III SA/Gd 86/23

III SA/Gd 86/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-04-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Janina Guść
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 574
art. 202, art. 203 ust. 1 pkt 1, art. 205 ust. 1 pkt 3, art. 207 ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7,  art. 8 par. 1, art. 10 par. 1, art. 61 par. 4, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant: Starszy asystent sędziego Robert Daduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 5 grudnia 2022 r. nr R.0100.1375.2022 w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 26 września 2022 r. nr SDNŚiP/08/2022, 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu Gdańskiego na rzecz skarżącej G. B. kwotę 1.877,50 zł (jeden tysiąc osiemset siedemdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
III SA/Gd 86/23
UZASADNIENIE
Rektor Uniwersytetu Gdańskiego decyzją z dnia 5 grudnia 2022 r. nr R.0100.1375.2022 orzekł o utrzymaniu w mocy swej wcześniejszej decyzji z dnia 26 września 2022 r. nr SDNŚiP/08/2022 o skreśleniu A. B. z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej [...] Uniwersytetu Gdańskiego.
W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy:
1) art 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.) – dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.",
2) art. 203 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 574 z późn. zm.),
3) § 46 ust. 1 Regulaminu Szkół Doktorskich Uniwersytetu Gdańskiego (t.j.: załącznik do uchwały nr 7/21 Senatu Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 25 lutego 2021 r. w sprawie Regulaminu Szkół Doktorskich Uniwersytetu Gdańskiego) – dalej powoływanego również jako "Regulamin".
W uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał, że skreślenie A. B. z listy doktorantów stanowi konsekwencję przeprowadzenia oceny śródokresowej realizacji przez nią indywidualnego planu badawczego. Ocena została przeprowadzona w dniu 19 września 2022 r. przez Komisję do przeprowadzenia oceny śródokresowej doktorantów Szkoły Doktorskiej [...] Uniwersytetu Gdańskiego, w dziedzinie nauk ścisłych i przyrodniczych (dyscyplina naukowa: nauki o Ziemi i środowisku), zwaną dalej "Komisją". Ocena ta zakończyła się wynikiem negatywnym, co stanowiło obligatoryjną przesłankę skreślenia doktorantki z listy doktorantów.
A. B. w swym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zgodziła się z oceną Komisji dotyczącą stopnia realizacji poszczególnych zadań obejmujących jej indywidualny plan badawczy. Zdaniem wnioskodawczyni wszystkie prace zostały zrealizowane zgodnie z harmonogramem, a wpływ na ocenę Komisji miał być może niefortunny sposób określenia procentowego stopnia realizacji poszczególnych zadań przyjęty przez wnioskodawczynię i jej promotorów.
Wnioskodawczyni zakwestionowała stanowisko Komisji, zawarte w uzasadnieniu negatywnej oceny śródokresowej, zgodnie z którym w dokumentach przedłożonych do oceny, jak również w trakcie bezpośredniej rozmowy, która odbyła się podczas posiedzenia Komisji, doktorantka nie przedstawiła w szczegółowy i merytoryczny sposób informacji na temat dotychczas uzyskanych wyników, a także nie odpowiedziała na wiele pytań natury merytorycznej. Wnioskodawczyni stwierdziła, że wszystkie te informacje zostały zawarte w raporcie śródokresowym, sprawozdaniach doktoranta z postępów programu kształcenia i planu badawczego oraz treści publikacji naukowych będących efektem przeprowadzonych badań. Powołując się na opinię Rzecznika Praw Doktoranta Krajowej Rady Doktorantów z dnia 28 września 2022 r. w przedmiocie procedury przeprowadzania oceny śródokresowej, wnioskodawczyni wskazała również, że zgodnie z regulacją ustawową przedmiotem oceny śródokresowej jest wyłącznie realizacja indywidualnego planu badawczego.
Wnioskodawczyni odniosła się w ten sposób do kwestii braku udzielenia odpowiedzi na wiele pytań natury merytorycznej, które zostały zadane jej przez Komisję w trakcie rozmowy. Wnioskodawczyni stwierdziła również, że specyfika jej tematyki badawczej była powodem niepełnego zrozumienia przez Komisję udzielonych odpowiedzi.
Odnosząc się do zarzutów Komisji, że nie podała powodów częściowego niezrealizowania dwóch zadań badawczych i nie przedstawiła Komisji działań naprawczych służących planowemu ukończeniu rozprawy doktorskiej, doktorantka stwierdziła, że w jej opinii wszystkie zaplanowane zadania zostały zrealizowane zgodnie z harmonogramem. Z tego względu, nie miała ona żadnych podstaw, aby uwzględniać w sprawozdaniach i wyjaśnieniach złożonych Komisji rozbieżności w realizacji indywidualnego planu badawczego i planować działania naprawcze, mające na celu terminową realizację rozprawy doktorskiej. Wnioskodawczyni wskazała jako dowód na powyższe swoją aktywność publikacyjną i projektową oraz duże zaangażowanie w pracę badawczą, wykorzystującą szeroki wachlarz klasycznych i nowatorskich metod.
W toku postępowania Rektor uzyskał dodatkową opinię Komisji z dnia 17 października 2022 r., w której Komisja negatywnie zaopiniowała zasadność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rektor Uniwersytetu Gdańskiego wskazał, że uznaje za własne stanowisko Komisji dotyczące prawidłowego uzasadnienia przez Komisję negatywnego wyniku oceny śródokresowej z dnia 19 września 2022 r., decydującego o skreśleniu Pani A. B. z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej. Jak słusznie wskazała Komisja wniosek A. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawiera żadnych nowych informacji lub okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Treść wniosku należy traktować jedynie jako subiektywną ocenę wnioskodawczyni stopnia realizacji prowadzonych badań i prac nad przygotowaniem rozprawy doktorskiej. Ocenie Komisji nie mogły podlegać nieuwzględnione w indywidualnym planie badawczym osiągnięcia publikacyjne wnioskodawczyni lub jej aktywność związana z upowszechnianiem wyników badań bądź zdobywaniem funduszy na ich realizację.
Stwierdzenie wnioskodawczyni o terminowej realizacji zadań badawczych ujętych w indywidualnym planie badawczym jest subiektywne oraz nie poparte wiarygodnymi i merytorycznymi argumentami. Rektor UG podzielił pogląd Komisji, wyrażony w uzasadnieniu oceny śródokresowej z dnia 19 września 2022 r. oraz w opinii z dnia 17 października 2022 r., że zgodnie z dokumentacją złożoną przez wnioskodawczynię dla celów oceny śródokresowej zrealizowała ona w całości tylko jedno z 3 zadań badawczych zaplanowanych w okresie podlegającym ocenie, a 2 pozostałe zostały zrealizowane częściowo. Skoro zadania nie były realizowane terminowo, to wnioskodawczyni miała obowiązek zawrzeć w sprawozdaniach informacje dotyczące: 1) przyczyn rozbieżności w realizacji prac zawartych w harmonogramie oraz 2) podjęcia działań naprawczych gwarantujących terminowe złożenie rozprawy doktorskiej. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 4 załącznika nr 1 do Regulaminu, jeżeli indywidualny plan badawczy nie został zrealizowany, to treść okresowego sprawozdania zawiera w szczególności wyjaśnienie przyczyn niezrealizowania planu oraz wskazanie działań naprawczych zapewniających jego realizację. Natomiast, dokumentacja złożona przez wnioskodawczynię, jak i wyjaśnienia przedstawione w trakcie rozmowy z Komisją, nie zawierały żadnych takich informacji. Wskazany brak informacji dotyczy również szczegółowych opisów zastosowanej metodyki (sposobu realizacji, technik, narzędzi badawczych), uzyskanych wyników, ich interpretacji oraz najważniejszych wniosków z badań. Trzeba zaznaczyć, że mimo pisemnego wezwania Komisji informacje te nie zostały przedstawione czy uzupełnione przez wnioskodawczynię w trakcie rozmowy.
Wnioskodawczyni przywołała także cztery publikacje, których jest pierwszą autorką i które mają potwierdzać terminową realizację badań, zawierać szczegółowe opisy stosowanej metodyki i wyników przeprowadzonych badań oraz stanowić podstawę przygotowywanej rozprawy doktorskiej. Natomiast, jak przyznaje sama wnioskodawczyni w treści złożonych sprawozdań, dwie z tych publikacji zostały opracowane na podstawie wyników badań prowadzonych podczas przygotowywania pracy dyplomowej (magisterskiej), a trzecia jest pracą przeglądową. Z tego względu wskazane publikacje nie potwierdzają terminowego zrealizowania badań określonych w indywidualnym planie badawczym, a także nie mogą też zostać włączone w skład rozprawy doktorskiej.
Zgodnie z § 3 ust. 1 i 3 załącznika nr 3 do Regulaminu komisja przeprowadzająca ocenę śródokresową ustala, czy przedstawione wyjaśnienia dotyczące przyczyn niezrealizowania planu badawczego są należycie uzasadnione i udokumentowane oraz czy wskazane działania naprawcze zapewniają zrealizowanie planu. W przypadku ustalenia, że wyjaśnienia nie są należycie uzasadnione i udokumentowane lub wskazane działania naprawcze nie zapewniają zrealizowania planu, wynik oceny jest negatywny i komisja sporządza uzasadnienie oceny. Treść tych przepisów regulaminowych potwierdza, że w takim przypadku zakończenie oceny wynikiem negatywnym ma charakter rozstrzygnięcia tzw. związanego, które wynika z treści powołanych przepisów i nie może być rozstrzygnięciem odmiennym, prowadzącym do wyniku pozytywnego.
Rektor zwrócił także uwagę na to, że wniosek A. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy skreślenia z listy doktorantów nie został poparty przez promotora wnioskodawczyni, a jedynie przez jej promotora pomocniczego.
A. B. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając jej:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - przepisów: art. 202 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 20 lipca 2018 r. w zw. z art. 203 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy oraz w zw. z § 37 ust. 1-4 i § 47 ust. 1 uchwały nr 86/19 Senatu Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie Regulaminu Szkół Doktorskich Uniwersytetu Gdańskiego (tekst jednolity uwzględniający zmiany wprowadzone uchwałą nr 7/21 Senatu Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 25 lutego 2021 r. w sprawie zmiany Regulaminu Szkół Doktorskich Uniwersytetu Gdańskiego) - przez ich niewłaściwe zastosowanie przez organ, albowiem w przedmiotowej sprawie nie doszło do spełnienia przesłanek przewidzianych w tych przepisach - Rektor Uniwersytetu Gdańskiego niesłusznie wydał decyzję o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów, mając na uwadze fakt, że komisja błędnie wystawiła skarżącej negatywną ocenę śródokresową z realizacji indywidualnego planu badawczego, bezpodstawnie stwierdzając, że skarżąca nie prowadzi badań zgodnie z przedstawionym planem badawczym oraz że stan postępów w jego realizacji uniemożliwia skarżącej ukończenie w terminie kształcenia w szkole doktorskiej.
Wpływ przedmiotowego naruszenia na treść decyzji jest oczywisty, albowiem w sytuacji, gdyby Rektor Uniwersytetu Gdańskiego uznał, że Komisja błędnie - z naruszeniem ww. przepisów prawa - wystawiła skarżącej negatywną ocenę śródokresową, stwierdziłby wówczas brak podstaw do skreślenia skarżącej z listy doktorantów.
2) naruszenie przez organ administracji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - przepisów art 6, art 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez niesłuszne utrzymanie przez organ w mocy swojej decyzji z dnia 26 września 2022 r. o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów, niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, naruszeniu zasady równości stron oraz bezstronności organu, a także poprzez nierzetelne, niewyczerpujące zebranie przez organ materiału dowodowego i nierzetelne zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych występujących w niniejszej sprawie - w tym niezbadanie przez organ w sposób rzetelny, czy ocena śródokresowa, dotycząca realizacji przez skarżącą indywidualnego planu badawczego została sporządzona zgodnie z wymogami wynikającymi z obowiązujących przepisów prawa - tj. art. 202 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 20 lipca 2018 r. w zw. z § 37 ust. 1-4 i § 47 ust. 1 uchwały nr 86/19 Senatu Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie Regulaminu Szkół Doktorskich Uniwersytetu Gdańskiego.
Organ nie uwzględnił faktu, że zarówno skarżąca jak i jej promotorzy oraz Rada Doktorantów, zgodnie wskazywali, że skarżąca zrealizowała założony plan badawczy i wykonała w terminie wszystkie zadania badawcze. Należy podkreślić, że skarżąca do dnia 19 września 2022 r. (kiedy to doszło do jej spotkania z Komisją i wystawienia przez Komisję oceny śródokresowej) przeprowadziła wszystkie eksperymenty laboratoryjne i analizy założone w zadaniach nr: 1, 2 i 3 jej indywidualnego planu badawczego. Co więcej, należy przypomnieć, że termin końcowy realizacji zadań nr 2 i 3 został określony na "wrzesień 2022" - a więc doktorantka mogła go zrealizować do końca tego miesiąca. W tej sytuacji nie można zgodzić się z twierdzeniem, że trafna była ocena Komisji (ocena na dzień 19.09.2022 r.), że skarżąca nie prowadziła badań zgodnie z planem badawczym, że powinna była wyjaśnić przyczyny tego stanu rzeczy i podjąć działania naprawcze oraz że tego nie uczyniła.
Skarżąca wniosła o uchylenie obydwu decyzji Rektora i o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania w łącznej kwocie 1.877,50 zł - w tym kwoty 1.660,50 zł tytułem zwrotu poniesionych przez skarżącą kosztów zastępstwa adwokackiego.
Skarżąca wskazała, że z treści uzasadnienia decyzji z dnia 26 września 2022 r. nie wynika, aby organ zbadał, czy ocena śródokresowa została wystawiona przez Komisję z poszanowaniem przepisów: art. 202 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także § 37 ust. 1 - 4 i § 47 ust. 1 uchwały nr 86/19 Senatu Uniwersytetu Gdańskiego w sprawie Regulaminu Szkół Doktorskich Uniwersytetu Gdańskiego.
Skarżąca załączyła do wniosku opinię Rady Doktorantów [...] Uniwersytetu Gdańskiego w której wskazano, że według przedstawionych dokumentów i wyjaśnień doktorantka zrealizowała w pełni oraz w terminie założone zadania nr 1-3. Część wyników wynikających z realizacji zadań nie została do tej pory opublikowana, w związku z czym doktorantka uszczupliła stopień realizacji tych zadań. Potwierdza to twierdzenie, że Komisja nie miała podstaw stwierdzić, że skarżąca nie wykonała części zadań badawczych.
Skarżąca podnosiła też, że w związku z faktem, że na dzień 19 września 2022 r. zadania badawcze nr 1, 2 i 3, wymienione w jej indywidualnym planie badawczym, zostały przez nią w pełni wykonane, Komisja nie miała podstaw do tego, aby oczekiwać od niej zgłoszenia rozbieżności w realizacji harmonogramu oraz wskazania działań naprawczych. Komisja nie miała także jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że skarżąca nie ukończy kształcenia w szkole doktorskiej i nie złoży rozprawy doktorskiej w terminie określonym w indywidualnym planie badawczym.
Z uzasadnienia drugiej z decyzji wydanych przez Rektora wynika, że organ nie zbadał dowodów zgłoszonych przez skarżącą wskazujących, że rzeczywiście do dnia 19 września 2022 r. zrealizowała ona wszystkie zadania badawcze wymienione w pkt 1, 2 i 3 jej harmonogramu prac badawczych i nie przeanalizował w sposób wszechstronny wszystkich okoliczności faktycznych, występujących w niniejszej sprawie - w szczególności nie zbadał, czy prawidłowe, zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym było odnotowanie przez Komisję w protokole przebiegu oceny śródokresowej, że A. B. nie prowadziła badań zgodnie z planem badawczym. Ponadto organ nie zbadał, czy o wyniku oceny śródokresowej nie zadecydowały inne aspekty, niż te, które Komisja mogła wziąć pod uwagę, nie zbadał, czy przedmiotem oceny Komisji była realizacja przez skarżącą harmonogramu badawczego, czy też Komisja wykroczyła poza właściwy przedmiot ocen i zastosowała wobec skarżącej własne, pozaustawowe kryteria oceny.
Zgodnie z treścią art. 202 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 20 lipca 2018 r. ocenie śródokresowej podlega tylko realizacja indywidualnego planu badawczego, natomiast w myśl § 37 ust. 1 ww. uchwały nr 86/19 Senatu Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie Regulaminu Szkół Doktorskich Uniwersytetu Gdańskiego: "Kryterium oceny śródokresowej stanowią postępy doktoranta w realizacji planu badawczego".
W odniesieniu do art. 202 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 20 lipca 2018 r. w doktrynie powszechnie wskazuje się, że przepis ten: "należy odczytywać w sposób dosłowny, tj. odnoszący się ściśle do realizacji lub braku realizacji tylko i wyłącznie planu badawczego". W czerwcu 2022 r., w złożonym "Sprawozdaniu doktoranta z postępów w realizacji programu kształcenia i planu badawczego" skarżąca wskazała m. in.: "(...) zakończyłam z sukcesem realizację Zadania Badawczego nr 1 oraz rozpoczęłam pracę nad Zadaniem 2 i 3 (...) Okres pobierania prób będzie trwał do końca okresu wegetacyjnego 2022. Na chwilę obecną nie przewidziane są opóźnienia w postępach pracy doktorskiej. W roku akademickim 2021/2022 udało mi się opublikować część wyników z zadania badawczego nr 3".
W tym dokumencie skarżąca określiła stan swoich prac na czerwiec 2022 r., tymczasem ocena śródokresowa została wydana przez Komisję około trzy miesiące później, w dniu 19 września 2022 r. i Komisja powinna była uwzględnić stan faktyczny występujący w tym dniu. W związku z faktem, że termin realizacji przez A. B. zadań nr 2 i 3, wyszczególnionych w pkt 2 i 3 harmonogramu przygotowania rozprawy doktorskiej, został określony na: "październik 2021 - wrzesień 2022", skarżąca mogła wykonać rzeczone zadania badawcze aż do końca września 2022 r. Sam ten fakt czyni negatywną ocenę śródokresową wydaną w dniu 19 września 2022 r., oceną nieuprawnioną, wydaną z naruszeniem powyższych przepisów prawa. Komisja nie mogła w ogóle stwierdzić jeszcze przed upływem terminu na wykonanie powyższych zadań badawczych, że skarżąca nie prowadzi badań zgodnie z planem badawczym. Organ rozpoznając sprawę nie dostrzegł przedmiotowej kwestii.
Organ nie dostrzegł, że Komisja dokonała oceny stopnia zrealizowania przez skarżącą zadań nr 2 i 3 w oderwaniu od stanowiska jej i jej promotorów, z których wynikało, że zadania badawcze nr 1, 2 i 3 zostały przez skarżącą wykonane w terminie.
Stanowisko Komisji, że dwa zadania badawcze zostały przez skarżącą zrealizowane jedynie częściowo, stoi w sprzeczności nie tylko z opinią promotora - do której treści odwołała się sama Komisja - cyt.: "Również opinie promotora za semestr 3 i 4 wskazują na prawidłową realizację zadań badawczych" (cyt. z: "Wynik oceny śródokresowej" z dnia 19.09.2022 r.), ale także w sprzeczności z tym, że skarżąca na spotkaniu z Komisją w dniu 19.09.2022 r. zaprezentowała postępy swojej pracy oraz wskazała Komisji artykuły naukowe, które jednoznacznie dowodzą tego, że wykonała założone prace badawcze - przeprowadziła wymagane eksperymenty, uzyskała ich wyniki i przeprowadziła wymagane analizy.
Należy podnieść, że opracowanie przez skarżącą w artykułach naukowych, czy też w innego rodzaju publikacjach naukowych, pozyskanych wyników i przeprowadzonych analiz nie zostało w rzeczonym harmonogramie wymienione jako cel, jako zadanie do wykonania. Skarżąca wymieniła artykuły opublikowane oraz wskazała publikacje, nad którymi pracuje, aby dodatkowo potwierdzić zrealizowanie zadań badawczych nr 1, 2 i 3.
Skarżąca nie otrzymała odpisu opinii Komisji z dnia 17 października 2022 r. na którą organ powołuje się w uzasadnieniu swojej decyzji. Treść tej opinii jest dla niej nieznana. Nie umożliwiono jej zapoznania się z jej treścią i odniesienia się do niej, a nawet nie zawiadomiono skarżącej o tym, iż taka opinia została złożona.
Organ nie umożliwił A. B. wypowiedzenia się przed zakończeniem postępowania co do zebranych w jej sprawie dowodów i zgromadzonych dokumentów. Za uzasadniony uznać należy zarzut naruszenia przez organ przepisu art. 10 § 1 k.p.a. co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zapewnienie skarżącej przez organ czynnego udziału w tym postępowaniu mogło doprowadzić do przedstawienia przez nią nowej argumentacji, złożenia przez nią dodatkowych wyjaśnień.
Organ swoim postępowaniem, prowadzącym do niezapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu i pozbawieniem jej możliwości odniesienia się do treści dodatkowej opinii Komisji z dnia 17 października 2022 r. - naruszył także zasadę równości stron wyrażoną w art. 8 k.p.a.
Wynik oceny śródokresowej skarżącej nie został podany do publicznej wiadomości. Tymczasem zgodnie z treścią art. 202 ust. 3 zd. 2 ww. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce: "Wynik oceny wraz z uzasadnieniem jest jawny". Z przedmiotowego przepisu wynika obowiązek podania tej informacji do publicznej wiadomości. W sprawie skarżącej nie zagwarantowano jawności powyższej informacji. O wyniku oceny śródokresowej skarżąca została poinformowana e-mailem w dniu 19 września 2022 r. Uzasadnienie wyniku oceny śródokresowej zostało zaś przekazane skarżącej "nieoficjalnie", ponieważ dokument obejmujący to uzasadnienie jest jedynie udostępniany w Szkole Doktorskiej, do wglądu.
Całkowicie niezrozumiały jest dla skarżącej argument organu, że jej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy "nie został poparty przez promotora Wnioskodawczyni, a jedynie przez jej promotora pomocniczego". Żaden przepis prawa nie wymaga, aby wniosek doktoranta o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Rektora został poparty przez promotora danego doktoranta - czy to jego promotora "głównego", czy promotora pomocniczego. Należy dodać, że jeśli organ, rozpatrując ponownie sprawę skarżącej miał jakiekolwiek wątpliwości co do okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, np. co do tego, jakie jest stanowisko głównego promotora skarżącej odnośnie jej postępów w realizacji planu badawczego, mógł zwrócić się do tego promotora o wydanie przez niego stosownej opinii, zwłaszcza, że organ pozyskał przecież dodatkową opinię Komisji.
Takie działania organu wskazują, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie było prowadzone z naruszeniem zasady bezstronności i równego traktowania, wyrażonej w art. 8 k.p.a. Argumenty skarżącej były ignorowane oraz umniejszane, nie zostały przez organ odpowiednio zbadane.
Skarżąca na żadnym etapie postępowania nie została pouczona przez organ o możliwości składania wniosków dowodowych, nie została przez organ poinformowana o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw. Stanowi to naruszenie art. 9 oraz art. 10 § 1 k.p.a., a przedmiotowe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podsumowując, skarżąca stwierdziła, że organ dopuścił się także naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy swojej decyzji wydanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Obie te decyzje zostały wydane przez organ z naruszeniem szeregu istotnych przepisów postępowania, wymienionych powyżej - m. in. bez rzetelnego, bezstronnego i wszechstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i bez zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz zasady równości stron.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Gdańskiego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przepis art. 202 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa") stanowi, że:
1. Doktorant, w uzgodnieniu z promotorem lub promotorami, opracowuje indywidualny plan badawczy zawierający w szczególności harmonogram przygotowania rozprawy doktorskiej i przedstawia go podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia. W przypadku wyznaczenia promotora pomocniczego plan jest przedstawiany po zaopiniowaniu przez tego promotora.
2. Realizacja planu podlega ocenie śródokresowej w połowie okresu kształcenia określonego w programie kształcenia, a w przypadku kształcenia trwającego 6 semestrów - w trakcie czwartego semestru.
3. Ocena śródokresowa kończy się wynikiem pozytywnym albo negatywnym. Wynik oceny wraz z uzasadnieniem jest jawny.
4. Ocena śródokresowa jest przeprowadzana przez komisję, w skład której wchodzą 3 osoby, w tym co najmniej 1 osoba posiadająca stopień doktora habilitowanego albo tytuł profesora w dyscyplinie, w której jest przygotowywana rozprawa doktorska, zatrudniona poza podmiotem prowadzącym szkołę doktorską albo osoba, o której mowa w art. 190 ust. 5. Promotor i promotor pomocniczy nie mogą być członkami komisji.
Zgodnie z art. 203 ust. 1 pkt 1 ustawy doktoranta skreśla się z listy doktorantów w przypadku negatywnego wyniku oceny śródokresowej. Zgodnie z art. 203 ust. 4 ustawy skreślenie z listy doktorantów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Art. 205 ust. 1 pkt 3 ustawy przewiduje, że regulamin szkoły doktorskiej określa organizację kształcenia w zakresie nieuregulowanym w ustawie, w szczególności sposób przeprowadzania oceny śródokresowej.
Art. 207 ust. 2 ustawy nakłada na doktoranta obowiązek realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego.
Regulamin Szkół Doktorskich Uniwersytetu Gdańskiego będący załącznikiem do uchwały Senatu UG nr 86/19, stanowi co następuje:
§ 36
1. Jeżeli złożone przez doktoranta sprawozdanie, o którym mowa w § 15 ust. 2, lub inne dokumenty są niekompletne, zawierają błędy lub budzą wskazane przez komisję wątpliwości, komisja wzywa doktoranta do uzupełnienia lub poprawienia sprawozdania, uzupełnienia dokumentów lub do udzielenia wyjaśnień w terminie i formie wskazanych przez komisję.
2. Komisja, na wniosek doktoranta podlegającego ocenie śródokresowej albo z własnej inicjatywy, gdy uzna, że jest to potrzebne dla ustalenia wyniku oceny, przeprowadza rozmowę z doktorantem podlegającym ocenie. O terminie przeprowadzenia rozmowy komisja zawiadamia doktoranta nie później niż 14 dni przed wyznaczonym dniem przeprowadzenia rozmowy.
§ 37
1. Kryterium oceny śródokresowej stanowią postępy doktoranta w realizacji planu badawczego.
2. Tryb dokonywania oceny śródokresowej przez komisję określa załącznik nr 3 do Regulaminu.
3. Ocena śródokresowa kończy się wynikiem pozytywnym albo negatywnym. Wynik oceny wraz z uzasadnieniem jest jawny.
4. Komisja sporządza protokół z przebiegu oceny śródokresowej doktoranta. Protokół podpisuje przewodniczący komisji.
Załącznik nr 3 do Regulaminu stanowi:
§ 1. Komisja przeprowadzająca ocenę śródokresową dokonuje oceny w trybie, o którym mowa w § 2 ‒ § 4.
§ 2. 1. Komisja ustala, czy doktorant prowadzi badania zgodnie z przedstawionym planem badawczym, w tym jego zmianami, w szczególności z harmonogramem przygotowania rozprawy doktorskiej (Tak albo Nie).
2. W przypadku ustalenia zgodności badań z przedstawionym planem badawczym (Tak), wynik oceny jest pozytywny i komisja sporządza uzasadnienie oceny. W przypadku braku zgodności (Nie), komisja dokonuje ustaleń, o których mowa w § 3.
§ 3. 1. Komisja ustala, czy przedstawione wyjaśnienia dotyczące przyczyn niezrealizowania planu badawczego są należycie uzasadnione i udokumentowane oraz czy wskazane działania naprawcze zapewniają zrealizowanie planu (Tak albo Nie).
2. W przypadku ustalenia, że wyjaśnienia są należycie uzasadnione i udokumentowane oraz wskazane działania naprawcze zapewniają zrealizowanie planu (Tak), komisja dokonuje ustaleń, o których mowa w § 4.
3. W przypadku ustalenia, że wyjaśnienia nie są należycie uzasadnione i udokumentowane lub wskazane działania naprawcze nie zapewniają zrealizowania planu (Nie), wynik oceny jest negatywny i komisja sporządza uzasadnienie oceny.
§ 4. 1. Komisja ustala, czy stan postępów doktoranta w realizacji planu badawczego umożliwia ukończenie kształcenia w szkole doktorskiej (złożenie rozprawy doktorskiej) w terminie określonym w planie badawczym (Tak albo Nie).
2. W przypadku ustalenia, że stan postępów doktoranta w realizacji planu badawczego umożliwia złożenie rozprawy doktorskiej w terminie określonym w planie (Tak), wynik oceny jest pozytywny i komisja sporządza uzasadnienie oceny.
3. W przypadku ustalenia, że stan postępów doktoranta w realizacji planu badawczego nie umożliwia złożenia rozprawy doktorskiej w terminie określonym w planie (Nie), wynik oceny jest negatywny i komisja sporządza uzasadnienie oceny.
Podstawą zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji był przywołany powyżej przepis art. 203 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przyjęcie przez ustawodawcę drogi postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej skreślenia doktoranta z listy doktorantów wymaga zachowania przez rozpoznający sprawę organ, czyli rektora podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zawartych w szczególności w następujących regulacjach k.p.a.:
Art. 7 W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Art. 77 § 1. Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Art. 8 § 1. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Art. 10 § 1. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Art. 61 § 4. O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.
Należy stwierdzić, że zastosowana w powołanych wyżej przepisach ustawy konstrukcja związanego charakteru decyzji o skreśleniu z listy doktorantów w przypadku negatywnej, niezaskarżalnej oceny śródokresowej pociąga za sobą obowiązek skontrolowania przez rektora, czy ocena ta została sporządzona zgodnie z wymogami zawartymi w art. 202 ust. 2-4 ustawy. Odstąpienie od tego obowiązku powodowałoby, że rola organu administracji orzekającego w sprawie skreślenia z listy doktorantów byłaby w istocie marginalna, skoro ograniczałaby się jedynie do technicznego zredagowania treści decyzji, zaś faktyczne rozstrzygnięcie kwestii skreślenia danej osoby z listy doktorantów podejmowałaby Komisja, wydając negatywną, niezaskarżalną ocenę śródokresową. Tym samym wyłączenie oceny śródokresowej dokonanej przez Komisję spod jakiejkolwiek kontroli organu, jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasad postępowania administracyjnego i reguł państwa prawa. Przyjęcie bowiem, że organ administracji, w postępowaniu w sprawie skreślenia z listy doktorantów, nie jest uprawniony do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia Komisji sprawiałoby, że istnienie trybu odwoławczego, byłoby w istocie fikcją (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 493/22).
Zdaniem Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę Rektor Uniwersytetu Gdańskiego nie ocenił prawidłowo negatywnej dla skarżącej oceny śródokresowej.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, że ocena wykonania zadań, dla których indywidualny plan badawczy zakreśla termin końcowy "wrzesień 2022" nie powinna mieć miejsca przed zakończeniem tego miesiąca, czyli przed dniem 30 września 2022 r. Dopiero po tej dacie można oczekiwać od doktoranta stosownego sprawozdania i dokonywać jego oceny. W rozpatrywanej sprawie ocena śródokresowa została sporządzona w dniu 19 września 2022r. (zatem jeszcze przed zakończeniem określonego w planie okresu "rozliczeniowego"), zaś już w dniu 26 września Rektor UG wydał decyzję o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów.
Akta administracyjne nie zawierają także informacji o tym, czy skarżącej przed wydaniem decyzji przez Rektora doręczono odpis negatywnej opinii śródokresowej. Rektor nie zawiadomił skarżącej także o wszczęciu wobec skarżącej postępowania w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów, czym uchybił przepisowi art. 61 § 4 k.p.a. Brak możliwości zapoznania się przez skarżącą z negatywną dla niej oceną i zajęcia co do niej stanowiska przed wydaniem decyzji stanowi istotne naruszenie art. 10 §1 k.p.a. mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Rektor nie dostrzegł ponadto w negatywnej ocenie Komisji szeregu usterek, prowadzących do niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Jego rzeczą było bowiem doprowadzenie do wyjaśnienia różnicy stanowisk pomiędzy Komisją oceniającą pracę skarżącej i jej promotorem prof. J. W., który już w swojej opinii datowanej 22 czerwca 2022 r. stwierdził, że doktorantka wywiązała się w okresie rozliczeniowym 2021/2022 ze swych obowiązków doktoranta Szkoły Doktorskiej. Jego zdaniem "miniony okres powinien zostać doktorantowi zaliczony".
Rzeczą Rektora było także spowodowanie wyjaśnienia różnicy pomiędzy określonym w "sprawozdaniu doktoranta z postępów w realizacji programu kształcenia i planu badawczego" stanowiskiem skarżącej, że zrealizowała program kształcenia za rok 2021/2022 i zawartymi w dalszej części tego sprawozdania sformułowaniem, że "rozpoczęła pracę nad zadaniem 2 i 3".
Wydaje się bowiem, że u podstaw sporu i zakwestionowania przez skarżącą negatywnej dla niej oceny leży problem, dotyczący szczegółowego wyjaśnienia, co skarżąca i jej promotor rozumieją przez "realizację programu kształcenia za rok 2021/2022". Według skarżącej, przyjęte procentowo określenie stopnia zaawansowania realizacji tego planu odpowiada propozycji jej opiekuna naukowego i odnosi się do założenia w którym 100% realizacji zadania obejmuje dopiero publikację wyników badań. Można mieć poważne wątpliwości, czy indywidualny plan badawczy uzależnia uznanie zadania za zakończone od publikacji wyników badań. Jego treść nie wskazuje na to w każdym razie bezpośrednio.
Brak wyjaśnień skarżącej co do "przyczyn niezrealizowania planu badawczego" wynika logicznie z jej przeświadczenia o tym, że zrealizowała program w zakresie wymaganym indywidualnym planem badawczym. Jeśli Komisja wyciągnęła odmienne wnioski ze złożonego przez skarżącą sprawozdania powinna zwrócić się do niej o złożenie w wyznaczonym, racjonalnym terminie wyjaśnień i przedstawienie planu naprawczego, o których mowa w § 3 załącznika nr 3 do Regulaminu.
Dopiero takie wyjaśnienia, wraz ze stanowiskiem promotora, mogłyby stać się podstawą dla dokonania oceny śródokresowej, która co do zasady powinna koncentrować się przede wszystkim na tym, czy dokonany przez doktorantkę stan postępów w jej pracy badawczej umożliwia złożenie rozprawy doktorskiej w terminie określonym w indywidulanym planie badawczym.
Należy zwrócić uwagę ponadto na treść "protokołu z przebiegu oceny śródokresowej" znajdującego się w aktach administracyjnych. Nie zawiera on żadnych zapisów dotyczących stanowiska skarżącej wyrażonego w trakcie posiedzenia Komisji, na które została zaproszona. Jedynie w "uzasadnieniu wyniku oceny" wskazano, że doktorantka w trakcie bezpośredniej rozmowy, która odbyła się podczas posiedzenia Komisji nie przedstawiła w szczegółowy i merytoryczny sposób informacji na temat dotychczas uzyskanych wyników, a także nie odpowiedziała na wiele pytań natury merytorycznej.
Aby jednak możliwe było zweryfikowanie zgodności z prawem czynności podjętych przez Komisję, a w szczególności dokonanych przez nią ocen stanowiska wyrażonego przez doktorantkę i odpowiedzi na zadane przez Komisję pytania, koniecznym byłoby ujęcie w sporządzanym obowiązkowo protokole zarówno treści zadawanych przez członków Komisji pytań, jak i odpowiedzi doktorantki na te pytania.
Pozbawienie treści protokołu jakiejkolwiek istotnej treści, poza zapisami ściśle formalnymi, czyni stanowisko Komisji całkowicie arbitralnym i uniemożliwia jego ocenę zarówno przez Rektora jak i przez Sąd administracyjny.
Sąd nie podziela natomiast stanowiska strony skarżącej co do interpretacji pojęcia jawności oceny śródokresowej. Zdaniem Sądu nie oznacza ono obowiązku publikowania treści tej oceny, a jedynie zabrania ograniczania dostępu do niej osobom zainteresowanym, którym powinna zostać na ich wniosek udostępniona.
W tym stanie sprawy, uznając że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją wcześniejsza decyzja Rektora zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, sąd uchylił obie te decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi w całości.
Konsekwencją niniejszego wyroku będzie obowiązek Rektora Uniwersytetu Gdańskiego zwrócenia się do Komisji o ponowne przeprowadzenie oceny śródokresowej postępów badawczych skarżącej. Ocena ta powinna uwzględniać przedstawione powyżej wskazania. Postępowanie administracyjne, jeśli jego przeprowadzenie przez Rektora UG będzie konieczne, powinno odpowiadać w pełni zasadom wynikającym z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.