III SA/Gd 833/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę rolniczki na decyzję ARiMR odmawiającą przyznania pełnej płatności ekologicznej z powodu błędnego zadeklarowania uprawy porzeczki we wniosku, co skutkowało zastosowaniem sankcji.
Rolniczka zaskarżyła decyzję ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję o przyznaniu niższej niż wnioskowana płatności ekologicznej na rok 2020. Głównym powodem odmowy przyznania pełnej kwoty było błędne zadeklarowanie uprawy porzeczki we wniosku (wariant 10.1.1 zamiast 10.1.2), co zgodnie z przepisami UE skutkowało brakiem przyznania pomocy dla tej części uprawy i nałożeniem sankcji. Rolniczka podnosiła również zarzuty dotyczące niewłaściwości miejscowej organu oraz błędnie przeprowadzonej kontroli. Sąd uznał skargę za bezzasadną, podkreślając, że obowiązek poprawnego wypełnienia wniosku spoczywa na rolniku, a przepisy dotyczące wariantów upraw uległy zmianie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. M. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim z dnia 8 kwietnia 2021 r. w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na rok 2020. Rolniczka wnioskowała o przyznanie płatności w ramach kilku wariantów, jednak organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności do wariantu 10.1.1 (Podstawowe uprawy sadownicze) z powodu błędnego zadeklarowania działki rolnej A.1 z uprawą porzeczki, która zgodnie z przepisami powinna być zgłoszona do wariantu 10.1.2 (Uprawy jagodowe). Skutkowało to zastosowaniem sankcji zgodnie z rozporządzeniem UE nr 640/2014, gdyż różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekroczyła 50%. Rolniczka odwołała się, argumentując, że zmiany przepisów dotyczące numeracji wariantów nie powinny mieć zastosowania wstecznie, a także podnosząc zarzuty dotyczące niewłaściwości miejscowej organu i błędnie przeprowadzonej kontroli. Sąd administracyjny uznał skargę za bezzasadną. Sąd podkreślił, że obowiązek poprawnego wypełnienia wniosku spoczywa na rolniku, a przepisy dotyczące wariantów upraw uległy zmianie w 2017 r. i miały zastosowanie do wniosku złożonego w 2020 r. Ponadto, sąd stwierdził, że rolniczka była informowana o zmianach prawnych już w 2019 r. Zarzuty dotyczące niewłaściwości miejscowej organu zostały oddalone, ponieważ rolniczka nie zgłosiła zmiany adresu zamieszkania zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Sąd uznał również, że zarzuty dotyczące błędnie przeprowadzonej kontroli nie znalazły potwierdzenia, a protokół z kontroli jednostki certyfikującej stanowił dokument urzędowy, którego skarżąca nie obaliła. W związku z powyższym, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, błędne zadeklarowanie uprawy porzeczki we wniosku, niezgodne z aktualnymi przepisami określającymi warianty upraw, uzasadnia odmowę przyznania płatności dla tej części uprawy i nałożenie sankcji, zgodnie z rozporządzeniem UE nr 640/2014, ponieważ różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekroczyła 50%. Zmiany przepisów mają zastosowanie do wniosków złożonych po ich wejściu w życie, niezależnie od daty rozpoczęcia zobowiązania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązek poprawnego wypełnienia wniosku spoczywa na rolniku. Zmiany przepisów dotyczące wariantów upraw weszły w życie w 2017 r. i miały zastosowanie do wniosku złożonego w 2020 r. Rolniczka była informowana o tych zmianach wcześniej. Błędne zadeklarowanie uprawy porzeczki do niewłaściwego wariantu skutkowało zastosowaniem sankcji zgodnie z przepisami UE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (41)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 § § 2 ust. 1, § 4 ust. 2, § 9 ust. 1, § 11 ust. 1
rozporządzenie nr 640/2014 art. 19 ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 § § 3, § 5 ust. 1
ustawa PROW 2014-2020 art. 27 ust. 1, 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
ustawa PROW 2014-2020 art. 27 ust. 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Pomocnicze
k.p.a. art. 41 § § 1, § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności art. 11 ust. 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym art. 5 ust. 1
rozporządzenie nr 1305/2013 art. 29 ust. 1, 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
rozporządzenie nr 1306/2013 art. 74 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1, § 2
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa PROW 2014-2020 art. 4
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
rozporządzenie wykonawcze nr 809/2014 art. 24 ust. 1
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
rozporządzenie wykonawcze nr 809/2014 art. 28 ust. 1
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności art. 10a
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności art. 7 ust. 1a pkt 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 września 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać wniosek o wpis do ewidencji producentów art. 2 ust. 1 pkt 7
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 września 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać wniosek o wpis do ewidencji producentów art. 2 ust. 5 pkt 1
Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym art. 17 ust. 3
Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym art. 17 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym art. 17 ust. 1a
Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym art. 17 ust. 2
Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym art. 17 ust. 3
Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym art. 8 ust. 1
Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym art. 8 ust. 2b
Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym art. 1
rozporządzenie nr 834/2007 art. 27 ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91
rozporządzenie nr 834/2007 art. 27 ust. 3
Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91
k.p.a. art. 76 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 76 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa PROW 2014-2020 art. 27 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
rozporządzenie nr 1307/2013
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009
rozporządzenie nr 1305/2013
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zmiany przepisów dotyczące wariantów upraw nie powinny mieć zastosowania wstecznie (lex retro non agit). Kontrola gospodarstwa była przeprowadzona w nieodpowiednim czasie, gdy owoce nie były jeszcze dojrzałe. Organ był niewłaściwy miejscowo do prowadzenia postępowania. Organ nie podjął inicjatywy dowodowej w celu wyjaśnienia stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek poprawnego wypełnienia wniosku spoczywa na rolniku ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne protokół z kontroli jednostki certyfikującej stanowi dokument urzędowy doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny w przypadku zaniedbania obowiązku zawiadomienia o zmianie adresu
Skład orzekający
Jacek Hyla
przewodniczący
Jolanta Sudoł
sprawozdawca
Justyna Dudek-Sienkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących płatności ekologicznych, zasady stosowania zmian prawnych w trakcie trwania zobowiązań, skutki błędnego wypełnienia wniosku, zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym oraz ciężar dowodu w sprawach o przyznanie pomocy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności ekologicznych w ramach PROW 2014-2020 oraz zasad postępowania administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznych aspektów ubiegania się o płatności rolne i konsekwencji błędów we wnioskach, co jest istotne dla rolników i doradców. Wyjaśnia również zasady doręczania pism i ciężaru dowodu.
“Błąd we wniosku o płatność ekologiczną kosztował rolniczkę tysiące złotych. Sąd wyjaśnia, kto ponosi odpowiedzialność.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gd 833/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /przewodniczący/
Jolanta Sudoł /sprawozdawca/
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1784
par. 2 ust. 1, par. 4, par. 9, par. 11 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant: Starszy asystent sędziego Robert Daduń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2022 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 6 lipca 2021 r., nr 9011-2021-000691 w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na rok 2020 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 lipca 2021 r. (nr 9011-2021-000691) Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako "ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim z dnia 8 kwietnia 2021 r. (nr 0205-2021-002092) wydaną po rozpoznaniu wniosku J. M. (dalej również jako "strona", "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") w sprawie przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2020.
Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Wnioskiem z dnia 7 czerwca 2020 r. J. M. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim o przyznanie płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2020 (dalej również jako "płatność ekologiczna") w ramach realizacji wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji na powierzchni 1,61 ha, wariantu 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji na powierzchni 0,33 ha oraz wariantu 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji na powierzchni 0,65 ha.
Wnioskodawczyni wniosła również o przyznanie kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2020.
Decyzją z dnia 8 kwietnia 2021 r. (nr 0205-2021-002092) Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim przyznał wnioskodawczyni płatność ekologiczną (PROW 2014-2020) na rok 2020 w łącznej wysokości 582,50 zł w tym do wariantu 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji w wysokości 515,08 zł, do powierzchni 0,33 ha oraz do wariant 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji w wysokości 67,42 zł, do powierzchni 0,65 ha. Organ odmówił natomiast przyznania wnioskodawczyni płatności dla wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji. Powyższą decyzją przyznano także kwotę 97,08 zł przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2020.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że odmowa przyznania płatności do wariantu 10.1.1 nastąpiła z powodu faktu, że strona błędnie zadeklarowała działkę rolną A.1 o powierzchni 1,50 ha do Wariantu: 10.1.1 (Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji), natomiast zgodnie z załącznikiem nr 4 do obowiązującego rozporządzenia deklarowana uprawa porzeczki powinna być deklarowana do Wariantu: 10.1.2. Uprawy jagodowe po okresie konwersji. Biorąc pod uwagę powyższe dla działki rolnej A.1 stwierdzono powierzchnię 0,00 ha. Tym samym wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach Wariantu: 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji, a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 100,00%. Zgodnie zaś z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Ponadto rolnik podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Wynikiem tego było nałożenie na stronę sankcji w wysokości 2.266,51 zł. W odniesieniu do Wariantu: 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji kwota przyznanej płatności została pomniejszona o kwotę 9,91 zł w związku z faktem złożenia wniosku dwa dni po wyznaczonym terminie. Natomiast dla Wariantu: 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji organ pierwszej instancji pomniejszył płatność o kwotę 429 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości w postaci nie wytworzenia produktu na działkach rolnych A.2 oraz A.3 o łącznej powierzchni 0,65 ha oraz nałożył na stronę sankcję w wysokości 292,40 zł.
J. M. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Strona wskazała między innymi, że zobowiązanie podjęte w roku 2016 było realizowane zgodnie z wymaganą dokumentacją, w tym także w odniesieniu do produkcji derenia i czarnej porzeczki, które przeszły do Pakietu: 10.1.1. Dlatego też zmiany dokonywane przez ustawodawcę w czasie trwania podjętego przez stronę zobowiązania, polegające na przeniesieniu tych roślin do Pakietu: 10.1.2 zgodnie z zasadą lex retro non agit oraz przepisami wprowadzającymi, zdaniem strony, w jej przypadku nie powinny mieć zastosowania, a zastosowanie powinny mieć przepisy dotychczasowe.
Odwołująca się zaznaczyła, że jej ocenie rażącym naruszeniem prawa jest również fakt nałożenia na nią sankcji w związku z wynikami kontroli przeprowadzonej przez ARiMR w lipcu 2020 r. w gospodarstwie, kiedy nie stwierdzono wytworzenia produktu na działkach rolnych, na których deklarowane były róża dzika i dereń jadalny. J. M. podkreśliła, że w momencie przeprowadzania kontroli owoce nie były wystarczająco wykształcone i dopiero na przełomie października i listopada nadawały się do zbioru. Jednocześnie w związku z panującą sytuacją pandemiczną i zamknięciem lokali gastronomicznych ograniczono możliwości handlu. Zdaniem strony w sytuacji, gdy kierownik biura stwierdził nieprawidłowości na etapie rozpatrywania sprawy, powinien wezwać stronę do złożenia wyjaśnień lub uzupełnienia braków, czego nie uczyniono.
Nadto, J. M. oświadczyła również, iż w związku z faktem, że od września 2018r. mieszka w O., wniosła o wysyłanie korespondencji na podany adres zamieszkania, gdyż wcześniejsza korespondencja była kierowana na adres rolnika widniejący w Ewidencji Producentów i nie były odbierana przez stronę.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w związku z ust. 1 pkt lb załącznika nr 2 do rozporządzenia płatność ekologiczna jest przyznawana do sadów, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Tym samym organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że uprawa porzeczki na działce rolnej A.1 o powierzchni 1,50 ha została błędnie przez stronę zadeklarowana do wariantu 10.1.1, gdyż zgodnie z załącznikiem nr 4 do rozporządzenia powinna być zadeklarowana do wariantu 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji.
Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony, że została ona ukarana karą administracyjną tylko za to i tylko w wyniku tego, że Minister Rolnictwa w trakcie wykonywania przez nią zobowiązania ekologicznego "zmienił numery pakietów z 10.1.1 na 10.1.2". W tym zakresie organ wyjaśnił, że zgodnie z rozporządzeniem z dnia 12 kwietnia 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w § 5 ust. 1 wskazano, iż grunty, na których występują następujące uprawy: agrest (porzeczka agrest) lub borówka wysoka i średnia, lub jeżyna, lub porzeczka, objęte dotychczas zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia zmienianego w § 1, stają się gruntami objętymi zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia zmienianego w § 1. Tym samym grunty, na których występuje uprawa porzeczki objęte dotychczas zobowiązaniem ekologicznym w ramach wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji, stały się gruntami objętymi zobowiązaniem ekologicznym w ramach wariantu: 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji.
Jednocześnie ustawodawca w § 3 rozporządzenia zmieniającego zawarł przepisy przejściowe wskazujące, iż do przyznawania i zwrotu płatności ekologicznej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi po dniu 14 marca 2017 r. stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. Tym samym wszystkie sprawy wszczęte po tej dacie podlegają nowym przepisom. Dlatego też w ocenie organu w sprawie prawidłowo przyjęto, że składając wniosek strona była obowiązana uwzględnić wprowadzone w przepisach zmiany. Skoro zaś tego nie zrobiła, to jest błędnie zadeklarowała uprawę porzeczki z działki rolnej A.1 o powierzchni 1,50 ha do wariantu 10.1.1 zamiast do wariantu, musiał być wobec strony zastosowany art. 19 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 zgodnie z którym rolnikowi nie przyznaje się pomocy jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%. W przedmiotowej sprawie różnica ta wynosiła natomiast 100 %, czego wynikiem musiał być także nałożenie na stronę sankcji w wysokości 2.266,51 zł.
Dodatkowo wskazano, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim w uzasadnieniu decyzji nr 0205-2019-000722 z dnia 16 stycznia 2019 r. w sprawie przyznania płatności ekologicznej na rok 2018 pouczył stronę o zmianach wprowadzonych przez ustawodawcę w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności ekologicznej dotyczących ww. upraw i odpowiadających im wariantów.
W konkluzji podkreślono, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek poprawnego wypełnienia wniosku, tak zgodnie ze stanem faktycznym, jak i prawnym. Wnioski winny być zatem wypełniane z zachowaniem należytej staranności na etapie wypełniania i składania wniosków o przyznanie płatności. W ocenie, organu istotne również pozostaje, że J. M. dobrowolnie złożyła wniosek o przyznanie płatności w czerwcu 2020 r. Składając swój podpis pod wnioskiem oświadczyła zaś jednocześnie, że znane są jej zasady przyznawania płatności objętych przedmiotowym wnioskiem.
Tym samym organ rozpatrując sprawę był związany żądaniem strony określonym we wniosku wszczynającym postępowanie, w którym strona zaznaczyła że występuje także o przyznanie płatności ekologicznej dla wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji dla działki rolnej A.1 z deklarowaną uprawą porzeczki. Wniosek musiał być więc zaopatrzony w takim kształcie, w jakim został złożony przez stronę.
W odniesieniu do zastrzeżeń jakie strona wniosła do ustaleń poczynionych w odniesieniu do wariantu 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji, koncentrujących się na wskazaniu, że kontrola upraw była przeprowadzona w nieodpowiednim czasie, to jest gdy owoce roślin były jeszcze niewykształcone, organ wyjaśnił, że stosownie do treści § 9 ust. 1 rozporządzenia płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia.
Natomiast stosownie do przepisu art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 834/2007, państwa członkowskie ustanawiają system kontroli, i wyznaczają jeden lub kilka właściwych organów odpowiedzialnych za kontrole wypełniania zobowiązań wynikających z niniejszego rozporządzenia. Dodać należy, iż kontrole zgodności przeprowadzane są przez Jednostki Certyfikujące co najmniej raz w roku, jak wskazano w art. 27 ust. 3 rozporządzenia nr 834/2007. W myśl zaś art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (t.j.: Dz. U z 2020 r., poz. 1324 ze zm., zwanej dalej "ustawą o rolnictwie ekologicznym") Minister właściwy do spraw rolnictwa upoważnia, w drodze decyzji, podmiot ubiegający się o umocowanie do działania jako jednostka certyfikująca.
Uwzględniając obowiązujące w tym zakresie przepisy oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ wskazał, że argumentacja strony o błędnie przeprowadzonej w lipcu 2020 r. kontroli nie mogła zostać uwzględniona. Powyższej kontroli dokonała bowiem uprawniona jednostka certyfikująca B., a nie ARiMR. Fakt niewytworzenia produktu na działkach rolnych A.2 i A.3 o łącznej powierzchni 0,65 ha, został zaś potwierdzony w wykazie Jednostki Certyfikującej z 20 listopada 2020 r. Jednocześnie organ podkreślił, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby do dnia zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji J. M. zgłosiła jakiekolwiek zastrzeżenia co do wyników przeprowadzonej kontroli. Strona nie podważyła zatem wyników kontroli w sposób skuteczny. Jak zaś stanowi art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Prawidłowo sporządzony dokument urzędowy, do jakich należą również wykazy jednostek certyfikujących, korzysta zatem z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Wobec tego organ nie może, bez przeprowadzenia stosownego przeciwdowodu (zob. art. 76 § 3 k.p.a.), nie uznać faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym, gdyż będzie to stanowiło naruszenie prawa procesowego.
Tym samym organ stanął na stanowisku, że nie ma podstaw do kwestionowania poprawności przeprowadzonej kontroli przez jednostkę certyfikującą, ani jej wyników zawartych w przesłanym wykazie.
W decyzji końcowo wyjaśniono ponadto, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2021 r., poz. 699 ze zm.), wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się, w drodze decyzji administracyjnej, na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego miejscowo, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję. Natomiast właściwy w sprawach dotyczących wpisu do ewidencji producentów i wykreślenia z tej ewidencji jest kierownik biura powiatowego Agencji, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy. Tym samym w momencie zmienienia przez stronę adresu zamieszkania, była ona zobowiązana do poinformowania właściwego kierownika biura Agencji o zaistniałych okolicznościach. Obowiązek taki wynikał z przepisów ogólnych postępowania administracyjnego zawartych w art. 41 k.p.a., gdzie wyraźnie wskazano, iż w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. Natomiast w razie zaniedbania ww. obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Obowiązek taki wynika również z przepisów szczegółowych zawartych w ustawie o krajowym systemie ewidencji producentów, gdzie w art. 14 ust. 1 wskazano, iż producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany.
Mając na uwadze powyższe podkreślono, że w związku z niedopełnieniem przez stronę ww. obowiązku poinformowania Agencji o zmianie swojego miejsca zamieszkania oraz adresu do korespondencji, organy były zobligowane kierować korespondencję na aktualnie posiadany przez nie adres, a który to adres cały czas widnieje w systemie ewidencji producentów używanym przez Agencję. W przypadku nieodebrania korespondencji przez stronę lub domownika wracała ona do nadawcy ze skutkiem przesyłki doręczonej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. M. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 6 lipca 2021 r. (nr 9011-2021-000691) oraz o ustalanie, że oba podmioty orzekające w sprawie były niewłaściwe miejscowo do wydania decyzji.
W skardze podniesiono zarzuty naruszenia prawa obejmujące:
1) zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. w związku z naruszeniem:
- art. 29 Rolnictwo ekologiczne ust. 4 w związku z ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 "Płatności udziela się corocznie; rekompensują one beneficjentom całość lub część dodatkowych kosztów i dochodów utraconych w wyniku podjętych zobowiązań. Zobowiązania w ramach tego działania podejmowane są na okres od pięciu do siedmiu lat;
- Tytuł VI Rozdział I art. 91 ust. 2 karę administracyjną, o której mowa w ust. 1, stosuje się jedynie w przypadku gdy niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać danemu beneficjentowi; oraz w przypadku gdy spełniony jest jeden z następujących warunków dodatkowych, lub obydwa: a) niezgodność związana jest z działalnością rolniczą beneficjenta; b) dotyczy ona obszaru gospodarstwa rolnego beneficjenta. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008;
- § 5 ust. 1 obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 sierpnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 grunty, na których występują następujące uprawy: agrest (porzeczka agrest) lub borówka wysoka i średnia, lub jeżyna, lub porzeczka, objęte dotychczas zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia zmienianego w § 1, stają się gruntami objętymi zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia zmienianego w § 1.
- § 4 ust. 2 w związku z ust.1 obwieszczenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 8 sierpnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020;
2) zarzut naruszenia art. 7 oraz art. 7b k.p.a. poprzez niezbadanie stanu faktycznego, w tym umyślne wprowadzanie w błąd, że w lipcu 2020 r. kierownik ARiMR przeprowadzał kontrolę gospodarstwa;
3) zarzut naruszenia art. 19 w zw. z art. 21 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy przez organ administracji publicznej niezgodny z właściwością miejscową - niewłaściwy ze względu na miejsce zamieszkania strony i na miejsce położenia nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi J. M. wskazała, że jako rolnik wypełniła wszystkie ustawowe zadania, w tym dokonała wszystkich podjętych w 2016 r. pięcioletnich zobowiązań dotyczących rolnictwa ekologicznego. Sam organ odmawiając przyznania zwrotu poniesionych nakładów w związku z ekologiczną uprawą czarnej porzeczki stwierdził zaś, że przyczyną jest błąd w numerach wariantów: zamiast wariantu 10.1.2 beneficjentka podała bowiem numer wariantu 10.1.1., który był obowiązujący w chwili podejmowania przez nią zobowiązania ekologicznego w czerwcu 2016 r.
W ocenie skarżącej, organ błędnie przyjął, że przepisy Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 dotyczą tylko rolników składających wnioski o płatność, natomiast nie obowiązują do ich przestrzegania ARiMR. Skoro zaś w § 5 ust. 1 tego rozporządzenia określa, że grunt, na których była porzeczka w wariancie 10.1.1 stają się gruntami na których jest porzeczka w wariancie 10.1.2 to przepis ten obowiązuje także ARiMR, która zgodnie z cytowanym przypisem prawa miała w ocenie skarżącej obowiązek uznać, że porzeczka zgłoszona przez beneficjentkę we wniosku o płatność w wariancie 10.1.1 jest porzeczką z wariantu 10.1.2.
Jednocześnie skarżąca podniosła, że od 2018 r. mieszka i pracuje w O. i organ z województwa pomorskiego jest organem niewłaściwym. Wskazała przy tym, że od 2018 r. nie otrzymywała żadnej decyzji od ARiMR z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania, a tym samym nie znała ich treści i nie mogła się od nich odwołać.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Organ ocenił, że argumentów skargi nie można uznać za słuszne, zgodnie bowiem z rozporządzeniem z dnia 12 kwietnia 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Rolnictwo Ekologiczne objętego PROW na lata 2014-2020 zmieniono kwalifikacje upraw w zakresie przedmiotowych wariantów. Ponadto, w § 3 rozporządzenia zmieniającego ustawodawca wskazał wprost, że do przyznawania i zwrotu płatności ekologicznej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi po dniu 14 marca 2017 r. stosuje się przepisy rozporządzenia w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. W związku z powyższym fakt, że skarżąca rozpoczęła zobowiązanie w roku 2016 r. nie ma znaczenia dla konieczności stosowania nowych przepisów i wnioskowania zgodnie z odpowiednimi, aktualnymi na dzień złożenia wniosku, wariantami dla poszczególnych upraw. Podkreślono ponadto, że organ w uzasadnieniu decyzji z dnia 16 stycznia 2019 r. (w sprawie przyznania płatności ekologicznej na rok 2018) pouczył skarżącą o zmianach prawnych w odniesieniu do przedmiotowych upraw i odpowiadających im wariantów. W związku z tym skarżąca powinna była zastosować się do zaistniałych zmian i prawidłowo wypełnić wniosek o płatność z należytą starannością. Wnioskodawca każdorazowo oświadcza bowiem, że znane są mu zasady przyznawania przedmiotowych płatności. Skarżąca przerzuca natomiast odpowiedzialność za błędne wypełnienie wniosku na organ.
Odnośnie pomniejszenia płatności dla wariantu 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji, to organ pomniejszył płatność z uwagi na nieprawidłowości w postaci nie wytworzenia produktu na działkach rolnych A.2 oraz A.3 oraz nałożył z tego tytułu stosowne sankcje. Podkreślono, że organ opierał się w tym zakresie na wynikach kontroli jednostki certyfikującej B., która przeprowadziła kontrolę w gospodarstwie skarżącej. Nieprawidłowość została ujęta w wykazie jednostki certyfikującej z dnia 2 listopada 2020 r., a skarżąca nie wnosiła zastrzeżeń do wyników kontroli. Organ nie miał zatem podstaw, by kwestionować ustalenia niezależnej, certyfikowanej jednostki, powołanej do dokonywania kontroli gospodarstw beneficjentów.
W odpowiedzi na skargę odniesiono się również do zarzutu skarżącej dotyczącego niewłaściwości miejscowej organu. W tym zakresie wskazano, że zarówno w roku 2020, jak i w latach poprzednich skarżąca niezmiennie wnioskowała o przyznanie płatności do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim, nie informując organu o zmianie adresu zamieszkania czy adresu korespondencyjnego. Nie dokonywała również w tym okresie formalnej zmiany tego adresu w ewidencji producentów. Zgodnie zaś z art. 14 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany. Zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się na formularzu wniosku o wpis do ewidencji producentów. A zatem, to na skarżącej ciążył obowiązek aktualizacji swojego adresu. Organ, nie posiadając wiedzy o zmianie adresu wnioskodawczym, kierował korespondencję na znany mu adres, ujawniony w ewidencji producentów. To skarżąca zaniedbała swój obowiązek, dlatego też pisma były doręczane na adres wskazany w ewidencji producentów w trybie art. 41 § 2 k.p.a. ze skutkiem prawnym. Decyzja organu pierwszej instancji z dnia 8 kwietnia 2021 r. została więc skutecznie doręczona pod adres ujawniony w ewidencji i według treści zwrotnego potwierdzenia odbioru - została odebrana przez O. M.
Na rozprawie w dniu 10 marca 2022 r. Sąd odraczając rozprawę zobowiązał skarżącą do przedłożenia dokumentów, na które powoływała się podczas posiedzenia sądowego to jest: decyzji odmawiającej jej zmiany wpisu adresu do ewidencji, protokołów jednostek certyfikujących, w tym protokołu z dnia 15 lipca 2020 r. oraz zobowiązania ekologicznego na okres 5-letni. Sąd zwrócił się jednocześnie do organu odwoławczego o nadesłanie decyzji, o której jest mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a mianowicie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdański z dnia 16 stycznia 2019 r. w sprawie przyznania płatności ekologicznej na rok 2018 r. skierowanej do J. M. wraz z dowodem doręczenia jej stronie.
W odpowiedzi na otrzymane zobowiązanie, organ odwoławczy nadesłał żądane dokumenty w dniu 16 marca 2022 r. Z kolei skarżąca pismem datowanym na dzień 3 kwietnia 2022 r. wniosła o przeprowadzenie dowodów z dołączonych do tego pisma dokumentów: na okoliczność, że od 2018 r. mieszka w O., na okoliczność gospodarstwo rolne, które prowadzi znajduje się w wojewódzkie warmińsko-mazurskim, na okoliczność że ARiMR miał wiedzę o faktycznym miejscu zamieszkania skarżącej oraz, że sam stwierdził, iż adres w G. jest niewłaściwy oraz na okoliczność, że skarżąca nie może dokonać zmiany adresu w spisie producentów rolnych bez podania numeru PESEL współmałżonka, to jest bez naruszenia ustawy RODO.
Nadesłane przez skarżącą dokumenty objęły: 1. wydruk z EPUAP o zameldowaniu J. M. na pobyt czasowy w O. do dnia 31 grudnia 2023 r., 2. wydruk z EPUAP, z którego wynika, że J. M. jest zameldowana na pobyt czasowy w O. przy ul. [...] od 4 maja 2018 r., oraz zameldowana na pobyt stały w G. przy ul. [...] od 26 lipca 2013 r., 3. kopię decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia 31 października 2018 r. o wpisaniu J. M. do stałego rejestru wyborców prowadzonego przez gminę, 4. kopię pierwszej strony zeznania podatkowego za 2020 r. złożonego rzez J. M. w Urzędzie Skarbowym w O., 5. kopię pierwszej strony protokołu z kontroli gospodarstwa rolnego z dnia 8 września 2019 r., 6. kopię pierwszej strony protokołu z kontroli gospodarstwa rolnego z dnia 15 lipca 2020 r., 7. kopię pierwszej strony protokołu z kontroli gospodarstwa rolnego z dnia 9 września 2021 r., 8. kopię pisma Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim z dnia 4 maja 2021 r. kierowanego do J. M., w którym wskazano, że wskazany we wniosku adres jest nieaktualny oraz wystąpiono o usunięcie stwierdzonej rozbieżności poprzez złożenie wniosku o wpis do ewidencji producentów z zaznaczonym celem zgłoszenia - zmiana danych, 9. kopię skierowanego do J. M. wezwania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim z dnia 8 lipca 2021 r. do usunięcia braków formalnych wniosku o wpis do ewidencji producentów poprzez podanie imienia i nazwiska oraz numeru PESEL współmałżonka producenta rolnego, 10. kopię pisma skarżącej z dnia 2 sierpnia 2021 r. skierowanego do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków wniosku o wpis do ewidencji producentów, 11. kopię pisma [...] Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia 3 sierpnia 2021 r. skierowanego do skarżącej, w którym wskazano, że nie usunięcie braków wniosku spowoduje pozostawienie wniosku o wpis do ewidencji producentów bez rozpoznania, 12. kopię zawiadomienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia 6 sierpnia 2021 r. o przedłużeniu terminu załatwienia wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych, 13. kopię informacji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia 13 sierpnia 2021 r. o pozostawieniu wniosku J. M. o wpis do ewidencji producentów z dnia 8 lipca 2021 r. bez rozpoznania, 14. protokół z kontroli gospodarstwa rolnego z 15 lipca 2020r., 15. protokół z kontroli gospodarstwa rolnego z 8 września 2019 r., 16. protokół z kontroli gospodarstwa rolnego z 16 października 2018 r.
Pismem z dnia 6 maja 2022 r. organ odwoławczy ustosunkowując się do pisma procesowego skarżącej z dnia 3 kwietnia 2022 r. wskazał, że nie jest on zobligowany do samodzielnego poszukiwania aktualnych adresów beneficjantów, a obowiązek zgłoszenia zmian w tym zakresie każdorazowo spoczywa na producencie rolnym. Podkreślono też, że obowiązek podania danych małżonka wynika wprost z ustawy, a korzystanie z programów pomocowych Agencji jest dobrowolne i zależne od wniosków beneficjentów, którzy oświadczają, że znają zasady przyznawania płatności i zasady regulujące przedmiotowe dotacje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej skarżąca uczyniła decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 6 lipca 2021 r. (nr 9011-2021-000691), którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim z dnia 8 kwietnia 2021 r. (nr 0205-2021-002092) wydaną w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2020.
Należy wskazać, że zasadniczą podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią obowiązujące w dacie rozstrzygania przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 182 ze zm.; w dalszej części uzasadnienia określana jako "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich" lub "ustawa PROW 2014-2020"), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo Ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1784 ze zm.; dalej jako: "rozporządzenie ekologiczne"), a także rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/ 78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., Nr 347, str. 549 z późn. zm. - zwane dalej "rozporządzenie nr 1306/2013"), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., Nr 347, str. 608 z późn. zm. - zwane dalej "rozporządzenie nr 1307/2013"), rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48, z późn. zm. - w skrócie dalej jako "rozporządzenie nr 640/2014") oraz rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69, z późn. zm., w skrócie "rozporządzenie wykonawcze nr 809/2014").
Podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły również przepisy: ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej jako: "k.p.a."). Stosownie do art. 4 ustawy PROW 2014-2020, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że ustawa stanowi inaczej.
Przepis art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 809/2014 wskazuje, że:
1. Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:
a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;
b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;
c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.
Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Celem kontroli, zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 809/2014 jest skuteczne zweryfikowanie zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest płatność.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 809/2014, kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna za pomocą kontroli administracyjnych. Kontrole te gwarantują, że:
a) spełnione są kryteria kwalifikowalności, zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia,
b) występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych,
c) wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności,
d) w stosownych przypadkach, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi.
Stosownie do art. 19 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, jeśli różnica o której mowa w art. 17 przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18.
Zgodnie z § 1 rozporządzenia ekologicznego, rozporządzenie określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zwanej dalej "płatnością ekologiczną", w tym między innymi formę i tryb składania wniosków o przyznanie płatności ekologicznej, szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie płatności ekologicznej wysokość zmniejszeń kwot płatności ekologicznej, o których mowa w art. 64 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013, str. 549, z późn. zm.).
Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego stanowi, że płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;
3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym";
4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
W § 4 rozporządzenia ekologicznego zostały określone pakiety i ich warianty, w tym Pakiet 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji:
a) Wariant 10.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji,
b) Wariant 10.1.2. Uprawy jagodowe po okresie konwersji,
c) Wariant 10.2. Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji;
2. Zobowiązanie ekologiczne jest realizowane w ramach:
1) pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 1-3, 5, 7-9 lub 11 lub wariantu wymienionego w ust. 1 pkt 4 lit. b lub pkt 10 lit. b albo
2) pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 4 lit. a lub c lub pkt 10 lit. a lub c, albo
3) pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 6 lub 12.
Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 834/2007", oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia.
Stosownie zaś do § 11 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczna jest przyznawana do:
1) gruntów ornych - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-3, 5, 7-9 i 11 oraz wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 10 lit. b, z tym że w przypadku gruntów ornych, na których jest prowadzona uprawa konopi włóknistych, do tych, które są objęte zezwoleniem wydanym na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2018 r. poz. 1030, 1490 i 1669);
2) trwałych użytków zielonych - w przypadku:
a) pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11, jeżeli w trakcie realizacji tych pakietów grunty orne, na których jest uprawiana mieszanka wieloletnia traw albo mieszanka wieloletnia traw z bobowatymi drobnonasiennymi, stały się trwałymi użytkami zielonymi,
b) pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 6 i 12;
3) sadów, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 lit. a i c oraz pkt 10 lit. a i c.
Jest oczywiste, że w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek, treść żądania determinuje rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania (wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania). Jednak - co istotne - organ związany jest żądaniem zawartym we wniosku.
Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia 17 czerwca 2020 r. o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2020. W wyniku rozpatrzenia wniosku, skarżącej zostały przyznane płatności, jednak nie w oczekiwanym przez nią rozmiarze. Przede wszystkim, w ocenie skarżącej, bezzasadnie pozbawiono jej płatności ekologicznej (uprawa porzeczki) z uwagi na wadliwe zadeklarowanie tej uprawy we wniosku, co wiązało się także z nałożeniem sankcji pieniężnej. Ze stanowiskiem skarżącej w tym zakresie nie można się zgodzić.
Należy podnieść, że bezsporne było, iż w złożonym w rozpoznawanej sprawie wniosku o przyznanie płatności błędnie została zadeklarowana działka rolna A.1 o powierzchni 1,50 ha do Wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji, zamiast do Wariantu 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji. Na przedmiotowej działce, jak już zaznaczono, deklarowana była uprawa porzeczki.
Trzeba podnieść, że prawidłowe wypełnienie wniosku o przyznanie płatności ciąży wyłącznie na wnioskodawcy. To on ponosi pełną odpowiedzialność za skutki podania we wniosku danych niepoprawnych czy niezgodnych ze stanem faktycznym. Przepisy dotyczące przyznania płatności skonstruowane są w sposób rygorystyczny i dyscyplinujący beneficjentów do zachowania szczególnej ostrożności przy formułowaniu wniosków o płatności. Za zawartość merytoryczną wniosku, w tym w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi tylko wnioskodawca.
Skarżąca nie negowała wadliwości tej części złożonego wniosku o przyznanie płatności, jak i zmian dokonanych przez ustawodawcę w czasie trwania zobowiązania. Jednak skarżąca powoływała się na zasadę nie działania prawa wstecz (lex retro non agit) i podkreślała, że organ powinien działać w oparciu o przepisy wprowadzające akty prawne stanowiące podstawę wydawanych decyzji. Ponadto, skarżąca upatrywała rażącego naruszenia prawa przez organ, który ukarał rolnika ekologicznego na skutek zmian przepisów wprowadzonych przez "Ministra", które nie powinny mieć do niej zastosowania.
W sprawie nie było kwestionowane, że w dniu 21 kwietnia 2017 r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Podstawę prawną wydania rozporządzenia stanowił przepis 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r., poz. 562 i 624, dalej w skrócie "rozporządzenie zmieniające").
Przedmiotowe rozporządzenie wprowadzało zmiany w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 370 i 983 oraz z 2016 r., poz. 343, 610 i 1270) (§ 1 rozporządzenia zmieniającego).
Na wstępie trzeba wskazać, że przepis § 3 rozporządzenia zmieniającego stanowił, że do przyznawania i zwrotu płatności ekologicznej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi po dniu 14 marca 2017 r. stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. W świetle powyższej regulacji, jak słusznie wskazał organ drugiej instancji, do spraw wszczętych po tej dacie, to jest po dniu 14 marca 2017 r. mają zastosowanie przepisy nowe. Oznacza to, że do sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej z dnia 17 czerwca 2020 r. miały zastosowanie przepisy w nowym brzmieniu. Skarżąca złożyła bowiem wniosek na kolejny rok trwającego zobowiązania ekologicznego, który zainicjował postępowanie w rozpoznawanej sprawie.
Stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia zmieniającego, grunty, na których występują następujące uprawy: agrest (porzeczka agrest) lub borówka wysoka i średnia, lub jeżyna, lub porzeczka, objęte dotychczas zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia zmienianego w § 1, stają się gruntami objętymi zobowiązaniem ekologicznym, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia zmienianego w § 1.
2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów § 19 ust. 4b i § 30 ust. 6 rozporządzenia zmienianego w § 1.
W konsekwencji wprowadzonej zmiany, grunty na których występuje uprawa porzeczki objęta dotychczas zobowiązaniem ekologicznym w ramach wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji, stały się gruntami objętymi zobowiązaniem ekologicznym w ramach Wariantu 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji. Zatem w świetle przywołanej zmiany wprowadzonej rozporządzeniem zmieniającym uprawa porzeczki nie mogła być już deklarowana do Wariantu 10.1.1 i tym samym organ nie mógł uwzględnić deklarowanej powierzchni działki do tego Wariantu. Jednak, co ważne w realiach rozpoznawanej sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zaznaczono, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim we wcześniejszej decyzji z dnia 16 stycznia 2019 r., nr 0205-2019-000722 w sprawie przyznania płatności ekologicznej na rok 2018 pouczył skarżącą o zmianach w przepisach prawa, obowiązujących od 2017 r.
Jak czytamy w uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji poinformował skarżącą, że "W związku z § 5 ust. 1 Rozporządzenia Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U z 2017 r., poz. 807) grunty, na których występuje uprawa porzeczki objęte dotychczas zobowiązaniem ekologicznym w ramach wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji stają się gruntami objętymi zobowiązaniem ekologicznym w ramach wariantu 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji" (vide: - k. 36 - 41 ww. decyzja wraz z dowodem doręczenia w aktach sądowych). Skarżąca dysponowała więc wiedzą odnośnie wprowadzonych zmian dotyczących podjętych zobowiązań ekologicznych i powinna zachować należytą staranność przy składaniu kolejnego wniosku o przyznaniu płatności w 2020 r., zwłaszcza, że zmiany te weszły w życie już w 2017 r. Nie może przy tym ujść uwadze, że z przedmiotowej decyzji z dnia 16 stycznia 2019 r., nr 0205-2019-000722 wydanej w sprawie płatności ekologicznej na rok 2018 nie wynika, aby skarżąca we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej deklarowała powierzchnie gruntu do Wariantu 10.1.1, lecz deklarowała powierzchnie do Wariantu 10.1.2 i Wariantu 10.2., a ponadto do Wariantu 4.1.1. i Wariantu 4.2.
Przy czym, należy zaznaczyć, że nawet brak informacji o zmianach obejmujących zobowiązania ekologiczne w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji, nie mógłby zwolnić skarżącej z ciążącego na niej obowiązku prawidłowego wypełnienia wniosku.
Na marginesie rozważań można dodać, że tylko w odniesieniu do wniosków składanych w 2017 r., ustawodawca uwzględnił niejako automatycznie zmianę treści wniosku, wskazując w § 6 rozporządzenia zmieniającego, że - jeżeli we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej za 2017 r. grunty, na których występują następujące uprawy: agrest (porzeczka agrest) lub borówka wysoka i średnia, lub jeżyna, lub porzeczka, zostały zadeklarowane jako grunty, na których są realizowane warianty, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 4 lit. a i pkt 10 lit. a rozporządzenia zmienianego w § 1, uznaje się, że na gruntach tych są realizowane warianty, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 10 lit. b rozporządzenia zmienianego w § 1. Ustawodawca nie przewidział jednak takiej możliwości w odniesieniu do wniosków składanych o przyznanie płatności ekologicznej na kolejne lata.
Konstatując, to zgodzić się należy z organem drugiej instancji, że na skarżącej ciążył obowiązek poprawnego wypełnienia wniosku o przyznanie płatności na rok 2020, zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym. Powinna ona zachować należytą staranność przy jego wypełnianiu prawidłowo deklarując grunty, na których mają być realizowane warianty przyjętych zobowiązań ekologicznych. Jak słusznie podniósł też organ odwoławczy, skarżąca dobrowolnie złożyła wniosek o przyznanie płatności i składając podpis pod wnioskiem oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności objętych przedmiotowym wnioskiem.
Przechodzą dalej, to dopiero na etapie odwołania skarżąca złożyła oświadczenie, że od września 2018 r. mieszka w O. (ul.[...]) i dokonywane wcześniej doręczenia na adres w G. (ul.[...]) były doręczeniami fikcyjnymi. Z nieprawidłowości dokonanego doręczenia skarżąca wywodziła zarzut niewłaściwości miejscowej organu orzekającego w sprawie. Odnosząc się do tego stanowiska skarżącej w pierwszej kolejności należy zauważyć, że wniosek o przyznanie płatności na rok 2020 został skierowany przez skarżącą do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim (podobnie jak wcześniejsze wnioski). Pomimo, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona na adres zamieszkania w G., to skarżąca wniosła w terminie odwołanie. Decyzję, jak wynika z akt sprawy odebrał O. M. - syn (analogicznie jak w przypadku ww. decyzji z dnia 16 stycznia 2019 r., nr 0205-2019-000722 w sprawie przyznania płatności ekologicznej na rok 2018). Nie zostały więc naruszone jej prawa procesowe, w tym prawo do obrony czy możliwość skutecznego zaskarżenia kwestionowanej decyzji.
Trzeba też zaznaczyć, że skarżąca dopiero na etapie składania odwołania powiadomiła organ o zmianie adresu. Oznacza to, że skarżąca zmiany adresu nie zgłosiła ani do czasu złożenia wniosku, ani po zainicjowaniu postępowania w sprawie przyznania płatności. Do czasu wniesienia odwołania od decyzji nie wskazała organowi aktualnego adresu zamieszkania lub adresu do doręczeń. Zgodnie z regulacją przepisu art. 41 § 1 k.p.a. taki obowiązek spoczywał na skarżącej (obowiązek ten wynikał, nie tylko z k.p.a., o czym w dalszej części uzasadnienia). W myśl przepisu art. 41 § 1 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2).
Niezależnie od powyższego, istotne jest w sprawie, że skarżąca jest producentem rolnym wpisanym do krajowego systemu ewidencji producentów (od roku 2010) oraz że adres zamieszkania skarżącej figurujący w ewidencji producentów nie został również zmieniony przez skarżącą mimo zmiany miejsca zamieszkania (okoliczności poza sporem).
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jednolity: Dz.U z 2021 r., poz. 669, dalej w skrócie także - jako "o krajowym systemie ewidencji producentów") w art. 1 stanowi, że ustawa określa zasady tworzenia i prowadzenia, zakres oraz przeznaczenie krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Właściwy w sprawach dotyczących wpisu do ewidencji producentów i wykreślenia z tej ewidencji jest kierownik biura powiatowego Agencji, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy (art. 10a tej ustawy).
Wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się, w drodze decyzji administracyjnej, na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego miejscowo, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (art.11 ust. 1 ustawy o krajowym systemie producentów rolnych).
Przepis art. 7 ust. 1 ustawy o krajowym systemie producentów rolnych mówi, że ewidencja producentów zawiera:
1) imię i nazwisko albo nazwę producenta, określenie jego miejsca zamieszkania i adres albo określenie siedziby i adres, a w przypadku osoby fizycznej również numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), z zastrzeżeniem ust. 3;
2) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12;
3) numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON), jeżeli numer taki został nadany;
4) numer identyfikacji podatkowej (NIP);
5) imię i nazwisko oraz określenie miejsca zamieszkania i adres pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony, albo osoby uprawnionej do reprezentacji, wraz z numerem identyfikacji podatkowej (NIP) oraz numerem ewidencyjnym powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), z zastrzeżeniem ust. 3;
6) numer rachunku bankowego producenta lub numer rachunku producenta prowadzonego w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.
Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o krajowym systemie producentów rolnych, producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany.
Zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się na formularzu wniosku o wpis do ewidencji producentów.
Powyższy przepis ustawy o krajowym systemie producentów rolnych jednoznacznie wskazuje, że producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany. Zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się na formularzu wniosku o wpis do ewidencji producentów. Przepis ten statuuje obowiązek zgłaszania organowi każdej zmiany danych podanych w wniosku, w tym adresu zamieszkania. Nie może więc budzić wątpliwości, że na skarżącej ciążył obowiązek zgłoszenia zamiany adresu, i to w terminie 14 dni, od jego zmiany, czego jednak nie uczyniła.
Nie można zatem w rozpoznawanej sprawie stawiać organowi pierwszej instancji zarzutu wysłania decyzji na adres zamieszkania w G., skoro taki adres skarżącej, będącej producentem rolnym, został ujawniony i figuruje w systemie ewidencji producentów rolnych. W świetle powyższych regulacji nie jest również zasadny zarzut skargi, że nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Z tego też powodu nie można również wywodzić niewłaściwości organu. Organy nie mają obowiązku sprawdzania i badania czy ustalania rzeczywistego miejsca zamieszkania strony, gdyż zapewnieniu aktualności adresu mają służyć powołane powyżej przepisy i nałożone nimi obowiązki na uczestników postępowania. Dlatego doręczenie decyzji organu pierwszej instancji, wbrew stanowisku skarżącej, było skuteczne i wywołało skutki prawne (podobnie jak poprzednie doręczenia). Zdaniem Sądu, wymóg doręczenia pisma powinien być rozumiany jako konieczność dokonania doręczenia na adres wskazany przez stronę jako adres zamieszkania. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Jak trafnie wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia z 25 stycznia 2018 r., III SA/Kr 1022/17 zaniedbanie obowiązku wynikającego z art. 14 ust. 1 ustawy o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w zw. z art. 41 § 2 k.p.a. spowodowało, że odebrana przesyłka pod nieaktualnym adresem stanowi o skutecznym doręczeniu tej decyzji. Trzeba też zgodzić się z organem odwoławczym, że organy były zobligowane do kierowania korespondencji na aktualnie posiadany przez nie adres, widniejący w ewidencji producentów rolnych.
Skarżąca jako przyczynę nie ujawnienia w ewidencji nowego adresu zamieszkiwania, wskazywała na konieczność podania PESEL-u męża i naruszenia tym samym ustawy RODO. Jednocześnie podkreśliła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo rolne i jest jego jedyną właścicielką. Zdaniem Sądu z tym stanowiskiem skarżącej nie sposób się zgodzić.
Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1a pkt 1 ustawy o krajowym systemie producentów rolnych, w przypadku producenta będącego w związku małżeńskim (...) ewidencja producentów zawiera ponadto: imię i nazwisko oraz numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL) małżonka producenta, z zastrzeżeniem ust. 3.
Także przepis § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 września 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać wniosek o wpis do ewidencji producentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 1854 z późn. zm.) stanowi, że wniosek o wpis do ewidencji producentów zawiera informacje, czy wnioskodawca w dniu składania wniosku pozostaje w związku małżeńskim (...).
Jeżeli zaś wnioskodawca w dniu składania wniosku, o którym mowa w § 1 pozostaje w związku małżeńskim - we wniosku podaje również imię i nazwisko oraz numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL) małżonka, natomiast jeżeli nie posiada obywatelstwa polskiego - kod kraju tej osoby, numer jej paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego jej tożsamość (§ 2 ust. 5 pkt 1 ww. rozporządzenia).
Zatem nie może budzić wątpliwości, że ustawodawca wskazał wprost w przywołanych przepisach na obowiązek podania w ewidencji producentów numeru PESEL-u małżonka producenta rolnego, o ile producent pozostaje w związku małżeńskim. Tym samym wymóg wskazania numeru PESEL małżonka ma umocowanie w ustawie.
Wyjaśnienia skarżącej dotyczące przyczyn nie ujawnienia aktualnego adresu zamieszkania w ewidencji producentów rolnych nie mogą więc zasługiwać na uwzględnienie. Można tu na marginesie zaznaczyć, że w toku postępowania administracyjnego, po złożeniu odwołania, w którym skarżąca powołała się na zmianę adresu, organ pierwszej instancji - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim pismem z dnia 4 maja 2021 r. wezwał skarżącą do dokonania zmiany danych zawartych w ewidencji producentów rolnych z uwagi na nieaktualny adres zamieszkania zawarty we wniosku o wpis do ewidencji producentów, przywołując § 14 ust. 1 ustawy o krajowym systemie producentów rolnych. Do pisma dołączono wzór wniosku celem złożenia we właściwym organie z uwagi na miejsce zamieszkania (vide: - k. 57 akt sądowych). Wobec nie uzupełninia przez skarżąca braków formalnych, w tym nie tylko wskazania PESEL-u męża, pismem z dnia 13 sierpnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. pozostawił wniosek bez rozpoznania (vide: - k. 63 akt sądowych).
W podsumowaniu tej części rozważań należy również podnieść, że z przedłożonych dokumentów w toku postępowania sądowo-administracyjnego nie wynika, że skarżąca jest zameldowana na pobyt stały w O. Wynika natomiast, że od 26 lipca 2013 r. jest zameldowana na stałe w G., zaś w O. na pobyt czasowy od 4 maja 2018 r. do 31 grudnia 2023 r. (vide: - k. 50 i nast. sądowych).
Przechodząc do dalszych rozważań, to okoliczność przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie ekologicznym skarżącej pozostawała poza sporem w sprawie. Nie było również kwestionowane, że protokół z kontroli został sporządzony i doręczony skarżącej. Jak wynika z akt sprawy kontrola została przeprowadzona w dniu 15 lipca 2020 r. przez B. Sp. z o.o. - jednostkę certyfikującą w rolnictwie ekologicznym.
We wniesionym odwołaniu skarżąca zarzucała, że kontrola upraw była przeprowadzona w nieodpowiednim czasie, gdy owoce roślin nie były jeszcze dostatecznie dojrzałe, aby można było je zbierać (róża i dereń). Nie można było więc z pomniejszyć płatności i nałożyć sankcji z tego tytułu. Zdaniem skarżącej w zaistniałej sytuacji organ powinien przejawić inicjatywę dowodową i podjąć działania w celu poczynienia ustaleń w sprawie ("kierownik w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, na którym oparł swoją decyzję był zobowiązany do wezwania mnie, abym w określonym terminie złożyła wyjaśnienia/uzupełniła braków, czego nie uczyniono." Kierownik ciążącego na nim obowiązku nie dopełnił"). Przedmiotowe stanowisko skarżącej jest nieuprawnione albowiem to na skarżącej ciążył obowiązek udowodnienia swoich twierdzeń, zgodnie z przywołanymi poniżej unormowaniami.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Jak stanowi natomiast art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, wynikające z k.p.a. obowiązki procesowe organów administracji doznały istotnych ograniczeń w zakresie poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy. Stanowiąc w tych przepisach, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2012 r., II GSK 1733/11).
Sąd stoi na stanowisku, że na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Obowiązek ten obarcza stronę, która zresztą z reguły, w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Strona jest bowiem równorzędnym partnerem organu w zakresie prawa do inicjowania dowodów, nie jest więc zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, że nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych (por. wyrok NSA z 25 listopada 2016r., II GSK 113/15; wyroki WSA w Białymstoku z 26 lutego 2019 r., I SA/Bk 719/18; WSA w Kielcach z 7 lutego 2019 r., I SA/Ke 409/18; WSA w Krakowie z 15 lutego 2018 r., I SA/Kr 9/18).
Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach.
Powyżej dokonane rozważania są istotne z punktu widzenia prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy albowiem w postępowaniu o przyznanie płatności ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne na co prawidłowo zwrócił uwagę organ drugiej instancji. Należy bowiem podkreślić, że w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności ciężar wykazania przesłanek powalających na przyznanie płatności spoczywa na rolniku.
W okolicznościach niniejszej sprawy ciężar ten spoczywał na skarżącej.
Reguła dowodzenia przywołana w art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, oznacza, iż w postępowaniu w przedmiocie przyznania płatności na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organu roszczenie pomocowe, a na organie ewentualne udowodnienie wystąpienia przesłanek podważających twierdzenia strony i pozwalających na wydanie decyzji odmownej.
Sąd orzekający w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 1263/19, na tle omawianego unormowania art. 27 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym, mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wskazane wyżej regulacje nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Regulacja postępowania w sprawie przyznania pomocy wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy przyznawanej w postaci płatności obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (wskazanego przez stronę). Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Na organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 241/12).
Także art. 9 k.p.a. (statuujący zasadę informowania stron) ma w tego rodzaju sprawach ograniczone zastosowanie. Powołany wyżej przepis art. 27 ust. 2 pkt 3) ustawy PROW 2021-2020 stanowi, że organ udziela stronom niezbędnych pouczeń "na ich żądanie". Dodać również należy, że według pkt 4) tego przepisu ustawy zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu też następuje tylko na żądanie strony. Przywołane przepisy wprowadzają więc istotne modyfikacje zasad procedowania przez organy.
Zatem obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie zostały ograniczone przez ustawodawcę. Wprowadzone modyfikacje niewątpliwie osłabiają pozycję procesową strony postępowania. Przepis wyraźnie zastrzega pierwszeństwo zasad i warunków określonych przepisami prawa unijnego. Dlatego skarżąca nie może oczekiwać podejmowania przez organy działań z urzędu w celu udowodnieni jej twierdzeń.
Po drugie, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 1324 ze zm., dalej jako - "ustawa o rolnictwie ekologicznym") obowiązującej w dacie orzekania, ustawa określa zadania oraz właściwość organów administracji publicznej i jednostek organizacyjnych w rolnictwie ekologicznym w zakresie wykonania przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 834/2007", oraz przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie przepisów tego rozporządzenia.
W myśl zaś art. 5 ust. 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym, Minister właściwy do spraw rolnictwa upoważnia, w drodze decyzji, podmiot ubiegający się o upoważnienie do działania jako jednostka certyfikująca.
Zgodnie z art. 17 ust.1 ustawy o rolnictwie ekologicznym, jednostka certyfikująca przekazuje:
1) Głównemu Inspektorowi oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, wykaz producentów, o których mowa w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2020 r. poz. 1206), którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego do dnia:
a) 15 października każdego roku - w przypadku producentów, względem których jednostka certyfikująca stwierdziła spełnienie tych wymagań do dnia 1 października danego roku,
b) 30 listopada każdego roku - w przypadku producentów innych niż wskazani w lit. a, względem których jednostka certyfikująca stwierdziła spełnienie tych wymagań do dnia 15 listopada danego roku;
2) Głównemu Inspektorowi do dnia 31 stycznia każdego roku - wykaz, a do dnia 31 marca każdego roku - sprawozdanie, o których mowa w art. 27 ust. 14 rozporządzenia nr 834/2007, które zawierają dane i informacje zebrane przez tę jednostkę, wynikające z posiadanego przez nią zakresu upoważnienia do działania w rolnictwie ekologicznym.
1a. Jeżeli w wyniku kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą zostanie stwierdzona konieczność uzupełnienia lub zmiany danych zawartych w wykazie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jednostka certyfikująca uzupełnia lub zmienia ten wykaz, według stanu na dzień 31 grudnia tego roku, i przekazuje go Głównemu Inspektorowi oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sposób i w formie określonej w ust. 1 pkt 1. w terminie do dnia 14 stycznia roku następującego po roku przekazania tego wykazu.
2. Zgłoszenia błędów lub pomyłek w informacjach zawartych w:
1) wykazie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dokonuje się do ostatniego dnia lutego roku następującego po roku przekazania tego wykazu;
2) wykazie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dokonuje się do ostatniego dnia lutego roku, w którym ten wykaz został przekazany;
3) sprawozdaniu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dokonuje się do 30 kwietnia roku, w którym to sprawozdanie zostało przekazane.
3. Wykaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dla celów postępowania dowodowego w postępowaniu prowadzonym w sprawach związanych z udzielaniem pomocy finansowej producentom ekologicznym, na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
4. Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, wzór formularza wykazu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, oraz sposób jego przekazywania, mając na względzie uzyskanie informacji związanych z udzielaniem pomocy finansowej producentom ekologicznym na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
5. Wykaz i sprawozdanie, o których mowa w ust. 1 pkt 2, sporządza się na formularzach opracowanych i udostępnionych przez Głównego Inspektora jednostkom certyfikującym i przekazuje za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, a w przypadku udostępnienia jednostkom certyfikującym oprogramowania lub systemu teleinformatycznego do przekazania tego wykazu lub sprawozdania - z zastosowaniem tego oprogramowania lub systemu.
Niewątpliwe ww. wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji ekologicznej stanowi jeden z podstawowych dowodów w rozpoznawanej sprawie. Wykaz ma moc prawną dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a. Sporządzony wykaz, jako dokument urzędowy, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). K.p.a. przyjmuje domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone, poświadczone i zaświadczone przez upoważniony podmiot, który wystawił dokument. Nie przewiduje natomiast wyraźnie domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, co jednakże nie przeszkadza doktrynie w formułowaniu trafnego poglądu, że takie domniemanie służy dokumentom urzędowym (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 1996, s. 362).
Można dodać, że przepis art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Oba domniemania mogą być obalone wszelkimi środkami dowodowymi. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, powinna tę okoliczność udowodnić (por. art. 252 k.p.c.).
We wniesionym odwołaniu, jak już zaznaczono, skarżąca zakwestionowała ustalenia organu dotyczące niewykształcenia owoców. Jednak skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie wskazała żadnych dowodów na poparcie swojego stanowiska. Zachowała się całkowicie biernie, nie przedkładając i nie wskazując dowodów na późniejsze uzyskanie produktu (owoców). Oczekiwanie, że to organ będzie z urzędu prowadził w tym zakresie postępowanie dowodowe jest w świetle przywołanych powyżej przepisów nieuprawnione. Takie zachowanie się skarżącej nie może przemawiać na jej korzyść i nie może ona z niego wywodzić dla siebie korzystnych skutków prawnych, zwłaszcza że w niniejszym postępowaniu to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zasadności swojego stanowiska.
W świetle dokonanych powyżej rozważań, nie mogą zasługiwać na uwzględnienie podniesione przez skarżącą zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego i dopuszczenia się przez organy w tym zakresie naruszenia przepisów postępowania, a w konsekwencji wadliwego przyjęcia przez organy, że zadeklarowane powierzchnie nie kwalifikują się do wnioskowanych płatności. Zdaniem Sądu, organy w niniejszej sprawie podjęły działania mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i zebrały kompletny materiał dowodowy, dokonały jego analizy i oceny, a następnie właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego. Ocena dowodów została dokonana w sposób wszechstronny, zaś rozstrzygnięcie sprawy zostało w sposób logiczny i przekonujący uzasadnione.
Fakt, że skarżąca nie zgadza się z oceną i argumentacją organów, w tym odnoszącą się do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, nie uzasadnia słuszności stawianych przez nią zarzutów, w tym naruszenia prawa w zakresie postępowania, jak i prawa materialnego (zwłaszcza, w sytuacji gdy zarzuty sprowadzają się zasadniczo do polemiki z organem).
Organ odwoławczy odniósł się szczegółowo do zarzutów odwołania oraz wyjaśnił dlaczego uznał, że powierzchnie nie zostały prawidłowo zadeklarowane we wniosku, a obszar zasadnie wykluczony. Przede wszystkim organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrola w gospodarstwie ekologicznym skarżącej została przeprowadzona przez uprawnioną jednostka certyfikująca B. Sp. z o. o. (a nie przez ARiMR), zaś niewytworzenie produktu na działkach rolnych (A.2 i A.3) zostało potwierdzone w wykazie jednostki certyfikującej z dnia 20 listopada 2020 r. Słusznie organ ten podkreślił, że prawidłowo sporządzony dokument urzędowy, do których należy wykaz jednostek certyfikujących, korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Dlatego organ nie może, bez przeprowadzenia stosownego przeciwdowodu, nie uznać faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym (art. 76 § 3 k.p.a.). Skarżąca zaś nie przedstawiła żadnych dowodów w opozycji do treści ww. wykazu.
Przy czym organ odwoławczy dodatkowo zaznaczy, w nawiązaniu do stanowiska skarżącej o nieprawidłowym przeprowadzeniu kontroli, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym, inspekcja, to jest Główny Inspektor Artykułów Rolno-Spożywczych sprawuje nadzór nad jednostkami certyfikującymi oraz nadzór nad produkcją ekologiczną. Jeżeli jednostki certyfikujące nie realizują prawidłowo przekazanych im zadań, organ ten może wystąpić z wnioskiem o cofnięcie takiej jednostce upoważnienia (art. 8 ust. 2b tej ustawy). Organ drugiej instancji odniósł się również do twierdzeń skarżącej dotyczących ograniczeń w handlu i niedziałających punktach skupu w związku z pandemią, wskazując na brak przesłanek do przyjęcia wystąpienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy siły wyższej, jak i przyjęcia istnienia nadzwyczajnych okoliczności.
Przedstawione przez niego stanowisko w tym zakresie, w zdaniem Sądu, nie nasuwa wątpliwości, co do swojej prawidłowości. Trudno też przyjąć w realiach niniejszej sprawy, że odmienna ocena materiału dowodowego dokonana przez organy powinna skutkować przyznaniem płatności.
Trzeba podnieść, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie kontrolowanych decyzji w całości lub w części. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 a, b, c p.p.s.a. - stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w świetle poczynionych uwag, nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego rodzaju wadliwości w niniejszej sprawie.
Kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie obejmowała przede wszystkim ocenę legalności zapadłego rozstrzygnięcia i co do zasady sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W ocenie Sądu orzekającego, brak było podstaw do stwierdzenia naruszeń prawa skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Jak już podniesiono, Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała.
W konsekwencji nie zostały naruszone obowiązki w zakresie podjęcia przez organy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania całego materiału dowodowego. W świetle bowiem przywołanych wyżej przepisów na organach nie spoczywały takie obowiązki. Jednocześnie organy obu instancji zgodnie z art. 27 ust. 2 pkt 2) ustawy PROW 2014-2020 w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy.
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej, a nie poprzez rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw administracyjnych w zastępstwie organów administracji publicznej, czy odnoszenie się zamiast organu do zarzutów strony zgłaszanych w odwołaniu. Sąd administracyjny nie posiada bowiem kompetencji w tym zakresie. Rolą sądu jest poddanie kontroli legalności tych ustaleń, wyprowadzonych z nich wniosków i zastosowanych przepisów prawa. Sąd administracyjny co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego. Zgodnie z przepisem art.106 § 3 p.p.s.a., sąd może jednak z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, co też uczyniono w niniejszej sprawie.
Podsumowując dokonane rozważania należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego było prawidłowe i nie nosi ono cech arbitralności. W niniejszej sprawie analiza dowodów dokonana została na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego, zatem nie można zarzucić jej również dowolności ani subiektywizmu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI