające wymagań prawa żywnościowego nie mogą być oznakowane i wprowadzone do obrotu na terytorium RP jako żywność.
W art. 6 ust. 1 cyt. ustawy wskazano przy tym, że określone w dziale II ustawy "wymagania zdrowotne" wprowadzono na zasadzie wdrożenia do systemu krajowego dyrektyw i rozporządzeń UE dotyczących bezpieczeństwa żywności.
Na gruncie ustawodawstwa krajowego, kryteria uznania środka za szkodliwy dla zdrowia i życia człowieka określa zatem art. 3 ust. 3 pkt 44 ustawy u.b.ż. wskazując, że jest to środek spożywczy, którego spożycie w warunkach normalnych i zgodnie z przeznaczeniem może spowodować negatywne skutki dla zdrowia lub życia człowieka, w szczególności, jeżeli:
a) nie spełnia wymagań zdrowotnych określonych w dziale II,
b) zawiera:
- substancje zanieczyszczające lub zanieczyszczenia mikrobiologiczne w ilościach przekraczających dopuszczalne poziomy określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej oraz inne zanieczyszczenia,
- pozostałości skażeń promieniotwórczych w ilościach przekraczających poziomy określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej ,
- weterynaryjne produkty lecznicze w ilościach przekraczających dopuszczalne poziomy lub zabronione określone w rozporządzeniach Unii Europejskiej ,
- inne substancje szkodliwe dla zdrowia lub życia człowieka określone w przepisach Unii Europejskiej.
Obowiązującym aktem prawnym, który określa szczegółowe wymagania jakim powinna odpowiadać woda źródlana dopuszczona do obrotu, w tym wymagania mikrobiologiczne i maksymalne dopuszczalne poziomy naturalnych składników mineralnych tych wód określa Rozporządzanie Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych rod mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych (Dz.U. z 2011 r. nr 85, poz. 466, dalej jako - "rozporządzenie z 2011 r."). Wskazany akt normatywny określa zatem dopuszczalne wskaźniki zanieczyszczeń wody w zakresie bakterii czy określonych pierwiastków (m.in. metali), które mogą występować w niej także naturalnie, w ilości, którą prawodawca uznał za przekraczającą pułap szkodliwości dla zdrowia.
Stosownie do § 4 ust. 5 cyt. rozporządzenia woda wprowadzana do obrotu w opakowaniu musi spełniać wymagania mikrobiologiczne określone w § 4 ust. 3 pkt 1, który stanowi, że badania mikrobiologiczne mają na celu wykluczenie obecności:
a) pasożytów i drobnoustrojów chorobotwórczych,
b) bakterii z grupy coli w 250 ml w temperaturze 37°C,
c) Escherichia coli w 250 ml w temperaturze 44,5°C,
d) paciorkowców kałowych w 250 ml,
e) Clostridia redukujących siarczyny (łącznie z przetrwalnikami) w 50 ml,
f) Pseudomonas aeruginosa w 250 ml.
Na tej podstawie orzekające w sprawie organy inspekcji sanitarnej zasadnie przyjęły, że jedyny dopuszczalny wskaźnik zanieczyszczeń w zakresie obecności baterii Clostridium redukujących siarczyny (łącznie z przetrwalnikami) w wodzie źródlanej dopuszczonej do obrotu wynosi 0.
Zgodnie bowiem z wolą prawodawcy - każda ilość wskazanej baterii - bez rozróżnienia jej gatunku, ani współwystępowania z innymi bakteriami, została uznana za szkodliwą dla zdrowia. Skoro zaś taka regulacja prawna jest obowiązująca, organy inspekcji sanitarnej nie muszą się szczegółowo koncentrować się na kwestii czy wykrycie przedmiotowej bakterii zagraża zdrowiu. W realiach niniejszej sprawy ocena ryzyka zagrożenia została przez organy dokonana prawidłowo. Wbrew oczekiwaniom skarżącej spółki powinna ona skutkować wycofaniem całej partii wody. Przede wszystkim organy inspekcji sanitarnej odwołując się do uzasadnienia powiadomienia alarmowego z sytemu RASFF, a także wskazanych konkretnych badań naukowych, słusznie podniosły, że nawet niewielka ilość bakterii tego rodzaju w sprzyjających warunkach, w tym w szczególności związanych ze wzrostem temperatury może się szybko namnażać w wodzie. Wykrytej w 50 ml wody ilości bakterii już nawet na poziomie 1 jtk nie można zatem bagatelizować. Wyjaśniono przy tym, że niektóre z baterii Clostridium mogą powodować poważne zatrucia pokarmowe (nawet zatrucia śmiertelne), co jak zasadnie zauważono może być szczególnie niebezpieczne biorąc pod uwagę wrażliwe grupy odbiorców, którym dedykowana jest woda [...] a więc dzieci, w tym niemowlęta, kobiety w ciąży i kobiety karmiące. Oceniając stopień ryzyka uwzględniono także fakt nierównomiernego rozmieszczenia mikroorganizmów w wodzie, co uzasadniało wycofanie całej partii, jako stwarzającej potencjalne zagrożenia dla zdrowia.
Organy inspekcji sanitarnej dysponując sprawozdaniem z badania laboratoryjnego nr [...] z dnia 5 lipca 2021 r. sporządzonym przez Dział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W., nie mogły zatem wskazanego dowodu na obecność bakterii zbagatelizować, ani tym bardziej zignorować. Nie mogły zachowywać się biernie.
Wbrew ocenie skarżącej spółki, w sprawie nie doszło przy tym do naruszenia przepisów proceduralnych w zakresie postępowania wyjaśniającego. Organy inspekcji sanitarnej dysponując już jednym pozytywnym wynikiem badania były, w ocenie Sądu, nie tylko uprawnione, ale zobligowane do podjęcia szybkich działań o charakterze prewencyjnym. Trzeba podkreślić, że równolegle organy podjęły czynności mające na celu ustalenie czy skażenie wody było związane z ujęciem wody lub wynikało z warunków panujących w zakładzie produkcyjnym i czy zostało wyeliminowane. Działania te wykazały, że woda z ujęcia nie jest skażona, podobnie jak kolejne badania nowych partii wody, które nie wykazały zanieczyszczenia bakterią. W toku przeprowadzonej kontroli podkreślono wzorowe działania skarżącej spółki zmierzające do ustalenia powodu wykrytego zanieczyszczenia oraz potwierdzono brak skażenia bakteriami źródła wody, prawidłowe pod względem sanitarnym warunki w zakładzie i funkcjonowania samej linii produkcyjnej.
Gdyby aktualnie przypuszczać, że zanieczyszczenie wody mogło mieć charakter incydentalny, to na samym etapie wykrycia zanieczyszczenia wody niebezpieczną dla zdrowia bakterią, konieczne było podjęcie szybkich działań prewencyjnych. Niewątpliwie istniało uzasadnione ryzyko, że poza zbadaną próbką w partii wody wyprodukowanej na nocnej zmianie z 27 na 28 maja 2021 r. mogło dojść do zanieczyszczenia wody także w innych butelkach, uwzględniając między innymi fakt nierównomiernego rozmieszczania się mikroorganizmów w żywności. Skoro zaś ze względów bezpieczeństwa woda butelkowana może być przedmiotem obrotu tylko jeżeli - w ogóle nie zawiera żadnych bakterii - z rodzaju Clostridium redukujących siarczyny, zdaniem Sądu, prawidłowo orzeczono nakaz wycofania z obrotu tej partii wody, z której pochodziła próbka, która po przebadaniu dała wynik dodatni na obecność tej baterii.
W tym miejscu trzeba podkreślić, że podjęte przez organy inspekcji sanitarnej działanie w postaci wycofania z obrotu ww. partii wody w pełni zrealizowało - cele - do których powoływane są te organy.
Z przepisu art. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 195 ze zm., dalej jako - "ustawa") wynika bowiem, że Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru m. in. nad warunkami zdrowotnymi żywności oraz żywienia w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych.
Wykonywanie tych zadań polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej (art. 2 ustawy).
Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy m. in. kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących higieny środowiska, a zwłaszcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, gleby, wód i innych elementów środowiska w zakresie ustalonym w odrębnych przepisach (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy).
Wykonując swoje ustawowe zadania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. ustalił, że woda pobrana do badań w dniu 28 czerwca 2021 r. z butelki wody [...] z oznaczonej partii wyprodukowanej w zakładzie w D. k. S. pomiędzy 22:00 w dniu 27 maja 2021 r. a 6:00 w dniu 28 maja 2021 r. co do jednej z próbek (z godz. 3:10) wykazała zanieczyszczenie bateriami Clostridium redukującymi siarczyny, o czym niezwłocznie poinformował właściwego z uwagi na położenie zakładu, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. Działanie to skutkowało następnie podjęciem działań prewencyjnych przez właściwy organ sanitarny. W świetle przytoczonych powyżej przepisów prawa nawet najmniejsze zanieczyszczenie wody butelkowanej bakteriami Clostridium powoduje niemożność pozostawania tego rodzaju wody w obrocie handlowym jako uznanej za szkodliwą dla zdrowia, ponieważ w sprzyjających warunkach środowiskowych bakterie mogą się znacznie namnożyć powodując wystąpienie chorób przewodu pokarmowego, w tym silnych zatruć.
Nie może więc budzić najmniejszych wątpliwości, że przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego mieści się w zakresie zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej, która jest zobowiązana do sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego w zakresie przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i dotyczące wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Sąd ponownie wskazuje, że dysonowanie jednym badaniem wody o wyniku dodatnim było wystarczające dla dokonania przez organ oceny, że istniało duże ryzyko i niebezpieczeństwo, że zanieczyszczenie wody mogło wystąpić także w innych butelkach wody z tej partii (zwłaszcza w sytuacji, gdy dezynfekcja linii produkcyjnej dokonywana jest zawsze na koniec każdej zmiany). Stanowiło to dostateczną podstawę wydania kwestionowanych przez skarżącą spółkę decyzji. Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącej spółki, która podnosi, że pomimo posiadania ww. dowodu, tj. badania wody przeprowadzonego przez akredytowane laboratorium (co do prawidłowości, którego organ nie miał wątpliwości), organ powinien przed wycofaniem partii wody z obrotu badać kolejne próbki, to takie zachowanie się przede wszystkim przeczyłoby zasadzie szybkości postępowania tego organu w sytuacji wymagającej działania natychmiastowego. Trzeba przy tym mieć na względzie, że Państwa Inspekcja Sanitarna jest z natury rzeczy instytucją zaufania publicznego, realizującą swe ustawowe zadania mając na względzie bezpieczeństwo zdrowotne ludności, na co trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 20 lutego 2014 r., II SA/Sz 1117/13.
Nie można też w tym miejscu pominąć istotnej również okoliczności, że w momencie rozstrzygania ani organ, ani skarżąca spółka poza zbadanymi próbkami (5 próbek zbadanych przez inspekcję sanitarną pozyskanych w wyniku kontroli z dnia 28 czerwca 2021 r., 1 próbka zbadana przez skarżącą spółkę w Laboratorium C. przekazana do badania w dniu 7 lipca 2021 r. dotycząca próbki wody z butelki wyprodukowanej 27 maja 2022 r. godz. 22:08 - sprawozdanie z dnia 13 lipca 2021 r., nr [...]), nie dysponowały wodą z zakwestionowanej partii, która w całości została przekazana już do sklepów. Dopiero w związku z wycofaniem towaru z obrotu podjęto działania mające na celu zwrot towaru do producenta w celu jej zutylizowania, a działania te zostały podjęte właśnie w związku z wydaną w sprawie decyzją opatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności.
Ważne jest także, że skarżąca spółka nie określiła nawet, jaki jej zdaniem, należyty miernik staranności miałby być tutaj przyjęty dla określenia ile badań wody z tej partii miałoby być po wykryciu zanieczyszczenia jeszcze dodatkowo wykonanych przez organ jako wystarczających dla przyjęcia, że nie ma zagrożenia dla pozostawienia wody w obrocie lub przeciwnie uzasadniających podjęcie decyzji o wycofaniu partii wody z obrotu.
W ocenie Sądu, niezależnie od ilości badań, założenia o bezpieczeństwie zakwestionowanej partii wody nie można było w stanie faktycznym niniejszej sprawy poczynić, bez obarczenia tego twierdzenia ryzykiem znacznego błędu. Ponieważ błąd ten mógł spowodować poważne szkody w zakresie zdrowia konsumentów, nie mógł zostać przez organy inspekcji sanitarnej zlekceważony. Niemniej, jak wskazano już powyżej, w toku postępowania administracyjnego na etapie odwołania strona skarżąca przedłożyła tylko jedno badanie wody pochodzącej z zakwestionowanej partii o wyniku negatywnym (sprawozdanie z badań dnia 13 lipca 2021 r., nr [...] sporządzone przez akredytowane zewnętrzne laboratorium C., wykazujące ilość baterii: 0). W zaskarżonej decyzji zasadnie zatem oceniono, że wynik ten nie mógł wpłynąć na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. To bowiem, że o godz. 22:08 w dniu 27 maja 2021 r. z linii produkcyjnej zeszła butelka nie zwierająca zanieczyszczeń, w żaden nie wykluczało i nie niwelowało otrzymanego przez organy inspekcji sanitarnej wyniku badania wody z butelki, która zeszła z linii produkcyjnej o godz. 3:10 w dniu 28 maja 2021 r., a która zawierała zanieczyszczenie bakterią.
Pozostałe przedłożone przez stronę skarżącą na etapie postępowania administracyjnego sprawozdania z badań dotyczyły innych partii wody (wcześniejszych i późniejszych) niż partia wody wyprodukowanej pomiędzy 22:00 w dniu 27 maja 2021 r. a 6:00 w dniu 28 maja 2021 r. Z kolei badania wody wskazane jako wewnętrzne (dokonane w laboratorium spółki) mające dotyczyć kwestionowanej partii wody, oznaczono jako odnoszące się do 2 próbek wody o nazwie asortymentu [...] 1,5l 28.06.2022 00:07", które to wskazuje na butelki wyprodukowane nie w dniu 28 maja 2022 r., ale w dniu 28 czerwca 2022 r. Natomiast próbki przedłożone na etapie postępowania sądowo-administracyjnego jak już zaznaczono powyżej, nie mogły zostać uznane za mające moc dowodową dla oceny prawidłowości postępowania organów administracji, ani tym bardziej dla prawidłowości badań przeprowadzonych przez Dział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W.
W przedmiotowej sprawie najistotniejsze jest bowiem, że skarżąca spółka w toku postępowania administracyjnego skutecznie nie podważyła wyników badania przeprowadzonego przez Dział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w doniesieniu do próbki nr [...] z butelki wody oznakowanej "28.05.2022 3:10 [...]" (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia 5 lipca 2021 r.). Organy inspekcji sanitarnej nie miały zaś żadnych podstaw, aby uznać, że ustalenie obecności bakterii Clostridium w liczbie 1 jkt/50 ml w oznaczonej próbce przez akredytowane laboratorium, któremu zostało zlecone badania było błędne oraz że próbka nr [...] nie zawierała bakterii. Uzyskanie natomiast wskazanego wyniku dodatniego (1 jkt /50 ml) było wystarczające dla podjęcia działań zapobiegawczych mających na celu wycofanie partii wody z obrotu. Tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie nie podważono również kompetencji wskazanego podmiotu do wykonania badania, zastosowanej metody badawczej, ani też nie wskazano na inne okoliczności, które skutecznie mogłyby wykazać, że stwierdzenie obecności bakterii w próbce było wynikiem np. błędu diagnostycznego.
Z powyższych względów podniesione przez skarżącą spółkę zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. są zdaniem Sądu nieuzasadnione. Tym bardziej, że skarżąca spółka nie złożyła w toku postępowania administracyjnego wniosków o przeprowadzenie dowodów, które mogłyby skutecznie podważyć ustaloną przez organy okoliczność, że w jednej z butelek wody [...] z partii wyprodukowanej pomiędzy 22:00 w dniu 27 maja 2021 r. a 6:00 w dniu 28 maja 2021 r. wykryto obecność bakterii Clostridium liczbie 1 jkt/50 ml. Ponadto, Sąd nie dostrzegł, aby dokonując oceny wskazanego dowodu organy inspekcji sanitarnej działały w sposób dowolny. Przede wszystkim wyprowadzone z przedmiotowego dowodu wnioski miały bowiem oparcie w wynikającym z obowiązujących przepisów prawa stanowisku, że każda ilość bakterii Clostridium redukujących siarczyny, niezależnie od ich rodzaju, czy występowania z innymi szczepami bakterii, jest uznawana za szkodliwą dla zdrowia. W sprawie zidentyfikowano zatem potencjalne negatywne skutki pozostawienia w obrocie partii wody, w tym powołano się na ocenę dostępnych w tym zakresie danych naukowych, wskazując, że w istocie w przypadku żywności w postaci butelkowanej wody źródlanej, nie ma bezpiecznego poziomu dla tego rodzaju bakterii. W tej sytuacji przedstawione przez skarżącą spółkę w administracyjnym toku instancji sprawozdania z badań wody, w tym tylko jedno dotyczące zakwestionowanej partii, nie mogły wpłynąć na zmianę prawidłowego, w ocenie Sądu, stanowiska organów inspekcji sanitarnej oraz dokonanej przez nie oceny ryzyka. Tym bardziej na zmianę taką nie mogły wpłynąć badania wody przeprowadzone po zakończeniu postępowania administracyjnego, które są powoływane w skardze i w kolejnych pismach procesowych przez skarżącą spółkę.
Reasumując, pomimo, że zasadniczym twierdzeniem skarżącej spółki w toku postępowania administracyjnego było założenie, iż do wyniku badania wody (stwierdzenia obecności baterii) doszło na skutek błędu, składała ona w tym zakresie wnioski dowodowe, dotyczące tylko sprawozdań z innych badań wody, w tym tylko jednego dotyczącego zakwestionowanej partii wody. Tego rodzaju dowody nawet gdyby na tym etapie skarżąca spółka złożyła ich więcej nie mogły podważyć wyniku badania przeprowadzonego przez Dział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W. w doniesieniu do próbki nr [...].
Wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w celu wykazania, że do zanieczyszczenia tej próbki mogło dojść w trakcie badania, skarżąca spółka złożyła dopiero w trakcie rozprawy przed tutejszym Sądem, co należy ocenić jako spóźnione i nie mogące mieć wpływu na dokonywaną kontrolę prawidłowości działań wyjaśniających podjętych przez organy. Przez sądem administracyjnym nie przeprowadza się bowiem postępowania dowodowego w zastępstwie organów, w tym uwzględniając treść art. 106 § 3 p.p.s.a. nie ma możliwości powoływania biegłych. Wskazany przepis dopuszcza bowiem warunkowo jedynie możliwość przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dokumentów i to tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie ma zaś wątpliwości, że organy z zachowaniem zasad rządzących postępowaniem dowodowym, ustaliły kluczową dla kontrolowanego rozstrzygnięcia okoliczność, a mianowicie, że w jednej z butelek wody z określonej partii wykryto bakterie, których obecność jest niedopuszczalna w butelkowanych wodach źródlanych, niezależnie od ilości i niezależnie od współistnienia z innymi bakteriami. Wynik tego badania nie został we właściwym czasie skutecznie zakwestionowany przez skarżącą spółkę. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie niewątpliwie należała zaś do skarżącej strony, jednak nie została przez nią podjęta.
Odnosząc się końcowo do podniesionych w toku rozprawy sądowej twierdzeń pełnomocnika strony skarżącej, że przedmiotowa sprawa ma wysokie dla niej znaczenie z wizerunkowego punktu widzenia, to Sąd rozumie obawy skarżącej spółki. Niemniej dostrzec trzeba, że w sprawie wskazano na konieczność wyeliminowania potencjalnego ryzyka zachorowań z powodu spożycia przez ludzi tylko jednej, konkretnie oznaczonej partii wody [...]. W sprawie nie stwierdzono, aby skarżąca produkowała wodę szkodliwą dla zdrowia i nie nakazano trwałego wycofania produktu pod nazwą [...] - Woda źródlana" z obrotu. Sprawa dotyczy bowiem, co należy z cała mocą podkreślić, części produktu wyprodukowanego przez stronę skarżącą w postaci 75.600 sztuk, z których z obrotu wycofano 13.193 sztuk (zgodnie z pismem skarżącej spółki z dnia 22 września 2021 r. skierowanego do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S.). Zdaniem Sądu, właśnie w interesie zachowania renomy firmy przez skarżącą spółkę było zatem podjęcie szybkich działań w sytuacji stwierdzenia jakiegokolwiek potencjalnego ryzyka dla zdrowia konsumentów jej produktów. Działania takie były przy tym też podejmowane przez samą stronę skarżącą, co zostało pozytywnie ocenione przez organy inspekcji sanitarnej, a które podkreślały, że przeprowadzona bezpośrednio po stwierdzeniu zagrożenia kontrola w zakładzie produkcyjnym skarżącej spółki dała wynik pozytywny. Gdyby bowiem zagrożenie zostało zlekceważone tak przez organy, jak i przez producenta, a jednocześnie doszło by do stwierdzenia u konsumentów zachorowań na skutek spożycia wody, straty wizerunkowe skarżącej spółki byłyby niepomiernie większe i znaczne. Dbałość o wykonywanie procedur nałożonych przez organy sanitarne o charakterze prewencyjnym powinna zaś być w tym przypadku odczytywana jako przemawiająca na korzyść strony skarżącej, jako podmiotu którego priorytetem jest dbałość o dobre zdrowie nabywców produktów [...].
W ustalonych okolicznościach zastosowane w kwestionowanych rozstrzygnięciach środki są prawnie uzasadnione, adekwatne do celowego poziomu ochrony i niedyskryminacyjne oraz uwzględniające zasadę szybkości reagowania, na której opiera się system RASFF, mający zapewniać skuteczną ochronę zdrowia publicznego i bezpieczeństwa żywności na terenie Wspólnoty Europejskiej
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).