III SA/Gd 78/24

III SA/Gd 78/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Janina Guść /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 180
art. 7c, art. 82g, art. 82h ust. 1 pkt 17art. 92a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Asesor WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 listopada 2023 r., nr BP.501.2080.2023.2250.BD2485047 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 6 lipca 2023 r. (nr WITD.DI.0152.II0074/43/23) Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego – działając na podstawie art. 92a ust. 2 oraz lp. 13 i 14 załącznika nr 4 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm. - dalej jako: "u.t.d.") - nałożył na P. M. (dalej zwanego również "skarżącym" lub "stroną") karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 10 lutego 2023 r. w miejscowości W. (Al. [...]), na drodze krajowej nr 62 dokonano kontroli 8-osiowego zespołu pojazdów, składającego się z:
- 3-osiowego ciągnika samochodowego marki VOLVO o numerze rejestracyjnym [...] i numerze identyfikacyjnym nadwozia (VIN) [...], posiadającego wydane zalegalizowane tablice rejestracyjne z tym numerem rejestracyjnym oraz dowód rejestracyjny seria i numer [...], będącego pojazdem ciągnącym;
* 2-osiowej przyczepy (naczepy) ciężarowej marki BROSHUIS o numerze rejestracyjnym [...] i numerze identyfikacyjnym nadwozia (VIN) [...], posiadającej wydaną zalegalizowaną tablicę rejestracyjną z tym numerem rejestracyjnym oraz dowód rejestracyjny seria i numer [...], której część spoczywała na pojeździe ciągnącym i obciążała swoją masą ten pojazd, będącej zatem naczepą ciężarową;
* 3-osiowej przyczepy ciężarowej marki BROSHUIS o numerze rejestracyjnym [...] i numerze identyfikacyjnym nadwozia (VIN), [...] posiadającej wydaną zalegalizowaną tablicę rejestracyjną z tym numerem rejestracyjnym oraz dowód rejestracyjny seria i numer [...], która była dołączona do pierwszej przyczepy (naczepy) ciężarowej i nie spoczywała na pojeździe ciągnącym oraz nie obciążała swoją masą tego pojazdu.
Pojazdem tym wykonywany był transport drogowy dwóch kontenerów 20-stopowych z umieszczonymi w nich ładunkami w postaci cementu glinowego. W pierwszym kontenerze numer [...] znajdowały się ładunki o łącznej masie 21.570 kg, natomiast w drugim kontenerze o numerze [...] znajdowały się ładunki o masie 21.540 kg. Przedmiotowy przewóz drogowy realizowany był na trasie z miejscowości T. do miejscowości G. (port). W momencie zatrzymania ww. środka transportu do kontroli drogowej zespołem pojazdów kierował P. R. P. Kierowca realizował przewóz w oparciu o wypis nr [...] z zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy udzielonego przez Prezydenta Miasta G. na rzecz firmy T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. (dalej zwanej także "przewoźnikiem drogowym"). Przewożony kontrolowanym środkiem transportu ładunek był przedmiotem realizowanej przez ww. przewoźnika drogowego usługi transportowej.
Na podstawie danych uzyskanych z Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego oraz informacji uzyskanej od Prezydenta Miasta G. ustalono, że osobą zarządzającą transportem w ww. przedsiębiorstwie, zgłoszoną przez przedsiębiorcę do zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego jest P. M., posiadający certyfikat kompetencji zawodowych nr [...].
W toku kontroli drogowej oraz w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono naruszenia określone w lp. 13 i 14 załącznika nr 4 do u.t.d., tj.:
1/ lp. 14 – "Przekroczenie przez kierowcę dozwolonego maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 6 godzin i 45 minut".
Analiza zawartych danych cyfrowych na karcie kierowcy P. R. P. o nr [...], wykazała, że :
- dzienny "okres prowadzenia pojazdu" (tj. okres pomiędzy każdymi dwoma okresami dziennego odpoczynku lub między okresem dziennego i tygodniowego odpoczynku) rozpoczął się w dniu 18 stycznia 2023 r. o godzinie 07:51 a zakończył w dniu 20 stycznia 2023 r. o godzinie 01:30. W okresie tym kierowca prowadził pojazd bez odebrania kolejnego minimalnego 7-godzinnego odpoczynku dziennego, określonego w art. 1 decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej nr 3759 z dnia 7 czerwca 2011 r., łącznie przez 18 godzin i 29 minut, co oznacza, że kierowca przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 8 godzin i 29 minut. Kara z tytułu ww. naruszenia wynosi 500 zł;
- dzienny "okres prowadzenia pojazdu" rozpoczął się w dniu 24 stycznia 2023 r. o godzinie 08:39 a zakończył w dniu 26 stycznia 2023 r. o godzinie 19:26. W okresie tym kierowca prowadził pojazd bez odebrania kolejnego minimalnego 7-godzinnego odpoczynku dziennego, określonego w art. 1 decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej nr 3759 z dnia 7 czerwca 2011 r., łącznie przez 22 godzin i 32 minuty, co oznacza, że kierowca przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 12 godzin i 32 minuty. Kara z tytułu ww. naruszenia wynosi 500 zł;
- dzienny "okres prowadzenia pojazdu" rozpoczął się w dniu 29 stycznia 2023 r. o godzinie 09:59 a zakończył w dniu 3 lutego 2023 r. o godzinie 20:16. W okresie tym kierowca prowadził pojazd bez odebrania kolejnego minimalnego 7- godzinnego odpoczynku dziennego, określonego w art. 1 decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej nr 3759 z dnia 7 czerwca 2011 r., łącznie przez 53 godzin i 18 minut, co oznacza, iż kierowca przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 43 godzin i 18 minut. Kara z tytułu ww. naruszenia wynosi 500 zł;
- dzienny "okres prowadzenia pojazdu" rozpoczął się w dniu 5 lutego 2023 r. o godzinie 20:44 a zakończył w dniu 10 lutego 2023 r. o godzinie 21:26. W okresie tym kierowca prowadził pojazd bez odebrania kolejnego minimalnego 7-godzinnego odpoczynku dziennego, określonego w art. 1 decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej nr 3759 z dnia 7 czerwca 2011 r., łącznie przez 61 godzin i 25 minut, co oznacza to, iż kierowca przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 51 godzin i 25 minut. Kara z tytułu ww. naruszenia wynosi 500 zł.
2/ lp. 13 – "Skrócenie przez kierowcę odpoczynku dobowego o czas równy lub większy niż 4 godziny i 30 minut".
Analiza zawartych danych cyfrowych na karcie kierowcy P. R. P. o nr [...], wykazała, że :
- w dniu 22 stycznia 2023 r. o godzinie 16:37 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 3 godziny i 56 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 11:50 dnia 23 stycznia 2023 r. do godziny 15:46 dnia 23.01.2023 r., co oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 5 godzin i 4 minuty. Kara z tytułu ww. naruszenia wynosi 500 zł;
- w dniu 25 stycznia 2023 r. o godzinie 08:39 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 2 godziny i 35 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 10:22 dnia 25 stycznia 2023 r. do godziny 12:57 dnia 25 stycznia 2023 r., co onacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 6 godzin i 25 minut. Kara z tytułu ww. naruszenia wynosi 500 zł;
- dniu 24 stycznia 2023 r. o godzinie 08:39 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 2 godziny i 39 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 09:30 dnia 24 stycznia 2023 r. do godziny 12:09 dnia 24 stycznia 2023 r., co oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 6 godzin i 21 minut. Kara z tytułu ww. naruszenia wynosi 500 zł;
- w dniu 1 lutego 2023 r. o godzinie 09:59 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 2 godziny i 15 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 18:36 dnia 1 lutego 2023 r. do godziny 20:51 dnia 1 lutego 2023 r., co oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 8 godzin i 45 minut. Kara z tytułu ww. naruszenia wynosi 500 zł;
- w dniu 2 lutego 2023 r. o godzinie 09:59 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 4 godziny i 17 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 03:39 dnia 3 lutego 2023 r. do godziny 07:56 dnia 3 lutego 2023 r., co oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 6 godzin i 43 minuty. Kara z tytułu ww. naruszenia wynosi 500 zł;
- w dniu 7 lutego 2023 r. o godzinie 12:03 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 2 godziny i 32 minuty nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 04:55 dnia 8 lutego 2023 r. do godziny 07:27 dnia 8 lutego 2023 r., co oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 6 godzin i 28 minut. Kara z tytułu ww. naruszenia wynosi 500 zł;
- w dniu 8 lutego 2023 r. o godzinie 12:03 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 3 godziny i 55 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 08:08 dnia 9 lutego 2023 r. do godziny 12:03 dnia 9 lutego 2023 r., co oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 7 godzin i 5 minut. Kara z tytułu ww. naruszenia wynosi 500 zł,
- w dniu 9 lutego 2023 r. o godzinie 12:03 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 1 godzinę i 40 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 05:28 dnia 10 lutego 2023 r. do godziny 07:08 dnia 10 lutego 2023 r., co oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 9 godzin i 20 minut. Kara z tytułu ww. naruszenia wynosi 500 zł.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, ze zm. - dalej jako: "rozporządzenie nr 1071/2009"):
1. Przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną- zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b/ i d/ i która:
a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;
b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz
c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
2. Jeżeli przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. d/, właściwy organ może zezwolić na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wyznaczenia zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, pod warunkiem że:
a) przedsiębiorca wyznaczy osobę fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, spełniającą wymogi przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b/ i d/ oraz uprawnioną na mocy umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu tego przedsiębiorcy;
b) umowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą, o której mowa w lit. a/, precyzuje zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły, oraz określa zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem. Zadania, które należy sprecyzować, obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem;
c) w charakterze zarządzającego transportem osoba, o której mowa w lit. a/, może kierować operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 pojazdów. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o obniżeniu liczby przedsiębiorstw lub łącznej wielkości floty pojazdów, którymi może zarządzać ta osoba; oraz
d) osoba, o której mowa w lit. a), wykonuje określone zadania wyłącznie w interesie przedsiębiorcy, a jej obowiązki są wykonywane niezależnie od przedsiębiorców, na rzecz których dany przedsiębiorca wykonuje przewozy.
W odniesieniu do odpowiedzialności zarządzającego transportem organ podniósł, że zgodnie z art. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 1071/2009 "zarządzający transportem" - oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę, lub jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną tę osobę fizyczną lub w razie potrzeby inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. A zatem powołany przepis wyodrębnia zatem trzy kategorie osób fizycznych zarządzających transportem drogowym, tj.:
- przedsiębiorcę w postaci osoby fizycznej wykonującego zawód przewoźnika drogowego, który osobiście pełni funkcję zarządzającego transportem,
- osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę - tj. zarządzającego transportem drogowym w ścisłym znaczeniu,
- inną osobę fizyczną wyznaczoną na podstawie umowy - wykonującą zadania zarządzającego transportem drogowym.
Organ wyjaśnił, że pismem z dnia 24 kwietnia 2023 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszeń stwierdzonych w trakcie kontroli drogowej oraz pouczono stronę o treści art. 92b i 92c u.t.d.
W odpowiedzi na powyższe P. M. pismem z dnia 15 maja 2023 r. złożył wyjaśnienia w sprawie stwierdzonych w trakcie kontroli drogowej nieprawidłowości. W złożonych wyjaśnieniach wyjaśnił, że przedsiębiorstwo T. Sp. z o.o. Sp. k. wypełniając obowiązek wynikający z art. 7a ust. 2 pkt 7 u.t.d. wskazało jako zarządzającego transportem stronę, co jednak nie oznacza, że w przedsiębiorstwie nie został lub nie zostały wyznaczone inne osoby zarządzające transportem zgodnie z art. 4 ust. 1 lub art. 4 ust 2 rozporządzenia nr 1071/2009 lub osoby wykonujące czynności związane z przewozem drogowym, nie będące zarządzającymi transportem lub osobami o których mowa w art. 7c u.t.d. W ocenie strony norma zawarta w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009 dopuszcza sytuację, aby wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznaczył więcej niż jedną osobę fizyczną — zarządzającego transportem.
Ponadto strona podkreśliła, że zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1071/2009 została wyznaczona jako "zarządzający transportem" i oświadczyła, że w dacie kontroli nie miała w zakresie obowiązków nadzoru w zakresie planowania czasu pracy kierowców, nadzoru nad przestrzeganiem przez nich norm czasu jazdy, przerw i odpoczynków oraz prawidłowego stosowania i użytkowania tachografów.
Dodatkowo do akt sprawy organ włączył kopię wyjaśnień z dnia 22 maja 2023 r., złożonych w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego wobec przedsiębiorstwa T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G., w których wskazano, że w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. osobą odpowiedzialną za planowanie czasu pracy kierowców oraz nadzór nad przestrzeganiem norm czasu jazdy, przerw i odpoczynków kierowców określonych w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 102, ze zm.) - jest B. M.
Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż złożone w sprawie wyjaśnienia mają na celu uniknięcie odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przepisów. Strona poza twierdzeniem, że w dniu kontroli drogowej nie miała w zakresie obowiązków nadzoru w zakresie planowania czasu pracy kierowców, nadzoru nad przestrzeganiem przez nich norm czasu jazdy, przerw i odpoczynków oraz prawidłowego stosowania i użytkowania tachografów, nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających jej argumenty. Strona pomimo wezwania, nie przedstawiła także żadnej umowy precyzującej zadania, które ma wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły oraz zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem w ww. przedsiębiorstwie.
Jednocześnie organ podkreślił, że w przypadku kiedy strona jako osoba zarządzająca transportem przekazuje część swoich zadań innym osobom w przedsiębiorstwie, ma ona obowiązek ich kontroli, czy zadania zlecone tym osobą, zostały wykonane prawidłowo, gdyż to ona jako osoba wskazana przez przewoźnika drogowego - jako osoba zarządzająca transportem drogowym - ponosi odpowiedzialność za wykonywane ww. zadania, a co za tym idzie, ponosi również skutki administracyjne za stwierdzone naruszenia przepisów.
Organ wskazał, że stwierdzone naruszenia podlegają sankcjonowaniu poprzez nałożenie kary pieniężnej na stronę postępowania. Z analizy materiału dowodowego, tj. pobranych danych cyfrowych z karty kontrolowanego kierowcy, wynika jednoznacznie brak właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85. Naruszenie przepisów art. 6 i art. 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 - zdaniem organu - wynika jednoznacznie z winy i nastąpiło za zgodą strony oraz związane jest z brakiem dostatecznej wiedzy odnośnie przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 przez kontrolowanego kierowcę. Strona jako osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie ma obowiązek kontroli danych cyfrowych z urządzenia rejestrującego pojazdów wykonujących przewozy drogowe na jej rzecz, jak i kart kierowców zatrudnionych w przedsiębiorstwie oraz ma zakaz wydawania poleceń kierowcy naruszających przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Brak prawidłowej kontroli plików cyfrowych może prowadzić do braku nadzoru nad pracą kierowców, w tym do nieprzestrzegania przepisów dotyczących norm czasu jazdy, wykorzystania przerw i odpoczynków zarówno dziennych, jak również tygodniowych. Strona nie wypełniając powyższego obowiązku doprowadziła do braku nadzoru nad pracą kierowców, w tym przypadku do nieprzestrzegania przez kierowcę przepisów art. 6 i art. 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.
Odnosząc się do art. 92b ust. 1 u.t.d. organ wskazał, że nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenia norm czasu pracy w sytuacji, gdy przedsiębiorca oraz osoba zarządzająca transportem zapewnili właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzonych przewozów drogowych. Jednym z podstawowych obowiązków podmiotu wykonującego przewozy drogowe oraz osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie - z punktu widzenia zapewnienia zasad uczciwej konkurencji w przewozach drogowych, bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz warunków socjalnych pracowników - jest takie organizowanie pracy zatrudnionych kierowców, aby nie dochodziło do naruszeń, a także prowadzenie regularnych kontroli w tym zakresie. Ustawodawca ustanowił także odpowiedzialność pracodawcy i zarządzającego transportem za naruszenie tychże norm socjalnych kierowców. Stanowią o tym chociażby art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, zgodnie z którymi: "Przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim.
W niniejszej sprawie trudno doszukiwać się jakichkolwiek okoliczności usprawiedliwiających stwierdzone naruszenia, biorąc pod uwagę fakt - zgodnie z obowiązującymi przepisami socjalnymi, w tym zawartymi w ww. rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 - ilości wykorzystywanych przez kierowcę godzin odpoczynku dziennego w poszczególnych dniach, które można dostosować do zlecanych jemu na bieżąco zadań przewozowych. Organ podkreślił, że oczywiście istotne jest, aby wymagany w danej sytuacji odpoczynek dzienny - skrócony lub regularny - odebrany został w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym w przypadku pojedynczego kierowcy lub odebrany został w 30-godzinnym okresie rozliczeniowym w przypadku prowadzenia pojazdu przez kierowcę w załodze kilkuosobowej. Przepisy socjalne są w tym względzie elastyczne i dopuszczają odbieranie przez kierowcę skróconych dziennych okresów odpoczynków w wymiarze krótszym niż 11 godzin i nie krótszym niż 9 godzin (bez konieczności rekompensaty wykorzystanych skróceń), a także dają możliwość odbierania regularnych dziennych odpoczynków w formie dzielonej, tj. w dwóch częściach, z których pierwsza musi nieprzerwanie trwać co najmniej 3 godziny, a druga co najmniej 9 godzin w przypadku pojedynczego kierowcy oraz na zasadzie odstępstwa, kierowca należący do kilkuosobowej załogi musi skorzystać z kolejnego dziennego okresu odpoczynku trwającego co najmniej 9 godzin. Podobnie wygląda również sytuacja z dziennym okresem prowadzenia pojazdu - ilość godzin jazdy w poszczególnych dniach może być również bardzo elastyczna, pod warunkiem stosowania się do obowiązujących przepisów, gdyż dzienny czas prowadzenia pojazdu nie może przekroczyć 9 godzin. Jednakże przepisy dopuszczają przekroczenie dziennego czas prowadzenia pojazdu do nie więcej niż do 10 godzin lecz nie częściej niż dwa razy w tygodniu. To samo dotyczy ilości godzin jazdy w poszczególnych tygodniach, pod warunkiem zachowania dwóch warunków, tj.: maksymalna ilość godzin prowadzenia pojazdu w jednym tygodniu nie może przekroczyć 56 godzin, a w dwóch kolejnych tygodniach nie może przekroczyć 90 godzin. A zatem organizowanie pracy kierowcy przez zatrudniające go przedsiębiorstwo transportowe powinno bezwzględnie respektować ww. normy socjalne. Z uwagi na fakt, że w przedmiotowym przypadku organizacja pracy kontrolowanego kierowcy przez zatrudniające go przedsiębiorstwo transportowe, a także przez nadzorującą jego prace osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie nie wyeliminowała nieprawidłowości, w ocenie organu kontroli w niniejszej sprawie nie znalazł zastosowania art. 92b u.t.d.
Odnosząc się z kolei do przesłanek art. 92c u.t.d. organ wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Norma prawna wyrażona w art. 92c u.t.d. odnosi się do sytuacji wyjątkowych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy oraz osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie były w stanie przewidzieć. Taka sytuacja w przedmiotowym przypadku nie zaistniała. Stwierdzone naruszenia nie wyniknęły wskutek błędu osób trzecich czy niesprzyjających okoliczności, a wskutek źle zorganizowanej pracy kierowcy przez zatrudniające go przedsiębiorstwo transportowe. Podkreślenia wymaga również fakt, że strona w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego nie przedłożyła żadnych dowodów, które udowodniłyby, że stwierdzone nieprawidłowości powstały wskutek czynników od niej niezależnych.
Organ wskazał m.in., że stosownie do art. 92a ust. 2, ust. 4 i ust. 8 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie, przy czym suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3.000 zł, zaś wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do u.t.d.
W konsekwencji organ zaznaczył, że stosownie do treści art. 92a ust. 4 u.t.d. ograniczono kwotę nałożonej na stronę kary z 6.000 zł do 3.000 zł.
Po rozpoznaniu odwołania strony, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 21 listopada 2023 r. (nr BP.501.2080.2023.2250.BD2.485047) - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 – zwanej w skrócie "k.p.a."), art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 2 i ust. 4, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 u.t.d. oraz lp. 13 i lp 14 załącznika nr 4 do u.t.d., a także art. 4, art. 8, art. 10, art. 12 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006 - zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 561/2006") oraz art. 1 i art. 2 oraz art. 4 rozporządzenia nr 1071/2009 – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy zaznaczył, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące naruszenia określone jako: "Skrócenie przez kierowcę odpoczynku dobowego o czas równy lub większy niż 4 godziny i 30 minut" oraz "Przekroczenie przez kierowcę dozwolonego maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 6 godzin i 45 minut", natomiast karę nałożono w oparciu o ustalenia zawarte w protokole z kontroli drogowej (nr [...]) przeprowadzonej w dniu 10 lutego 2023 r. na drodze krajowej nr 62, w miejscowości W. a dotyczącej zestawu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki Volvo o nr rej. [...] naczepy ciężarowej marki Broshuis o nr rej. [...] oraz przyczepy ciężarowej marki Broshuis o nr rej. [...], którego łączna dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, zaś pojazdem kierował P. R. P. Kontrolowany przewóz stanowił krajowy transport drogowy rzeczy, a wykonywany był na rzecz i w imieniu przedsiębiorcy T. Sp. z o.o.Sp. k z siedziba w G.
Organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 oraz art. 92a ust. 8 u.t.d. Organ przytoczył także treść art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 i art. 4 pkt 22 u.t.d. oraz art. 189a § 2 k.p.a. Stwierdził, że treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 4 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 4 do u.t.d. i zaznaczył, że w tym zakresie nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Podniósł, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3, art. 189d, art. 189e, art. 189 f k.p.a., gdyż kwestie związane z odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1 oraz art. 92b ust. 1 u.t.d. - reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji.
Organ uznał za niezasadnie zarzuty podniesione w odwołaniu, iż skarżący w dacie kontroli nie był odpowiedzialny za nadzór nad kierowcami w zakresie czasu jazdy, w tym przerw i odpoczynków oraz nie był odpowiedzialny za planowanie pracy kierowców. Wskazano, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, iż to P. M. w dniu kontroli był zgłoszony jako osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. Faktu tego nie neguje również strona oświadczając "(...) że w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. została wyznaczona jako "zarządzający transportem" na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenia 1071/2009", zgodnie z którym przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem, która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b/ i d/, która w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa. Organ odwoławczy, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 lipca 2019 r. (sygn. akt II SA/Rz 528/19), podniósł, że prawodawca unijny nałożył na osoby zarządzające transportem obowiązek zarządzania operacjami transportowymi przedsiębiorcy w sposób rzeczywisty, czyli faktycznie odziaływujący na pracę poszczególnych kierowców. Innymi słowy, zarządzanie operacjami transportowymi nie może przyjmować postaci fikcyjnej, dlatego nie odpowiada tej regulacji sytuacja, w której na skutek braku realnego wpływu na osoby zatrudnione dochodzi w przedsiębiorstwie transportowym do licznych naruszeń obowiązujących przy przewozach drogowych przepisów prawa. Obowiązek ustanowienia osoby zarządzającej nie ma bowiem na celu tworzenia wyłącznie fikcji mającej dowodzić wywiązania się przedsiębiorcy przewozowego z nakazu wyznaczenia przynajmniej jednej osoby zarządzającej transportem - art. 4 ust. 1 rozporządzenia ustanawiającego wspólne zasady. W takim bowiem przypadku zostaje wypełniony warunek odpowiedzialności zarządzającego transportem w postaci naruszenia obowiązków przewozu drogowego, o jakim mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d.
W związku z powyższym organ odwoławczy podkreślił, że zarządzający transportem ma w sposób faktyczny oddziaływać na pracę poszczególnych kierowców celem zapewnienia przestrzegania obowiązujących przepisów, a przejawem takiego działania jest organizowanie pracy kierowców i wydawanie im właściwych poleceń. Przekazując część swoich zadań innym osobą w przedsiębiorstwie zarządzający transportem w dalszym ciągu jest odpowiedzialny za kontrolę czy oddelegowane zadania są prawidłowo wykonywane. Strona natomiast w toku postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających na uwolnienie jej od odpowiedzialności.
Organ odwoławczy wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje, iż do popełnienia stwierdzonych w sprawie naruszeń w rzeczywistości doszło. W kontrolowanym okresie kierowca wielokrotnie i rażąco naruszył obowiązujące przepisy z zakresu czasu pracy, wymaganych przerw i odpoczynków. W konsekwencji, ujawniony w wyniku kontroli stan faktyczny dowodzi, iż zarządzający transportem nie organizuje pracy kierowców w sposób prawidłowy i nie kontroluje wykonywania przez nich zleceń zgodnie z obowiązującymi przepisami. Tym samym w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 92b u.t.d. Strona nie przedstawiła również żadnych dowodów, iż do popełnienia naruszeń doszło w wyniku niemożliwych do przewidzenia okoliczności. W ocenie organu zarządzający mógł uniknąć ich popełnienia poprzez prowadzenie bieżącego nadzoru nad pracą kierowców, odpowiednią organizację pracy i wydawanie odpowiednich poleceń. Tym samym w sprawie nie znajdzie również zastosowania art. 92c u.t.d.
Organ odwoławczy zważył też, że łączna kara za wszystkie ww. naruszenia określone w załączniku nr 4 do u.t.d. wyniosła 6.000 zł, przy czym – stosowne do art. 92a ust. 4 u.t.d. – suma kar pieniężnych nałożonych za stwierdzone podczas kontroli naruszenia nie mogła przekroczyć 3.000 zł.
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia art. 6, art. 7, art. 7a , art. 8, art. 75, art. 77, art. 78 i art. 81a k.p.a. organ stwierdził, że są one niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie.
P. M. zaskarżył ww. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości wraz z umorzeniem postępowania administracyjnego; ewentualnie uchylenie decyzji obu instancji, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1. art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 7a w zw. z art. 8 w zw. z art. 11. w zw. z art. 75 w zw. z art. 77 w zw. z art. 78 w zw. z art. 81a k.p.a. - poprzez niepodjęcie przez organy obu instancji wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz brak odzwierciedlenia niniejszego w uzasadnieniu decyzji, podczas gdy organy zobligowane były do wyjaśnienia wszystkich istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego kierując się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników, tj. strony do władzy publicznej;
1. art. 6 w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z treścią art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009 - poprzez niewzięcie pod uwagę, że przedsiębiorstwo ma wyznaczyć co najmniej jedną osobę zarządzającą transportem, która spełnia określone warunki i w tej sytuacji nie musi zawierać umowy precyzującej zadania takiej osoby;
2. art. 92a ust. 2 u.t.d. - poprzez niewzięcie pod uwagę, że przepis ten nie przesądza o bezwzględnej odpowiedzialności zarządzającego transportem i dopuszcza nałożenie kary administracyjnej na inną osobę, naruszającą warunki lub obowiązki przewozu drogowego;
3. art. 6 w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z przepisami rozporządzenia nr 1071/2009 - poprzez błędne przyjęcie, że wyłącznie fakt posiadania przez stronę certyfikatu kompetencji zawodowych oraz wyznaczenia jej jako zarządzającego transportem automatycznie powoduje odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że GITD nie wziął pod uwagę, iż treść art. 92a ust. 2 u.t.d. dopuszcza nałożenie kary pieniężnej za naruszenie warunków i obowiązków przewozu drogowego na inną osobę niż zarządzający transportem, wyznaczony na podstawie przepisów rozporządzenia nr 1071/2009. Ponadto skarżący wskazał w toku postępowania przed organami, że osobą odpowiedzialną za planowanie czasu pracy kierowców oraz nadzór nad przestrzeganiem norm czasu jazdy, przerw i odpoczynków kierowców jest B. M.
W związku z powyższym w dacie kontroli skarżący nie był odpowiedzialny za nadzór nad kierowcami w zakresie czasu jazdy, przerw i odpoczynków oraz nie był odpowiedzialny za planowanie czasu pracy kierowców. W ocenie skarżącego ustalenie osoby, która zarządzała kontrolowanym przewozem było niezwykle istotne i należy uznać za niewystarczające i nieprawidłowe powoływanie się wyłącznie na informacje zawarte w Krajowym Rejestrze Przewoźników Transportu Drogowego, który został utworzony w oparciu o przepisy art. 82g u.t.d., nie mając charakteru konstytutywnego. Rejestr ma jedynie charakter informacyjny.
Ponadto skarżący wskazał, że GITD nie wziął pod uwagę oraz nie odniósł się do przywołanego przez skarżącego wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 maja 2023 r. 0-155/22 (www.eur-lex.europa.eu, LEX nr 3548716), zgodnie z którym należy stwierdzić, że przepisy u.t.d. nie stoją w sprzeczności z treścią art. 22 rozporządzenia nr 1071/2009 i pozwalają właściwym organom dokonać oceny, czy przedsiębiorstwo (przewoźnik drogowy) spełnia wymóg dobrej reputacji, czy też nie.
Zdaniem skarżącego organ nie wziął również pod uwagę i nie odniósł się do argumentów wskazujących, że skarżący w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. został wyznaczony jako "zarządzający transportem na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009, a w takiej sytuacji obowiązujące przepisy nie nakładają obowiązku aby zawarta była mowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą zarządzającą transportem, która ma precyzować zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły".
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ podkreślił, że skarżący nie kwestionuje faktu, iż pełnił w przedsiębiorstwie funkcję zarządzającego transportem. Zaprzecza jednak, aby to on ponosił odpowiedzialność za planowanie czasu pracy kierowców w związku z pełnioną rolą i wskazuje, że osobą odpowiedzialną za planowanie i nadzór nad przestrzeganiem czasu pracy jest B. M. Skarżący jednak, mimo wezwania organu nie przedstawił żadnych dowodów dokumentujących powyższe twierdzenie, ograniczając się do zakwestionowania swojej odpowiedzialności za popełnione naruszania. Organ zaznaczył, że w toku postępowania ustalono, iż skarżący został zgłoszony przez przedsiębiorcę jako osoba zarządzająca transportem, a następnie wniesiony do bazy KREPTD, zatem to właśnie skarżący jest osobą, o której mowa w rozporządzeniu nr 1071/2009.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 listopada 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 lipca 2023 r. o nałożeniu na skarżącego – jako osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. - kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 728 ze zm. – dalej w skrócie jako: "u.t.d."), a w szczególności jej art. 92a ust. 2, ust. 4 i ust. 8, a także art. 92b ust. 2 oraz art. 92c ust. 1a u.t.d. oraz poz.: lp. 13 i 14 załącznika nr 4 do tej ustawy.
Zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 4 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych. Natomiast stosownie do art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.
Sąd dokonując kontroli legalności decyzji nie znalazł podstaw dla zakwestionowania stwierdzonych podczas kontroli naruszeń przez przedsiębiorcę T. Sp. z o.o. Sp. k., tj. wykonywania transportu drogowego rzeczy z naruszeniem obowiązków i warunków przewozu drogowego, polegającego na: "Skróceniu przez kierowcę odpoczynku dobowego o czas równy lub większy niż 4 godziny i 30 minut" oraz "Przekroczeniu przez kierowcę dozwolonego maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 6 godzin i 45 minut" – tj. naruszeń wskazanych w lp. 13 i 14 załącznika nr 4 do u.t.d. Okoliczności te nie były kwestionowane przez skarżącego w toku toczącego się w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego.
Zasadnicza kwestia sporna dotyczy zasadności nałożenia kary pieniężnej na stronę jako zarządzającego transportem w związku ze stwierdzonymi ww. naruszeniami, na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. oraz lp. 13 i 14 załącznika nr 4 do u.t.d.
Skarżący twierdzi, że nie był jedynym zarządzającym transportem u przedsiębiorcy, gdyż w dacie kontroli nie miał w zakresie obowiązków nadzoru w zakresie planowania czasu pracy kierowców, nadzoru nad przestrzeganiem przez nich norm czasu jazdy, przerw i odpoczynków oraz prawidłowego stosowania i użytkowania tachografów, a osoba odpowiedzialną w tym zakresie była B. M. Organ wskazuje, że u przedsiębiorcy był jeden zarządzający transportem – skarżący.
Dla rozstrzygnięcia sporu niezbędne jest odwołanie się do przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 51, z późn. zm., dalej rozporządzenie nr 1071/2009). Rozporządzenie reguluje dostęp do zawodu przewoźnika drogowego i wykonywanie tego zawodu (art. 1 ust. 1). Jak wynika z motywów 1, 2 i 4 rozporządzenia nr 1071/2009, ma ono na celu unowocześnienie zasad dostępu do zawodu przewoźnika drogowego, aby zapewnić bardziej jednolite i skuteczniejsze stosowanie tych przepisów w państwach członkowskich w celu podniesienia poziomu kwalifikacji zawodowych przewoźników, racjonalizacji rynku, poprawy jakości świadczonych usług w interesie przewoźników drogowych, ich klientów i całej gospodarki, a także w celu zwiększenia bezpieczeństwa drogowego.
Artykuł 3 ust. 1 ww. rozporządzenia przewiduje, że przedsiębiorcy wykonujący zawód przewoźnika drogowego muszą spełniać następujące wymogi: a) posiadać rzeczywistą i stałą siedzibę w jednym z państw członkowskich; b) cieszyć się dobrą reputacją; c) posiadać odpowiednią zdolność finansową; oraz d) posiadać wymagane kompetencje zawodowe.
W rozporządzeniu przewidziana została również osoba zarządzającego transportem. Zgodnie z art. 2 pkt 5 rozporządzenia "zarządzający transportem" - oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
Rozwinięcie powyższej definicji zawarte jest w art. 4 i wynika z niego dwojaki sposób wyznaczenia zarządzającego transportem.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzania zarządzającego transportem wyznacza przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego, czyli osoba spełniająca wymogi z art. 3 ust. 1 rozporządzenia (w tym posiadająca wymagane kompetencje zawodowe art. 3 ust. 1 lit. d). Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia, przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b/ i d/ i która: a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa; b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Z kolei art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1071/2009 dotyczy sytuacji, kiedy przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych z art. 3 ust. 1 lit. d/ i wówczas właściwy organ może zezwolić na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wyznaczania zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1, pod warunkiem, że: a) przedsiębiorca wyznaczy osobę fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, spełniającą wymogi przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b/ i d/ oraz uprawnioną na mocy umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu tego przedsiębiorcy; b) umowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą, o której mowa w lit. a/, precyzuje zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły, oraz określa zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem. Zadania, które należy sprecyzować, obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem; c) w charakterze zarządzającego transportem osoba, o której mowa w lit. a/, może kierować operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 pojazdów. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o obniżeniu liczby przedsiębiorstw lub łącznej wielkości floty pojazdów, którymi może zarządzać ta osoba; oraz d) osoba, o której mowa w lit. a/, wykonuje określone zadania wyłącznie w interesie przedsiębiorcy, a jej obowiązki są wykonywane niezależnie od przedsiębiorców, na rzecz których dany przedsiębiorca wykonuje przewozy.
Jednocześnie w art. 4 ust. 3 ww. rozporządzenia przewidziano, że państwa członkowskie mogą podjąć decyzję, aby zarządzający transportem wyznaczony zgodnie z ust. 1 nie mógł być dodatkowo wyznaczony zgodnie z ust. 2 lub, aby mógł być wyznaczony jedynie w odniesieniu do ograniczonej liczby przedsiębiorstw lub floty pojazdów mniejszej niż określona w ust. 2 lit. c/.
Natomiast art. 4 ust. 4 powołanego rozporządzenia stanowi, że przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem.
Zauważyć także trzeba, że rozporządzenie nie definiuje w sposób szczegółowy zakresu obowiązków zarządzającego transportem. Z powołanych przepisów wynika, że ma on wykonywać zadania (związane z transportem, operacjami transportowymi) w sposób rzeczywisty i ciągły (art. 4 ust. 1 lit. a/ oraz art. 4 ust. 2 lit. b/) i jednocześnie w art. 4 ust. 2 lit. b/ wskazano, co w szczególności (katalog otwarty) winna precyzować umowa zawarta z osobą wyznaczoną na zarządzającego transportem (utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem).
Ponadto w rozporządzeniu nr 1071/2009 wskazano, że przedsiębiorca wyznacza "przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem" (art. 4 ust. 1), a zatem dopuszczalne jest aby takich osób było kilka (więcej niż jedna). Jednocześnie też prawodawca nałożył na przedsiębiorcę obowiązek powiadomienia właściwego organu o wyznaczeniu osoby zarządzającego transportem czy też - w przypadku więcej osób - zarządzających transportem (art. 4 ust. 4).
Wielość zarządzających transportem – co należy podkreślić - w żaden sposób nie może niweczyć celów wynikających z rozporządzenia nr 1071/2009, czy też prowadzić do jego obejścia, co każdorazowo wymaga oceny w danym stanie faktycznym. W sytuacji zatem wyznaczenia kilku zarządzających transportem niezbędne jest ustalenie zakresu ich obowiązków dla ustalenia ich odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia.
Zwrócić należy uwagę, że w rozporządzeniu obok zarządzającego transportem mowa jest również o innych "odpowiednich osobach" określonych przez dane państwo członkowskie – art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009. Pojęcie to związane jest z wymogiem dobrej reputacji, który jest jednym z warunków wykonywania zawodu przewoźnika (z art. 3).
Artykuł 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009 przewiduje m.in. (akapit drugi), że przy określaniu, czy przedsiębiorstwo spełnia wymóg dobrej reputacji, państwa członkowskie uwzględniają postępowanie przedsiębiorcy, jego zarządzających transportem oraz innych odpowiednich osób określonych przez dane państwo członkowskie. Pojęcie "odpowiedniej osoby" w rozumieniu art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1071/2009 obejmuje osoby inne niż zarządzający transportem, które ponoszą odpowiedzialność za zarządzanie obszarami działalności objętymi uregulowaniami prawa Unii wymienionymi w art. 6 ust. 1 akapit trzeci lit. b/ tego rozporządzenia i które powinny w konsekwencji zapewnić przestrzeganie tych uregulowań przy wykonywaniu tych dziedzin działalności (...) (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 maja 2023 r. w sprawie C-155/22 - pkt 65).
Dalej wskazać należy, że rozporządzenie nr 1071/2009 - motyw 21 - przewiduje, że (21) Państwa członkowskie powinny przewidzieć sankcje za naruszenia niniejszego rozporządzenia. Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Natomiast art. 22 stanowi, że: 1. Państwa członkowskie przyjmują przepisy określające sankcje mające zastosowanie w przypadkach naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia oraz podejmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia ich stosowania. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o tych przepisach w terminie do dnia 4 grudnia 2011 r. i niezwłocznie powiadamiają o wszelkich ich zmianach. Państwa członkowskie zapewniają stosowanie wszystkich takich środków bez dyskryminacji ze względu na przynależność państwową przedsiębiorcy lub jego siedzibę. 2. Sankcje, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności zawieszenie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, cofnięcie takiego zezwolenia i stwierdzenie niezdolności zarządzających transportem do kierowania operacjami transportowymi.
Sankcje mają chronić przestrzeganie przepisów rozporządzenia i służyć osiągnięciu celów realizowanych przez rozporządzenie i przepisy krajowe je realizujące. Skuteczność sankcji wyraża się poprzez zapewnienie wymierzenia kary bez utrudnień (co przyczyni się do realizacji celu, który chronią). Sankcje są odstraszające jeżeli zapewniają powstrzymanie się przed naruszeniem celów i przepisów, które chronią. Sankcje są proporcjonalne jeżeli są odpowiednie do osiągnięcia celów, które chronią i nie wykraczają poza to, co niezbędne.
W przepisach krajowych, art. 7c u.t.d. stanowi, że przedsiębiorca może, bez wyznaczania zarządzającego transportem spełniającego warunki, o których mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, w drodze umowy wyznaczyć osobę fizyczną uprawnioną do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu, jeżeli osoba ta spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009.
Z przepisów krajowych wynika też, że osoba uprawniona do zarządzania transportem w przedsiębiorstwie wpisywana jest do Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego, który został utworzony zgodnie z art. 82g i nast. u.t.d. Jak stanowi art. 82h ust. 1 pkt 17 u.t.d. w ewidencji przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, gromadzi się dane określające imię i nazwisko osoby zarządzającej transportem oraz datę i miejsce urodzenia, adres zamieszkania, rodzaj posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych, numer posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych, datę wydania certyfikatu kompetencji zawodowych, kraj wydania certyfikatu kompetencji zawodowych, datę utraty dobrej reputacji. Takie same wymogi odnośnie danych wprowadzanych do ewidencji przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, odnoszą się również do osób fizycznych, o których mowa w art. 7c u.t.d. (art. 82h ust. 1 pkt 18 u.t.d.), czyli do wyznaczonych przez przedsiębiorcę w drodze umowy osób uprawnionych do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu, jeżeli osoba ta spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009.
Z art. 92a ust. 2 u.t.d. wynika, że zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie, zaś - zgodnie z art. 92 ust. 8 u.t.d. - wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy. W konsekwencji, za naruszenia określone w załączniku nr 4 do u.t.d. można nałożyć kary na podmioty wymienione w art. 92a ust. 2 u.t.d., tj. 1) na zarządzającego transportem, 2) na osobę, o której mowa w art. 7c oraz 3) na każdą inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym.
Sąd nie neguje, że dla prawidłowego zastosowania sankcji przewidzianej w art. 92a ust. 2 u.t.d. ma znaczenie ustalenie kręgu osób, na które można nałożyć sankcje, a zatem niezbędne jest ustalenie, czy u przedsiębiorcy jest jeden, czy kilku zarządzających. Powyższe jest istotne, mając na uwadze możliwość ustanowienia zgodnie z rozporządzeniem nr 1071/2009 kilku zarządzających transportem oraz mając na uwadze cel rozporządzenia i zapisy motywu 21 oraz art. 22 dotyczące ustanowienia sankcji skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 53/23).
W ocenie Sądu, odnosząc powyższe uwagi do stanu niniejszej sprawy, przyjąć należy, że organy wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności faktyczne odnoszące się do podmiotu zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G., na który winna być nałożona kara pieniężna.
Z akt sprawy wynika, że organ zgodnie z obowiązującymi procedurami ustalił osobę zarządzającego transportem i stwierdził że u wskazanego przedsiębiorcy nie występuje kilku zarządzających transportem. Z informacji uzyskanej z Urzędu Miasta G. wynika, że osobą posiadającą Certyfikat Kompetencji Zawodowych osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G., zgłoszoną do zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy nr [...] wydanego przez Prezydenta Miasta G. (a więc tego dokumentu, na podstawie którego wykonywany był kontrolowany w niniejszej sprawie przewóz drogowy, podczas którego stwierdzono wyżej opisane naruszenia przepisów związanych z wykonywaniem transportu drogowego) był P. M. (vide: pismo Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich UM w G. z dnia 23 marca 2023 r. – k. 20 akt administracyjnych). Powoływane przez skarżącego w toku postępowania przed organami oraz w skardze twierdzenia, że u przedsiębiorcy T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. było kilku zarządzających transportem, a w szczególności, że osobą odpowiedzialną za nadzór w zakresie obowiązków związanych z planowaniem czasu pracy kierowców i przestrzegania przez nich norm czasu jazdy, przerw i odpoczynków była w tym czasie B. M., nie znajdują żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym. Skarżący w toku postępowania, poza wyłącznie własnym twierdzeniem, nie poparł go jakimkolwiek dowodem (dokumentem), który choćby uprawdopodabniałby, że istotnie wskazywana osoba (B. M.) mogłaby faktycznie być osobą wymienioną w art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa oraz realizującą obowiązki związane z funkcją zarządzającego transportem w ww. przedsiębiorstwie, i tym samym odpowiedzialną za naruszenia stwierdzone w związku z kontrolą drogową przeprowadzoną w dniu 10 lutego 2023 r. W ocenie Sądu ciężar dowodu w tym zakresie obciążał skarżącego, który będąc bezsprzecznie osobą zarządzającą we wskazanym przedsiębiorstwie chciał wykazać, że we wskazanym czasie określone obowiązki spoczywające na nim, jako zarządzającym transportem zostały oddelegowane na inną osobę.
Podzielić zatem należało stanowisko organów, że z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie wynikało, że to P. M. w dniu kontroli był zgłoszony jako osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. I nawet przekazując – być może jedynie faktycznie (żadne bowiem dokumenty na to nie wskazywały) - część swoich zadań innej osobie w przedsiębiorstwie, jako osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, to właśnie skarżący w dalszym ciągu pozostawał prawnie odpowiedzialny za kontrolę czy oddelegowane zadania są prawidłowo wykonywane i w konsekwencji to on pozostawał osobą odpowiedzialną za naruszenia wskazane w załączniku nr 4 do u.t.d. Ustanowienie osoby (czy osób) zarządzającego transportem wymaga dochowania określonych procedur i spełnienia określonych wymogów. Zarządzający transportem musi (muszą) być ustanowiony (ustanowieni) z dochowaniem wymogów wynikających z obowiązujących przepisów unijnych i krajowych. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że u przedsiębiorcy nie było innego poza skarżącym zarządzającego transportem. Od osoby zarządzającego transportem należy odróżnić inne osoby wykonujące u przewoźnika czynności związane z przewozem drogowym.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.