III SA/GD 876/21

III SA/Gd 876/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący/
Janina Guść /sprawozdawca/
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji w częściach
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
, art. 15zzzzzn2, art. 67c
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135, art. 200 i art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Protokolant: Referent stażysta Dagmara Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi A na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 lutego 2021 r. nr [...], obie w częściach odmawiających przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 w ramach Pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie Wariantu 7.3. Zachowanie lokalnych ras owiec, 2. zasądza od Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
G. Spółka z o.o. z siedzibą w G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 27 lipca 2021 r. nr 9011-2021-000828 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Wnioskiem z dnia 15 czerwca 2020 r. G. Spółka z o.o. z siedzibą w G. wystąpiła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014 - 2020) na rok 2020, w którym zadeklarowała w ramach wariantu 4.4 Półnaturalne łąki wilgotne działkę rolną o powierzchni 17,35 ha, a w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże działki rolne o łącznej powierzchni 28,30 ha.
Ponadto, w ramach pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, Spółka zadeklarowała 218 sztuk owiec. W tym zakresie
do wniosku dołączona została kopia oświadczenia stanowiącego wykaz owiec matek zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych rasy pomorskiej.
W dniu 23 września 2020 r. Spółka przekazała 7 oświadczeń o zastąpieniu zwierząt (symbol formularza ZO-1/394).
Decyzją z dnia 15 lutego 2021 r. nr 0205-2021-001459 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P:
1. przyznał G. Spółce z o. o. z siedzibą w G. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w łącznej wysokości 45 300,27 zł, w tym:
1) w ramach wariantu 4.4 w wysokości 15 496,11 zł,
2) w ramach wariantu 5.5 w wysokości 29 804,16 zł.
2. odmówił przyznania Spółce płatności w zakresie wariantu 7.3.1 Owce rasy wrzosówka oraz
3. ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący:
1) powierzchnię zobowiązania w wariancie 4.4 podjętym w dniu 15 marca 2018 r. na obszarze 17,35 ha;
2) powierzchnię zobowiązania w wariancie 5.5 podjętym w dniu 15 marca 2018 r. na obszarze 28,30 ha;
3) zobowiązanie w wariancie 7.3.1 Owce rasy wrzosówka podjęte w dniu 15marca 2020 r. na 178 sztuk zwierząt.
Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał przepisy art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 i art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2021 r., poz. 182), zwanej dalej także "ustawą PROW 2014-2020", § 2, § 8 ust. 3 i § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", art. 5 ust. 1
i ust. 2 lit. b, art. 18 ust. 6 oraz art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE)
nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181
z 20 czerwca 2014 r., str. 48, ze zm.), a ponadto art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił podstawowe warunki przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz w tabelarycznym zestawieniu przedstawił działki rolne, na których strona realizowała warianty 4.4 oraz 5.4 wraz
z powierzchniami stwierdzonymi w ich ramach. Organ wyjaśnił, że w ramach wariantu 4.4 powierzchnia stwierdzona oraz zakwalifikowana do płatności wynosi 17,01 ha,
co ustalono w oparciu o system informacji geograficznej, ponieważ płatność przysługuje do powierzchni nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar określony w tym systemie. W przypadku wariantu 5.4 powierzchnia stwierdzona oraz zakwalifikowana
do płatności, którą ustalono w ten sam sposób, wyniosła 27,52 ha.
W zakresie wariantu 7.3.1 Owce rasy wrzosówka Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wskazał, że deklarowana liczba zwierząt wynosi
218 sztuk, natomiast liczba zwierząt po uwzględnieniu limitu oraz stwierdzona w oparciu o przeprowadzoną kontrolę administracyjną wynosi 178 sztuk.
Organ przedstawił przepisy prawodawstwa krajowego regulujące zmianę zobowiązania wynikającą z zastępowanie zwierząt i wskazał, że z dostarczonego oświadczenia wynika, iż zastąpiono 40 sztuk owiec zadeklarowanych w ramach wariantu 7.3.1 Owce rasy wrzosówka. Dla każdego z wymienionych zwierząt data zastąpienia to 31 lipca 2020 r., data zgłoszenia zastąpienia to 23 września 2020 r.,
zaś data kwalifikacji - 10 sierpnia 2020 r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. uznał,
że zastąpienie dokonano w terminie wynikającym z prawa krajowego, natomiast
o zastąpieniu poinformowano organ w terminie 44 dni od dnia zakwalifikowania zwierząt, a więc z uchybieniem 30-dniowego terminu określonego w prawodawstwie.
W związku z powyższym, 40 sztuk owiec zostało wykluczonych z płatności,
a wyliczona procentowa różnica między liczbą zadeklarowanych, a stwierdzoną liczbą zwierząt wyniosła 22,47%. Zgodnie z prawem unijnym, jeżeli odsetek jest większy
niż 20%, za dany rok składania wniosków nie przyznaje się wsparcia, w związku z czym w bieżącym roku płatność w ramach wariantu 7.3.1 Owce rasy wrzosówka została odmówiona.
Następnie organ powołał się na przepis § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego w związku z art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy PROW 2014-2020 i wskazał, że zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest realizowane przez okres 5 lat od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej i obejmuje:
1. zobowiązanie Wariant: 4.4 Półnaturalne łąki wilgotne podjęte w dniu 15 marca 2018 r. na powierzchnię równą 17,35 ha.
2. zobowiązanie Wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże podjęte w dniu 15 marca 2018 r. na powierzchnię równą 28,3 ha.
3. zobowiązanie Wariant: 7.3.1 Owce rasy wrzosówka podjęte w dniu 15 marca 2020 r. na 178 szt.
W odwołaniu od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., zaskarżonej w zakresie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach Wariantu 7.3.1 Owce rasy pomorskiej (a nie jak błędnie wskazano w decyzji Wariantu 7.3.1 Owce rasy wrzosówka), Spółka zarzuciła decyzji naruszenie § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków
i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez uznanie, że strona przekroczyła wyznaczony w tym przepisie termin, podczas gdy nastąpiły szczególne okoliczności, tj. nastąpiło działanie siły wyższej w postaci prawdopodobnego zakażenia osoby odpowiedzialnej za złożenie dokumentów, która z uwagi na nałożone ograniczenia i środki zapobiegawcze nie mogła w terminie złożyć wymaganych dokumentów.
W uzasadnieniu odwołania Spółka wskazała, że uchybiła terminowi nie z własnej winy. Osoba odpowiedzialna za złożenie dokumentów podejrzewała u siebie zarażenie wirusem SARS-CoV-2 w związku z czym w okolicach 7 września 2020 r. poddała się samoizolacji. Niezwłocznie po zakończeniu kwarantanny wskazana osoba złożyła w placówce pocztowej wymagane dokumenty. Uchybienie terminu było nieduże, a czynność ta została dokonana w terminie krótszym niż 60 dni. Spółka złożyła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. wniosek w przedmiocie przywrócenia terminu na złożenie ww. dokumentów. Zastąpienia zwierząt Spółka dokonała w terminie wynikającym z treści § 7 ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego i nie uchylała się od obowiązku dokonania wymaganych przepisami prawa czynności, a jedynie z powodu podejrzenia zachorowania osoby odpowiedzialnej za przekazanie informacji na Covid-19, nie zdążyła w terminie poinformować o dokonaniu zastąpienia. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR został natomiast poinformowany o zastąpieniu niezwłocznie po zakończeniu samoizolacji, tj. 23 września 2021 r.
Wraz z odwołaniem, w dniu 3 marca 2021 r., Spółka wystąpiła z wnioskiem
o przywrócenie terminu do poinformowaniu o dokonaniu zastąpienia zwierząt.
W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zaskarżoną decyzją uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji oraz
1. przyznał Spółce płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2020 w łącznej wysokości 45 300,27 zł, w tym:
1) w ramach wariantu 4,4 Półnaturalne łąki wilgotne (kod EFRROW 080301024011100, krajowa pozycja budżetowa 33010270000) w wysokości 15.496,11 zł,
2) w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże (kod EFRROW 080301024011100, krajowa pozycja budżetowa 33010270000) w wysokości 29.804,16 zł oraz
2. odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020
w ramach Pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt
w rolnictwie, Wariantu 7.3. Zachowanie lokalnych ras owiec, a także
3. ustalił spółce zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne:
1) w wariancie 4.4 podjęte w dniu 15 marca 2018 r. na powierzchni 17,35 ha,
2) w wariancie 5,5 podjęte w dniu 15 marca 2018 r. na powierzchni 35,12 ha,
3) w wariancie 7.3 podjęte w dniu 15 marca 2020 r. do 178 sztuk owiec rasy pomorskiej.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w § 7 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, przewidziano możliwość dokonania zmiany zobowiązania, polegającej na zastąpieniu zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem zwierzętami tej samej rasy, jeżeli zwierzęta te spełniają warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Zastąpienia dokonuje się w terminie 40 dni od dnia powzięcia informacji o konieczności zastąpienia zwierzęcia. Przepis art. 30 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 stanowi zwłaszcza, że zidentyfikowane we wniosku o przyznanie pomocy zwierzęta mogą być zastępowane bez utraty prawa do wypłaty wsparcia, chyba że właściwy organ poinformował wcześniej beneficjenta o niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. Dodatkowo, stosownie do § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia, Spółka zobowiązana była do poinformowania organu o zastąpieniu w terminie 30 dni od dnia jego dokonania poprzez złożenie odpowiedniego formularza oświadczenia o zastąpieniu zwierząt, zawierającego deklaracje rolnika, podmiotu prowadzącego księgi hodowlane oraz podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych oraz wyszczególniającego zwierzęta, jakie zostały zastąpione i jakimi je zastąpiono.
Organ ustalił, że Spółka złożyła w dniu 23 września 2020 r. oświadczenia o zastąpieniu zwierząt, wystawione dla łącznie 40 sztuk owiec. Jako przyczynę zastąpienia każdorazowo wskazano wiek zwierzęcia, określając datę zdarzenia, na skutek którego jest ono konieczne na dzień 31 lipca 2020 r. Biorąc pod uwagę datę kwalifikacji zwierząt (10 sierpnia 2020 r.) organ uznał, że termin o którym mowa w § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia został dochowany, ponieważ zastąpienia (kwalifikacji) dokonano w ciągu 40 dni od uzyskania informacji o takiej konieczności. Niemniej Spółka uchybiła terminowi, o który mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Licząc od dnia zastąpienia (kwalifikacji) owiec, oświadczenie należało złożyć do dnia 9 września 2020 r., natomiast wniesiono je w 44 dniu od dnia zakwalifikowania zwierząt.
Organ stwierdził, że Spółka wniosła o przywrócenie powyższego terminu w trybie art. 67b ust. 1 ustawy PROW 2014 - 2020 jednakże w ocenie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni przepis ten nie ma zastosowania w przypadku działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w tym zwłaszcza nie może służyć do przywracania terminu, o którym stanowi § 8 ust. 2 rozporządzenia.
Organ wskazał, że zmiany w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 695), polegające na dodaniu art. 67b ust. 1 do ustawy PROW 2014 - 2020, obowiązywały jedynie w ramach niektórych działań i poddziałań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, a mianowicie tych, które zostały wymienione w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dnia 3 lipca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach niektórych działań i poddziałań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 poz. 1196). Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne nie zostało przywołane w tym rozporządzeniu, a zatem postępowanie w sprawie tej płatności toczy się na normalnych zasadach określonych w ww. rozporządzeniu oraz w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Organ wskazał, że informacja na temat braku zastosowania przepisów epizodycznych, wprowadzonych w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, w odniesieniu do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej została podana do wiadomości beneficjentów na stronie internetowej ARiMR, gdzie jednoznacznie wskazano, że zmienione zasady nie obowiązują w przypadku tego programu.
Organ stwierdził, że termin § 8 ust. 2 rozporządzenia ma charakter terminu procesowego (zawitego), ponieważ dotyczy on czynności procesowej polegającej na poinformowaniu kierownika biura powiatowego ARiMR o zastąpieniu zwierząt poprzez złożenie kopii oświadczenia o zastąpieniu zwierząt. W tej sytuacji mógłby on podlegać przywróceniu na zasadach określonych w art. 58 k.p.a., o co jednakże strona nie wystąpiła. Nawet jednak gdyby na obecnym etapie postępowania (lub w chwili składania odwołania) strona wystąpiła o przywrócenie terminu w trybie art. 58 k.p.a., to trudno byłoby wykazać, że taką prośbę Spółka wniosła w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu.
Organ stwierdził, że zastąpienie zwierząt nie wywołało skutków prawnych. Owce wymienione w oświadczeniach o zastąpieniu zwierząt złożonych w dniu 23 września 2020 r. jako zwierzęta wprowadzone/zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych w ilości łącznie 40 sztuk nie zostały więc uwzględnione w procesie naliczania płatności. Natomiast zwierzęta, które utraciły kwalifikację ze względu na ich wiek w ilości 40 sztuk, zostały w drodze kontroli administracyjnej wykluczone z grona zwierząt zatwierdzonych, o których mowa w art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 18 lit. b rozporządzenia nr 640/2014.
W wyniku tego powstała różnica pomiędzy liczbą zwierząt zgłoszonych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych. Jak stanowi art. 30 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, nie naruszając przepisów art. 31 tego rozporządzenia, jeżeli liczba zwierząt, zgłoszona we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, przewyższa liczbę zatwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie zwierząt zatwierdzonych. Zgodnie z art. 31 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 640/2014, w przypadku gdy stwierdzi się różnicę między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3 tego rozporządzenia i jeśli stwierdzone niezgodności dotyczą więcej niż trzech zwierząt, a odsetek ustalony zgodnie z art. 31 ust. 3 tego rozporządzenia przekracza 20%, za dany rok składania wniosków nie przyznaje się wsparcia, do którego beneficjent byłby uprawniony zgodnie z art. 30 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 w ramach środka wsparcia. W myśl art. 31 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, w celu ustalenia tego odsetka liczbę zwierząt zgłoszonych dzieli się przez liczbę zwierząt zatwierdzonych. W niniejszej sprawie wynosi on 22,47%.
Reasumując, organ wskazał że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, a Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni nie może uwzględnić wniosku strony o przywrócenie terminu na złożenie oświadczenia, ponieważ przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszym postępowaniu.
Wobec tego organ odmówił stronie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach Wariantu 7.3. Zachowanie lokalnych ras owiec zgodnie z art. 31 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014.
Organ podzielił natomiast stanowisko odwołania, że Spółka nie deklarowała hodowli owiec rasy wrzosówka, jak wskazano w zaskarżonej decyzji, w tym w jej rozstrzygnięciu. Wszelkie złożone w toku sprawy oświadczenia dotyczące zwierząt odnoszą się do owiec rasy pomorskiej. Uchybienie to skutkowało koniecznością uchylenia decyzji organu I instancji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ
w ramach jednej sprawy administracyjnej orzeka się o przyznaniu bądź odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w całości, w ramach wszystkich wnioskowanych pakietów i wariantów, należało uchylić decyzję organu pierwszej instancji w całości i wydać nowego rozstrzygnięcie, uwzględniające utrzymywaną rasę owiec.
Ponadto, realizując zasadę dwuinstancyjności, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni dokonał ustaleń co do pozostałych realizowanych przez stronę wariantów, podzielając w tym zakresie argumentację prawną wyrażoną w decyzji organu pierwszej instancji.
G. Spółka z o.o. z siedzibą w G. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego w części, tj. w zakresie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 w ramach Pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, Wariantu 7.3. Zachowanie lokalnych ras owiec.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w części - w zakresie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej i przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:
1) § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2015 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Działania rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez uznanie, że skarżąca przekroczyła wyznaczony w ww. paragrafie termin, podczas gdy nastąpiły szczególne okoliczności, tj. nastąpiło działanie siły wyższej w postaci prawdopodobnego zakażenia osoby odpowiedzialnej za złożenie ww. dokumentów, która z uwagi na nałożone ograniczenia i środki zapobiegawcze nie mogła w terminie złożyć wymaganych dokumentów,
2) art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa covidowa, poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji niepoinformowanie Spółki o uchybieniu terminu i niewyznaczenie stronie dodatkowego 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
W uzasadnieniu Spółka podniosła, że osoba odpowiedzialna za poinformowanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, z uwagi na kontakt z osobą chorą w okolicach 7 września 2020 r., poddała się samoizolacji w celu uniknięcia dalszego rozprzestrzeniania się wirusa. Niezwłocznie, z upływem kwarantanny, złożyła w placówce pocztowej wymagane dokumenty. Uchybienie terminu było nieduże, a złożenie informacji o zastąpieniu zwierząt zostało dokonane niezwłocznie po ustąpieniu opisanych okoliczności.
Spółka wskazała, że złożyła wniosek w przedmiocie przywrócenia terminu na złożenie ww. dokumentów. Zauważyła, że dokonała zastąpienia w terminie wynikającym z treści § 7 ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, nie uchylała się więc od obowiązku dokonania wymaganych przepisami prawa czynności, a jedynie z powodu podejrzenia zachorowania na Covid-19, nie zdążyła w terminie poinformować o dokonaniu zastąpienia. Kierownik Biura Powiatowego został poinformowany o zastąpieniu niezwłocznie po zakończeniu samoizolacji, tj. 23 września 2021 r., czyli czternaście dni po upływie terminu. Spółka wskazała, że dochowała terminu, o którym jest mowa w § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Gdyby natomiast organ zastosował przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy covidowej, to Spółka mogłaby w prawidłowy sposób złożyć wniosek o przywrócenie terminu do zawiadomienia o zastąpieniu zwierząt.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.", stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów, stwierdził, że decyzja ta w zaskarżonym zakresie narusza prawo, w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem nr 1305/2013) , jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz.Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu; 3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Stosownie do § 6 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, zasadą jest, że zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji. Wyjątkami są sytuacje, gdy przepisy tego rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany. Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 i 2 tegp rozporządzenia, w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7, zmiana może polegać na zwiększeniu liczby zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem lub zmniejszeniu liczby tych zwierząt, jeżeli mimo tego zmniejszenia liczba tych zwierząt nie będzie niższa niż liczba zwierząt danej rasy objętych tym zobowiązaniem w pierwszym roku jego realizacji oraz na zastąpieniu, zgodnie z art. 30 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem zwierzętami tej samej rasy, jeżeli zwierzęta te spełniają warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.
Jak wynika z § 8 ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo- klimatycznego, o zastąpieniu, o którym mowa w ust. 1, rolnik informuje kierownika biura powiatowego Agencji w terminie 30 dni od dnia jego dokonania, składając kopię dokumentu sporządzonego na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmującego oświadczenia: 1) rolnika, 2) podmiotu prowadzącego księgi hodowlane - w przypadku klaczy, loch, owiec matek i kóz matek, 3) podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych - w przypadku krów, klaczy, owiec matek i kóz matek - zawierające wskazanie zwierząt, jakie zostały zastąpione i jakimi je zastąpiono.
Nadto, w przypadku, gdy zastąpienie, o którym mowa § 7 ust.1 pkt 2, zostało dokonane w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, lecz przed dniem złożenia wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, o zastąpieniu, o którym mowa w § 7 ust.1 pkt 2, rolnik może poinformować kierownika biura powiatowego Agencji, dołączając do wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej kopię dokumentu, o którym mowa w § 20 ust. 3 (§ 8 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).
W niniejszej sprawie bezsporne było, że Spółka złożyła informację o dokonanym zastąpieniu zwierząt po terminie 30-dniowym, wynikającym z § 8 ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.
Spór między stronami dotyczył możliwości zastosowania instytucji przewrócenia terminu do dokonania tej czynności.
Strona powoływała się w odwołaniu na okoliczności związane z epidemią COVID-19.
W ustawie PROW 2014-2020 wprowadzono regulację art. 67c, zawierającą wyłączenie stosowania przepisów ustawy covidowej do terminów odnoszących się do pomocy i pomocy technicznej w związku z epidemią COVID-19.
Zgodnie z tym przepisem, do terminów składania wniosków o przyznanie płatności i terminów zgłaszania zmian do tych wniosków w ramach działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 8 i 10-12a, do terminów na dokonanie określonych czynności w toku postępowań w sprawach dotyczących wyboru operacji partnerów KSOW oraz do terminów, o których mowa w art. 67a, terminów do dokonania określonych czynności w toku postępowań, o których mowa w art. 67b, terminów, w jakich należy spełnić określone warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej lub określone wymogi, terminów dopełnienia warunków, z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, lub terminów realizacji innych zobowiązań związanych z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną nie stosuje się przepisów art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.).
Art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej został dodany przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2255) zmieniającej tę ustawę z dniem 16 grudnia 2020 r. Zgodne z art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej
1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Powyższa regulacja, co do zasady, obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027).
Przepis art. 67c ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich PROW na lata 2014-2020 został wprowadzony przez art. 53 pkt 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 695) z mocą obowiązującą od 31 marca 2020 r. (art. 118 pkt 3 ustawy zmieniającej).
Początkowo miał on następującą treść: do terminów, o których mowa w art. 67a, terminów do dokonania określonych czynności w toku postępowań, o których mowa w art. 67b, terminów, w jakich należy spełnić określone warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej lub określone wymogi, terminów dopełnienia warunków, z zastrzeżeniem których wydana została decyzja o przyznaniu pomocy, lub terminów realizacji innych zobowiązań związanych z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, 567, 568 i 695) dotyczących nierozpoczynania i zawieszania biegu terminów.
Norma art. 67c ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich PROW na lata 2014-2020 w poprzednim brzmieniu nie wyłączała stosowania art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej.
Dopiero ustawą z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. poz.904) w art. 4 pkt 6 dokonano istotnej zmiany art. 67c ustawy PROW 2014-2020, wprowadzając zapis wyłączający stosowanie przepisów art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej. W ustawie zamieniającej - w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a wskazano, że do przyznawania pomocy finansowej w ramach działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 8 i 10-12a ustawy zmienianej w art. 4 (ustawy PROW 2014-2020), w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi przed dniem 15 marca 2021 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
W niniejszej sprawie rozstrzygano wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania, o którym mowa w art. 3 ust 1 pkt 10 lit. a ustawy, jakim jest działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne - wsparcie dla ochrony oraz zrównoważonego użytkowania i rozwoju zasobów genetycznych w rolnictwie.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 24 czerwca 2020 r. W sprawie znajdował zatem zastosowanie art. 67c ustawy o PROW w poprzednim brzmieniu.
Przepis ten nie wyłączał stosowania normy art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej. Zgodnie z jego brzmieniem, zastosowania nie znajdowały jedynie przepisy dotyczące nierozpoczynania i zawieszania biegu terminów. Uznać zatem należy, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej, od daty jego wejścia w życie znajdował zastosowanie w niniejszej sprawie.
Przepis art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej został wprowadzony ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. z mocą obowiązującą od dnia 16 grudnia 2020 r. W związku z jego wejściem w życie w toku postępowania, po jego wszczęciu a przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, organ ten winien zastosować jego unormowanie.
Wskazać należy, że w sprawie nie nastąpiło uchybienie terminu procesowego. Termin 30- dniowy na poinformowanie o zastąpieniu zwierząt nie dotyczy prowadzonego postępowania administracyjnego i nie został wyznaczony w celu zakreślenia stronie czasu na dokonanie czynności procesowej. Zastosowania nie znajdował zatem przepis art. 58 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W konsekwencji, zastosowania w sprawie nie znajdował także art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy covidowej.
Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ustawy covidowej, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ winien zawiadomić stronę o uchybieniu terminu i zawiadomieniu tym wyznaczyć stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Organ zaniechał w niniejszej sprawie dokonania takiej czynności.
Stanowisko organu odwoławczego, że przepis art. art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej nie znajduje w sprawie zastosowania nie jest słuszne. Zastosowanie trybu przewidzianego w art. 15zzzzzn2 tej ustawy było w niniejszej sprawie obligatoryjne. Czynność ta winna być dokonana przez organ pierwszej instancji. Organ ten winien powiadomić stronę o uchybieniu terminu i wyznaczyć skarżącej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu organ winien rozpoznać wniosek. Tryb ten nie został w sprawie zastosowany. Organ odwoławczy powinien w tej sytuacji uwzględnić odwołanie i uchylić decyzję organu pierwszej instancji, zobowiązując organ pierwszej instancji do wyczerpania trybu z art. art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy covidowej.
Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. Organ odwoławczy ustosunkował się do wniosku, błędnie wskazując na brak podstaw prawnych do jego złożenia i niezachowanie terminu na złożenie wniosku.
Ewentualne przywrócenie terminu spowoduje, że skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia normy § 8 ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo- klimatycznego. Organ rozpozna wniosek o przyznanie płatności, dopiero po wyznaczeniu stronie terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, w którym to terminie strona może złożyć nowy, szerzej umotywowany i uprawdopodobniony wniosek o przywrócenie terminu i jego rozpoznaniu.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił wydane w sprawie decyzje wyłącznie w zaskarżonych częściach, dotyczących odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach Pakietu 7 Wariantu 7.3 Zachowanie lokalnych ras owiec.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści powyższych rozważań i zgodnie z art. 153 p.p.s.a., mają dla organu moc wiążącą.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składają się uiszczony w sprawie wpis sądowy w wysokości 200 zł oraz wynagrodzenie reprezentującego skarżącą radcy prawnego w wysokości 480 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).