III SA/Gd 813/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-05-11
NSApodatkoweWysokawsa
cło antydumpingowepochodzenie towaruVATprawo celneunijny kodeks celnyoszustwo celneprzedawnienieimportChinyIndie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę podatnika w sprawie dotyczącej cła antydumpingowego i VAT, uznając, że towary deklarowane jako pochodzące z Indii miały w rzeczywistości chińskie pochodzenie, co uzasadniało przedłużenie terminu na dochodzenie należności celnych.

Skarga dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie cła antydumpingowego i VAT. Podatnik importował części rowerowe, deklarując ich pochodzenie z Indii. Organy celno-skarbowe ustaliły jednak, na podstawie dowodów uzyskanych od indyjskiej administracji celnej, że towary te faktycznie pochodziły z Chin i nie uiszczono należnego cła antydumpingowego. Sąd uznał, że ustalenia organów były prawidłowe, a przedłużony, pięcioletni termin na dochodzenie należności celnych był uzasadniony, ponieważ dług celny powstał w wyniku czynu podlegającego postępowaniu karnemu (oszustwo celne).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego. Organy celne zakwestionowały pochodzenie importowanych przez skarżącego części rowerowych, deklarowane jako indyjskie, ustalając na podstawie dowodów, że faktycznie pochodziły one z Chin. W związku z tym dokonano zmian w zgłoszeniach celnych, określając kraj pochodzenia jako Chiny, naliczając cło antydumpingowe w wysokości 48,5% oraz podatek VAT. Łączna kwota cła antydumpingowego wyniosła 3.390.625 zł, a VAT 779.842 zł. Podstawą prawną były przepisy unijnego kodeksu celnego oraz ustawy o VAT i prawa celnego. Organy wykazały, że indyjski eksporter, firma U., sprowadzała towary z Chin, montowała je, przepakowywała i eksportowała do Polski, deklarując indyjskie pochodzenie. Mimo posiadania świadectw pochodzenia wystawionych przez Indyjską Izbę Handlową, organy celne uznały je za niewystarczające w obliczu dowodów wskazujących na chińskie pochodzenie towarów. Sąd administracyjny w pełni podzielił stanowisko organów, uznając zarzuty skargi za bezzasadne. Sąd podkreślił, że organy celne mają prawo samodzielnie kwalifikować czyny jako podlegające postępowaniu karnemu w celu przedłużenia terminu dochodzenia należności celnych, a nie jest do tego potrzebne prawomocne orzeczenie sądu karnego. W ocenie sądu, działania indyjskiego eksportera, polegające na wprowadzeniu w błąd władz indyjskich w celu uzyskania świadectw pochodzenia, stanowiły czyn z art. 87 § 1 k.k.s. (oszustwo celne), co uzasadniało przedłużenie terminu na dochodzenie długu celnego do pięciu lat. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy celne prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wprowadzenie w błąd organów celnych co do rzeczywistego pochodzenia towarów w celu uniknięcia zapłaty należności celnych, nawet jeśli czyn ten popełniony został przez eksportera z kraju trzeciego, stanowi czyn z art. 87 § 1 k.k.s. (oszustwo celne), co uzasadnia przedłużenie terminu na dochodzenie długu celnego do pięciu lat.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że działania indyjskiego eksportera, polegające na uzyskaniu świadectw pochodzenia z Indii dla towarów faktycznie pochodzących z Chin, w celu uniknięcia cła antydumpingowego, wypełniają znamiona oszustwa celnego. Dla zastosowania art. 103 ust. 2 UKC nie jest konieczne wszczęcie postępowania karnego ani prawomocny wyrok skazujący, a jedynie kwalifikacja czynu przez organ celny jako potencjalnie podlegającego postępowaniu karnemu. Przedłużenie terminu ma na celu ochronę rynku UE przed unikaniem ceł, a nie przypisanie winy importerowi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

UKC art. 103 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

k.k.s. art. 87 § 1

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

UKC art. 103 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 22 § 6

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

UKC art. 119

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

u.p.t.u. art. 146a § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Prawo celne art. 73d § 2

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne

Prawo celne art. 73 § 1

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2474/93 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz do Wspólnoty rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej

Rozporządzenie Rady (WE) nr 71/97 rozszerzające ostateczne cło antydumpingowe

Rozporządzenie Rady (UE) nr 502/2013 zmieniające rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 990/2011

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy celne prawidłowo ustaliły chińskie pochodzenie towarów na podstawie dowodów. Przedłużony, pięcioletni termin na dochodzenie długu celnego był uzasadniony, ponieważ dług powstał w wyniku czynu podlegającego postępowaniu karnemu (oszustwo celne). Świadectwa pochodzenia z Indii nie były wiążące dla organów celnych UE w obliczu dowodów wskazujących na chińskie pochodzenie towarów. Organ celny autonomicznie kwalifikuje czyn jako podlegający postępowaniu karnemu, nie czekając na orzeczenie sądu karnego. Nie jest konieczne, aby sprawcą czynu był dłużnik celny.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące nieprawidłowości postępowania dowodowego przez organy celne. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa do obrony skarżącego. Zarzuty dotyczące przedawnienia roszczenia. Zarzuty dotyczące niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zarzut, że czyn z art. 87 § 1 k.k.s. wymaga umyślnego wprowadzenia w błąd, a nieumyślne nie podlega karze. Zarzut, że dług celny wygasł z powodu upływu 3 lat, gdyż nie powstał w wyniku czynu podlegającego postępowaniu karnemu. Zarzut naruszenia zasady uzasadnionych oczekiwań poprzez instrumentalne wykorzystanie art. 103 ust. 2 UKC.

Godne uwagi sformułowania

organy celne mają prawo samodzielnie kwalifikować czyn jako podlegający w chwili popełnienia postępowaniu karnemu i dokonują tego całkowicie autonomicznie, nie będąc uzależnionym od uprzedniego wszczęcia dochodzenia (śledztwa) przez właściwe organy ścigania, a tym bardziej od wydania prawomocnego wyroku skazującego przez sąd nie jest konieczne, aby przestępstwa (w tym przestępstwa skarbowego) dopuścił się dłużnik celny czy jeden z dłużników solidarnych; konsekwencje związku między penalizowanym czynem i długiem celnym ponoszą nawet dłużnicy, mogący być osobiście przez ten czyn poszkodowani przedłożenie przez indyjskiego eksportera oświadczeń i dokumentów poświadczających nieprawdę w celu uzyskania indyjskiego świadectwa pochodzenia dla towarów mających w istocie pochodzenie chińskie, w celu uniknięcia obciążenia tych towarów cłem antydumpingowym, stanowi niewątpliwie czyn określony w art. 87 § 1 k.k.s. spełniający znamiona oszustwa celnego

Skład orzekający

Jacek Hyla

przewodniczący

Jolanta Sudoł

sprawozdawca

Paweł Mierzejewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie pochodzenia towarów w obrocie międzynarodowym, stosowanie cła antydumpingowego, przedłużenie terminu dochodzenia należności celnych w przypadku czynów podlegających postępowaniu karnemu, kwalifikacja czynów przez organy celne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji importu z Chin przez Indie i zastosowania cła antydumpingowego na rowery/części rowerowe. Interpretacja przepisów o przedłużeniu terminu przedawnienia może być stosowana w innych przypadkach, gdy dług celny powstał w wyniku czynu penalizowanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonego oszustwa celnego na dużą skalę, obejmującego międzynarodowy handel towarami i próbę obejścia przepisów celnych. Pokazuje, jak organy celne mogą wykrywać takie oszustwa i jakie są konsekwencje prawne.

Oszustwo celne na miliony: jak towary z Chin udawały pochodzenie z Indii, by uniknąć cła?

Dane finansowe

WPS: 3 390 625 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 813/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /przewodniczący/
Jolanta Sudoł /sprawozdawca/
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Celne prawo
Sygn. powiązane
I GSK 997/23 - Wyrok NSA z 2025-11-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 2226
art. 87 § 1
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 103
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Referent Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 września 2022 r., nr 2201-IOC.4322.6.2022.MK w przedmiocie cła antydumpingowego oraz podatku od towarów i usług oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 marca 2022 r., nr 328000-COC-2.4322.191-202.2021.MW Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni dokonał zmian
w następujących uzupełniających zgłoszeniach celnych:
1) [...] z 30 listopada 2018 r.,
2) [...] z 11 grudnia 2018 r.,
3) [...] z 21 grudnia 2018 r.,
4) [...] z 3 grudnia 2018 r.,
5) [...] z 11 stycznia 2019 r.,
6) [...] z 28 marca 2019 r.,
7) [...] z 29 kwietnia 2019 r.,
8) [...] z 23 lutego 2019 r.,
9) [...] z 28 marca 2019 r.,
10) [...] z 12 marca 2019 r.,
11) [...] z 24 lutego 2019 r.,
12) [...] z 11 stycznia 2019 r.
Powyższe zgłoszenia zostały złożone przez C. S. A. w imieniu i na rzecz A. Z. (dalej zwanego "stroną" albo "skarżącym"), prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A.
Zmiany zgłoszeń celnych polegały na:
- określeniu kraju pochodzenia - Chiny;
- określeniu odpowiednio kodów dodatkowych TARIC 8900 oraz stawki cła antydumpingowego w wysokości 48,5 %;
- orzeczeniu o zaksięgowaniu wymaganej kwoty ostatecznego cła antydumpingowego (A30) w łącznej wysokości 3.390.625 zł;
- określeniu różnicy między kwotą podatku od towarów i usług w prawidłowej wysokości a kwotą podatku wykazaną w zgłoszeniach celnych w łącznej wysokości 779.842 zł.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji powołał art. 22 ust. 7 w związku z art. 29, art. 48, art. 56 ust. 1 i 2 lit. c i h, art. 57 ust. 1 i 3, art. 60,
art. 103 ust. 2 oraz art. 105 ust. 4, art. 114 i art. 172 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L nr 269 z 2013 r. ze zm.; dalej powoływanego
w skrócie jako "UKC"), rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/1925 z dnia
12 października 2017 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG)
nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. Nr L 282 z 2017 r. ze zm.), rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/1602 z dnia 11 października 2018 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej
i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. Nr L 273 z 2018 r.
ze zm.), rozporządzenie Rady (EWG) nr 2474/93 z dnia 8 września 1993 r. nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz do Wspólnoty rowerów pochodzących
z Chińskiej Republiki Ludowej oraz ustanawiające ostateczny pobór tymczasowego
cła antydumpingowego (Dz. Urz. WE L 228 z 1993 r.), rozporządzenie Rady (WE)
nr 71/97 z dnia 14 stycznia 1997 r. rozszerzające ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (EWG) nr 2474/93 na rowery pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej, na przywóz niektórych części rowerowych z Chińskiej Republiki Ludowej oraz stanowiące o poborze rozszerzonego cła w przypadku takiego przywozu zarejestrowanego na mocy rozporządzenia (WE) nr 703/96 (Dz. Urz. UE L 16 z 18 stycznia 1997 r.), rozporządzenie Rady (UE) nr 502/2013 z dnia 29 maja 2013 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 990/2011 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w następstwie przeglądu wygaśnięcia na podstawie art. 11 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1225/2009 (Dz. Urz. UE 153/17 z dnia 5 czerwca 2013 r.), a także art. 73d ust. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (tekst jednolity: Dz. U.
z 2021 r., poz. 1856 ze zm.) oraz art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 19a ust. 9, art. 30b ust. 1, 4 i 6, art. 33 ust. 2a, art. 34 ust. 4, art. 37 ust. 1a i art. 41 ust. 1 w związku z art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity: Dz. U.
z 2021 r., poz. 685).
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że wyżej wymienionymi zgłoszeniami celnymi objęto towary w postaci części rowerowych importowane przez A. Z. z Indii. Eksporterem towarów był indyjski podmiot – U.
Organ zaznaczył, że pismem z dnia 28 czerwca 2021 r. przekazano mu protokół kontroli celno-skarbowej wymienionego przedsiębiorcy wraz z załącznikami dotyczący nieprawidłowości w określeniu pochodzenia towarów w postaci części do rowerów. Na podstawie weryfikacji zgłoszeń celnych wraz z załącznikami, a także dokumentacji dowodowej otrzymanej od indyjskiej administracji celnej ustalono, że przedmiotowe towary deklarowane jako pochodzące z Indii miały w rzeczywistości chińskie pochodzenie i nie uiszczono należnego z tytułu ich importu cła antydumpingowego. W związku z tymi informacjami organ wszczął postępowanie w sprawie.
Kontrola przeprowadzona przez Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach doprowadziła do uzyskania od indyjskiej administracji celnej szeregu dowodów i tabeli przedstawiającej powiązanie eksportu z Chińskiej Republiki Ludowej z eksportem z Indii. W odniesieniu do podmiotu indyjskiego – U. przekazano informację, iż dyrektor firmy eksportującej przyznał w swoim oświadczeniu, że: "sprowadził rowery i części do rowerów z Chin i Malezji w systemie montażu CKD (Complete Knocked Down) a następnie po zmontowaniu, przepakowaniu i zmianie marki, wyeksportował je do różnych krajów, w tym także do Polski".
W wyniku analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie ustalono istniejące powiązania pomiędzy transakcjami dokonanymi przez chińskiego eksportera towaru do Indii, w których odbiorcą tego towaru był indyjski podmiot U. a transakcjami dokonanymi przez U., w której odbiorcą towaru był A. Z.. Porównano faktury handlowe wystawione przez chińską firmę H. CO.LTD. z fakturami wystawionymi przez indyjskiego eksportera U. Stwierdzono, że opis towarów, a także ilość sztuk oraz masa towaru wysłanego z Chin do Indii jest identyczna jak opis i ilość towaru sprowadzonego według faktur indyjskich przez stronę. Z powiązania tego wynika, że krajem pochodzenia importowanych przez stronę części rowerowych oraz rowerów jest w rzeczywistości Chińska Republika Ludowa, a nie jak zadeklarowano w zgłoszeniach celnych Indie.
Organ przyznał, że indyjskie pochodzenie zostało poparte przez eksportera świadectwami niepreferencyjnego pochodzenia wystawionymi przez Indyjską Izbę Handlową. Choć świadectwo takie ma wartość dowodową w kwestii pochodzenia towarów których dotyczy, to jednak nie jest ona absolutna. W rzeczywistości bowiem takie świadectwo, wystawione przez państwo trzecie, nie może wiązać organów Unii
w zakresie ustalenia pochodzenia tych towarów, uniemożliwiając tym organom zbadanie owego pochodzenia za pomocą innych środków, jeżeli istnieją obiektywne, poważne i zgodne poszlaki wywołujące wątpliwość co do rzeczywistego pochodzenia towarów stanowiących przedmiot tych świadectw.
W tym zakresie organ przyjął, że władze indyjskie wydały nieprawidłowe świadectwa pochodzenia towaru na skutek wprowadzenia w błąd przez eksportera.
To, że wydane świadectwa są autentyczne i formalnie prawidłowe nie oznacza jeszcze, iż materialnie są one prawidłowe, skoro zostały wystawione wskutek podania fałszywych danych co do faktycznego pochodzenia towaru.
Odnosząc się do wniosków strony o przeprowadzenie dodatkowych dowodów organ wskazał, że przesłuchanie właściciela firmy eksportującej z Indii nie jest konieczne, tym bardziej, że w aktach sprawy znajduje się już szczegółowy protokół jego przesłuchania, w którym przyznaje on, że w rzeczywistości wszystkie sprzedawane
na rynek polski rowery oraz części rowerowe importowane są z Chin oraz Malezji
i po montażu oraz przepakowaniu sprzedawane są do różnych krajów, w tym do Polski. Zarówno zeznania dyrektora eksportera, jak i wspomniane zestawienie stanowią wystarczający dowód na to, iż wszystkie towary w rzeczywistości zostały wyprodukowane w Chinach.
Jak wynika z dokumentów towary objęte wymienionymi zgłoszeniami celnymi po wywozie z Chińskiej Republiki Ludowej zostały w Indiach poddane drobnym czynnościom montażowym oraz przeładunkowi, a następnie zostały wysłane do Polski. Żaden więc inny kraj nie mógł być zaangażowany w proces przetwarzania tych towarów, a tym bardziej nie mógł mieć istotnego wpływu na zmianę ich pochodzenia. Wniosek strony o przeprowadzenie dowodu w spółce S. na okoliczność weryfikacji, czy towary były poddane przetwarzaniu w Filipinach, Indonezji czy Malezji jest bezpodstawny.
W świetle zgromadzonych dokumentów, zdaniem organu, nie jest także konieczne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu mechaniki rowerowej dla ustalenia z jakiego kraju pochodziły przedmiotowe towary. Ponadto, zgłoszenia celne dotyczą ładunków z lat 2018-2019, których nie ma już w obiegu. Zbadanie tego towaru przez biegłego w tej dziedzinie byłoby więc fizycznie niemożliwe. Biegły księgowy natomiast nie jest podmiotem właściwym do oceniania i określania pochodzenia importowanego towaru. Kompetencje w zakresie weryfikacji kraju pochodzenia posiadają organy celne, więc wniosek dotyczący zbadania przez biegłego księgowego dokumentów źródłowych w sprawie jest bezzasadny.
Zdaniem organu, analiza i ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia twierdzenie, że w sprawie doszło do popełnienia czynu polegającego
na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnych na uszczuplenie, a więc czynu realizującego znamiona występku
z art. 87 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy
(tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1958 ze zm.), dalej powoływanego w skrócie jako "k.k.s.". Dlatego też termin na powiadomienie dłużnika o zaksięgowaniu uszczuplonych kwot należności celnych uległ przedłużeniu zgodnie z art. 103 ust. 2 UKC.
Przy czym dla zastosowania tego przepisu nie jest konieczne wydanie prawomocnego wyroku skazującego ani nawet wszczęcie postępowania przygotowawczego (organ celny, niezależnie od organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości dokonuje takiej klasyfikacji wyłącznie na potrzeby postępowania celnego). Bez znaczenia pozostaje, czy przestępstwa dopuścił się dłużnik celny (w przypadku osób fizycznych),
osoba, której sprawstwo implikuje odpowiedzialność posiłkową dłużnika celnego
(w przypadku osób prawnych), czy też osoba zupełnie z dłużnikiem niezwiązana.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez A. Z. odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku zaskarżoną decyzją z dnia 23 września 2022 r., nr 2201-IOC.4322.6.2022.MK utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy w pełni zaakceptował ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji i wskazał, że indyjskie władze celne jednoznacznie potwierdziły, że przy uzyskiwaniu świadectw pochodzenia wystawionych przez Indyjską Izbę Handlu firma U. naruszyła obowiązujące zalecenia przez niezłożenie wymaganych dokumentów potrzebnych do uzyskania tych świadectw. Praktyka polegająca na uzyskaniu niezgodnego z rzeczywistością świadectwa pochodzenia wyczerpuje znamiona czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu. Na gruncie prawa polskiego jest to czyn zabroniony określony w art. 87 § 1 k.k.s. stanowiący tzw. oszustwo celne. Polega ono na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnych na uszczuplenie. W związku z tym organ celny pierwszej instancji był uprawniony powiadomić stronę o długu celnym w przedłużonym pięcioletnim terminie, zgodnie z art. 103 ust. 2 UKC.
Organ odwoławczy wskazał, że z analizy orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE wynika, że:
- dłuższy termin na powiadomienie może mieć zastosowanie nie tylko w przypadkach, gdy dług celny powstał w następstwie nielegalnego wprowadzenia towaru na unijny obszar celny, usunięcia towaru spod dozoru celnego, czy naruszenia przepisów regulujących daną procedurę, ale także w przypadku określonym w art. 201 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (obecnie art. 77 UKC), to jest gdy stanowi
on następstwo przyjęcia zgłoszenia celnego; dla zastosowania analizowanych przepisów wystarczające jest bowiem wykazanie związku przyczynowo skutkowego między popełnionym czynem a długiem celnym (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-522/16);
- w celu określenia ostatecznego terminu na powiadomienie o długu celnym organ celny dokonuje kwalifikacji czynu jako podlegającego w chwili popełnienia postępowaniu karnemu całkowicie autonomicznie, nie będąc uzależnionym
od wszczęcia dochodzenia (śledztwa) przez właściwe organy ścigania,
a tym bardziej od wydania prawomocnego wyroku skazującego przez sąd
(por. wyrok TSUE w sprawie Zefeser: C-62/06);
- nie jest konieczne, aby przestępstwa (przestępstwa skarbowego) dopuścił się dłużnik celny czy jeden z dłużników solidarnych; konsekwencje związku między penalizowanym czynem i długiem celnym ponoszą nawet dłużnicy mogący być osobiście przez ten czyn poszkodowani (por. m.in. wyrok TSUE w sprawie Gilbert Snauwaert: C-125/08).
W świetle tej linii orzeczniczej TSUE organ odwoławczy uznał za bezpodstawne zarzuty strony dotyczące naruszenia art. 103 ust. 2 UKC oraz przedawnienia powiadomienia o długu celnym.
Organ odwoławczy ocenił, że organ celny pierwszej instancji prawidłowo określił wymaganą kwotę cła antydumpingowego w łącznej wysokości 3.390.625 zł, uwzględniając deklarowaną w zgłoszeniach wartość celną przywiezionych towarów, dodatkowy kod TARIC 8900 oraz stawkę cła antydumpingowego w wysokości 48,5 % mającą zastosowanie do wszystkich pozostałych przedsiębiorstw.
Organ odwoławczy podkreślił, że przed wydaniem decyzji organ celny pierwszej instancji poinformował stronę o zamiarze wydania decyzji niekorzystnej dla niej. Działając zgodnie z art. 22 ust. 6 UKC w sposób wyczerpujący powiadomił
o podstawach na jakich zamierza oprzeć swoją decyzję. Wobec tego za bezpodstawny należy uznać zarzut obrazy przepisów art. 22 ust. 7 w związku z art. 29 UKC,
jak również przepisów normujących kwestię stawek celnych, pochodzenia towarów, powiadomienia o długu celnym, należnych odsetek. Organ odwoławczy za niezasadny uznał także zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania pozostałych przepisów prawa celnego, wskazując w tym zakresie, że strona nie przedstawiła konkretnej argumentacji na poparcie tych zarzutów.
Organ odwoławczy zaznaczył, że nie jest rzeczą polskich organów celnych poszukiwanie dodatkowych dowodów, które miałyby wykazać, że przywiezione przez stronę towary były wyprodukowane w Wietnamie, Indonezji, Malezji, w Filipinach bądź innym państwie. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu mechaniki rowerowej, jak również biegłego księgowego, należy uznać za bezzasadny albowiem biegli ci nie są podmiotami upoważnionymi do sprawdzania reguł pochodzenia, a w konsekwencji do określenia kraju pochodzenia. Wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie kraju pochodzenia towarów przywiezionych z państw trzecich należy do wyłącznej właściwości organu celnego w oparciu o całokształt materiału dowodowego, którym organ ten dysponuje.
Za niezasadny organ odwoławczy uznał również wniosek o przesłuchanie członka zarządu U., wskazując w tym zakresie, że dowód ten został już przeprowadzony przez indyjski organ celny oraz należycie utrwalony w formie protokołu. Osoba ta złożyła również oświadczenie, w którym potwierdziła istotne
dla sprawy okoliczności. W ocenie organu odwoławczego nie zaistniały także przesłanki do przesłuchania w charakterze strony w sytuacji, gdy materiał dowodowy zebrany
w wyniku przeprowadzonej kontroli oraz weryfikacji świadectw pochodzenia umożliwia wyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy, niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia
w sprawie. Nadto strona miała możliwość przedstawienia na piśmie swojego stanowiska w sprawie w toku dotychczas prowadzonego postępowania.
Organ odwoławczy dodał, że przywołaną wyżej dokumentację polskie organa celne uzyskały w oparciu o umowę między Wspólnotą Europejską a Republiką Indii
o współpracy celnej i wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych, podpisaną 20 grudnia 1993 r., zgodnie z którą organy celne umawiających się stron udzielają sobie wzajemnej pomocy, przekazując informacje służące właściwemu stosowaniu przepisów celnych, zapobieganiu naruszeniom, prowadzeniu dochodzeń oraz zwalczaniu wszelkich działań sprzecznych z przepisami celnymi.
A. Z. zaskarżył opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W ustawowym terminie do Sądu wpłynęły dwa odrębne pisma zatytułowane "skarga". W pierwszym z nich, sporządzonym 25 października 2022 r., które stanowi
w dużej mierze powielenie odwołania od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, zarzucono:
1) naruszenie art. 22 ust. 7 w związku z art. 29, art. 48, art. 56 ust. 1 i ust. 2 lit. c i h, art. 57 ust. 1 i 3, art. 60 , art. 103 ust. 2 oraz art. 105 ust. 4, art. 114, art. 172
ust. 2 UKC, przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszenie rozporządzania wykonawczego Komisji (UE) 2017/1925 z dnia 12 października 2017 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
3) naruszenie rozporządzenia Rady (EWG) nr 2474/93 z dnia 8 września 1993 r. nakładającego ostatecznie cło antydumpingowe na przywóz do Wspólnoty rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej oraz ustanawiające ostateczny pobór tymczasowego cła antydumpingowego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
4) naruszenie rozporządzenia Rady (WE) nr 71/97 z dnia 14 stycznia 1997 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzenie (EWG) nr 2474/93 na rowery pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej,
na przywóz niektórych części rowerowych z Chińskiej Republiki Ludowej oraz stanowiące o poborze rozszerzonego cła w przypadku takiego przywozu zarejestrowanego na mocy rozporządzenia (WE) nr 703/96 przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
5) naruszenie rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 990/2011 z dnia
3 października 2011 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe
na przywóz rowerów pochodzących z Chińskiej Republik Ludowej w następstwie przeglądu wygaśnięcia na podstawie art. 11 ust. 2 rozporządzenia (WE)
nr 1225/2009 przez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie;
6) naruszenie rozporządzenia Rady (UE) nr 502/2013 z dnia 29 maja 2013 r., zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 990/2011 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w następstwie przeglądu wygaśnięcia na podstawie art. 11 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1225/2009 przez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
a ponadto:
7) błąd w ustaleniach fatycznych polegający na przyjęciu, że towar objęty zgłoszeniem pochodzi z Chin, gdzie w rzeczywistości towar pochodzi z Indii lub
z Malezji lub z innego kraju, co do chwili obecnej nie zostało w sposób jasny
i czytelny wyjaśnione, a to dlatego, że wnioski skarżącego w przedmiocie przesłuchania właściciela firmy indyjskiej nie zostały wykonane, a nadto
w krajach, które mogły produkować części rowerowe nie zostały przeprowadzone stosowne wywiady na okoliczność pochodzenia towaru, dodatkowo nie przeprowadzono opinii biegłego z zakresu mechaniki rowerowej, który by w sposób jasny i czytelny ustalił pochodzenie części rowerowych będących przedmiotem importu;
8) naruszenie prawa do obrony skarżącego, polegające na prowadzeniu kontroli
w niniejszej sprawie bez zawiadamiania skarżącego o poszczególnych czynnościach w sprawie, co niewątpliwie powoduje, że postępowanie kontrolne nosi cechy nieważności, gdyż skarżący w poszczególnych etapach postępowania kontrolnego nie miał możliwości udziału w nim i pozbawiony został inicjatywy dowodowej;
9) przedawnienie roszczenia objętego zaskarżoną decyzją;
10) niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy poprzez obrazę art. 180 w zw. z art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
(tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie: "o.p.", które polegało na pominięciu istotnych wniosków dowodowych takich
jak przeprowadzanie dowodu z opinii biegłych, to jest biegłego z zakresu mechaniki rowerowej oraz biegłego z zakresu księgowości dla ustalenia z jednej strony pochodzenia rowerów i części rowerowych, a z drugiej strony dla ustalenia rzetelności dokumentów celnoksięgowych, co do właśnie pochodzenia towarów zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu. Nadto nie przeprowadzono dowodów polegających na zwróceniu się do Wietnamu, Malezji, Filipin co do pochodzenia rowerów i części rowerowych, nie przeprowadzono również wniosku dowodowego polegającego na odebraniu zeznań
w Ambasadzie Polskiej w Indiach od eksportera rowerów i części rowerowych, który miał być przesłuchany jako świadek na okoliczności związane
z pochodzeniem rowerów oraz części rowerowych - organ administracyjny oparł się jedynie o oświadczenia, które nie mają w ocenie skarżącego żadnego znaczenia prawnego; co więcej organ drugiej instancji nie przeprowadził żadnej weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji, nie przeprowadził żadnego wniosku dowodowego, nie zebrał żadnych dowodów i przyjął za swoje ustalenia organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji nie zweryfikował również protokołu kontroli, na którym oparto orzeczenia w tej sprawie.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego, względnie uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji
i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania
z wytycznymi zmierzającymi do umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że kontrola przeprowadzona w jego przedsiębiorstwie była nieobiektywna, a protokół kontroli zawiera szereg nieścisłości
i tzw. "dziur dowodowych". Nie można w protokole kontroli znaleźć jednoznacznych dokumentów, które wskazywałyby na to, że rowery i części rowerowe pochodzą właśnie z Chin, a nie z Indii. Co więcej, w toku sprawy dotyczącej samej kontroli skarżący
nie był informowany na bieżąco o podejmowanych działaniach, a także nie brał czynnego udziału z tego powodu w postępowaniu kontrolnym. Analiza materiału dowodowego nie świadczy wcale o tym, że towar pochodzący z Indii był tożsamy,
czy jest tożsamy z towarem pochodzącym z Chin. Protokół kontroli nie wskazuje bowiem w żaden sposób, że towar istotnie pochodził z Chin. W decyzjach organów obu instancji nie można znaleźć ciągu logicznego, z którego wynikałaby podstawa prawna
i faktyczna do obłożenia cłem antydumpingowym towarów importera.
Skarżący ponownie podniósł, że pochodzenie indyjskie towarów zostało poparte przez eksportera świadectwami wystawionymi przez indyjską firmę handlową. Świadectwo takie ma wartość dowodową w kwestii pochodzenia towarów, które w tym zakresie wiąże Unię Europejską do momentu, kiedy takie świadectwo nie zostanie
w sposób procesowy obalone. W przedmiotowej sprawie nie doszło nigdy do obalenia świadectwa preferencyjnego pochodzenia towarów, a mimo to organy celno-skarbowe nałożyły cło antydumpingowe na importera i w ten nieuprawniony sposób obeszły znaczenie przedłożonych certyfikatów.
Z kolei w piśmie sporządzonym w dniu 14 listopada 2022 r. sformułowano następujące zarzuty:
I. naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 103 ust. 2 UKC w związku z art. 87 § 1 k.k.s. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że czynem podlegającym sądowemu postępowaniu karnemu może być narażenie należności celnej na uszczuplenie spowodowane poprzez nieumyślne wprowadzenia organu uprawnionego do kontroli celnej
w błąd, podczas gdy nieumyślne wprowadzenie w błąd organu uprawnionego
do kontroli celnej narażające należność celną na uszczuplenie nie stanowi czynu zabronionego stypizowanego w art. 87 § 1 k.k.s., zatem nie może prowadzić
do zastosowania art. 103 ust. 2 UKC;
2. art. 103 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 1 lit. a UKC poprzez ich niezastosowanie
i nieprzyjęcie, że nastąpiło wygaśnięcie długu celnego, w sytuacji w której upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, a dług celny nie powstał
w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu;
II. innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 180 i 187 o.p. w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz przekroczenie zakresu oceny dowodów, polegające na bezpodstawnym i nieuzasadnionym przyjęciu, iż dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu;
2. art. 41 ust. 1 oraz 2 lit. c Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C2007.303.1; dalej powoływanej w skrócie jako: "Karta praw podstawowych UE"), poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i tym samym uniemożliwienie oceny, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności lub zaniechania przy wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy;
3. art. 41 ust. 1 Karty praw podstawowych UE poprzez instrumentalne wykorzystanie art. 103 ust. 2 UKC i tym samym naruszenie zasady uzasadnionych oczekiwań;
4. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa i tym samym winna być uchylona, a postępowanie w sprawie umorzone.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżanej skargą części (zgłoszenia celne obejmujące okres od 30 listopada 2018 r. do 3 grudnia 2018 r.) i umorzenie postępowania, względnie o dokonanie przez organ autoweryfikacji zaskarżonej decyzji i jej uchylenie w całości przed przekazaniem skargi do WSA w Gdańsku.
Uzasadniając zarzuty podniesiono, że dla zastosowania art. 103 ust. 2 UKC konieczne jest ustalenie, że dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu. W niniejszej sprawie oznacza to wykazanie, że czyn zarzucany skarżącemu wypełniał wszystkie znamiona czynu zabronionego stypizowanego w art. 87 § 1 k.k.s., w tym znamiona jego strony przedmiotowej oraz podmiotowej. W ocenie skarżącego organ odwoławczy błędnie przyjął, że czynem podlegającym sądowemu postępowaniu karnemu na podstawie
art. 87 § 1 k.k.s. może być nieumyślne wprowadzenie organu uprawnionego do kontroli w błąd. Kodeks karny skarbowy nie penalizuje nieumyślnego wprowadzenia w błąd organu celnego ani w art. 87 ani w żadnym innym artykule. Taki czyn w ogóle nie jest czynem zabronionym i nie podlega sądowemu postępowaniu karnemu w rozumieniu art. 103 ust. 2 UKC. W rezultacie zastosowanie art. 103 ust. 2 UKC było
w przedmiotowej sprawie nieprawidłowe.
Skarżący podkreślił, że wskazanie w zgłoszeniu celnym Indii jako kraju pochodzenia towarów, podczas gdy towary te w rzeczywistości pochodziły z Chin, świadczy jedynie o nieprawidłowości zgłoszenia przez przedstawiciela skarżącego towaru do procedury celnej. Organ nie może bezrefleksyjnie przyjąć, że błąd
w oznaczeniu pochodzenia towarów stanowi działanie umyślne i w rezultacie czyn podlegający postępowaniu karnemu. W sprawie można zidentyfikować okoliczności wskazujące na brak świadomości skarżącego oraz jego przedstawiciela co do tego,
że swoim zgłoszeniem mogą wprowadzić organ celny w błąd. Przede wszystkim
z zeznań S. S. G. wynika, że odbiorcy części reeksportowanych do państw europejskich nie zawsze byli świadomi faktu, że części przeznaczone do montowanych przez spółkę indyjską rowerów pochodziły m.in. z Chińskiej Republiki Ludowej. Ponadto dokonując zgłoszenia celnego skarżący opierał się na świadectwach niepreferencyjnego pochodzenia wystawionych przez Indyjską Izbę Handlową. Jak zauważył organ pierwszej instancji wydane świadectwa były autentyczne i formalnie prawidłowe, zostały bowiem wystawione przez właściwy indyjski organ. Skarżący nie kwestionuje ustaleń organów celnych co do materialnej nieprawidłowości zaświadczeń. Zostały one bowiem wydane na skutek rzekomego wprowadzenia władz indyjskich w błąd przez eksportera - spółkę indyjską. Powyższa okoliczność sama w sobie nie wpływa jednak w żaden sposób na ustalenie co do zakresu świadomości skarżącego oraz jego przedstawiciela.
Skarżący z ostrożności procesowej wskazał nadto, że znamion czynu zabronionego stypizowanego w art. 87 § 1 k.k.s. nie wypełnia również zachowanie przedstawiciela spółki indyjskiej, polegające na wprowadzeniu w błąd Indyjskiej Izby Handlowej, co do rzeczywistego pochodzenia towarów. Indyjska Izba Handlowa nie jest bowiem organem uprawnionym do kontroli celnej w rozumieniu art. 87 § 1 k.k.s. Republika Indii nie jest państwem członkowskim Unii Europejskiej a prawo polskie nie upoważnia Indyjskiej Izby Handlowej do stosowania jakichkolwiek przepisów prawa celnego.
W odpowiedziach na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r.,
poz. 259 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie: "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego,
które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę
do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także
w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast
do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy,
nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Należy w pierwszej kolejności wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Gdańsku w swoim orzecznictwie zajmował już stanowisko w sprawach związanych
z importem rowerów (części rowerowych) z Indii, które jak się okazało pochodziły
z Chin. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje poglądy prawne wyrażone w wyrokach wydanych w sprawach o sygnaturach akt III SA/Gd 1065/21 i III SA/Gd 68/22 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Poglądy te należało w dalszej części uzasadnienia powtórzyć, z uwzględnieniem wszystkich różnic i odrębności występujących w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy w pierwszej kolejności uznać
za całkowicie nietrafne zarzuty dotyczące nieprawidłowości postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy celne, a co za tym idzie wadliwości dokonanych przez te organy ustaleń dotyczących faktycznego pochodzenia importowanych towarów
z Chin. Wbrew tym zarzutom należy stwierdzić, że organy administracji celno-skarbowej obu instancji nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów uznając,
iż dokumenty zgromadzone przy współudziale administracji celnej indyjskiej wskazują jednoznacznie na to, że zbieżność szczegółowych danych ilościowych i rodzajowych pomiędzy towarami sprowadzonymi z Chin do Indii przez U.
i towarami wyeksportowanymi przez ten podmiot do Polski wyklucza jakąkolwiek przypadkowość. Zbieżność ta pozwoliła organom administracji celno-skarbowej
na słuszne przyjęcie, że towary wyprodukowane w Chinach zostały w Indiach jedynie przepakowane, przez co nie uzyskały niewątpliwie pochodzenia indyjskiego.
Także uzyskane przez organy oświadczenia indyjskiego przedsiębiorcy co do transferu do Polski produktów pochodzenia chińskiego potwierdzają w sposób spójny i logiczny istotę procederu wynikającego już z przeanalizowanych przez organy dokumentów.
W tej sytuacji wnioski skarżącego o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłych
ds. mechaniki rowerowej, czy biegłych z zakresu księgowości słusznie nie zostały przeprowadzone w toku postępowania, gdyż nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Przedłożenie przez indyjskiego eksportera nieprawdziwych danych tamtejszym organom właściwym do wydania świadectw pochodzenia spowodowało wydanie takich świadectw, potwierdzających nieprawdę co do pochodzenia importowanych do Polski towarów.
Zatem ustalony prawidłowo przez organy administracji celno-skarbowej stan faktyczny sprawy należało uznać za dający w pełni podstawę dla rozważań dotyczących zastosowania przepisów prawa materialnego.
Skarżący, oprócz nietrafnego jak wskazano wyżej kwestionowania samych ustaleń dotyczących pochodzenia towarów z Chin, starał się przekonywać, że nawet gdyby istotnie importowane towary miały pochodzenie chińskie, to nie miał świadomości i wiedzy, iż towar jest innego pochodzenia niż deklarował dostawca. Kwestionował w tym kontekście zasadność retrospektywnego księgowania kwoty niedoboru cła antydumpingowego, przy czym bezsporne było to, że towary pochodzenia chińskiego tego rodzaju jak te, które sprowadził z Indii skarżący obciążało cło antydumpingowe na podstawie przepisów rozporządzenia Rady (UE) nr 502/2013
z dnia 29 maja 2013 r.
Przepisy art. 103 UKC stanowią, że:
1. O długu celnym nie powiadamia się dłużnika po upływie okresu trzech lat
od dnia powstania długu celnego.
2. W przypadku, gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, okres trzech lat przewidziany w ust. 1 przedłuża się minimalnie do pięciu a maksymalnie do dziesięciu lat zgodnie
z prawem krajowym.
3. Okresy, o których mowa w ust. 1 i 2, zostają zawieszone jeżeli:
a) złożone zostaje odwołanie zgodnie z art. 44; takie zawieszenie obowiązuje od daty złożenia odwołania i przez okres trwania postępowania odwoławczego; lub
b) organy celne poinformowały dłużnika zgodnie z art. 22 ust. 6 o przyczynach, dla których zamierzają powiadomić o długu celnym; takie zawieszenie obowiązuje
od daty takiego powiadomienia do końca okresu, w którym dłużnik ma możliwość przedstawienia swojego punktu widzenia.
Zatem okres przedawnienia długu celnego przedłuża się w przypadku, gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał ściganiu
w postępowaniu karnym. Ukształtowane w orzecznictwie TSUE i sądów krajowych stanowisko co do przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego pozwala
na sformułowanie następujących tez:
- to organ celny dokonuje kwalifikacji czynu jako podlegającego w chwili popełnienia postępowaniu karnemu i dokonuje tego całkowicie autonomicznie, nie będąc uzależnionym od uprzedniego wszczęcia dochodzenia (śledztwa) przez właściwe organy ścigania, a tym bardziej od wydania prawomocnego wyroku skazującego przez sąd (por. wyrok TS w sprawie Zefeser: C-62/06);
- nie jest konieczne, aby przestępstwa (w tym przestępstwa skarbowego) dopuścił się dłużnik celny czy jeden z dłużników solidarnych; konsekwencje związku między penalizowanym czynem i długiem celnym ponoszą nawet dłużnicy, mogący być osobiście przez ten czyn poszkodowani - dla zastosowania art. 221 ust. 4 WKC (będącego odpowiednikiem art. 103 ust. 2 UKC w poprzednim stanie prawnym) pozostaje bez znaczenia czy przestępstwa dopuścił się dłużnik celny czy też nawet osoba niezwiązana z dłużnikiem celnym (wyrok TS z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie Snauwert sygn. akt C -124/08);
- konieczne jest wykazanie, że pomiędzy popełnionym czynem zabronionym (przestępstwem) istnieje (realny i konkretny) związek przyczynowo - skutkowy, czyli skutkiem popełnienia konkretnego czynu stanowiącego przestępstwo ma być powstanie długu celnego.
Skoro zakupione przez skarżącego rowery i ich części zostały w rzeczywistości wyeksportowane z Chin, a w Indiach poddano je jedynie przepakowaniu,
to niewątpliwie zachowały swoje chińskie pochodzenie. Posiadane i przedłożone wraz ze zgłoszeniami celnym przez importera świadectwa pochodzenia towaru okazały się zatem nieprawdziwe.
Przedłożenie przez indyjskiego eksportera oświadczeń i dokumentów poświadczających nieprawdę w celu uzyskania indyjskiego świadectwa pochodzenia dla towarów mających w istocie pochodzenie chińskie, w celu uniknięcia obciążenia tych towarów cłem antydumpingowym, stanowi niewątpliwie czyn określony
w art. 87 § 1 k.k.s. spełniający znamiona oszustwa celnego, czyli wprowadzenia
w błąd organów celnych i narażenia należności celnych na uszczuplenie przez uniknięcie płacenia należnego cła antydumpingowego. Działanie indyjskiego eksportera było oczywiście umyślne, skoro towary sprowadzone przez siebie z Chin przedstawił właściwym władzom jako indyjskie, po to by uzyskać świadectwo pochodzenia z Indii. Oczywistym celem i skutkiem tego działania było uniknięcie zastosowania wobec eksportowanych z Indii do Polski towarów cła antydumpingowego w wysokości 48,5 % wartości celnej towaru, a zatem znacznie przewyższającej cło na zasadach ogólnych
ze stawką erga omnes w wysokości 14 % wartości celnej towaru.
Z punktu widzenia zastosowania przepisów dotyczących przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego nie ma znaczenia, czy doszło do wszczęcia postępowania karnego, czy tyko mogło do tego dojść. Organ administracji celnej ocenia określony czyn jako zdarzenie kwalifikowane w świetle regulacji prawnokarnych jako takie, które może powodować wszczęcie postępowania. Organy administracji celnej dokonują kwalifikacji czynu jedynie dla celów postępowania administracyjnego, aby umożliwić organom celnym skorygowanie błędu i pobór niewystarczających należności celnych, a nie rozstrzygają o popełnieniu przestępstwa. Organ dokonuje "rozstrzygnięcia" na użytek prawa celnego, co nie uchyla domniemania niewinności dłużników w świetle odpowiedzialności karnej (karnoskarbowej).
Zatem organy celne mogą skutecznie powiadomić dłużnika o kwocie należności celnych, podlegających zgodnie z prawem zapłacie, po upływie trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego w wypadku, gdy organy te nie mogły określić prawidłowej kwoty tych należności wskutek popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu, choćby sprawcą tego czynu nie był dłużnik celny zgłaszający towar.
Konstrukcja prawna przedłużenia terminu przedawnienia długu celnego
w przypadku, gdy powstał on wskutek popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu wynika z konieczności umożliwienia organom celnym działania w celu ochrony rynku unijnego przed procederem nielegalnego unikania ceł antydumpingowych
w przypadku, gdy działania o charakterze przestępczym utrudniają skuteczne wykrycie wszystkich okoliczności sprawy w zwykłym terminie. Z punktu widzenia tak określonego celu analizowanej regulacji nie ma znaczenia, kto podejmuje działania podlegające ściganiu karnemu. Bezprzedmiotowa jest zatem argumentacja skarżącego, dotycząca braku jego wiedzy, czy świadomości na temat charakteru działania indyjskiego eksportera. Nie było przedmiotem postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją przypisanie skarżącemu jakiejkolwiek formy zawinienia w popełnieniu czynu wprowadzenia organu celnego w błąd. Przedłużenie terminu przedawnienia długu celnego nie jest środkiem o charakterze karnym, dla zastosowania którego wiedza importera na temat możliwego pochodzenia importowanego towaru miałaby znaczenie. Jest to natomiast środek umożlwiający skuteczne egzekwowanie przez władze celne należnych świadczeń, pomimo utrudnień spowodowanych przez naruszające prawo działania uczestników obrotu. W tym kontekście rozważania skarżącego zawarte
w piśmie z dnia 14 listopada 2022 r., a dotyczące kwestii prawnokarnej odpowiedzialności skarżącego na podstawie art. 87 § 1 k.k.s. nie mogły być uznane za mające istotne, merytoryczne znaczenie.
Wprowadzenie w błąd organów celnych co do rzeczywistego pochodzenia towarów w celu uniknięcia zapłaty należności celnych samo w sobie, gdyby czyn ten był popełniony na terenie Polski przez obywateli polskich - spełniałoby znamiona przestępstwa z art. 87 § 1 k.k.s., to jest narażenia należności celnych na uszczuplenie poprzez wprowadzenie organów celnych w błąd.
W konsekwencji, zgodzić należy się z organami orzekającymi, że termin przedawnienia należności celnych objętych zaskarżoną decyzją wynosił 5 lat.
Decyzja organu pierwszej instancji stanowiąca akt powiadomienia skarżącego
o długu celnym doręczona została przed upływem tego terminu.
Podstawową przesłanką odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego na podstawie oraz umorzenia należności celnych na podstawie art. 119 UKC jest błąd organu celnego. W niniejszej sprawie polskiemu organowi celnemu nie sposób przypisać błędu. Organy celne zobligowane były w świetle przepisów obowiązujących
w dacie zgłoszeń celnych jedynie do formalnej ich weryfikacji wraz z dołączanymi
do niego dokumentami, nie zaś do dokonywania bieżącej kontroli merytorycznej.
W niniejszej sprawie, zarówno same zgłoszenia celne, jak i świadectwo pochodzenia spełniały wymogi formalne. Złożenie w urzędzie celnym zgłoszeń podpisanych przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela czyni zgłaszającego lub jego przedstawiciela odpowiedzialnymi, zgodnie z obowiązującymi przepisami, za prawdziwość informacji podanych w zgłoszeniu oraz autentyczność załączonych dokumentów.
Uznawszy zatem zarzuty podniesione przez skarżącego za niezasadne,
jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że zaskarżona decyzja narusza prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI