III SA/Gd 819/14

III SA/Gd 819/14 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2014-12-31
Data wpływu
2014-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Paweł Mierzejewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II OZ 985/15 - Postanowienie NSA z 2015-10-21
II OZ 570/16 - Postanowienie NSA z 2016-06-02
II OZ 202/16 - Postanowienie NSA z 2016-03-03
II OZ 177/15 - Postanowienie NSA z 2015-03-17
II OZ 571/16 - Postanowienie NSA z 2016-06-02
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 5 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 15 września 2014 r. (zawartym w skardze), uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 28 października 2014 r. (data nadania formularza do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) skarżący J. J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach odbywający karę pozbawienia wolności J. J. nie jest zatrudniony odpłatnie i nie posiada jakichkolwiek środków finansowych, co powoduje, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów prowadzonego postępowania.
Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 31 października 2014 r. wnioskodawca został zobligowany do przedłożenia następujących dokumentów i oświadczeń:
a) pisemnej informacji od Dyrektora Aresztu Śledczego w W. czy wnioskodawca świadczy aktualnie pracę podczas odbywania kary a jeżeli tak to jaka jest wysokość jego aktualnego dochodu miesięcznego;
b) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia wydania zarządzenia wnioskodawca inicjował jakikolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego przed sądami powszechnymi; jeżeli tak – wnioskodawca winien był podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone;
c) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia wydania zarządzenia wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym oraz Aresztowi Śledczemu w W., osobom prawnym lub osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca został zobowiązany do wskazania sądów, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, dat i sygnatur wydanych orzeczeń oraz podania informacji o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz ewentualnie wypłaconych na jego rzecz.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał pismo (datowane na dzień 17 listopada 2014 r.), w którym wskazał, że w podanym okresie nie składał jakichkolwiek pozwów oraz skarg na przewlekłość postępowania sadowego.
Następnie w dniu 5 grudnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęło zaświadczenie z dnia 18 listopada 2014 r. (podpisane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W.), zgodnie z którym wnioskodawca posiada na koncie depozytowym jako akumulację kwotę 1.535,69 zł. Z treści przedmiotowego oświadczenia wynikało ponadto, że wnioskodawca obciążony jest zajęciami komorniczymi w łącznej kwocie 197.374,26 zł.
Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2014 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia dodatkowego oświadczenia czy występuje obecnie w charakterze strony powodowej w jakichkolwiek sprawach o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym i Aresztowi Śledczemu w W., organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania się toczą oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto wnioskodawca winien był podać precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz w następstwie uprawomocnienia się i wykonania wydanych orzeczeń.
W dniu 23 grudnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęło pisemne oświadczenie wnioskodawcy, w którym ww. wskazał, że nie jest stroną jakiegokolwiek postępowania z udziałem podmiotów wskazanych w wydanym zarządzeniu. Wnioskodawca podał również, że nie uzyskał jakichkolwiek środków pieniężnych w następstwie wniesionych pozwów oraz skarg na przewlekłość postępowania sądowego.
W tym stanie uznano, co następuje.
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Ze wskazanej regulacji normatywnej wynika, że wykazanie powyższych okoliczności należy do strony wnioskującej. Prawa pomocy należy odmówić, jeżeli podawane fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami i oświadczeniami dotyczącymi majątku i dochodów.
O dostatecznym udowodnieniu we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy decyduje sąd (referendarz), który w razie niewystarczających danych do oceny sytuacji materialnej wnioskującego, może na podstawie art. 255 ww. ustawy wezwać wnioskodawcę do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów.
Co warte podkreślenia, referendarz sądowy nie jest zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych z uwagi na postawę danego wnioskodawcy nie jest możliwa. Takiej oceny nie sposób jednakże dokonać w niniejszym postępowaniu incydentalnym a przyczyną takiego stanu rzeczy jest postawa samego wnioskodawcy.
Pierwszą okolicznością przemawiającą za odmową przyznania prawa pomocy jest niekompletność oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy.
Warto bowiem zauważyć, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zawarto jakichkolwiek danych, które w istocie mogłyby obrazować sytuację majątkową wnioskodawcy. Wszystkie rubryki formularza PPF mające zobrazować ww. okoliczności faktyczne (tj. rubryki od 6 do 10) zostały przez wnioskodawcę wypełnione sformułowaniem "brak". Jedynie z przedstawionego zaświadczenia wydanego przez administrację Aresztu Śledczego w W. wynika, że wnioskodawca odbywający karę pozbawienia wolności posiada jako akumulację określoną kwotę należności pieniężnych oraz zadłużenie w ww. wysokości.
Należy wskazać, że w świetle art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (o treści którego wnioskodawca został należycie pouczony w piśmie z dnia 16 października 2014 r. - k. 9 akt sprawy) wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym.
Co istotne, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy składane są pod reżimem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), o czym świadczy stosowne pouczenie zawarte w rubryce nr 13 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę należycie pouczonego w zakresie obowiązków wynikających z przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jak wskazano powyżej - nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego obecnej, rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też zarządzeniami z dnia 31 października 2014 r. oraz z dnia 11 grudnia 2014 r. zwrócono się do wnioskodawcy o jego uzupełnienie wskazując jakie oświadczenia i jakie dokumenty należy w tej materii złożyć.
W odpowiedziach na powyższe zarządzenia wnioskodawca konsekwentnie zaprzeczył, że inicjował jakiekolwiek postępowania sądowe.
Referendarz rozpatrujący przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy uznał, że oświadczenia wnioskodawcy dotyczące braku inicjowania określonych postępowań sądowych są z oczywistych względów niewiarygodne i jako takie – w kontekście niewyjaśnienia sytuacji materialnej wnioskodawcy - rzutować muszą na odmowę przyznania prawa pomocy.
Referendarzowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z urzędu znany jest bowiem fakt inicjowania kolejnych postępowań cywilnych zmierzających do uzyskania określonych środków pieniężnych tytułem odszkodowania. W postępowaniach tych w charakterze pozwanych występują najczęściej pełnomocnicy procesowi udzielający mu pomocy prawnej z urzędu jak i poszczególne sądy prowadzące sprawy z udziałem wnioskodawcy (w tym sądy administracyjne). Przykładem postępowania przeciwko określonej osobie fizycznej jest m.in. postępowanie sądowe prowadzone przed Sądem Okręgowym w K., a stanowiące tło wydania decyzji Wojewody, której prawidłowość będzie oceniał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w niniejszej sprawie. W postępowaniu przed Sądem Okręgowym w K. wnioskodawca został bowiem zobowiązany do podania adresu strony pozwanej. To zobowiązanie stanowiło zaś podstawę do wystąpienia do Prezydenta Miasta z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych.
Powyższe sprzeczne ze stanem faktycznym i niewiarygodne oświadczenia wnioskodawcy przemawiają za uznaniem, że wnioskodawca w sposób selektywny i niepełny stara się przedstawiać swoją sytuację materialną. Tymczasem koniecznością jest żeby oświadczenie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy było jak najbardziej wiarygodne, rzetelne i kompletne (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OZ 740/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie referendarza ewentualne należności pieniężne (zasądzone w procesach sądowych o zapłatę lub o odszkodowanie, względnie kwoty przyznane w postępowaniach dotyczących przewlekłości postępowania sądowego, które wbrew temu co twierdzi wnioskodawca były i są nadal inicjowane) muszą rzutować na kwestię zasadności ubiegania się przez wnioskodawcę o przyznanie prawa pomocy.
Ponadto w sytuacji gdy wnioskodawca jest osobą pozbawioną wolności jedynie pełne, rzetelne dane dotyczące kwot zasądzonych odszkodowań pieniężnych i przyznanych świadczeń podane przez samego wnioskodawcę mogą stanowić dla referendarza podstawę do oceny, czy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sam fakt, że wnioskodawca jest osadzony w zakładzie karnym i nie jest zatrudniony odpłatnie nie oznacza samo przez się, że nie posiada możliwości uzyskania jakichkolwiek środków finansowych.
Wyżej opisana postawa wnioskodawcy determinuje przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie nie można w istocie ustalić jaki jest rzeczywisty, aktualny stan majątkowy wnioskodawcy. Wnioskodawca w mnogości inicjowanych przez siebie postępowań sądowych składa bowiem sprzeczne a przez to wykluczające się wzajemnie oświadczenia. Oświadczenia te dotyczą zaś okoliczności, które mogą wskazywać na dysponowanie określonymi środkami finansowymi.
Jeżeli wnioskodawca w toku prowadzonego postępowania podaje informacje dotyczące swojej sytuacji dalece odbiegające od rzeczywistości, względnie przedstawia swoją sytuację materialną w sposób lakoniczny bądź sprzeczny akcentując wyłącznie te informacje, które mogą świadczyć o jego trudnej sytuacji (np.: przesyła zaświadczenie o stanie środków pieniężnych w formie akumulacji lub o stanie zajęć komorniczych dotyczących jego osoby wydane przez dyrektora jednostki penitencjarnej) referendarz sądowy nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r.; sygn. akt II OZ 458/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpatrywanym przypadku wnioskodawca nie dołożył wszelkich starań, by w sposób zupełny i zgodny z rzeczywistością zobrazować swoją obecną sytuację majątkową. Biorąc zaś pod uwagę wszystkie wyżej wskazane okoliczności, brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, bowiem wnioskodawca nie przedstawił istotnych okoliczności, które mogłyby skutkować pozytywną dla niego oceną sytuacji materialnej w kontekście ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W reasumpcji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.