III SA/GD 78/25

III SA/Gd 78/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący/
Janina Guść
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 102
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2024 r. nr SKO Gd/6224/23 w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 20 września 2023 r. w miejscowości R., funkcjonariusze Policji zatrzymali do kontroli pojazd kierowany przez P. S., stwierdzając, że zgodnie z pomiarem prędkości pojazd poruszał się z prędkością 114 km/h.
Stwierdzając przekroczenie prędkości dopuszczalnej przez kierującego o więcej niż o 50 km/h na obszarze zabudowanym, funkcjonariusze Policji w trakcie kontroli zatrzymali P. S. za pokwitowaniem okazany dokument prawa jazdy, którym posługiwał się kierowca.
Mając na uwadze powyższe Komendant Miejski Policji w Elblągu wystosował w dniu 21 września 2023 r. do Starostwa Powiatowego w Wejherowie zawiadomienie o opisanym przebiegu kontroli drogowej, w tym wskazał, że interwencja funkcjonariuszy zakończyła się skierowaniem wniosku o ukaranie kierowcy. Do zawiadomienia dołączono świadectwo legalizacji przyrządu pomiarowego, ważnej do 19 lipca 2024 r.
Po otrzymaniu ww. zawiadomienia z Komendy Miejskiej Policji w Elblągu, pismem z dnia 26 września 2023 r. Starosta Wejherowski zawiadomił P. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm., dalej jako "u.k.p."). Organ poinformował w zawiadomieniu, że do dnia 16 października 2023 r. zostanie podjęta decyzja w powyższej sprawie. P. S. otrzymał zawiadomienie w dniu 28 września 2023 r.
W toku tego postępowania P. S., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił w dniu 29 września 2023 r. z wnioskiem do Starosty Wejherowskiego o treści "wniosek o zwieszenie postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i zwrot dokumentu na czas zawieszenia".
Pełnomocnik sprecyzował, że wnosi o zawieszenie postępowania do czasu wydania orzeczenia w sprawie o wykroczenie przez sąd powszechny, ponieważ strona kwestionuje prawdziwość informacji pochodzących ze strony Policji, to aby doszło do przekroczenia prędkości w terenie zabudowanym o więcej niż 50 km/h. W tym zakresie wskazał, że strona kwestionuje tą informację bowiem Policja nie uwzględnia tzw. błędu pomiarowego, a także nie jest to w ocenie strony pomiar dokonany wiarygodnym urządzeniem. O tym, że dla zatrzymania prawa jazdy nie jest wystarczająca sama informacja z Policji przesądził wyrok TK o sygn. akt K 4/21 z dnia 13 grudnia 2022 r. W ocenie pełnomocnika strony istnieje duża szansa, że w przyszłości zostanie też uwzględniona skarga konstytucyjna w sprawie zawisłej przed Trybunałem Konstytucyjnym o symbolu wskazanym przez pełnomocnika, jako Ts 13/21, co doprowadzi do uchylenia całej procedury zatrzymywania prawa jazdy za przekroczenie prędkości o 50 km/h. W tej sytuacji, w ocenie pełnomocnika, obecnie konieczny jest powrót do sytuacji sprzed uchwały NSA z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt I OPC 3/18 z dnia 1 lipca 2019 r., która po wyroku TK nie realizuje już norm konstytucyjnych, to jest "wstrzymanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy do prawomocnego wyroku". Obecnie więc organ w ogóle nie powinien stosować niekonstytucyjnego mechanizmu lub zawiesić postępowanie w sprawie.
Po rozpatrzeniu wniosku strony Starosta wydał dwa rozstrzygnięcia, decyzję oraz postanowienie. I tak decyzją z dnia 12 października 2023 r. nr KM.5430.4342.2023 Starosta Wejherowski, powołując się na art. 102 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm.), oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej w skrócie powoływanej jako "k.p.a."), odmówił P. S. zwrotu zatrzymanego dokumentu prawa jazdy.
W uzasadnieniu decyzji organ opisał przebieg postępowania, w tym, że zwrócił się do Komendy Miejskiej Policji w Elblągu o udzielenie informacji jakie rozstrzygnięcie zapadło w sprawie P. S. W odpowiedzi w piśmie z dnia 2 października otrzymano informację z Policji, że w tej sprawie prowadzone są jeszcze czynności wyjaśniające. Organ wskazał, że zgodnie z art. 102 ust. 3 u.k.p., jeżeli sprawa o naruszenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, została skierowana do rozpoznania przez sąd lub organ orzekający o sprawie w postępowaniu dyscyplinarnym i nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem w okresie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1d - w okresie 6 miesięcy, podlega on zwrotowi. Z tego względu, to jest przyjmując, że przesłanki określone w przepisie nie ziściły się, orzeczono jak w sentencji, to jest o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.
Jednocześnie postanowieniem z dnia 12 października 2023 r. Starosta Wejherowski, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z żądaniem strony, zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowania w sprawie o wykroczenie.
Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 12 października 2023 r. o odmowie zwrotu zatrzymanego dokumentu prawa jazdy. Odwołanie wniesiono w terminie w dniu 6 listopada 2023 r.
W dalszej kolejności P. S. ponowił wniosek o zwrot prawa jazdy z upływem 3 miesięcy od dnia przeprowadzenia kontroli i zatrzymania dokumentu prawa jazdy w dniu 20 września 2023 r. Ponowienie wniosku o zwrot prawa jazdy wystosowano do Starostwa Powiatowego w Wejherowie w dniu 21 grudnia 2023 r.
W konsekwencji Starosta Wejherowski, działając z urzędu, postanowieniem z dnia 21 grudnia 2023 r. podjął zawieszone postępowanie. W dniu 21 grudaniu 2023 r. doszło następnie do uwzględniania wniosku strony i zwrotu prawa jazdy z dnia 1 grudnia 2017 r. nr SOBIE/80/4022PS9KK zatrzymanego na 3 miesiące, którego odbiór pokwitował P. S.
Decyzją z dnia 8 stycznia 2024 r. Starosta Wejherowski umorzył postepowanie w sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku rozpoznało następnie w dniu 27 listopada 2024 r. odwołanie od decyzji Starosty Wejherowskiego z dnia 12 października 2023 r. nr KM.5430.4342.2023, to jest decyzji organu I instancji wydanej przed upływem 3 miesięcy od zatrzymania prawa jazdy i przed zwrotem prawa jazdy z upływem tego okresu P. S.
W tym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 27 listopada 2024 r. nr SKO Gd/6224/23 utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia 12 października 2023 r. nr KM.5430.4342.2023 o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, że strona w odwołaniu zarzucała naruszenie: art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania; art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. polegające na nieumorzeniu postępowania pomimo braku możliwości przeprowadzenia jednoznacznego dowodu rzeczywistego przekroczenia prędkości w obszarze zabudowany oraz uznaniu, że podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest tylko i wyłącznie informacja o zatrzymaniu dokumentu przez Policję; przepisów postępowania poprzez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności podnoszonych zarzutów w zakresie błędu urządzenia pomiarowego. Wnosiła więc w odwołaniu o zawieszenie postępowania i zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
Organ odwoławczy wyjaśnił następnie, że decyzję na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje w oparciu o informację podmiotu, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, co ma tylko takie znaczenie, że dotyczy źródła wiedzy starosty o zaistnieniu takiej sytuacji, tj. przekroczeniu prędkości o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym. Zgodnie z art. 102 ust. 1c u.k.p. starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Z art. 102 ust. 3 u.k.p. wynika zaś, że jeżeli sprawa o naruszenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, została skierowana do rozpoznania przez sąd lub organ orzekający o sprawie w postępowaniu dyscyplinarnym i nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem w okresie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1d - w okresie 6 miesięcy, podlega on zwrotowi.
W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy 6 października 2023 r. do Starostwa Powiatowego w Wejherowie wpłynęło pismo Komendy Miejskiej Policji w Elblągu z dnia 2 października 2023 r., z którego wynikało, iż prowadzone są jeszcze czynności wyjaśniające w sprawie. Postanowieniem z 12 października 2023 r. Starosta - uwzględniając wniosek strony - zawiesił więc postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy. Postępowanie to zostało podjęte postanowieniem z 21 grudnia 2023 r., kiedy to strona postępowania ponownie wniosła o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. W tym samym dniu dokument prawa jazdy został zwrócony stronie.
Organ odwoławczy dodał, że decyzją z 8 stycznia 2024 r. Starosta umorzył w całości postępowanie w sprawie zatrzymania stronie prawa jazdy. Zważywszy zatem, że decyzja organu pierwszej instancji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy wydana została 12 października 2023 r., tj. przed upływem terminu przewidzianego przepisami art. 102 ust. 3 u.k.p. należy uznać, że była zasadna i organ był uprawniony do odmowy zwrotu zatrzymanego dokumentu na tym etapie sprawy.
P. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, aby postanowienie o zawieszeniu postępowania zawierało drugi punkt "zwrócić prawo jazdy". Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 i art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 7a § 1 oraz 7b w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. z art. 32 Konstytucji RP oraz art. 5 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji w zw. z art 81a § 1 k.p.a. w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 lutego 2014 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przyrządy do pomiaru prędkości pojazdów w ruchu drogowym, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych w zw. z art. 132 § 1 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez recypowanie błędu organu pierwszej instancji i naruszenie prawa do równego traktowania przez władze publiczne, gdzie organ administracji zignorował argumentację skarżącego i jego pełnomocnika, co do:
- zaniechanie wyjaśnienia i opisania stanu faktycznego sprawy i prawnego sprawy, w szczególności pominięcie odniesienia się do podnoszonej przez stronę okoliczności dotyczącej granic błędów pomiarowych urządzenia pomiarowego i jej wpływu na treść rozstrzygnięcia,
- ferowanie błędnej i pozaprawnej argumentacji, która pomija hierarchiczność źródeł prawa, kwestię praw człowieka i Konstytucji RP,
- niewykonanie wniosków dowodowych i twierdzeń dotyczących czasu zatrzymania prawa jazdy na więcej niż 3 miesiące przez wpis w CEPiK,
- zaakceptowanie braku rozstrzygnięcia w zakresie braku zawieszenia i braku zwrotu w postanowieniu Starosty zwrotu "zwrócić prawo jazdy";
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 35 § 2 w zw. z art. 75 § 1 i 2 w zw. z art. 77 § 1 i 4 w zw. z art. 80 oraz w zw. z art. 8 i art. 11 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez takie uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji, które nie budzi zaufania strony, nie odnosi się do istoty sprawy bowiem, brak bowiem odniesienia się do norm praw człowieka i norm konstytucyjnych mimo pisemnego wniosku w postępowaniu o pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64 ust. 1, ust. 2 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. w zw. z art. 14 i art. 6 tej Konwencji w zw. z art. 45 w zw. z art. 177 Konstytucji RP w zw. z art. 130 ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że taki bałagan normatywny może pozbawiać prawa podmiotowego strony;
4) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 35 § 2, w zw. z art. 75 § 1 i 2 w zw. z art. 77 § 1 i 4 w zw. z art. 80 oraz w zw. z art. 8 i art. 11 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez takie uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji, które nie budzi zaufania strony, nie odnosi się do istoty sprawy bowiem, brak odniesienia się do wyroku TK z dnia 11 października 2016 r. (K 24/15), wyroku NSA z dnia 10 kwietnia 2018 r. (I OSK 2809/17) oraz wyroku TK z dnia 13 grudnia 2022 r. (K 4/21) o konieczności weryfikacji informacji z Policji i brak weryfikacji przez organy czy pomiar w ogóle był dokonany, co jest przedmiotem aktualnego badania przed TK, a samo rozstrzygniecie powinno zawierać także sformułowanie "zwrócić prawo jazdy", bowiem wracamy do stanu rzeczy określonego wyrokiem NSA z dnia 10 kwietnia 2018 r. I OSK 2809/17, a określał on procedurę, zawieszenia postępowania i zwrotu prawa jazdy - rozstrzygniecie w sprawie jest bowiem bezcelowe, jak po zawieszeniu postępowania, jak strona nie ma prawa jazdy, bo jest wpis w CEPiK, to łamanie praw człowieka i oznacza pozorne postępowanie administracyjne;
5) obrazę przepisów postępowania, tj.: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. art. 76 § 3 k.p.a. w zw. art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz innych ustaw poprzez zaniechanie zweryfikowania informacji, o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy oraz błędne przyjęcie, iż domniemanie prawdziwości otrzymanej informacji od Policji oznacza związanie organu jej treścią w ten sposób, że strona nie może zgłaszać wniosków przeciwko prawdziwości jej treści w zakresie błędu pomiarowego oraz w zakresie rozstrzygnięcia "zwrócić prawo jazdy";
6) naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, bowiem nie przewiduje on żadnego trybu, jak i żadna inna norma, wykreślenia wpisu w CEPiK, ale organy nie mogą po wyrokach TK generować faktycznego zatrzymania uprawnień w CEPiK do wyroku sądu wykroczeniowego.
W skardze pokreślono, że po wyroku TK z 13 grudnia 2022 r. o sygn. akt K 4/21 z dnia 13 grudnia 2022 r. doszło do kuriozalnej sytuacji, d obecny stan prawny jest dla obywateli gorszy niż przed tym wyrokiem i tego właśnie dotyczy złożona skarga. Jeżeli bowiem nawet dochodzi do zawieszenia postępowania, ale bez sformułowania "zwrócić prawo jazdy", to powoduje to, że ktoś ma zatrzymane prawo jazdy do prawomocnego wyroku wykroczeniowego, a więc przez całe lata.
W ocenie strony skarżącej należałoby więc wrócić do praktyki, że jednocześnie zawiesza się postępowanie i zwraca prawo jazdy. W ocenie strony skarżącej na taką praktykę pozwalał wyrok NSA z dnia 13 lutego 20023 r., sygn. akt I OSK 1753/11 oraz ugruntowała się ona w związku z wydaniem wyroku NSA z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2809/17 do czasu uchwały NSA z dnia 1 lipca 2019 r., która następnie utraciła moc, bowiem ten model podważył TK w swoim wyroku (wyrok TK sygn. akt K 4/21 z dnia 13 grudnia 2022 r.)
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że starostowie często zawieszają postępowania i nie zwracają dokumentu prawa jazdy, a bez stwierdzenia "zwraca dokument" Policja nie odwiesza uprawnień w systemie CEPiK, a kierowca ma zawieszone prawo jazdy w CEPiK do czasu zakończenia sprawy wykroczeniowej. Dlatego ponieważ faktem jest, że wyrok w sprawie K 4/21 nie poprawił sytuacji obywateli, ważne jest zajęcie się tą sprawą przez WSA i wyraźne wskazanie, że w razie kwestionowania informacji z Policji o przekroczeniu prędkości do prawomocnego kierujący takim pojazdem w żaden sposób nie może mieć zatrzymanego prawa jazdy Nawet tak, że w CEPiK pozostaje wpis dokonany przez Policję. Nadal w CEPiK są bowiem wpisane zatrzymywane prawa jazdy, bo chociaż kwestionuje się pomiar, to starości nie nakazują zwrotu dokumentu.
W ocenie skarżącego model przyjętego rozwiązania normatywnego jest całkowicie wadliwy. Po pierwsze, wadliwa jest konstrukcja modelu jednoosobowego wymiaru sprawiedliwości. Jest tak dlatego, że nie istnieje żaden efektywny sposób kontroli decyzji policjanta. Tym samym brak jest efektywnej procedury sądowej. Oczywiście ustawodawca ma prawo określić procedury nagłe, w których reakcja jest natychmiastowa bez zgody sądu. Procedury te jednak muszą być sprawiedliwe i respektować zasady państwa prawa. Nie mogą być one oderwane od minimalnych standardów, choćby możliwości jakiejkolwiek realnej kontroli. Co więcej, wątpliwości budzi jednoosobowy wymiar sprawiedliwości, już z uwagi na korupcjogenność, jak i brak możliwości weryfikacji i wycofania się w razie błędu. Oczywiście wobec wyroku TK z dnia 13 grudnia 2022 r. K 4/21, problem nie powinien istnieć w praktyce, ale istnieje i wpisy w CEPiK są kontynuowane.
Do skargi dołączono artykuł prasowy "Wyrok TK zamiast pomóc, pogorszył sytuację kierowców" (Dziennik Gazeta Prawna z dnia 25 marca 2024 r. nr 61).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie podtrzymując, stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd administracyjny bada zatem zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.
Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze wskazane wyżej kryteria, Sąd stwierdził, że skarga nie podlega uwzględnieniu, ponieważ nie stwierdził, aby orzekające w sprawie organy dopuściły się naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego.
Przeciwnie tło tej sprawy wskazuje, że organ pierwszej I podjął sekwencję czynności administracyjnych z jednej strony uwzględniającej sytuację strony kwestionującej pomiar przekroczenia prędkości dokonany przez Policję po wyroku TK z dnia 13 grudnia 2022 r. K 4/21 (zawieszenie postępowanie, brak wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy, zwrot dokumentu prawa jazdy, umorzenie postępowania), a jednocześnie takich, które mieściły się w ramach obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie bowiem z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej mogą działać wyłącznie na podstawie przepisów prawa.
Na wstępie wyjaśnienia zatem wymaga, że wbrew oczekiwaniom strony skarżącej, wobec luk powstałych w legislacji po wyroku TK z dnia 13 grudnia 2022 r. o sygn. akt K 4/21 sąd administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania wykładni prawotwórczej, to jest tworzenia zasad, które nie wynikają z obowiązujących przepisów prawa. Sądom administracyjnym nie wolno pod pozorem wykładni tworzyć nowych norm prawnych, ani też modyfikować znaczenia norm już istniejących.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Wejherowskiego o odmowie zwrotu dokumentu prawa jazdy przed upływem 3 miesięcy od jego zatrzymania stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm., dalej jako "u.k.p."), w tym w szczególności art. 102 ust. 3 tej ustawy.
Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Stosownie do art. 102 ust. 1 c u.k.p. starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności.
Jednocześnie zgodnie z art. 102 ust. 3 u.k.p. jeżeli sprawa o naruszenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 została skierowana do rozpoznania przez sąd i nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem w okresie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, podlega on zwrotowi.
Co istotne, w przedmiotowej sprawie decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. nie została wydana przez Starostę Wejherowskiego. Organ powstrzymał się od wydania decyzji i zawiesił postępowanie w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, uwzględniając wniosek strony i stanowisko zawarte w wyroku TK z dnia 13 grudnia 2022 r. o sygn. akt K 4/21, wiążące konieczność zawieszenia postępowania w przypadku nieprzyjęcia mandatu i skierowania sprawy o wykroczenie do sądu. Ustalenie czy doszło do określonego przekroczenie prędkości zależy wtedy bowiem od innego postępowania toczącego się przed sądem i nie może być przyjęte na podstawie ustaleń i informacji Policji, zakwestionowanych przez stronę.
Sąd podkreśla, że żaden z ww. wskazanych przepisów ustawy u.k.p. nie został uznany za niekonstytucyjny mocą wyroku TK z dnia 13 grudnia 2022 r. o sygn. akt K 4/21, a nawet w zakresie części z nich doszło do umorzenia postępowania przed TK.
Są to więc przepisy obowiązujące i organy administracji są obowiązane do ich stosowania i przestrzegania.
Niewątpliwie też faktem jest, że skarżącemu w dniu 20 września 2023 r. Policja za pokwitowaniem zatrzymała dokument prawa jazdy. Zatrzymania dokonano w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm., dalej jako "p.r.d."), które uprawniają policjanta do zatrzymania prawa jazdy w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Nie jest również przedmiotem sporu, że nie doszło do przyjęcia mandatu przez skarżącego, który kwestionuje, aby w ogóle doszło do przekroczenia prędkości powyżej wskazanego w przepisie limitu i że pomiar Policji (kierowanie z prędkością 114 km/h w obszarze zabudowanym) jest niewiarygodny, a sprawa o wykroczenie miała w związku z tym zostać skierowana do sądu powszechnego w celu jej rozstrzygnięcia.
Skoro więc prawo jazdy zostało zatrzymane i przekazane Staroście przez Policję, trudno czynić organowi administracji zarzut, że respektował on treść obowiązującego go art. 102 ust. 3 u.k.p., który dopuszcza sytuację, gdy sprawa o naruszenie (dotyczące kierowania pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym) została skierowana do rozpoznania przez sąd, że zwrotu dokumentu prawa jazdy dokonuje się pod warunkiem, że sprawa przed sądem nie zakończyła się w okresie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu.
Z treści przepisu 102 ust. 3 u.k.p. wynika bowiem, również obecnie, że w takich okolicznościach jak w przedmiotowej sprawie, zwrot dokumentu zatrzymanego prawa jazdy nie mógł nastąpić wcześniej niż z upływem 3 miesięcy od dnia zatrzymania prawa jazdy.
Skoro dokument prawa jazdy zatrzymano za pokwitowaniem w dniu 20 września 2023 r., ww. okres 3 miesięcy upływał z dniem 20 grudnia 2023 r. Przed tą datą, jeżeli sprawa nie została rozstrzygnięta prawomocnie przez sąd, dokument prawa jazdy nie podlegał więc zwrotowi. Z tych względów wniosek strony skarżącej o zwrot prawa jazdy złożony przez stronę 29 września 2023 r. a więc 9 dni po zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy nie mógł być pozytywnie rozstrzygnięty przez Starostę Wejherowskiego, któremu Policja przekazała dokument.
Decyzja Starosty Wejherowskiego z dnia 12 października 2023 r. o odmowie zwrotu prawa jazdy znajdowała umocowanie w okolicznościach faktycznych tej sprawy oraz w treści ar. 102 ust. 3 u.k.p. W ocenie Sądu została tym samym zasadnie uznana za prawidłową mocą zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku.
Dostrzec przy tym należy, że bezpośrednio po upływie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, prawo jazdy w dniu 21 grudnia 2023 r. zostało zwrócone P. S., za pokwitowaniem. Wbrew zarzutom skargi nie wygenerowało to więc sytuacji aby przez lata oczekiwano na zakończenie postępowania wykroczeniowego z wciąż zatrzymanym dokumentem prawo jazdy.
Wobec faktu, że skarżący zakwestionował pomiar prędkości dokonany przez Policję, a przed sądem powszechnym nie doszło w terminie 3 miesięcy od zatrzymania dokumentu prawa jazdy do wydania prawomocnego rozstrzygnięcia (to jest wydania wyroku w sprawie o wykroczenie drogowe), prawidłowo zwrócono skarżącemu dopiero bezpośrednio z upływem tego terminu dokument prawa jazdy, a jednocześnie czynności tej nie można było dokonać wcześniej, z uwagi na brak podstawy prawnej do jej dokonania.
Z treści skargi wynika, że strona skarżąca sama też podkreśla i dostrzega, że po wydaniu wyroku przez TK o sygn. akt K 4/21 z dnia 13 grudnia 2022 r. obowiązujący stan prawny nie jest korzystny dla określonej grupy obywateli i zawiera luki.
Skoro wskazany wyrok TK nie został jednak wykonany przez ustawodawcę, który nie stworzył spójnego systemu i mechanizmów, rzeczą sądu administracyjnego nie jest jak wskazano wyżej, dokonywanie wykładni prawotwórczej, dla poprawy sytuacji tych kierowców, którzy kwestionują pomiar prędkości dokonany przez Policję w ten sposób, że skutkiem tego miałby być zakaz zatrzymywania im dokumentu prawa jazdy w jakimkolwiek wymiarze. Taki zakaz stałby bowiem w istocie obecnie w sprzeczności z obowiązującymi i niezakwestionowanymi przez TK w wyroku o sygn. akt K 4/21 z dnia 13 grudnia 2022 r. K 4/21 przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym (art. 135 i art. 135 a), jak i przepisami ustawy o kierujących pojazdami (art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1c, ust. 3), które zarówno dopuszczają zatrzymanie przez Policję dokumentu prawa jazdy i wprost regulują sytuację kiedy i po jakim czasie następuje zwrot takiego dokumentu prawa jazdy.
Wbrew twierdzeniom skargi w wyroku TK o sygn. akt K 4/21 z dnia 13 grudnia 2022 r., ani w powołanych przez stronę orzeczeniach sądowych - w szczególności w wyrokach NSA o sygn. akt I OSK 2809/17 czy o sygn. akt I OSK 1753/11 nie ma mowy o tym, aby zawieszeniu postępowania zmierzającego do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy miał towarzyszyć zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy oraz aby tego rodzaju rozstrzygnięcia należało dokonywać w postanowieniu o zawieszeniu postępowania. Wyrok o sygn. akt I OSK 1753/11 dotyczy przy tym kwestii zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości. Trudno przyjąć by na jego postawie miała, jak twierdzi pełnomocnik strony, zostać stworzona praktyka wyrażająca się w konieczności zwrotu dokumentu prawa jazdy w związku z zawieszeniem postępowania prowadzonego w celu wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt K 4/21 z dnia 13 grudnia 2022 r. orzekł, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541, z późn. zm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, z późn. zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, z późn. zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu tego wyroku wyjaśniono, że w poprzedzającej wydanie wyroku praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r. rozumiany był w ten sposób, że wykluczał dopuszczalność podważania w postępowaniu przed starostą w sprawie o zatrzymanie prawa jazdy prawdziwości ustaleń faktycznych organu kontroli ruchu drogowego, ujętych w "informacji" Policji. W świetle orzecznictwa, podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy mogła być i wystarczająca była więc właśnie już informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym (tak m.in. uchwała NSA z 2019 r.). TK wskazał, że takie rozumienie powołanego przepisu prowadzi to do istotnego zawężenia zakresu postępowania wyjaśniającego, narusza standard sprawiedliwej i rzetelnej procedury przed organami władzy publicznej, stanowiącej element państwa prawnego w znaczeniu art. 2 Konstytucji. Brak możliwości podważenia w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 102 ust. 1 pkt u.k.p. prawdziwości ustaleń faktycznych poczynionych przez organ kontroli ruchu drogowego w "informacji" prowadził bowiem do bezwzględnego związania organu administracji (starosty) mającego rozstrzygnąć co do meritum.
Podkreślono, że zatrzymanie prawa jazdy na mocy decyzji administracyjnej oznacza - w wymiarze prawnym - czasowe zawieszenie prawa do korzystania z uprawnień, jakie wiążą się z posiadaniem prawa jazdy. Tym samym przepisy proceduralne powinny być skonstruowane tak, aby minimalizować ryzyko oparcia rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych. Organ upoważniony do egzekwowania odpowiedzialności prawnej nie powinien zaś opierać decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie na "informacji" przedstawionej przez funkcjonariusza publicznego, lecz musi - samodzielnie albo we współdziałaniu z właściwym organem (gdzie wskazano na rozwiązania wynikające z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, to jest zawieszenie postępowania) dokonać ustaleń faktycznych odpowiadających rzeczywistemu przebiegowi zdarzenia.
W przedmiotowej sprawie po otrzymaniu informacji z Policji o dokonaniu określonego pomiaru (który w ocenie funkcjonariusza przeprowadzającego kontrolę drogową stanowił o przekroczeniu prędkości dopuszczalnej w terenie w zabudowanym powyżej 50 km/h, skoro pomiar wskazał 114 km/h) Starosta Wejherowski nie wydał decyzji administracyjnej, która w praktyce oznaczałaby zawieszenie korzystania z uprawnień i zgodnie z wolą strony - która zakwestionowała dokonany przez Policję pomiar - zawiesił postępowanie do czasu rozpoznania sprawy o wykroczenie przez sąd powszechny. Ponieważ jednak w okresie 3 miesięcy od dnia dokonania kontroli, sprawa nie została przez sąd powszechny rozstrzygnięta, Starosta Wejherowski podjął zawieszone postępowanie, zwrócił zatrzymany dokument prawa jazdy i następnie umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe.
W tej sprawie podkreślenia wymaga, że zaskarżeniu nie mógł podlegać cały, niewątpliwie niespójny, mechanizm obowiązujący obecnie w zakresie regulacji dotyczącej wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy po wydaniu wyroku przez TK o sygn. akt K 4/21 z dnia 13 grudnia 2022 r. Okoliczność, że strona skarżąca, jak sama wskazuje, dostrzega ten jak określa pełnomocnik strony "bałagan normatywny" i aktywnie uczestniczy w działaniach mających na celu jego wyeliminowanie, nie mógł stanowić o uwzględnianiu skargi, która dotyczyła jedynie oceny zgodności z prawem decyzji o odmowie zwrotu dokumentu prawa jazdy przed upływem okresu 3 miesięcy, o których mowa w art. 102 ust 3 u.k.p.
Reasumując, zwrot dokumentu prawa jazdy wraz z zawieszeniem postępowania poprzez ujęcie takiego rozstrzygnięcia w postanowieniu o zawieszeniu jest więc jedynie - i tak należy go postrzegać - postulatem strony skarżącej, który nie znajduje jednak wobec braku zmian ustawodawczych, oparcia w obecnie obowiązującym stanie prawnym, który - co też sama strona skarżąca dostrzega - jest po wyroku TK w tym zakresie niespójny i może powodować różnorodne problemy praktyczne.
Jak wskazano wyżej, zauważyć należy, że w tej sprawie organ respektował tą cześć przepisów, która nie została uznana za niekonstytucyjną, to jest że zwrot dokumentu prawa jazdy musi nastąpić po 3 miesiącach. Nie było więc oczekiwania przez lata na dokonanie tej czynności, jaką to obawę formułuje się w skardze.
Strona w istocie poprzez zaskarżoną decyzję kwestionuje cały mechanizm uregulowany przez ustawodawcę w art. 102 u.k.p. W toku postępowania pokreślono w tym zakresie, że reprezentujący stronę w sprawie pełnomocnik liczy, że są duże szanse że w przyszłości (jak wskazuje w związku z wniesieniem skargi konstytucyjnej w sprawie, którą pełnomocnik oznacza symbolem "Ts 13/21"), że dojdzie do uchylenia całej procedury zatrzymywania prawa jazdy za przekroczenie prędkości o 50 km/h. Rozstrzygnięcia o takim skutku jak dotąd Trybunał Konstytucyjny nie wydał, co musi być respektowane zarówno przez organy administracji, jak i sądy administracyjne.
W związku z wyrokiem TK o sygn. akt K 4/21 z dnia 13 grudnia 2022 r. obowiązujące przepisy uwzględniając wykładnię konstytucyjną dokonaną przez TK dopuszczają obecnie zawieszenie postępowania prowadzącego do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, jeżeli strona kwestionuje pomiar prędkości dokonany przez Policję (w tym przypadku 114 km/h) jako błąd pomiarowy. W przepisach tych w dalszym ciągu istnieje jednak uprawnienie do zatrzymania dokumentu prawa jazdy przez Policję, który to dokument jeżeli sprawa w związku z kwestionowaniem pomiaru zostanie skierowana do sądu, podlega zwrotowi dopiero po 3 miesiącach, jeżeli sąd nie wydał prawomocnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, a zatem nie może być zwrócony wcześniej. W ocenie Sądu, w obecnych realiach związanych z praktycznymi problemami wynikającymi ze stosowania wyroku TK o sygn. akt K 4/21 z dnia 13 grudnia 2022 r., należy przy tym rozróżnić zatrzymanie dokumentu prawa jazdy od wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy.
Z tych względów za nieadekwatne należy uznać zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów postępowania, w postaci art. 6, art. 7, art, 7a § 1, art. 7b, art. 8, art. 11, art. 75 § art.77 § 1 i 4, art. 80, art. 81a § 1 k.p.a.
W tej sprawie ustalenia faktyczne nie dotyczyły w ogóle dokonanego przez Policję pomiaru prędkości i jego wiarygodności, a więc tego, czy skarżący prowadził w dniu 20 września 2023 r. w R. pojazd z prędkością 114 km/h czy z inną prędkością, która nie przekraczała o 50 km/h dozwolonej w obszarze zabudowanym prędkości 50 km/h.
Ponieważ w tej sprawie dokonywano rozpoznania wniosku strony z dnia 29 września 2023 r. o zwrot dokumentu prawa jazdy, ustalenia faktyczne jakie należało dokonać wynikały z treści art. 102 ust. 3 u.k.p. i dotyczyły wyłącznie tego, czy sprawa została skierowana do sądu oraz czy od dnia zatrzymania dokumentu prawa jazdy upłynął okres 3 miesięcy, w którym to czasie nie doszło do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej wykroczenia przez sąd powszechny.
W sytuacji gdy strona zwróciła się do zwrot dokumentu prawa jazdy przed upływem wskazanego w art. 102 ust. 3 u.k.p. terminu poczynione przez organ I instancji ustalenia faktyczne należało uznać za wystarczające dla dokonania odmowy zwrotu dokumentu. Organ ustalił, że w tamtym czasie poza tym, że nie upłynął jeszcze termin 3 miesięcy oraz że wystosowany miał być wniosek o ukaranie przez sąd, że w sprawie prowadzone były jeszcze czynności wyjaśniające (o czym poinformowano Starostę Wejherowskiego pismo z dnia 2 października 2023 r.), a więc z pewnością nie doszło do wydania prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd w zakresie sprawy o wykroczenie.
Sąd uznał ponadto za nieadekwatne zarzuty dotyczące naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz 35 § 2 k.p.a. które to przepisy odnoszą się odpowiednio do zawieszenia postępowania oraz obowiązku niezwłocznego rozpoznania sprawy, która nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W tej sprawie nie zaskarżono postanowienia o zawieszeniu postępowania, dokonanego zgodnie z postulatem strony w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie jest też przedmiotem niniejszej skargi bezczynność lub przewlekłość postępowania prowadzonego przez Starostę Wejherowskiego, które w I instancji zakończyło wydanie w dniu 12 października 2023 r. decyzji rozpoznającej wniosek strony z dnia 29 września 2023 r.
Sąd uznał za zasadne wskazać końcowo, że podziela stanowisko, że odmowa zwrotu dokumentu prawa jazdy powinna zostać dokonana w drodze decyzji administracyjnej, która może w ten sposób podlegać weryfikacji w toku instancji w postępowaniu administracyjnym, a następnie zostać poddana ocenie sądu administracyjnego, jak uczyniono to w przedmiotowej sprawie.
Ocena ta nie wykazała nieprawidłowości stanowiących o naruszeniu prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. W sprawie uwzględniono, że strona wystąpiła o zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy zaraz po tym jak w toku kontroli zakwesionowanowała dokonany przez Policję pomiar prędkości i tym samym sprawa musiała zostać skierowana do sądu powszechnego. W tych okolicznościach zwrot dokumentu prawa jazdy mógł nastąpić jedynie na zasadach określonych w art. 102 ust. 3 u.k.p., nawet jeśli obowiązujące obecnie po wyroku TK o sygn. akt K 4/21 z dnia 13 grudnia 2022 r. rozwiązania prawne są w ocenie strony niespójne. Wobec braku stwierdzenia niekonstytucyjności wskazanego przepisu lub jego uchylenia lub zmiany przez ustawodawcę, przepis ten obowiązuje organy administracji, co uwzględniono w tej sprawie, gdzie zwrot dokumentu prawa jazdy został dokonany równo 3 miesiące po dnia kontroli drogowej i zatrzymania dokumentu. Natomiast wcześniejszy wniosek w tym zakresie, zgodnie z obowiązującym prawem, nie został uwzględniony jako przedwczesny.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargą na podstawie art. 151 p.p.s.a.