III SA/Gd 890/20

III SA/Gd 890/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący/
Jolanta Sudoł
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 1182/21 - Wyrok NSA z 2024-11-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151 i art. 133 § 1 zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 708
art. 24 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 8 ust. 1  art. 24 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Ż. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 30 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku wynikającego z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Ż. R. (dalej także jako "strona", "przewoźnik" albo "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 30 czerwca 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w [...] z dnia 18 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku wynikającego z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami stałymi.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 21 czerwca 2018 r. w miejscowości R. funkcjonariusze celno-skarbowi skontrolowali środek transportu o numerach rejestracyjnych [...] (pojazd) i [...] (naczepa), którym dokonywano przewozu towaru w postaci oleju odpadowego (25.060 kg), wg numeru zgłoszenia [...]. W trakcie dokonywania czynności kontroli stwierdzono, że przewoźnik nie wykonał obowiązku, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r., poz. 708 ze zm.; zwanej dalej "ustawą"), to jest przewoźnik nie zaktualizował danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był zobowiązany do ich zgłoszenia. Na tę okoliczność sporządzono protokół, który podpisał kierowca skontrolowanego pojazdu Ł. S.
W związku z przeprowadzoną kontrolą, postanowieniem z 19 września 2018 r., Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego w [...] wszczął wobec Ż. R. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "B" z urzędu postępowanie w sprawie naruszenia przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
Pismem z dnia 18 października 2018 r. poinformowano stronę o możliwości przedłożenia dokumentów potwierdzających sytuację finansową firmy. Jednocześnie zwrócono się z prośbą o udzielenie informacji, czy towar był przewożony ze składu podatkowego w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym.
W pisemnej odpowiedzi z dnia 31 października 2018 r. strona wyjaśniła m.in., że przedmiotowe naruszenie wynikało z pomyłki przy wypisywaniu zgłoszenia, a "C" Sp. z o.o. (podmiot, od którego odebrano towar) nie jest składem podatkowym.
W dniu 18 grudnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w [...] wydał decyzję nr [...], którą nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 10.000 zł w zw. z niewykonaniem przez przewoźnika obowiązku wynikającego z art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy, to jest aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był obowiązany do ich zgłoszenia.
W podstawie prawnej wydanej decyzji organ wskazał art. 5 ust. 4, art. 8 ust. 1, art. 24 ust. 1 pkt 1 oraz art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów w zw. z art. 210 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r,, poz. 800 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "o.p.").
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zakwestionowane zgłoszenie przedstawia sprzedaż w kraju, gdzie podmiot wysyłający, to jest "C" Sp. z o.o. sp. k., wypełnił nałożone przez ustawodawcę obowiązki, czyli przed rozpoczęciem przewozu towaru przesłał do rejestru poprawnie wypełnione zgłoszenie, uzyskał numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazał ten numer przewoźnikowi.
Na przewoźniku spoczywał z kolei obowiązek uzupełnienia zgłoszenia przed rozpoczęciem przewozu towaru zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy. Z zapisów w systemie SENT wynika, że w trakcie trwania kontroli, to jest o godz. 12:30 (czyli po zatrzymaniu środka transportu), dane w zgłoszeniu nie zgadzały się ze stanem faktycznym. W polu: "przewoźnik" widniała firma "A", natomiast w rzeczywistości przewóz wykonywany był przez "B", co zostało potwierdzone wypisem nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Przewoźnik nie dokonał więc aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był zobowiązany do ich zgłoszenia, to jest nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku formalnego, narażając siebie na konsekwencje finansowe przewidziane w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy. Regulacja ta stanowi, że w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1
- odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika - nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej organ wyjaśnił, że w toku postępowania nie stwierdził istnienia okoliczności wskazujących na ważny interes przewoźnika. Strona nie wskazała, a organ z urzędu nie posiada wiedzy
o jakichkolwiek okolicznościach o charakterze losowym, nieprzewidywalnym,
które uniemożliwiłyby przewoźnikowi zaktualizowanie danych. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się między innymi z obciążeniami pracodawcy związanymi
z wynagrodzeniem pracowników, ubezpieczeniem pojazdów, czy zakupem części samochodowych, jednak ten ciężar wydatków nie uprawnia do odstąpienia od nałożenia kary. Poczynione ustalenia faktycznie nie pozwoliły też na przyjęcie, że spełniona została przesłanka "interesu publicznego". W toku postępowania nie stwierdzono,
aby istniały jakieś szczególne względy, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary. Co więcej, rozstrzygnięcie takie w przedstawionym stanie faktycznym godziłoby w podstawowe zasady sprawiedliwości, równości wobec prawa i powszechności ponoszenia kar za niedopełnienie obowiązków płynących z ustawy. Udzielenie ulgi prowadziłoby natomiast do nieuzasadnionego faworyzowania strony.
W odwołaniu od powyższej decyzji Ż. R. podniosła, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną wydanej decyzji. W ocenie strony wydane rozstrzygnięcie cechuje się nadmiernym formalizmem w stosunku do rodzaju i wagi stwierdzonego w trakcie kontroli naruszenia, gdyż mylne wypełnienie dokumentu SENT miało charakter błędu pisarskiego. Wszystkie dokumenty związane z przewozem wypełniała pracownica strony będąca w ciąży. Takiej osobie mógł się zdarzyć niezamierzony błąd. Teraz to ta osoba, w przypadku określonych czynności podjętych przez stronę, będzie musiała naprawić szkodę w stosunku do strony (pracodawcy). Ponadto kupującym olej odpadowy był mąż strony W. R., który prowadzi odrębną od strony działalność gospodarczą lecz pod tym samym adresem. Pomimo tego, że pomyłka dotyczyła nazwy przedsiębiorcy przewoźnika łatwo było zidentyfikować z uwagi na prawidłowy adres. Kierowca posiadał nadto wszystkie dokumenty, które w sposób jednoznaczny identyfikowały sprzedawcę oleju, nabywcę oraz przewoźnika.
Pismem z dnia 2 sierpnia 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w (...), do którego wpłynęło odwołanie Ż. R. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia 18 grudnia 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 170 § 1 o.p., przesłał zgodnie z właściwością odwołanie strony Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w [...].
W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w [...] decyzją z dnia 30 czerwca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.
W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał art. 233 § 1 pkt. 1 o.p. oraz art. 5 ust. 4, art. 8 ust. 1 i art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.
Uzasadniając wydaną decyzję organ odwoławczy potwierdził ustalenia organu pierwszej instancji, że w sprawie dokonano zgłoszenia SENT nieprawidłowo wskazując dane przewoźnika. W toku kontroli drogowej kierujący pojazdem okazał bowiem numer zgłoszenia, w którym jako przewoźnik widniała inna firma niż przedsiębiorstwo strony. Charakter stwierdzonego naruszenia, niezależnie czy wynikało ono z popełnionego błędu przy pierwotnym wypełnianiu zgłoszenia, czy też polegało na braku aktualizacji zgłoszenia przesłanego do systemu SENT, pozostaje bez wpływu na wysokość ustalonej kary. Ustawodawca w art. 24 ust. 1 ustawy przewidział bowiem dwa przypadki skutkujące nałożeniem kary w wysokości 10.000 zł, to jest określoną w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy okoliczność niewykonania obowiązku aktualizacyjnego oraz opisaną w punkcie 2 okoliczność zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, innych niż dotyczących towaru. Tym samym, niezależnie od przyjętych ustaleń i w konsekwencji nałożenia kary na mocy art. 24 ust. 1 pkt 1, albo na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy, wysokość ustalonej kary nie ulega zmianie.
Odnosząc się do argumentacji podniesionej w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że nałożenie przedmiotowej kary uzależnione jest od zaistnienia przesłanki obiektywnej, to jest jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie - niedopełnienia obowiązku wynikającego z przepisów. Nie zależy natomiast od przesłanek subiektywnych wskazanych w odwołaniu. Przepisy ustawy nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za drobne uchybienia, nie jest też możliwa swobodna interpretacja tych uregulowań przez osoby dokonujące kontroli drogowej, czy organy prowadzące postępowania administracyjne.
Odnosząc się z kolei do kwestii odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] nawiązując do regulacji zawartej w art. 24 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania nie stwierdzono istnienia okoliczności wskazujących na ważny interes przewoźnika, ani interes publiczny. Odnosząc się natomiast do podniesionego przez stronę zgłoszenia przewozu do systemu SENT przez pracownicę będącą w ciąży organ wyjaśnił, że wielu pracodawców posiada w swoim składzie osobowym kobiety w ciąży. Sytuacja ta jest powszechna w szczególności, jeśli pracodawca zatrudnia kobiety w przedziale wiekowym, w którym zakładanie, czy powiększanie rodziny jest zjawiskiem naturalnym, wynikającym z biologicznych uwarunkowań każdej kobiety. Stąd też argumentacji zawartej w odwołaniu nie można przypisać cech nadzwyczajnych, czy też charakteru szczególnego lub wyjątkowego, na które strona nie miała wpływu i których nawet przy dochowaniu należytej staranności, nie mogła przewidzieć. Ciąża jest co do zasady dla kobiety naturalnym stanem fizjologicznym, a nie chorobą, która zwalnia z obowiązku świadczenia pracy, a jeśli uniemożliwia wykonywanie obowiązków służbowych to decyduje o tym lekarz. Z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika natomiast, że pracownica była w piątym tygodniu ciąży i brak było nadzwyczajnych, czy szczególnych okoliczności z tym związanych.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Ż. R. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia.
Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
1) art. 24 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów i obrotu paliwami opałowymi poprzez błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki ważnego interesu przewoźnika;
2) art. 26 ust. 3 ww. ustawy poprzez jego niezastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że skarżąca nie spełnia przesłanek ku odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m.in., że postawa rozpoznającego sprawę organu była wysoce formalna. Mylne wypełnienie dokumentu zgłoszenia miało bardziej charakter błędu pisarskiego a nie przewinienia, za które należy nakładać tak znaczną karę pieniężną. Organ zbagatelizował związany z ciążą stan złego samopoczucia pracownicy strony, który przyczynił się do powstania błędu. Popełniony błąd nie miał przy tym charakteru rażącego uchybienia.
W ocenie skarżącej stwierdzone uchybienie pozwala na identyfikację przewoźnika, ponieważ nie była to firma zewnętrzna, lecz mąż skarżącej, prowadzący wspólne gospodarstwo domowe pod tym samym co strona adresem. Trudno zatem doszukać się jakie normy bezpieczeństwa lub jakie zagrożenie spowodowała wspomniana pomyłka. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, działanie strony musiałoby być zamierzone i mieć na celu zamiar ukrycia rzeczywistego przewoźnika, zmierzając tym samym do obejścia prawa. W sprawie nie można natomiast mówić o tego typu działaniu. Popełnione uchybienie było nieświadomą omyłką i miało charakter jednostkowy, a nie nagminny. Ponadto kierowca posiadał wszystkie dokumenty, które w sposób jednoznaczny identyfikowały sprzedawcę, nabywcę, oraz przewoźnika oleju.
Odnosząc się do przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej skarżąca podniosła m.in., że w interesie publicznym nie leży nakładanie kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również podatkowego) omyłek, czy błędów. Ponadto ratio legis ustawy przemawia za nakładaniem kar jedynie w sytuacji, gdy uchybienie może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa. Celem nie jest tu zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu nakładania kar na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych, czy też oczywistych omyłek. Skarżąca nie zalega z płatnościami podatków, a nałożona kara jest pierwszą
w przeciągu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Odstąpienie od jej wymiaru nie spowodowałoby uszczuplenia w budżecie Skarbu Państwa, a pozwoliłoby na utrzymanie prawidłowej kondycji firmy skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżone orzeczenie (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.)
a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności
(art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W świetle powyższych regulacji podkreślić należy, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego winno być oceniane przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Dokonując kontroli wydanych w sprawie rozstrzygnięć w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wydane w sprawie decyzje dotyczą obowiązku zapłaty przez skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł nałożonej z powodu niewykonania obowiązku aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu SENT. Materialnoprawną podstawę nałożenia przedmiotowej kary stanowił przepis art. 24 ust. 1 pkt 1 powoływanej ustawy z dnia z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.
Przed przystąpieniem do analizy tej normy prawnej wyjaśnienia w pierwszej kolejności wymagają przepisy regulujące założenia systemu monitorowania przewozu i obrotu.
Elementy, z których składa się omawiany system monitorowania reguluje przepis art. 3 ust. 1 ustawy. Zgodnie z jego treścią, system obejmuje gromadzenie
i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W art. 3 ust. 2 ustawy przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania wraz z określającymi je podkategoriami Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług oraz pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należą m.in. oleje ropy naftowej i oleje otrzymywane z minerałów bitumicznych, inne niż surowe; preparaty gdzie indziej niewymienione ani niewłączone, zawierające 70% masy lub więcej olejów ropy naftowej lub olejów otrzymywanych z minerałów bitumicznych, których te oleje stanowią składniki zasadnicze preparatów, np. benzyna lakiernicza, benzyna lotnicza, benzyna silnikowa, oleje napędowe, oleje opałowe; oleje odpadowe, z wyłączeniem opakowań jednostkowych nie większych niż 11 litrów, w tym również przewożony
w niniejszej sprawie towar oznaczony pozycją CN 2710.
W myśl art. 6 ust. 1 ustawy, w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia
i przekazać ten numer przewoźnikowi.
Stosownie natomiast do art. 6 ust. 3 ustawy, przewoźnik powinien przed wjazdem na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie przewozu towarów dokonane przez podmiot odbierający o: swoje dane (imię i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedziby) oraz swój NIP albo numer, za pomocą którego jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej; numery rejestracyjne środka transportu; miejsce i datę rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju; planowaną datę zakończenia przewozu na terytorium kraju; numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji, w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym,
o ile jest wymagane, numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi; numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi; numer lokalizatora albo numer urządzenia.
W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie - sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządzają protokół (art. 13 ustawy).
Z uzasadnienia projektu ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów wynika, że ustawa ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, to jest podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu projektu argumentuje się, że wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe" i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (por. rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, druk sejmowy nr 1244; www.sejm gov.pl).
W okolicznościach faktycznych sprawy szczególnie istotnego znaczenia nabiera natomiast zapis art. 8 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym podmiot wysyłający, podmiot odbierający, przewoźnik, podmiot sprzedający oraz podmiot nabywający są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia. W przypadku bowiem niewykonania tego obowiązku zastosowanie znajduje przepis art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy dotyczący zastosowanej
w sprawie sankcji. Zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika - nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
Konstrukcja art. 24 ust. 1 ustawy określa odpowiedzialność obiektywną wskazanych w regulacji podmiotów (w niniejszej sprawie przewoźnika) uzależniając nałożenie kary na wskazane w niej podmioty od niewykonania jednego z obowiązków. Nie bez powodu w przepisie tym, w pkt 1, użyty jest kategoryczny zwrot "nakłada się karę pieniężną" poprzedzony zwrotem "nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1". Samo zatem niewykonanie wskazanego obowiązku jest więc wystarczające do pociągnięcia zobowiązanego podmiotu do odpowiedzialności za naruszenie przepisów omawianej ustawy. Organy związane treścią tego przepisu nie mają przy tym żadnego wyboru, czy też luzu decyzyjnego, a nałożenie kary, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy jest ich obowiązkiem. Jakiekolwiek uchylenie się od tego obowiązku stanowiłoby oczywiste naruszenie prawa.
W rozpoznawanej sprawie nie są sporne okoliczności faktyczne wskazujące na naruszenie obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy, które poczynione zostały w toku przeprowadzonej 21 czerwca 2018 r. w R. kontroli drogowej. Okoliczność, że zgłoszenie [...], na podstawie którego dokonywano przewozu oleju odpadowego zawierało błędy jest niewątpliwa (treść dokumentu SENT, notatka urzędowa z dnia 21 czerwca 2018 r. oraz protokół z kontroli – k. 24 – 28 akt administracyjnych) i niekwestionowana. W dokumencie tym błędnie wpisano numer identyfikacji podatkowej przewoźnika. Ponadto w treści przedmiotowego dokumentu jako przewoźnik widnieje przedsiębiorstwo męża skarżącej ("A"), zamiast rzeczywiście dokonującego przewozu przedsiębiorstwa skarżącej ("B").
Zaistnienie wskazanych niezgodności, niezależnie od przyczyn ich wystąpienia, ciężaru naruszenia, czy też innych podnoszonych przez skarżącą okoliczności, obligowały zdaniem Sądu działające w sprawie organy do nałożenia na przewoźnika administracyjnej kary pieniężnej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stwierdzone uchybienie nie może być a limine uznane za błahe nawet w sytuacji, gdy jest jednostkowe i nie doprowadziło do uszczuplenia należności podatkowych. Określenie przewoźnika (w realiach sprawy przewożącego olej odpadowy) to jeden z kluczowych elementów zgłoszenia. Na przewoźniku spoczywają z kolei określone obowiązki. Przewoźnik, zgodnie z art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy, jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o dane wskazane w tym przepisie, w tym dane dotyczące przewoźnika oraz numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Prawdopodobieństwo wystąpienia takiego jak w niniejszej sprawie błędu jest oczywiście możliwie w sytuacji, gdy małżonkowie prowadzą dwa odrębne przedsiębiorstwa zarejestrowane pod tym adresem. Usprawiedliwieniem dla skarżącej - w kontekście nałożenia kary - nie może być jednakże okoliczność, że podmiot błędnie wskazany w dokumencie SENT jako realizujący przewóz jest w określony sposób powiązany z podmiotem rzeczywiście ten przewóz wykonującym. Należy mieć bowiem na uwadze, że niezależnie od istniejących powiązań przedsiębiorstwo męża skarżącej nie dysponuje licencją na wykonywanie krajowego transportu drogowego towarów. W konsekwencji, realizacji przez ograny ustawowego obowiązku nałożenia kary nie można w tej sytuacji traktować jako nadgorliwości czy przejawu zbytniego formalizmu. Wobec jednoznacznej treści przepisu art. 24 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy oraz realiów faktycznych sprawy, rozstrzygnięcia organów obu instancji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej należy ocenić jako prawidłowe.
Przechodząc z kolei do przesłanek pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej wskazania wymaga, że przepis art. 24 ust. 3 ustawy, który taką możliwość daje przewiduje, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Orzekające w sprawie organy wskazały, że oba użyte w cytowanym przepisie pojęcia (ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego) nie zostały w przepisach ustawy zdefiniowane. Z pomocą w odkodowaniu ich znaczenia przychodzi jednak chociażby orzecznictwo sądów administracyjnych, na tle którego zarysował się pogląd, że odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Zasadą jest bowiem płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku.
W związku z tym zwolnienie może być uzasadnione jedynie sytuacjami bardzo szczególnymi i wyjątkowymi, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu danego podmiotu, uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Użycie przez ustawodawcę podkreślenia: "ważny" w stosunku do pojęcia interesu odpowiedzialnego podmiotu dookreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Podobnie pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane
z uwzględnieniem wartości obiektywnych, to jest wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy zapłatą należności będzie finalnie obciążony Skarbu Państwa.
W ocenie organów obu instancji w sprawie nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności stanowiące o realizacji ustawowych przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary.
Wynikające z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego stanowisko Sąd
w składzie orzekającym w sprawie w zupełności podziela. O ile zaistniały błąd rzeczywiście mógł wynikać ze zwykłej pomyłki bądź niedopatrzenia zatrudnionej przez skarżącą pracownicy, o tyle przywołana na tę okoliczność argumentacja nie stanowi o wystąpieniu ani ważnego interesu przewoźnika, ani interesu publicznego. Niewątpliwie odstąpienie przez organ od wymierzenia kary zawsze będzie leżało w interesie strony. Ustawodawca ograniczył jednakże w sposób wyraźny stosowanie tej wyjątkowej instytucji jedynie do interesu ważnego. Analizując okoliczności faktyczne sprawy oraz argumentację zawartą w odwołaniu jak i w inicjującej niniejsze postępowanie skardze nie można dostrzec okoliczności uzasadniających odstąpienie od wymierzenia przedmiotowej kary. Odnośnie argumentu związanego z ciążą pracownicy organy oceniły w sposób prawidłowy, że w realiach sprawy okoliczność ta pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Organy dokonały również analizy tego, czy obciążenie skarżącej karą nie spowoduje pogorszenia jej sytuacji finansowej. W konsekwencji uznały, że nie występuje w niniejszej sprawie ważny interes przewoźnika uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary.
Należy w tym miejscu podkreślić, że kwestia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej powinna być przedmiotem analizy w ramach postępowania zmierzającego do nałożenia kary - stanowi ona drugi etap ustaleń organu, po stwierdzeniu, że do naruszenia prawa doszło. Nie chodzi tu jednak o prowadzenie postępowania analogicznego, jak postępowanie zmierzające do umorzenia zaległości podatkowej. Mimo zbieżności przesłanek każde z nich ma bowiem odmienną podstawę prawną (art. 24 ust. 3 ustawy i art. 67a o.p.). Nie można też tracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że kara pieniężna nałożona na podstawie ustawy o SENT (od nałożenia której nie odstąpiono) może być umorzona na podstawie art. 67a o.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy. Stąd wniosek, że w ramach postępowania w sprawie nałożenia kary, podczas analizy kwestii dopuszczalności odstąpienia od nałożenia kary, organ nie musi gromadzić dowodów na okoliczność sytuacji finansowej, majątkowej, itp. ukaranego w takim zakresie, w jakim czyni to prowadząc postępowanie na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej. Konieczne i wystarczające będzie tu odwołanie się do okoliczności znanych organowi w dacie orzekania (np. informacji powziętych od strony lub znanych organowi z urzędu). Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika, że wobec konieczności dokonania oceny występowania powyższych przesłanek organ pierwszej instancji zwrócił się do skarżącej o przedstawienie szczegółowych informacji i dokumentów świadczących o istnieniu ważnego interesu przewoźnika uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Co istotne, organy orzekające dokonały analizy okoliczności wynikających z dokumentów przedstawionych przez skarżącą, zgodnie z treścią art. 24 ust. 3 ustawy.
W związku z powyższym podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego uznać należy za niezasadne.
Przechodząc do oceny procedowania organów orzekających w sprawie wskazać należy, że Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień w postępowaniu dowodowym. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy był kompletny, spójny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie opisane ustalenia faktyczne są prawidłowe i nie naruszają zasady swobodnej oceny dowodów. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji zawierają z kolei odniesienie się do przeprowadzonych dowodów. Wyczerpująco opisano w nich nadto podstawę faktyczną i prawną. Tym samym uznać należało, że uzasadnienia te spełniają wymogi określone w art. 210 § 4 o.p.
Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 uzasadnia przyjęcie, iż przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Nie można było nadto przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.