III SA/Gd 814/22

III SA/Gd 814/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-07-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Jolanta Sudoł /przewodniczący/
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OZ 149/23 - Postanowienie NSA z 2023-03-28
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 25, art. 28 ust. 4, art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 80, art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 106 par. 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant: Referent Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 5 października 2022 r., nr SO-IX.621.1.41.2022.DM w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 5 października 2022 r. Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta Lęborka z dnia 12 sierpnia 2022 r., którą organ orzekł o wymeldowaniu P. M. (zwanego dalej także "stroną" lub "skarżącym") z miejsca pobytu stałego.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia 12 sierpnia 2022 r. (nr USC-EL.5343.20.2022.S) Burmistrz Miasta Lęborka - działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1191 – dalej w skrócie "u.e.l.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej w skrócie "k.p.a.") - orzekł o wymeldowaniu P. M. z pobytu stałego w L. z nieruchomości przy ul. [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 11 kwietnia 2022 r. na wniosek właścicielki nieruchomości przy ul. [...] – K. M. (zwanej także "wnioskodawczynią") zostało wszczęte postępowanie dotyczące wymeldowania P. M. z pobytu stałego z podanego adresu. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że P. M. nie przebywa w przedmiotowej nieruchomości, a pod koniec sierpnia 2020 r. nastąpiła spłata za część przedmiotowej nieruchomości, której zażądał. Miał przeprowadzić się do córki do Z. Obecnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej nr [...] w L., natomiast w sądzie toczy się sprawa rozwodowa pomiędzy wnioskodawczynią a skarżącym.
Organ wskazał, że P. M. od dnia 10 sierpnia 2009 r. jest zameldowany na pobyt stały w L. w nieruchomości przy ul. [...].
W dniu 4 maja 2022 r. P. M. złożył pismo, w którym poinformował, że jego wymeldowanie z ww. nieruchomości jest przedwczesne. Wskazał, że złożył K. M. oświadczenie o odstąpieniu od umowy o podział majątku z dnia 31 sierpnia 2020 r., która jednak do tej pory nie ustaliła terminu spotkania celem zwrotnego przeniesienia połowy udziału nieruchomości, dlatego skarżący zamierza wystąpić na drogę postępowania sądowego. Ponadto wskazał, że toczy się sprawa rozwodowa, w której wniósł o udzielenie mu zabezpieczenia roszczenia korzystania z mieszkania i wydania kluczy.
K. M. wyjaśniła, że P. M. nieruchomość opuścił ze względu na operację, jaka miała miejsce w listopadzie 2019 r. Po operacji trafił na oddział rehabilitacji, następnie ze względu na zły stan zdrowia do Domu Seniora, zaś później do Domu Pomocy Społecznej nr [...] w L., gdzie przebywa do dnia dzisiejszego. W trakcie pobytów w domach opieki zażądał spłaty za część nieruchomości przy ul. [...] w L. Zamierzał przeprowadzić się do córki do Z. Spłata ta nastąpiła pod koniec sierpnia 2020 r. P. M. nie posiada kluczy do przedmiotowej nieruchomości, gdyż oddał je przed udaniem się do szpitala. Wskazała, że w przedmiotowej nieruchomości pozostały rzeczy skarżącego, które w każdej chwili może zabrać. Stwierdziła, że nie widzi możliwości powrotu skarżącego do przedmiotowej nieruchomości.
P. M. potwierdził, że nieruchomość przy ul. [...] opuścił ze względu na operację, a przed udaniem się do szpitala oddał klucze. Jednak po powrocie ze szpitala miał wrócić do domu. Ze względu na słaby stan zdrowia trafił na oddział rehabilitacji, następnie do Domu Seniora "[...]", a następnie do Domu Pomocy Społecznej nr [...] w L. Podczas pobytu w Domu Seniora "[...]" nastąpiła spłata za jego część domu. Z otrzymanych pieniędzy dokonuje płatności za pobyt w domu pomocy, w którym przebywa do dnia dzisiejszego. Na chwilę obecną nie widzi możliwości powrotu do domu przy ul. [...], z uwagi na konflikt z żoną. Jego stan zdrowia znacznie się poprawił, potrafi sam funkcjonować, dlatego też nie chce przebywać w domu pomocy na stałe. Liczy, że wróci do przedmiotowej nieruchomości na jakiś czas, ale nie ma zamiaru mieszkać tam w późniejszym czasie. Na chwilę obecną nie ma funduszy na kupno własnego mieszkania.
Organ wskazał, że z pisma Domu Pomocy Społecznej nr [...] w L. wynika, iż P. M. został umieszczony w jednostce na pobyt stały, jednak w każdej chwili może zrezygnować z pobytu w nim.
W dniu 24 czerwca 2022 r. w organie stawił się P. M., który wniósł o przedłużenie postępowania, gdyż w sprawie rozwodowej, która odbędzie się 22 lipca 2022 r., ma zapaść również wyrok o rozstrzygnięciu prawa do zamieszkiwania w nieruchomości przy ul. [...] w L. Zobowiązał się do poinformowania o wyniku sprawy sądowej.
W dniu 27 lipca 2022 r. z organem skontaktowała się telefonicznie K. M., która podała, że na rozprawie sądowej zapadł wyrok w sprawie rozwodowej, w którym nie został orzeczony sposób korzystania z nieruchomości przy ul. [...] w L., a P. M. nadal nie zamieszkuje w miejscu zameldowania stałego, dlatego wnosi o jego wymeldowanie.
Z kolei w dniu 3 sierpnia 2022 r. do organu wpłynęło pismo P. M., w którym wskazał, że na sprawie rozwodowej nie zapadła kwestia zwrotnego przeniesienia 1/2 udziału w nieruchomości przy ul. [...] w L. Wyjaśnił, że sprawa rozwodowa zakończyła się, a sprawę o zwrot udziału musi skierować odrębnie do właściwego sądu.
Mając na uwadze powyższe ustalenia organ wskazał, że zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zatem do podjęcia decyzji o wymeldowaniu P. M. konieczne winno być ustalenie, czy opuścił ww. nieruchomość w sposób dobrowolny i trwały.
Organ stwierdził, że oceniając zebrany materiał dowodowy w świetle powyższego przepisu należy uznać, że wniosek o wymeldowanie jest uzasadniony, gdyż pobytem stałym w danym lokalu jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia osobistych i majątkowych interesów.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że P. M. od połowy listopada 2019 r. nie zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania w L., w nieruchomości przy ul. [...] i nie stanowi ona jego centrum życiowego. Pod pojęciem centrum życiowego należy rozumieć miejsce, gdzie dana osoba stale przebywa, nocuje, spożywa posiłki, posiada swoje rzeczy osobiste. Obecnie strona przebywa w Domu Pomocy Społecznej i w przyszłości nie wyraża chęci powrotu na stałe do domu w L. przy ul. [...]. Wskazano, że P. M. z przedmiotowej nieruchomości zabrał swoje rzeczy osobiste, a inne rzeczy pozostały z uwagi na fakt, iż nie ma on miejsca, gdzie mógłby je przechować. Fakt pozostawienia rzeczy osobistych w miejscu ostatniego zameldowania nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w tym miejscu, jeżeli nie wiąże się z faktycznym trwałym przebywaniem właściciela tych rzeczy w miejscu stałego zameldowania. Jeżeli przez dłuższy czas strona, będąc zameldowanym w lokalu, mieszka w innym lokalu, to tym samym daje wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Op 550/15).
Organ stwierdził, że podczas pobytu strony w domach opieki nastąpiła spłata za część przedmiotowej nieruchomości i jedynym właścicielem nieruchomości została K. M. Z dołączonego przez K. M. postanowienia Sądu Okręgowego w S. wynika, że wniosek złożony przez P. M. o udzielenie zabezpieczenia został oddalony. Na sprawie sądowej, która odbyła się dnia 22 lipca 2022 r. zapadł wyrok o rozwiązaniu małżeństwa Państwa M. Nie został orzeczony sposób korzystania z nieruchomości przy ul. [...] w L. W przypadku zatem, gdy P. M. nabędzie tytuł prawny do nieruchomości i ponownie tam zamieszka, nie będzie przeszkód, aby dokonał tam zameldowania. W wyniku konfliktu i rozwiązania związku małżeńskiego wspólne zamieszkiwanie nie jest możliwe, dlatego dalsze utrzymywanie w ewidencji ludności zapisów o stałym zameldowaniu P. M. w L. w nieruchomości przy ul. [...], prowadziłoby do fikcji meldunkowej.
Organ stwierdził, że od momentu opuszczenia przedmiotowej nieruchomości strona w innym miejscu koncentruje sprawy życia codziennego, dlatego biorąc powyższe dowody pod uwagę należało przyjąć, że wymeldowanie P. M. z pobytu stałego w L. z nieruchomości przy ul. [...] znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne, gdyż nastąpiło dobrowolne i trwałe opuszczenie przedmiotowej nieruchomości, a wymieniony nie dokonał obowiązku wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 5 października 2022 r. (nr SO-IX.621.1.41.2022.DM) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że posiadanie pobytu stałego związane jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem pobytu stałego. Oznacza to, że dany lokal jest miejscem, w którym koncentruje się ogół spraw życiowych zainteresowanej osoby, a więc posiada ona w nim tzw. centrum życiowe czyli miejsce, w którym dana osoba stale przebywa, nocuje, spożywa posiłki, przyjmuje gości. Zamiar przebywania osoby w takim lokalu musiałby być połączony z przebywaniem w tym lokalu z zamiarem pobytu stałego i koncentrowania w tym miejscu swoich interesów życiowych.
Organ odwoławczy zaznaczył, że sam fakt niezamieszkiwania skarżącego w miejscu pobytu stałego nie stanowił kwestii spornej, co przyznały obie strony postępowania, dlatego organ stwierdził, że rozważał kwestię dobrowolności i trwałości opuszczenia przedmiotowego lokalu przez P. M. oraz aspekt możliwości powrotu skarżącego do spornego lokalu.
Wskazano, że bez wątpienia skarżący nie jest już właścicielem spornego lokalu, gdyż na mocy umowy majątkowej sprzedał swój udział w spornej nieruchomości na rzecz K. M., która następnie go spłaciła, co potwierdziły obie strony postępowania. Co prawda skarżący złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli dotyczącego podziału majątku na podstawie umowy z dnia 31 sierpnia 2020 r., jednakże nie doprowadziło to do przeniesienia z powrotem części nieruchomości na jego rzecz. Zatem jedynym właścicielem spornej nieruchomości na dzień rozpatrywania niniejszej sprawy jest K. M.
Istotną okolicznością tej sprawy jest fakt, że obecny właściciel nieruchomości, jako jej jedyny dysponent ma prawo decydowania o tym kto może w tym lokalu przebywać. Właściciel tego lokalu nie wyraża zgody na ponowne zamieszkanie skarżącego w tym lokalu, a zatem deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do tego lokalu obecnie nie jest możliwy do zrealizowania. Skarżący bez zgody właściciela nie może wejść do lokalu, ponieważ byłoby to naruszenie prawa własności.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal w związku z koniecznością przeprowadzenia zabiegu wymiany biodra i rehabilitacji w listopadzie 2019 r. Następnie trafił na oddział rehabilitacji, a potem do Domu Pomocy Społecznej w L., gdzie przebywa do dnia dzisiejszego. W międzyczasie sprzedał swój udział w spornej nieruchomości na rzecz wnioskodawczyni i został z tego tytułu spłacony. Zauważyć należy, że o ile w początkowym okresie skarżący z całą pewnością nie opuścił przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny i trwały, gdyż było to związane z planowanym zabiegiem ortopedycznym, to późniejsze działania skarżącego, w tym sprzedaż swojego udziału w nieruchomości, oddanie kluczy oraz brak możliwości i woli powrotu do domu z uwagi na konflikt z małżonką świadczą o tym, że na dzień rozstrzygania sprawy opuszczenie lokalu przez skarżącego przedmiotowego lokalu nosi znamiona dobrowolności i trwałości. Powyższe okoliczności świadczą, że obecnie sporny lokal nie stanowi już centrum życiowego skarżącego. Dla oceny zamiaru powrotu skarżącego do spornego lokalu istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają jego wolę pozostania w miejscu pobytu stałego, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należy m.in. obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w spornym lokalu. W ocenie organu stanowisko jedynego właściciela przedmiotowego lokalu co do braku możliwości powrotu do lokalu stanowi trwałą przeszkodę, aby skarżący mógł powrócić do niego w przyszłości. Obiektywne okoliczności sprawy czynią więc deklarowany zamiar powrotu skarżącego do mieszkania będącego jego dotychczasowym miejscem stałego pobytu niemożliwym do spełnienia.
Sam skarżący w protokole przesłuchania z dnia 6 maja 2022 r. zeznał, że na obecną chwilę nie ma możliwości powrotu do domu przy ul. [...] z uwagi na konflikt z żoną i liczy na to, że wróci do domu chociaż na jakiś czas. Dodał, że nie ma zamiaru tam mieszkać w późniejszym czasie. Zatem utrzymanie zameldowania skarżącego w spornym lokalu sprawiałoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem faktycznym, bowiem skarżący obecnie nie przebywa w lokalu, a co więcej, nie można tego stanu interpretować jako okoliczność tymczasową, przejściową. W ocenie organu odwoławczego skarżący nie ma realnych perspektyw na powrót do lokalu, a odmowa wymeldowania usankcjonowałaby fikcję meldunkową.
Z uwagi na powyższe organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i stwierdził, że w przypadku skarżącego nie ma mowy o jego stałym zamieszkiwaniu w miejscu pobytu stałego, a ustalenie dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu obligowało organy meldunkowe do usunięcia fikcji meldunkowej, jaka w stosunku do niego zaistniała. Przepisy o zameldowaniu służą celom ewidencyjnym i mają na celu potwierdzenie rzeczywistego pobytu w lokalu. Nie mogą one zatem służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście od paru lat nie przebywa. Nieprzebywanie skarżącego w miejscu stałego zameldowania jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w lokalu. Skoro zatem posiadanie pobytu stałego związane jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem pobytu stałego, czyli przebywaniem w miejscu w którym koncentruje się ogół spraw życiowych zainteresowanej osoby takich jak: mieszkanie, nocowanie, spożywanie posiłków, przyjmowanie gości, wychodzenie do pracy, powracanie z pracy, a takim miejscem dla skarżącego z pewnością nie jest lokal, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie, to za słuszne należy uznać pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył podczas prowadzonego postępowania przepisów wynikających z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., gdyż strony miały zapewniony czynny udział w postępowaniu, składały wyjaśnienia do protokołu przesłuchania, została im prawidłowo doręczona decyzja administracyjna. Organ I instancji zebrał materiał dowodowy wystarczający do wydania merytorycznej decyzji i zdaniem organu odwoławczego, na podstawie tych dowodów dokonano ich prawidłowej oceny biorąc pod uwagę spełnienie przesłanek do wymeldowania wynikających z art. 35 u.e.l.
Organ wskazał, że odstąpił od przeprowadzenia dodatkowych dowodów w sprawie, w tym przesłuchania wskazanych przez skarżącego w odwołaniu świadków, uznając że materiał dowodowy w sprawie jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje, iż skarżący podejmuje działania mające na celu odzyskanie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu i poprzez skierowanie wniosku do sądu o wydanie zabezpieczenia roszczenia na czas trwania sprawy rozwodowej starał się o umożliwienie korzystania ze spornej nieruchomości. Jednakże, po pierwsze sąd przedmiotowy wniosek oddalił, a ewentualne odzyskanie tytułu prawnego do lokalu jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym, od którego nie można uzależniać wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Tylko bowiem skuteczne działania prawne mogłyby usankcjonować jego ewentualny powrót do lokalu. Z uwagi na powyższe uznano, że zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące dokonanie wymeldowania P. M. z pobytu stałego w drodze decyzji administracyjnej, ponieważ dalsze utrzymywanie przedmiotowego zameldowania stanowiłoby fikcję meldunkową. Obowiązkiem organu jest orzekanie na podstawie stanu faktycznego aktualnego na dzień wydania decyzji, a ten nie pozostawiał wątpliwości co do niezamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu.
Organ odwoławczy stwierdził, ze w przedmiotowej sprawie nie mogą mieć zastosowania zasady współżycia społecznego, gdyż ustawa o ewidencji ludności nie przewiduje takiej możliwości. Organ administracji jest zobowiązany do działania na podstawie i w granicach prawa, co też uczyniono w niniejszej sprawie.
Końcowo – w odniesieniu do treści odwołania – organ odwoławczy wyjaśnił, że przytoczone przez skarżącego fragmenty uzasadnienia decyzji organu I instancji, których rzekomo nie wypowiedział, wynikają z treści protokołu przesłuchania skarżącego z dnia 6 maja 2022 r., w którym zawarte są kwestionowane wypowiedzi. Przesłuchanie do protokołu odbywa się pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań i kończy się podpisaniem protokołu przez zeznającego. Taki podpis skarżącego widnieje na protokole, co oznacza, że zaakceptował treść swoich wyjaśnień.
P. M. zaskarżył ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc: o jej uchylenie i umorzenie postępowania; ewentualnie, w razie stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w sprawie oraz o przeprowadzenie przez Sąd wniosków dowodowych zgłoszonych w odwołaniu od decyzji skarżącego oraz dowodu z odpisu apelacji złożonej do Sądu Apelacyjnego w G., dotyczącej ustalenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] przez skarżącego.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1/ art. 35 u.e.l. poprzez jego niewłaściwą wykładnię skutkującą przyjęciem, że skarżący opuścił nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] z zamiarem trwałego i dobrowolnego zerwania więzi z tym miejscem zameldowania;
2/ art. 7, art. 8, art. 77, art. 78, art. 80 w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji nieprzeprowadzenie przez organ II instancji postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w szczególności poprzez: nieprzeprowadzenie dowodu z zawnioskowanych przez skarżącego zeznań świadków mających rozeznanie odnośnie do okoliczność nagannego sposobu postępowania K. M. wobec skarżącego, świadomego wprowadzenia skarżącego w błąd w celu przejęcia podstępem nieruchomości, odebrania mu kluczy oraz okoliczności związanych z opuszczeniem nieruchomości przez skarżącego oraz zamiaru dalszego zamieszkiwania skarżącego w nieruchomości, w której nadal znajdują się jego wszystkie rzeczy osobiste, co w konsekwencji doprowadziło organ II instancji do sprzecznego ze słusznym interesem obywatela wniosku, że skarżący powinien zostać wymeldowany oraz co stoi w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego oraz z zasadą słuszności i sprawiedliwości społecznej;
3/ art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozważenie całego materiału dowodowego, albowiem wydając zaskarżoną decyzję organ wziął pod uwagę tylko okoliczności dotyczące wyzbycia się własności nieruchomości i faktu jej opuszczenia przez skarżącego, nie poddając jednocześnie ocenie okoliczności, które mogłyby spowodować oddalenie wniosku K. M.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nie opuścił nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] w listopadzie 2019 r. z zamiarem wyprowadzenia się z niej a jedynie celem leczenia w szpitalu w L. Wyjaśnił, że przed operacją mieszkał - i uważa, że nadal mieszka - w L. przy ul. [...]. Opuszczając wtedy nieruchomość był przekonany, że wróci do niej po kilku dniach, niestety po operacji nastąpiły komplikacje i nie był w stanie samodzielnie się poruszać. W nieruchomości tej nadal są wszystkie jego rzeczy osobiste, a zatem nie jest tak, jak podano w uzasadnieniu decyzji, że je zabrał - nigdy nie miał takiego zamiaru. Wskazał, że w pierwszym tygodniu stycznia 2020 r. został przeniesiony - po zakończonym pobycie w szpitalu w L. - do Domu Seniora [...] w L., a następnie od 1 sierpnia 2020 r. przebywa w DPS nr [...] w L. Pobyt w tych placówkach związany był z zaprzestaniem sprawowania opieki nad nim przez jego żonę po przeprowadzonej u niego operacji endoplastyki biodra. Nigdy nie godził się na tak długi pobyt w DPS-ie. Pobyt w nim miał być tylko czasowy, do chwili uzyskania względnej sprawności, jak go zapewniała wnioskodawczyni.
Skarżący wskazał, że nie mógł wrócić do domu, gdyż nie dysponował kluczami. Zostawił je K. M. udając się na operację do szpitala, a gdy wielokrotnie chciał wrócić do domu, odmawiała mu możliwości powrotu do domu i wydania kluczy. Skarżący przyznał, że mógł przed dokonaniem podziału majątku i przekazaniem udziału w nieruchomości wnioskodawczyni wnieść sprawę do sądu o dopuszczenie do posiadania i wydania kluczy, ale do czasu zawarcia umowy o podział majątku wnioskodawczyni zapewniała go, że wróci do tej nieruchomości jak tylko wydobrzeje, odwiedzała go w DPS-ie i nic nie wskazywało w jej zachowaniu, by chciała go oszukać. Dlatego też skarżący nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji, iż dobrowolnie oddał klucze (zostawił je udając się na operację w domu) i nie wykazywał woli powrotu do nieruchomości.
Skarżący wyjaśnił, że K. M. załatwiała wszystkie sprawy związane z przyjęciem go do Domu Seniora "[...]", a wcześniej ze złożeniem wniosku o przyjęcie do DPS-u w L. Wielokrotnie tłumaczyła, że nie jest w stanie się zająć skarżącym z uwagi na swój stan zdrowia, a później z uwagi na prowadzenie działalności gospodarczej w Ł. Przedkładając mu do podpisania wniosek o przyjęcie do DPS-u wykorzystała jego stan psychiczny, wiedząc doskonale, iż nie orientuje się w tym co w danym okresie podpisuje. Wniosek złożył bowiem w dniu 18 listopada 2019 r. i było to ok. tygodnia po tym jak pojawiły się u niego zaburzenia świadomości o typie urojeń, co zostało stwierdzone w dniu 19 listopada 2019 r w trakcie pobytu w szpitalu w wyniku przeprowadzonej konsultacji psychiatrycznej. Świadczy to o tym, że nie wiedział co podpisuje, zresztą od czasu pobytu w szpitalu stwierdził, że ma problemy z logicznym formułowaniem myśli, często się gubi i zdaje się na pomoc osoby trzeciej.
Skarżący stwierdził, że w dniu 31 sierpnia 2020 r. dokonał wyłącznie z inicjatywy żony podziału majątku małżeńskiego, w wyniku którego nieruchomość położona w L. przy ul. [...] przypadła w całości jego żonie. Zawierając tę umowę ustalił jednak z żoną, iż będzie nadal mieszkać w tej nieruchomości. W umowie nie ma wzmianki o wydaniu przez niego jego części nieruchomości właśnie dlatego, że miał w niej nadal mieszkać po osiągnięciu względnej sprawności, co obecnie już nastąpiło. Zamieszkiwanie dalsze w tej nieruchomości było warunkiem zawarcia umowy o podział majątku. Kwota, którą uzyskał z tytułu podziału majątku, poniżej rzeczywistej wartości nieruchomości, również uwzględniała tę okoliczność. Pieniądze z tytułu podziału majątku miały być przeznaczone na jego rehabilitację, na opłacenie pobytu w DPS-ie przez kilka miesięcy, tj. do uzyskania sprawności, a po jego śmierci przeznaczone do rozliczenia spadku po nim, gdyż żona obawiała się spraw spadkowych z jego córką odnośnie do nieruchomości. Kwota ta na pewno nie wystarczała na zakup innej nieruchomości. Zawierając umowę o podział majątku wierzył bezgranicznie żonie, iż wróci do nieruchomości i że nadal będą razem. W chwili podpisywania umowy miał ponad 80 lat i z uwagi na wiek, stan zdrowia i zaburzenia świadomości, które miał po operacji - a których skutki odczuwa cały czas - potrzebował pomocy do prowadzenia swoich spraw i myślał, że jego żona chce dla niego dobrze i na wszystko co proponowała się godził. Przeżył jednak szok, gdy dzień po dokonaniu podziału majątku żona złożyła pozew o rozwód, rozumiejąc wtedy jak bardzo go oszukała i wykorzystała jego naiwność oraz zaufanie do niej.
Dlatego w dniu 18 sierpnia 2021 r. oraz 3 września 2021 r. złożył K. M. oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli dotyczącego podziału majątku zawartego w umowie o podział majątku z dnia 31 sierpnia 2020 r. (sporządzonej przed notariuszem – J. M., rep. A nr [...]), które to zostało złożone pod wpływem błędu w wyniku podstępnego działania K. M. W trakcie sprawy rozwodowej powziął również wiadomość, iż K. M. ukryła przede nim informację o zgromadzonych przez nich w trakcie małżeństwa oszczędnościach w kwocie co najmniej ok. 140.000 zł i dlatego ponowił w dniu 21 lipca 2022 r. złożone oświadczenie, również z uwagi na ukryte przez wnioskującą wspólne oszczędności. W czasie trwającej sprawy rozwodowej liczył, szczególnie z uwagi na tę ostatnią okoliczność, że wnioskodawczyni dokona zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości, rozliczy się z nim z oszczędności i że dojdą do porozumienia, co się niestety nie stało.
Wskazał, że zgodnie z art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej w skrócie "k.r.o.") kwestie komu przysługuje własność nieruchomości, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia o sposobie korzystania z niej, gdyż "przedmiotem rozstrzygnięcia o sposobie korzystania ze wspólnej nieruchomości może być w szczególności taka nieruchomość, do której tytuł prawny przysługuje wyłącznie jednemu małżonkowi albo osobie trzeciej" (zob. wytyczne SN z 1978 r., teza II, pkt 1). W związku z tym skarżący wniósł w sprawie o rozwód o ustalenie sposobu korzystania z nieruchomości po rozwodzie i liczy na sprawiedliwe rozstrzygniecie w tym zakresie. Prawo do mieszkania w tej nieruchomości potwierdza również brzmienie art. 281 k.r.o., a Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 czerwca 1977 r. (sygn. akt CIV PRN 277/77, OSNCP 1978, Nr 3, poz. 53) wskazał, że "obowiązek wzajemnej pomocy może w konkretnych okolicznościach stanowić podstawę do udzielenia małżonkowi ochrony prawnej przez umożliwienie mu korzystania z lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębny (obecnie osobisty) majątek jego współmałżonka". Zdziwienie skarżącego budzi więc na tym etapie ocena organu odwoławczego, iż skarżący nie posiada realnych perspektyw na powrót do nieruchomości.
Skarżący podniósł, że nie wie dlaczego w uzasadnieniu decyzji znajdują się stwierdzenia, których nie wypowiedział lub których nie miał na myśli tj. "na chwilą obecną wymieniony nie widzi możliwości powrotu do domu przy ul [...], z uwagi na konflikt z żoną. (...) Liczy, że do przedmiotowej nieruchomości wróci na jakiś czas, ale nie ma zamiaru mieszkać tam w późniejszym terminie". Skarżący stwierdził, że jest starym człowiekiem i nie zawsze potrafi wyrazić to co naprawdę myśli i nie potrafi czytać szybko. Wyjaśnił, że był zestresowany podczas składania wyjaśnień, często przekręca słowa i stąd mogły w protokole znaleźć się stwierdzenia, których nie miał na myśli. Z całą stanowczością oświadcza, iż ma zamiar mieszkać w tej nieruchomości, nie tylko przez krótki czas. Konflikt z żoną nie ma znaczenia, gdyż ma nadzieję, że dojdą do porozumienia.
Wskazał, że decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia nieruchomości, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokum. Opuszczenie miejsca pobytu musi cechować zarówno element faktyczny, jak i element woli, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Żaden z tych elementów w jego sprawie nie wystąpił, gdyż udał się tylko do szpitala, a następnie z uwagi na brak pomocy ze strony żony i jej podstęp co do dokonania przez niego podziału majątku - przebywa w DPS-ie, w którym nie chce przebywać. Zgodził się tylko na chwilowy pobyt w DPS-ie a nie na opuszczenie nieruchomości przy ul. [...] na stałe. Trudno przyjąć aby dobrowolnie zgodził się przenieść swoje centrum życiowe do DPS-u na stałe. Zaznaczył, że sam fakt, iż przebywa dłużej poza miejscem zamieszkania nie przesądza o jego trwałym opuszczeniu. Jego zamiarem nigdy nie było trwałe i dobrowolne zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania. Nadal w tej nieruchomości są wszystkie jego rzeczy osobiste i gdyby przypuszczał, że żona tak go oszuka, to nigdy nie zawarłby umowy o podział majątku.
Skarżący wskazał, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 maja 2022 r. (sygn. akt II SA/Ke 165/22) wskazano, że "nie każde opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stanowi podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu. Dla stwierdzenia, że nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l. konieczne jest ustalenie, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny, było wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce". Natomiast w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 listopada 2019 r. (sygn. akt II SA/Po 656/19) stwierdzono, że "w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania jedynymi istotnymi okolicznościami, które należy ustalić, jest po pierwsze fakt niezamieszkiwania danej osoby w lokalu, a po drugie dobrowolność jego opuszczenia rozumiana albo jako realizacja woli opuszczenia danego miejsca, albo uzewnętrzniona jako brak podjęcia kroków prawnych w celu umożliwienia powrotu do lokalu".
Skarżący zaznaczył, że przed Sądem Apelacyjnym w G. zawisła sprawa o ustalenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], co ewidentnie potwierdza, że jego wolą jest zamieszkiwanie dalsze w tej nieruchomości (do skargi została załączona kopia apelacji z dnia 29 września 2022 r.). W konsekwencji – w ocenie skarżącego - do czasu zakończenia spraw sądowych żądanie odnośnie wymeldowania go z przedmiotowej nieruchomości było przedwczesne.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W dniu 14 lipca 2023 r. skarżący – działając przez profesjonalnego pełnomocnika - złożył wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania sprawy o podział majątku, załączając do pisma wniosek z dnia 9 maja 2023 r. o podział majątku wspólnego małżonków skierowany do Sądu Rejonowego w L. Wskazał, że jego wymeldowanie spowoduje, że wnioskodawczyni sprzeda nieruchomość i nie będzie możliwości, by ponownie w niej zamieszkał, a w nieruchomości pozostały wszystkie rzeczy skarżącego (w DPS-ie posiada jedynie kilka rzeczy codziennego użytku). Powtórzył okoliczności opuszczenia przedmiotowej nieruchomości i niemożliwości powrotu do niej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając wydane w sprawie decyzje w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1191 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako "u.e.l."), a w szczególności przepis art. 35 tej ustawy, stanowiący, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Zaznaczenia na wstępie wymaga jednak, że zgodnie z art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Innymi słowy – a co należy podkreślić - ewidencja ludności ma charakter rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu, tj. faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Utrzymywanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie już nie przebywa, stanowiłoby bowiem tzw. fikcję meldunkową i byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 988/18).
Przedmiot niniejszej sprawy dotyczy wymeldowania z pobytu stałego, dlatego wyjaśnienia wymaga też, że pobytem stałym w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 1 u.e.l. jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z treści przytoczonego przepisu wynika zatem, że o pobycie stałym w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności przesądzają z jednej strony fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, a z drugiej zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe).
W konsekwencji w sprawach o wymeldowanie wyjaśnieniu podlega kwestia zamieszkiwania danej osoby w danym miejscu (lokalu, nieruchomości), tj. ustalenie czy dana osoba koncentruje pod wskazanym adresem swoje interesy życiowe czy też opuściła dotychczasowe miejsce pobytu, przy czym w takim wypadku należy także poddać ocenie charakter opuszczenia tegoż miejsca pobytu (lokalu) przez daną osobę.
W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09), a ocena w tym zakresie winna być dokonywana na podstawie całokształtu okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego należy rozumieć jako długotrwałe zerwanie wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy, o dobrowolności co do zasady decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się jednak też, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować też te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana, to znaczy także wtedy, gdy choć deklaruje zamiar powrotu do lokalu, to jednak z przyczyn obiektywnych zrealizowanie tego zamiaru nie jest już możliwe. Jednocześnie zwraca się uwagę, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Tym samym na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się także sytuację, gdy osoba w nim zameldowana choć została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, to jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne (por. w tej materii wyroki NSA: z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 299/11; z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1163/12; z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2065/14; z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1177/17; z dnia 8 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2025/17; z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3427/18; z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3268/18).
W ocenie Sądu – w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy – należy podzielić stanowisko organów, że fakt opuszczenia przez skarżącego lokalu położonego w L. przy ul. [...] nosi znamiona trwałego i dobrowolnego opuszczenia jego dotychczasowego miejsca pobytu stałego.
Zaznaczenia wymaga, że orzeczenie o wymeldowaniu skarżącego nastąpiło po prawie 3 latach od rzeczywistego opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu. Faktem pozostaje, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal w związku z koniecznością przeprowadzenia zabiegu wymiany biodra w listopadzie 2019 r., a następnie – po przebytej na oddziale szpitalnym rehabilitacji – trafił do Domu Seniora a potem – od lipca 2020 r. - do Domu Pomocy Społecznej nr [...] w L., w którym przebywał także w okresie orzekania przez organy. W międzyczasie jednak – co istotne - sprzedał swój udział w nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] na rzecz swojej żony i został z tego tytułu przez nią spłacony. Nastąpiło to na podstawie zawartej w dniu 31 sierpnia 2020 r. pomiędzy nim a K. M. umowy o podziale majątku (akt notarialny sporządzony przed notariuszem J. M., rep. A nr [...]).
W świetle powyższego należy podzielić stanowisko organów, że o ile w początkowym okresie skarżący z całą pewnością nie opuścił przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny i trwały, gdyż było to związane z planowanym zabiegiem ortopedycznym, to późniejsze działania skarżącego, w tym sprzedaż swojego udziału w nieruchomości i w istocie niepodjęcie skutecznych pod względem prawnym prób powrotu do lokalu, wpływają niewątpliwie na zmianę oceny charakteru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez skarżącego. Jednocześnie – na co zwracały uwagę organy a co jest okolicznością istotną - brak jest także w obecnym stanie obiektywnej możliwości realizacji woli skarżącego powrotu do przedmiotowego lokalu i przebywania w nim z uwagi na istniejący konflikt pomiędzy skarżącym a wnioskodawczynią i toczącą się (obecnie przed Sądem II instancji) sprawą rozwodową. Zaznaczenia przy tym wymaga, że podjęte dotychczas przez skarżącego przed Sądem I instancji działania prawne (tj. złożony wniosek o udzielenie mu na czas trwania postępowania rozwodowego w sprawie o sygn. akt [...] zabezpieczenia poprzez nakazanie K. M. wydanie mu kluczy do nieruchomości oraz umożliwienie korzystania ze wskazanych pomieszczeń, a w przypadku rozwodu stron o orzeczenie w wyroku rozwodowym o sposobie korzystania z nieruchomości położonej w L. przy ul. [...]), okazały się nieskuteczne, bowiem postanowieniem z dnia 18 stycznia 2022 r. Sąd Okręgowy w S. I Wydział Cywilny oddalił wniosek o zabezpieczenie powództwa, zaś w wyroku rozwodowym z dnia 26 lipca 2022 r. Sąd orzekł o nie regulowaniu sposobu korzystania przez strony z przedmiotowej nieruchomości. W takiej sytuacji należy przyjąć, że stanowisko jedynego właściciela przedmiotowego lokalu (nieruchomości położonej w L. przy ul. [...]), co do braku możliwości powrotu skarżącego do lokalu, stanowi trwałą przeszkodę, aby skarżący mógł powrócić do niego w przyszłości. Obiektywne okoliczności sprawy czynią zatem deklarowany zamiar powrotu skarżącego do mieszkania będącego jego dotychczasowym miejscem stałego pobytu niemożliwym do spełnienia.
Co więcej, sam skarżący – co wynika z załączonego do pisma procesowego pełnomocnika skarżącego z dnia 14 lipca 2023 r. "Wniosku o podział majątku wspólnego małżonków" z dnia 9 maja 2023 r., skierowanego do Sądu Rejonowego w L. - wnosi o dokonanie podziału majątku poprzez przyznanie przedmiotowej nieruchomości położonej w L. przy ul [...] K. M. w zamian za spłatę jego udziału, a w istocie dopłatę różnicy 50.000 zł w stosunku do kwoty zapłaconej już mu przez K. M., wynikającej z zawartej w dniu 31 sierpnia 2020 r. umowy o podziale majątku. Należy zatem przyjąć, że aktualnym zamiarem skarżącego nie jest odzyskanie tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości i na tej podstawie niejako zamanifestowanie woli dalszego w nim przebywania.
Jednocześnie podkreślenia wymaga także fakt, że z akt sprawy nie wynika, by skarżący podejmował jakiekolwiek skuteczne kroki prawne mające na celu podważenie (unieważnienie) ww. umowy z dnia 31 sierpnia 2020 r. Oświadczenia składane przez skarżącego K. M. o uchylaniu się od złożonego oświadczenia woli w przedmiocie podziału majątku dokonanego w sierpniu 2020 r. należy uznać za niewystarczające w tym zakresie. Przyjąć zatem należy, że skarżący w ramach swoich działań i przedsięwziętych środków prawnych nie podważył zawartej ww. umowy, na podstawie której zbył prawo własności do przedmiotowej nieruchomości.
Okoliczności te, jak słusznie przyjęły organy, wskazywać muszą, że obecnie sporny lokal nie stanowi już - i brak jest w istocie perspektyw by stanowił - centrum życiowe skarżącego. Co także istotne sam skarżący w toku postępowania zeznał, że na obecną (maj 2022 r.) chwilę nie widzi możliwości powrotu do domu przy ul. [...] z uwagi na konflikt z żoną, liczy co prawda na to, że wróci do domu chociaż na jakiś czas, jednak nie ma zamiaru tam mieszkać w późniejszym czasie. Zeznanie takie zostało odnotowane przez organ I instancji w protokole przesłuchania skarżącego sporządzonym w dniu 6 maja 2022 r., z treści którego wynika, że skarżący swoje zeznanie złożył pod groźbą odpowiedzialności karnej, a następnie, po odczytaniu mu protokołu, podpisał go. W ocenie Sądu przedmiotowy dowód (protokół) w sposób prawidłowy i na zasadzie swobodnej oceny, o której mowa w art. 80 k.p.a., został poddany ocenie w postępowaniu przez organy w kontekście przesłanek warunkujących dopuszczalność wymeldowania skarżącego w trybie art. 35 u.e.l.
W istniejącym stanie rzeczy organy prawidłowo przyjęły zatem, że utrzymanie zameldowania skarżącego w spornym lokalu prowadziłoby do sytuacji, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem faktycznym, bowiem skarżący obecnie nie przebywa w lokalu, a co więcej, nie można tego stanu interpretować jako okoliczność tymczasową czy przejściową, gdyż w istocie w chwili orzekania przez organy nie ma realnych perspektyw na powrót do lokalu, a odmowa wymeldowania w tej sytuacji sankcjonowałaby fikcję meldunkową. Należy przy tym w pełni podzielić stanowisko organów, że jeżeli kiedykolwiek w przyszłości działania podejmowane przez skarżącego doprowadzą np. do odzyskania tytułu prawnego do spornego lokalu lub umożliwią mu ponowne zamieszkanie w przedmiotowym lokalu z zamiarem pobytu stałego, to skarżący uzyska wtedy prawo do "ponownego" zameldowania w tym lokalu.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego nieprzeprowadzenia dodatkowych dowodów w sprawie, w tym nieprzesłuchania wnioskowanych przez skarżącego świadków, a tym samym naruszenia przez Kolegium art. 136 k.p.a., wskazać należy, że organ odwoławczy odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji, wyjaśniając, że odstąpił od przeprowadzenia dodatkowych dowodów w sprawie z uwagi na fakt, że w jego ocenie materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji był wystarczający (kompletny) i nie wymagał przeprowadzania kolejnych dowodów. Stanowisko takie należy podzielić. Zauważyć należy, że skarżący czynnie uczestniczył w postępowaniu wypowiadając się co do okoliczności sprawy. Wskazanie natomiast personaliów dwóch osób zamieszkałych w Z. z wnioskiem o ich przesłuchanie w sprawie na "okoliczność nagminnego sposobu postępowania K. M. wobec skarżącego, świadomego wprowadzenia go w błąd w celu przejęcia podstępem nieruchomości oraz okoliczności związanych z opuszczeniem nieruchomości przez skarżącego oraz zamiarem dalszego zamieszkiwania skarżącego w nieruchomości", bez jakiegokolwiek choćby dodatkowego uzasadnienia wskazującego co to za osoby i z jakiego powodu ich widomości miałyby uwiarygadniać, jak również dotyczyć okoliczności nie stwierdzonych w sprawie już innymi dowodami, mogło stanowić podstawę do nie uwzględnienia tego żądania przez organ odwoławczy i przyjęcia, że okoliczności zasygnalizowane we wniosku zostały w okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzone już innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie.
W tym miejscu Sąd pragnie także wyjaśnić, iż sformułowane w skardze wnioski dowodowe w postaci przesłuchania świadków oraz skarżącego zostały oddalone przez Sąd zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z powyższego wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest jedynie możliwe przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, na zasadach określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a. Ze względu na kontrolne funkcje sądu administracyjnego sąd może dokonywać tylko takich ustaleń faktycznych, które są niezbędne dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Nie może natomiast dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu załatwieniu sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym aktem. Inaczej mówiąc - nie może w tym zakresie wyręczać organu administracyjnego. Stosownie zatem do art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym niedopuszczalne jest przeprowadzanie dowodów z zeznań świadków (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1282/22 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt III SAB/Gl 135/23).
Sąd oddalił także wniosek pełnomocnika skarżącego o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania sprawy o podział majątku z wniosku z dnia 9 maja 2023 r. Abstrahując od tego – na co już zwrócono uwagę powyżej – że ze wskazanego wniosku nie wynika żądanie skarżącego, które należałoby rozumieć jako próba "odzyskania" jego praw do nieruchomości położonej w S. przy ul [...] (a wręcz przeciwnie wynika z niego wniosek o przyznanie tej nieruchomości K. M. w zamian za proponowane rozliczenie – dopłatę), to raz jeszcze także należy podkreślić, że sprawy meldunkowe (dotyczące zameldowania czy wymeldowania z miejsca stałego pobytu) mają charakter wyłącznie ewidencyjny, zaś utrzymywanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie już nie przebywa stanowiłoby fikcję meldunkową i byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym charakterem. Wstrzymywanie zatem biegu przedmiotowego postępowania w oczekiwaniu na przyszłe rozstrzygnięcia, a tym bardziej, gdy – jak w tej sprawie – nie dotyczą spornej nieruchomości w taki sposób, który mógłby prowadzić do możliwości ponownego przebywania na niej przez skarżącego, kłóciłoby się z przedmiotem i celem niniejszego postępowania.
Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).