III SA/Gd 743/23

III SA/Gd 743/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /sprawozdawca/
Janina Guść /przewodniczący/
Jolanta Górska /Sędzia Zastępca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1784
par. 2 ust. 1, par.  9 ust. 1, ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 9 pkt 1 lit. b, pkt 2, ust. 12
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Dz.U. 2022 poz 2422
art. 27
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 64, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 19 października 2023 r., 9001-2023-002177 w przedmiocie płatności ekologicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pruszczu Gdańskim decyzją z dnia 26 maja 2023 r., nr 0205-2023-003546, wydaną na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2422 ze zm.), § 2, § 16, § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1784 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ekologicznym" oraz art. 104 i art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku A. S. o przyznanie płatności w ramach działania Rolnictwo ekologiczne PROW 2014-2020 na rok 2022,
- umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach działania Rolnictwo ekologiczne PROW 2014-2020, w części dotyczącej powierzchni wycofanej - 0,43 ha Pakiet: 6 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji,
- odmówił przyznania płatności ekologicznej na rok 2022 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach: 1. Pakiet: 6 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji,
- odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych na rok 2022,
- ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym stanowiący powierzchnię: 1. Zobowiązanie do trwałych użytków zielonych podjęte w dniu 15-03-2022 na powierzchnię równą 9,79 ha.
Organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 17 maja 2022 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2022, w którym zadeklarowała do płatności działki rolne o łącznej powierzchni 11,23 ha - Pakiet 6 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji. W dniu 2 czerwca 2022 r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności ekologicznej, w którym zadeklarowała do płatności działki rolne o łącznej powierzchni 10,80 ha - Pakiet 6 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji. Dnia 27 czerwca 2022 r. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, wnioskodawczyni złożyła kopie stron planu dotyczące działalności ekologicznej, zaś dnia 28 października 2022 r. kopię zaświadczenia o liczbie posiadanych koni, wydane przez [...] Związek Hodowców Koni w B.
W zaświadczeniu o liczbie zwierząt dostarczonych dnia 28 października 2022 r. wskazano, że podmiot Gospodarstwo Rolne A., nr REGON [...] jest posiadaczem 18 koni.
Organ wyjaśnił, że w danych CEIDG istnieje rozbieżność pomiędzy nazwą podmiotu z zaświadczenia a nazwą istniejącą pod wskazanym numerem REGON (w CEIDG – D. M. Ł. W.). Ponadto pod numerem REGON wskazanym w zaświadczeniu w danych ARiMR zarejestrowany jest Ł. W. prowadzący działalność W. Ł. W., który oświadczył, że jest producentem rolnym, posiadaczem zwierząt, nie jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego oraz nie współposiada gospodarstwo rolne wraz z małżonkiem A. S.
W związku z zaistniałymi w sprawie wątpliwościami, organ pierwszej instancji w dniu 27 kwietnia 2023 r. wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień lub dokumentów w zakresie rozbieżności wynikających z zaświadczenia dotyczących podanego w nim posiadacza koni tj. Gospodarstwo Rolne A. , nr REGON [...], który posiada wyłącznie Ł. W. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą W. I. Ł. W. Organ pouczył wnioskodawczynię, że niezłożenie wyjaśnień lub dokumentów będzie miało wpływ na ustalenia wysokości należnej płatności.
Wezwanie zostało doręczone w dniu 9 maja 2023 r. Do dnia wydania niniejszej decyzji organu pierwszej instancji strona nie złożyła stosownych wyjaśnień. W toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że posiadaczem 18 koni wskazanych w zaświadczeniu z dnia 28 października 2022 r. jest wyłącznie Ł. W. (prowadzący działalność W. I. Ł. W.). W związku z powyższym zaświadczenie o liczbie posiadanych zwierząt złożone dnia 28 października 2022 r. nie zostało uwzględnione, a tym samym wymienione w zaświadczeniu zwierzęta nie zostały uwzględnione w wyliczeniu dużych jednostek przeliczeniowych (DJP).
W wyliczeniu dużych jednostek przeliczeniowych uwzględniono posiadane przez A. S. zwierzęta: [...] XY owce, [...] XX kozy, [...] XX kozy, [...] XX kozy, [...] XX kozy, [...] XX kozy, [...] XX kozy, [...] XX kozy, [...] XX kozy, [...] XY kozy.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że wskaźnik DJP rolnika wynosi 0,61885, co odpowiada 1,24 ha powierzchni trwałych użytków zielonych kwalifikujących się do przyznania płatności w ramach Pakiet: 6 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji.
Organ wskazując na przepisy rozporządzenia ekologicznego znajdujące zastosowanie w sprawie, w szczególności podał, że jak wynika z § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 834/2007", oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia.
Natomiast zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego w przypadku pakietu 6 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), wynosi co najmniej 0,5 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie rolnym.
Powyższe warunki, zgodnie z § 9 ust. 5 rozporządzenia ekologicznego, uznaje się za spełnione, jeżeli:
1) warunki te spełnia małżonek rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietu 6 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji;
2) małżonek rolnika, o którym mowa w pkt 1, wyraził pisemną zgodę na przyznanie płatności ekologicznej temu rolnikowi z uwzględnieniem określonych zwierząt, których małżonek tego rolnika jest posiadaczem.
Zgodnie z § 9 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego wyrażając zgodę, o której mowa w ust. 5 pkt 2, małżonek rolnika, o którym mowa w ust. 5 pkt 1, podaje numery identyfikacyjne zwierząt objętych tą zgodą.
Natomiast zgodnie z § 9 ust. 9 rozporządzenia ekologicznego przy ustalaniu spełniania warunków określonych w ust. 4 bierze się pod uwagę zwierzęta:
1) wymienione w wykazie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym;
2) w odniesieniu do których rolnik ubiegający się o przyznanie tych płatności dokonał wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłoszeń do rejestru:
a) zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - w przypadku bydła, kóz i owiec,
b) koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wskazane w zaświadczeniu wydanym przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję – w przypadku koni;
3) posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia:
a) przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 65 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz. Urz. UE L 250 z 18.09.2008, str. 1, z późn. zm.), w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej, do dnia przeprowadzenia kontroli w roku złożenia wniosku o przyznanie tej płatności – w przypadku rolnika lub jego małżonka, którzy zostali objęci systemem kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, nie później niż w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej,
b) objęcia systemem kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, w roku złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej do dnia przeprowadzenia kontroli w roku złożenia wniosku o przyznanie tej płatności – w przypadku rolnika lub jego małżonka, którzy zostali objęci systemem kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, w roku złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej.
Stosownie do § 9 ust. 10 rozporządzenia ekologicznego liczbę DJP oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt i współczynnika przeliczenia zwierząt na DJP, który jest określony w załączniku nr 6 do rozporządzenia.
Z kolei § 9 ust. 11 rozporządzenia ekologicznego stanowi, że zaświadczenie, o którym mowa w ust. 8 pkt 2 lit. b, zawiera: 1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres rolnika; 2) w przypadku rolnika: a) będącego osobą fizyczną - numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), a jeżeli rolnik ten nie posiada obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości, b) niebędącego osobą fizyczną - numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON); 3) wykaz koni, które były wpisane lub zgłoszone do rejestru koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez rolnika w okresie, o którym mowa w ust. 9 pkt 1, ze wskazaniem daty urodzenia tych koni.
Jednocześnie w myśl § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego zaświadczenie, o którym mowa w ust. 8 pkt 2 lit. b, rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej.
Mając zatem na uwadze przywołane powyżej przepisy organ odmówił przyznania płatności ekologicznej w ramach pakietu 6 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji.
Organ pierwszej instancji wskazał nadto, że w dniu 2 czerwca 2022 r. został złożony wniosek, w którym wycofano powierzchnię zadeklarowaną do płatności w ramach działania Rolnictwo ekologiczne PROW 2014-2020. Zgodnie z art. 105 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania płatności do wycofanej powierzchni zostało umorzone.
Z kolei w związku z § 16 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, rolnikowi, który spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej, może corocznie zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego. Z uwagi na niespełnienie warunku przyznania płatności ekologicznej odmówiono przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego.
Zgodnie zaś z § 6 rozporządzenia ekologicznego oraz w związku z art. 29 ust. 2 pkt. 2 ustawy o PROW 2014-2020, zobowiązanie ekologiczne wnioskodawczyni jest realizowane od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej w ramach danego zobowiązania i obejmuje: 1. Zobowiązanie do trwałych użytków zielonych podjęte w dniu 15 marca 2022 r. na powierzchnię równą 9,79 ha, które zostanie zakończone z dniem 14 marca 2025 r.
Odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności ekologicznej wniosła A. S. żądając uchylenia decyzji w tej części. Skarżąca wskazała, że organ błędnie uznał, iż dostarczone zaświadczenie o liczbie posiadanych koni nie dotyczy Gospodarstwa Rolnego A. Dokument ten dotyczy bowiem koni, wypasających się na łąkach należących do gospodarstwa, które to zostały zgłoszone we wniosku o dopłaty. Skarżąca wskazała, że ona jak i jej małżonek Ł. W. prowadzą kilka niezależnych działalności oraz wspólne gospodarstwo rolne, w którym utrzymywane są konie. Do wniosku uwzględniono więc jedynie te wypasane na nieruchomościach rolnych objętych złożonym wnioskiem. Ł. W. z kolei nigdy nie oświadczył, że nie współposiada gospodarstwa wraz z małżonką, a wręcz przeciwnie oświadczył, że wspólnie prowadzi gospodarstwo. Nadto wskazano na fakt, że obecnie rejestry w zakresie posiadanych koniowatych są dostępne organowi z urzędu, dziwi więc fakt nieustalenia powyższych informacji przez organ we własnym zakresie.
Odnośnie numeru REGON, skarżąca oświadczyła, że pod jednym numerem może działać kilka podmiotów, a ewentualny błąd dotyczący tego numeru nie ma wpływu na liczbę posiadanych koni wypasanych na działkach, które zostały wskazane jako niekoszone pastwiska, a więc istotne dla rozstrzygnięcia jest ustalenie faktycznej liczby wypasanych koni.
Decyzją z dnia 19 października 2023 r. nr 9011-2023-002177, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1199), Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w Gdyni utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie. Wyjaśnił, że wniosek danego producenta jest ważnym środkiem dowodowym w sprawie, ale nie ma decydującego znaczenia, bowiem podane w nim dane mogą, a czasami muszą, być weryfikowane w toku postępowania administracyjnego. Wniosek podlega kontroli i merytorycznej ocenie organu. Jeżeli dane podane we wniosku wydają się prawidłowe, a w wyniku kontroli administracyjnej czy kontroli na miejscu okaże się inaczej to organ nie przyjmuje jako podstawy rozstrzygnięcia wyłącznie danych we wniosku. Uwzględnia zaś okoliczności, które ustali w trakcie postępowania dowodowego.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym odmówiono przyznania skarżącej płatności ekologicznej w ramach pakietu 6, ponieważ nie posiadała ona zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), wynosiłaby co najmniej 0,5 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie rolnym.
Przy wyliczeniu DJP organ pierwszej instancji uwzględnił tylko zwierzęta posiadane przez skarżącą zgodnie z danymi zawartymi w systemie IRZ (system identyfikacji i rejestracji zwierząt), w postaci jednej owcy oraz 8 kóz, które wraz z numerami identyfikacyjnymi zostały wymienione w uzasadnieniu decyzji. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił zgłoszonych koni w liczbie 18 sztuk, wykazanych na zaświadczeniu z dnia 27 października 2022 r. wystawionym przez [...] Związek Hodowców Koni w B.
Powodem nie uwzględnienia w rozpatrywanej sprawie przez organ pierwszej instancji koniowatych przy wyliczaniu DJP, były rozbieżności pomiędzy nazwą podmiotu widniejącą na przedłożonym zaświadczeniu, a nazwą znajdującą się pod numerem REGON. Zaświadczenie dotyczyło koni posiadanych przez podmiot Gospodarstwo Rolne A. Natomiast pod numerem REGON wskazanym w zaświadczeniu o liczbie koni widnieje działalność gospodarcza prowadzona tylko przez Ł. W. (małżonka skarżącej A. S.).
W celu wyjaśnienia tych nieścisłości Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim pismem z dnia 27 kwietnia 2023 r. wezwał rolnika do złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni, informując jednocześnie, że niezłożenie wyjaśnień lub dokumentów będzie miało wpływ na wysokość należnej płatności. Do dnia wydania skarżonej decyzji strona nie złożyła stosownych wyjaśnień.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że płatności ekologiczne wypłacane są w ramach wspólnotowego jednolitego systemu wsparcia dla rolników, wobec czego określane w aktach poszczególnych państw członkowskich warunki materialnoprawne przyznania płatności (i odmowy jej przyznania) nie mogą naruszać zasad i celów wsparcia określanych na poziomie wspólnotowym. Przy czym uszczegółowienie warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "rolnictwo ekologiczne" zostało oddane do kompetencji ustawodawcy krajowego, jednak w ramach tej swobody nie może on, bez wyraźnego upoważnienia, zmieniać zasad i warunków systemu wsparcia uregulowanych w aktach wspólnotowych. Regulacja krajowa winna uwzględniać ograniczenia wynikające z wymogu proporcjonalności, niezbędności i efektywności przewidzianych środków. Wskazać należy, że w świetle regulacji unijnej (art. 63 rozporządzenia 1306/2013) nie budzi wątpliwości, że niespełnienie kryteriów kwalifikowalności skutkuje odmową przyznania wsparcia lub żądania zwrotu płatności nienależnie przyznanej.
Płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia (§ 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego). Natomiast na podstawie § 9 ust. 4 rozporządzenia, ustawodawca postanowił, że w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 6 i 12, płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na DJP, wynosi co najmniej 0,5 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie rolnym.
Natomiast zgodnie z § 9 ust. 5 rozporządzenia ekologicznego, warunki, o których mowa w ust. 3 i 4, uznaje się za spełnione, jeżeli:
1) warunki te spełnia małżonek rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5 lub 6 lub 11, lub 12:
2) małżonek rolnika, o którym mowa w pkt 1. wyraził pisemna zgodę na przyznanie płatności ekologicznej temu rolnikowi z uwzględnieniem określonych zwierząt, których małżonek tego rolnika jest posiadaczem.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się między innymi do faktu, czy zwierzęta koniowate w liczbie 18 sztuk wymienione w przedłożonym zaświadczeniu należały i były w posiadaniu skarżącej, czy były one w posiadaniu współmałżonka – Ł. W. Na etapie rozpatrywania sprawy przez organ pierwszej instancji wystąpiły nieścisłości co do faktycznego posiadacza zgłoszonych koni na podstawie przedstawionego zaświadczenia.
Zakres informacji, jakie powinno zawierać wymagane zaświadczenie reguluje § 9 ust. 11 rozporządzenia ekologicznego. I tak, zaświadczenie, o którym mowa w ust. 9 pkt 1 lit. b, zawiera: 1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres rolnika lub jego małżonka; 2) w przypadku: a) rolnika będącego osobą fizyczną lub jego małżonka - numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), a jeżeli rolnik lub jego małżonek nie posiadają obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości, b) rolnika niebędącego osobą fizyczną - numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON); 3) wykaz koni, które były wpisane lub zgłoszone do rejestru koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez rolnika lub jego małżonka w okresie, o którym mowa w ust. 9 pkt 1, ze wskazaniem daty urodzenia tych koni.
W rozpatrywanej sprawie zgodnie z zaświadczeniem wystawionym przez [...] Związek Hodowców Koni w B., wskazano dwie nazwy podmiotów: Gospodarstwo Rolne A. oraz osobę Ł. W. Natomiast wskazany na zaświadczeniu REGON podmiotu posiadającego konie, zgodnie z danymi zawartymi w bazie Ceidg.gov.pl dotyczył tylko działalności gospodarczej prowadzonej przez Ł. W. pod nazwą W. I. Ł. W. Tym samym na podstawie wydanego zaświadczenia przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, organy ARiMR rozpatrujące sprawę nie mogą mieć wątpliwości stwierdzając, że jedynym posiadaczem koni w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września, do których to dokonano wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłoszeń do rejestru, był współmałżonek skarżącej, Ł. W.
Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że dla działalności prowadzonej przez skarżącą pod nazwą A. widnieje nadany osobny, indywidualny nr REGON, inny od tego wymienionego w wystawionym zaświadczeniu. Biorąc pod uwagę istniejący stan faktyczny, w § 9 ust. 5 rozporządzenia ekologicznego ustawodawca wskazał, że w takiej sytuacji warunki, o których mowa w ust. 3 i 4, uznaje się za spełnione, jeżeli:
1. warunki te spełnia małżonek rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5 lub 6, lub 11, lub 12;
2. małżonek rolnika, o którym mowa w pkt 1. wyraził pisemną zgodę na przyznanie płatności ekologicznej temu rolnikowi z uwzględnieniem określonych zwierząt, których małżonek tego rolnika jest posiadaczem.
Dlatego też w rozpatrywanej sprawie, przy tak udokumentowanym istniejącym stanie faktycznym, na wnioskodawcy ciążył obowiązek przedłożenia wyrażonej pisemnie zgody o uwzględnienie posiadanych przez małżonka koni, które mogłyby być zatwierdzone przez organ w sprawie A. S. o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2022. Natomiast zgodnie z § 9 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego, małżonek wyrażając taką zgodę, był zobowiązany również do podania numerów identyfikacyjnych zwierząt objętych tą zgodą.
W przedmiotowej sprawie skarżąca do czasu wydania skarżonej decyzji nie złożyła oświadczenia, w którym małżonek wyraziłby zgodę na uwzględnienie jego zwierząt. W związku z powyższym zaświadczenie o liczbie posiadanych zwierząt złożone w dniu 28 października 2022 r. nie mogło zostać uwzględnione przez organ do wyliczenia dużych jednostek przeliczeniowych (DJP), a tym samym koniowate w liczbie 18 sztuk nie zostały uwzględnione i przy wyliczaniu dużych jednostek przeliczeniowych uwzględniono tylko zwierzęta posiadane przez skarżącą.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z danymi zawartymi w systemie ewidencji producentów rolnych widnieje zapis o tym, że Ł. W. nie jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego wraz z małżonkiem. Zmiany danych w tym zakresie skarżący dokonał wnioskiem o wpis do ewidencji producentów złożonym dnia 24 marca 2023 r. W nawiązaniu natomiast do stwierdzenia skarżącej, że dane o posiadanych i zarejestrowanych koniowatych są dostępne i znane organowi z urzędu oraz, że organ mógł samodzielnie ustalić powyższe fakty, należy wskazać, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Powyższe nie oznacza - wbrew twierdzeniom skarżącego - że organ miał obowiązek poszukiwania dowodów potwierdzających posiadanie przez rolnika koni. W odróżnieniu bowiem od postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego, w przypadku postępowań uregulowanych w cytowanej na wstępie ustawie, ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 27 ust. 1 ustawy). Konsekwencją art. 27 ust. 2 ustawy jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2180/18). Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyroku uznał, że rolnik co roku musi składać aktualne zaświadczenie o posiadaniu zwierząt. Ponadto, stosownie do art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy, organ wyłącznie na żądanie strony udziela niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zasadę taką wprowadzono, ponieważ nadrzędnym celem prowadzonych przez organ postępowań jest sprawna i szybka dystrybucja środków na rzecz beneficjentów. W tym celu we wniosku składają oni szereg oświadczeń w tym też i o tym, że znane są mu zasady przyznawania płatności (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 maja 2023 r., sygn. III SA/Wr 1081/21). Z powołanego wyżej przepisu wynika, że aktywność organów ARiMR uzależniona jest zawsze od aktywności wnioskującego o płatności producenta rolnego i złożenia przez niego stosownych żądań i należytego ich udokumentowania. W konsekwencji powyższych rozważań organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji należycie rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Przyznanie przez organ administracyjny płatności osobie, która nie spełniła przesłanek niezbędnych dla jej przyznania, wskazanych w aktach prawnych, byłoby bezwzględnie sprzeczne z zasadą praworządności.
W skardze na powyższą decyzję A. S. zarzuciła zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie następujących przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy:
a) art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i uznanie, że skarżąca nie złożyła właściwego zaświadczenia o liczbie koni, mimo iż złożone zaświadczenie jest prawidłowe,
b) § 2 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia ekologicznego, poprzez uznanie że skarżąca nie spełniła warunków przyznania płatności ekologicznej, z uwagi na brak wykazania prawidłowej obsady zwierząt, mimo że skarżąca przedłożyła stosowne oświadczenie, wskazujące na spełnienie warunków,
c) § 9 ust. 4 pkt. 1 rozporządzenia ekologicznego, poprzez uznanie, że skarżąca nie jest posiadaczem zwierząt w wymaganej obsadzie, mimo że załączone zaświadczenie wskazuje, iż skarżąca posiada wymaganą liczbę zwierząt,
d) § 9 ust. 5 i 6 rozporządzenia ekologicznego, poprzez uznanie, że małżonek skarżącej nie złożył oświadczenia o wyrażeniu zgody na przyznanie płatności ekologicznej, mimo że takie oświadczenie składa się każdorazowo przy składaniu wniosku o płatność i taka zgoda została złożona, a numery identyfikacyjne zwierząt wynikają z przedłożonego zaświadczenia,
2) naruszenie następujących przepisów postępowania:
a) art. 8 k.p.a. poprzez zignorowanie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organu poprzez brak uwzględnienia faktów znanych organowi z urzędu - bazy koniowatych w systemie ARiMR, jakimi organ dysponował na etapie wydawania decyzji zarówno w I i II instancji, mimo iż od 15 marca 2023 r. rozporządzenie uległo zmianie i wydawanie zaświadczeń nie jest możliwe, z uwagi na prowadzenie bazy przez sam organ, co było organowi wiadome,
b) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez błędną ocenę dowodów i błędne uznanie, że załączone do akt sprawy zaświadczenie z dnia 28 października 2022 r. nie dotyczy skarżącej prowadzącej Gospodarstwo Rolne A., mimo że złożone zaświadczenie dotyczy tego właśnie gospodarstwa i zwierząt posiadanych przez skarżącą,
c) art. 64 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez załączenie stosownego zaświadczenia, mimo iż z treści odwołania wynika, że powinien być załączony do niego załącznik w postaci zaświadczenia, co umożliwiłoby przedstawienie stanowiska organu wydającego zaświadczenie, iż na moment rozpoznania sprawy zaświadczenia nie były już wydawane, z uwagi na to, że fakty objęte zaświadczeniem na moment orzekania były znane organom z urzędu,
d) art. 77 § 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieustalenie liczby posiadanych przez skarżącą koni, mimo że w chwili wydawania decyzji przez organ I i II instancji okoliczności te były znane organowi z urzędu i nie wymagały dowodzenia.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Ponadto skarżąca wniosła o:
1) zobowiązanie w określonym terminie organu do wydania decyzji o przyznaniu skarżącej płatności ekologicznej zgodnie ze złożonym wnioskiem,
2) zobowiązanie organu do przedłożenia wniosku obszarowego złożonego przez skarżącą za 2022 rok, a następnie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z jego treści, na okoliczność ustalenia, że skarżąca złożyła oświadczenie o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego z mężem Ł. W.,
3) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:
a) wiadomości e-mail - korespondencji prowadzonej między skarżącą a [...] Związkiem Hodowców Konia, na okoliczność ustalenia, że na chwilę wydawania decyzji nie było możliwości uzyskania kolejnego zaświadczenia,
b) wyciągu z bazy ARiMR, na okoliczność ustalenia, że na chwilę wydania decyzji organ dysponował wiedzą o liczbie posiadanych przez skarżącą koni,
c) wyciągu z bazy REGON oraz zaświadczenia z bazy REGON na okoliczność ustalenia, że numer regon widniejący na zaświadczeniu z dnia 28 października 2023 r. jest prawidłowy i dotyczy gospodarstwa rolnego prowadzonego przez skarżącą,
4) zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że skarżąca jest producentem rolnym. W ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego w dniu 15 marca 2022 r. podjęła zobowiązanie ekologiczne, realizowane według ustaleń organu na trwałych użytkach zielonych o powierzchni 9,79 hektara. Okoliczność ta pozostaje bezsporna.
W ocenie skarżącej organy obu instancji błędnie ustaliły, że posiadaczem 18 koni wskazanych w zaświadczeniu z dnia 28 października 2022 r. był wyłącznie Ł. W., prowadzący działalność W. I., nie zaś A. S. w ramach prowadzonego Gospodarstwa Rolnego A. Ustalenie to jest błędne i nie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie skarżącej organ ustalenie takie poczynił w sposób całkowicie arbitralny. Co za tym idzie organ poczynił błędne ustalenia, iż skarżąca nie posiadała zwierząt wymaganych gatunków w wymaganej ilości. Jak wskazał organ powodem nie uwzględnienia w rozpatrywanej sprawie koniowatych przy wyliczeniu DJP, były rozbieżności pomiędzy nazwą podmiotu widniejącym na przedłożonym zaświadczeniu, a nazwą znajdującą się pod numerem REGON. Ustalenie to jest błędne i wynika z niewłaściwej oceny materiału dowodowego w postaci dokumentu - zaświadczenia [...] Związku Hodowców Koni z dnia 28 października 2023 r.
Z treści tego zaświadczenia wynika, że Gospodarstwo Rolne A. o numerze REGON [...] w dniach 15 marca - 30 września 2022 r. posiadało 18 koniowatych. Organ kwestionuje przedłożone oświadczenie, wskazując że nie wskazuje ono, aby skarżąca posiadała 18 koni. To organ z faktu tego wywodzi skutki prawne, tym samym organ kwestionując to zaświadczenie, powinien wykazać te okoliczności. Zarzutem organu jest rzekoma rozbieżność między nazwą podmiotu - Gospodarstwem Rolnym A., a wskazanym numerem REGON, który jak organ wskazuje jest przypisany do działalności gospodarczej W. I. Ł. W. Skarżąca wskazała, że numer REGON wskazany na oświadczeniu jest numerem REGON, przypisanym do Gospodarstwa Rolnego A., prowadzonego przez skarżącą. Taki numer został bowiem nadany temu podmiotowi przez Główny Urząd Statystyczny.
Skarżąca wskazała, że istotnie wskazany numer REGON jest również przypisany do działalności jej męża Ł. W., co wynika z tego że jeden podmiot zgłaszający może mieć tylko jeden numer REGON. Podobne zasady panują przy rejestracji jako czynny podatnik VAT. Małżonkowie A. S. i Ł. W. wspólnie prowadzą Gospodarstwo Rolne A., ale tylko jeden z nich może być wnioskodawcą w Urzędzie Skarbowym i Głównym Urzędzie Statystycznym. Jako że o numer REGON wnioskował małżonek skarżącej, to dla gospodarstwa został przeznaczony numer REGON wcześniej przez niego posiadany. Organowi ta okoliczność jest powszechnie znana, a co więcej na chwilę wydawania decyzji organ miał informację o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa. Gospodarstwo Rolne A. prowadzone przez skarżącą nie posiada zatem innego REGONU niż wskazany w zaświadczeniu, które jest sporządzone w sposób prawidłowy.
Mając to względzie, zdaniem skarżącej, zasadne jest uznanie, że organ naruszył art. 8 oraz art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. Nadto z uwagi na powyższe należy uznać, że organ naruszył art. art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. W przedmiotowej sprawie doszło również do naruszenia art. 77 ust. 4 k.p.a. z uwagi na nieuwzględnienie faktów znanych organowi z urzędu. Przytoczone w treści decyzji § 9 ust. 10, 11 i 12 rozporządzenia zostały zmienione lub uchylone. Od dnia 15 marca 2023 r. weryfikacja liczby zwierząt nie jest dokonywana na podstawie zaświadczeń, a poprzez systemy teleinformatyczne organu. Organ z urzędu posiadał więc informację o posiadanej liczbie koni przez skarżącą zarówno na etapie wydawania decyzji w I, jak i II instancji. Wynika to również z treści korespondencji skierowanej do skarżącej przez [...] Związek Hodowców Koni. Mimo tej wiedzy organ nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie. Ponadto należy wskazać, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżącą wskazała na załączenie kolejnego zaświadczenia, którego jednak nie załączyła. Organ przy rozpoznaniu sprawy nie dokonał wezwania do uzupełnienia braków formalnych tego odwołania poprzez jego uzupełnienie w tym zakresie, czym naruszył art. 64 § 2 k.p.a. i rozpoznał sprawę, mimo oczywistych braków formalnych.
W piśmie z dnia 9 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącej złożył korespondencję mailową z KPZHK, wyciąg z bazy ARiMR (lista koniowatych) i wyciąg z bazy GUS.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w Gdyni wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie organu za chybione należy uznać zarzuty skargi tak w zakresie naruszeń prawa materialnego, jak i proceduralnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Istota sporu w badanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie organ odmówił skarżącej przyznania na rok 2022 płatności ekologicznej. Zdaniem skarżącej, spełniła ona warunki do uzyskania płatności, ponieważ dostarczyła ona organowi wymagane zaświadczenie podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych, o którym mowa w § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b rozporządzenia ekologicznego, z kolei w ocenie organu zwierzęta koniowate w liczbie 18 sztuk wymienione w zaświadczeniu złożonym przez skarżącą nie były w jej posiadaniu, lecz były one w posiadaniu jej małżonka – Ł. W.
W tak zakreślonym sporze Sąd uznał, że nie było podstaw do przyjęcia skargi jako uzasadnionej, przy czym za podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez organ.
Podstawą prawną ubiegania się przez skarżącą o płatność ekologiczną były przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1784 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ekologicznym", w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku przez skarżącą, którym to wniosek dotyczył przyznania płatności ekologicznej na 2022 rok. Jak wynika z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r., poz. 481), które weszło w życie w dniu 15 marca 2023 r., do przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu dotychczasowym. Przedmiotowe postępowanie zostało bowiem wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia 17 maja 2022 r. i nie zostało zakończone do dnia 15 marca 2023 r.
Należało zatem uznać, że zmiany rozporządzenia ekologicznego dokonane ww. rozporządzeniem zmieniającym z dnia 10 marca 2023 r., nie mogły mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji. Przepisy rozporządzenia ekologicznego w przywołanym wyżej brzmieniu wyznaczały zatem zakres materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia stanu faktycznego sprawy i w zakresie niezbędnym do wydania rozstrzygnięcia.
W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2422 ze zm.) – dalej jako ustawa PROW, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy PROW strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu o przyznanie pomocy, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W odróżnieniu zatem od zasad ogólnego postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego, w przypadku postępowań uregulowanych w ustawie PROW, ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nadto, nie nałożył na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i udzielania informacji przez ustalenie, że organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony. Takie ograniczenia wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Zasady te wykluczają także możliwość stosowania przez ARiMR, w tego rodzaju uchybieniu stosowania przepisu art. 64 § 2 k.p.a., a więc wzywania przez organ stronę do usunięcia braków złożonego wniosku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2180/18). Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Obarcza on także stronę, która zresztą z reguły, w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Strona jest bowiem równorzędnym partnerem organu w zakresie prawa do inicjowania dowodów, nie jest więc zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 113/15).
Wniosek skarżącej o przyznanie płatności został złożony w ramach działania "rolnictwo ekologiczne", wymienionego w art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy PROW. W związku z powyższym, znajdują do niego zastosowanie regulacje, o których mowa w ww. art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy PROW.
Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, (...), jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny, 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych wynosi co najmniej 1 ha, 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne oraz 4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Skarżąca w dniu 17 maja 2022 r. złożyła wniosek o przyznanie - w ramach działania Rolnictwo ekologiczne PROW 2014-2012 w wariancie 6.1 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji - płatności ekologicznej na 2022 rok, modyfikując wniosek co do powierzchni zgłoszonych działek w dniu 2 czerwca 2022 r.
Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia.
W przypadku pakietu 6., płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), wynosi co najmniej 0,5 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie rolnym (§ 9 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego).
Zgodnie zaś z § 9 ust. 5 rozporządzenia ekologicznego warunki, o których mowa w ust. 3 i 4, uznaje się za spełnione, jeżeli: 1) warunki te spełnia małżonek rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5 lub 6, lub 11, lub 12; 2) małżonek rolnika, o którym mowa w pkt 1, wyraził pisemną zgodę na przyznanie płatności ekologicznej temu rolnikowi z uwzględnieniem określonych zwierząt, których małżonek tego rolnika jest posiadaczem.
Wyrażając zgodę, o której mowa w ust. 5 pkt 2, małżonek rolnika, o którym mowa w ust. 5 pkt 1, podaje numery identyfikacyjne zwierząt objętych tą zgodą (§ 9 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego).
W przypadku koni, stosownie do treści § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b) rozporządzenia ekologicznego, przy ustalaniu spełniania warunków określonych w ust. 3 i 4 bierze się pod uwagę zwierzęta posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września danego roku, w odniesieniu do których rolnik lub jego małżonek dokonali wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłoszeń do rejestru koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wskazane w zaświadczeniu wydanym przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję.
Zaświadczenie to, zgodnie z § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego, rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej, zgodnie zaś z § 9 ust. 11 pkt 1-3 rozporządzenia zaświadczenie to zawiera: 1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres rolnika lub jego małżonka; 2) w przypadku: a) rolnika będącego osobą fizyczną lub jego małżonka - numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), a jeżeli rolnik lub jego małżonek nie posiadają obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości, b) rolnika niebędącego osobą fizyczną - numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON); 3) wykaz koni, które były wpisane lub zgłoszone do rejestru koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez rolnika lub jego małżonka w okresie, o którym mowa w ust. 9 pkt 1, ze wskazaniem daty urodzenia tych koni.
Stosownie zaś do § 9 ust. 9 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., zwierzęta - w badanej sprawie konie - powinny zostać wymienione w wykazie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (wykaz producentów, którzy spełnili wymagania w rolnictwie ekologicznym sporządzony przez jednostkę certyfikującą) posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresach wskazanych w tym przepisie.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynikają zatem dwa warunki, które muszą być spełnione łącznie, jako niezbędne do uzyskania przez rolnika płatności ekologicznej w pakiecie 6 w związku z prowadzoną hodowlą koni.
Po pierwsze - rolnik jest obowiązany w terminie do 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej, złożyć zaświadczenie wydane przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych. Po drugie - wskazane zwierzęta powinny zostać ujęte w sporządzonym przez jednostkę certyfikującą wykazie producentów, którzy spełnili wymagania w rolnictwie ekologicznym.
Sposób sformułowania obowiązku rolnika (strony postępowania) określonego w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego, tj. "rolnik składa" przesądza jednoznacznie, że norma ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący jej adresatów, co świadczy, że rolnik zobowiązany jest z mocy tego przepisu dostarczyć wskazane zaświadczenie w zakreślonym przez prawodawcę terminie i o określonej formie i treści.
Wobec treści § 9 ust. 9 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego należy przyjąć, że warunkiem przyznania płatności jest m.in. posiadanie wskazanych zwierząt przez rolnika lub jego małżonka. Przy ustaleniu spełnienia warunku posiadania zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, bierze się pod uwagę zwierzęta posiadane w odpowiednim okresie i zgłoszone do odpowiedniego rejestru (zarejestrowane). Jednocześnie należy wskazać, że tak ustalone zwierzęta powinny zostać objęte wyrażoną na piśmie zgodą małżonka rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności ekologicznej (jeżeli warunku posiadania zwierząt nie spełnia rolnik) na przyznanie płatności ekologicznej temu rolnikowi z uwzględnieniem określonych zwierząt, których małżonek tego rolnika jest posiadaczem. Zgoda powyższa powinna bowiem obejmować numery identyfikacyjne zwierząt objętych tą zgodą.
Wskazać należy, że odnośnie płatności za rok 2022 skarżąca zaświadczenie o posiadaniu koni wystawione przez uprawniony organ w dniu 27 października 2022 r. przedłożyła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim w dniu 28 października 2022 r., czyli w terminie wskazanym § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego. Jednakże w treści zaświadczenia podane zostały dwa podmioty, jako posiadające wymienione w zaświadczeniu konie, a mianowicie Gospodarstwo Rolne A. oraz Ł. W. z jednoczesnym wskazaniem numeru REGON podmiotu posiadającego konie, który został nadany jedynie działalności gospodarczej prowadzonej przez Ł. W. pod nazwą W. I. Ł. W. Co istotne skarżąca A. S. prowadzi działalność gospodarczą pod innym numerem REGON niż widniejący w przedłożonym zaświadczeniu. Stąd też należało uznać, że skarżąca, jako posiadacza koni wymienionych w zaświadczeniu, wykazała skutecznie jedynie swego małżonka Ł. W. W takim wypadku, obowiązkiem skarżącej jako wnioskodawczyni, było przedłożenie wyrażonej na piśmie zgody swego małżonka na przyznanie skarżącej płatności ekologicznej skarżącej, z uwzględnieniem zwierząt (tutaj: koni), których posiadaczem jest małżonek skarżącej, czego skarżąca nie uczyniła. Podkreślenia wymaga w tym miejscu również okoliczność, że także w sytuacji opisanej w skardze, w której numer REGON [...] wykazany w zaświadczeniu przedłożonym przez skarżącą w toku postępowania, jest numerem przypisanym także do działalności jej małżonka Ł. W., wyrażenie pisemnej zgody przez małżonka skarżącej było niezbędne do uwzględnienia zwierząt ujętych w zaświadczeniu przy przyznawaniu płatności ekologicznej. W świetle przedłożonych przez skarżącą wraz z pismem z dnia 9 stycznia 2024 r. dokumentów, w tym danych z wpisu w rejestrze REGON, brak jest podstaw do stwierdzenia, aby działalność pod nazwą Gospodarstwo Rolne A. było gospodarstwem rolnym współposiadanym przez skarżącą i jej małżonka.
Brak było zatem podstaw do uwzględnienia zwierząt objętych przedłożonym przez skarżącą zaświadczeniem przy obliczeniu dużych jednostek przeliczeniowych (DJP). W świetle zaś materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jak prawidłowo wykazały organy Agencji, małżonek skarżącej w systemie ewidencji producentów rolnych widnieje jako osoba fizyczna, która nie jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego wraz z małżonkiem.
Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w skardze z przedłożonego zaświadczenia nie wynikało, że skarżąca posiada zwierzęta wymienione w zaświadczeniu, a małżonek skarżącej nie złożył pisemnej zgody, o której mowa w § 9 ust. 5 i 6 rozporządzenia ekologicznego. Wymóg przedłożenia zaświadczenia określonej treści, o którym mowa, stanowi wypełnienie materialnoprawnych przesłanek przyznania płatności ekologicznej w pakiecie 6., nie zaś brak formalny wniosku. Brak było zatem podstaw, tak jak wywodziła to skarżąca, aby organ wzywał skarżącą do usunięcia braku formalnego wniosku w tym zakresie w trybie art. 64 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Biorąc natomiast pod uwagę wymóg stosowania w przedmiotowej sprawie przez organy ARiMR przepisów rozporządzenia ekologicznego w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku przez skarżącą, a zatem przed dokonaniem zmiany tegoż rozporządzenia z dniem 15 marca 2023 r. Nie może zatem prowadzić do uwzględnienia skargi okoliczność, ujęta jako podstawa zarzutu naruszenia art. 77 § 4 k.p.a., że od dnia zmiany rozporządzenia ekologicznego, która obowiązuje od ww. daty, weryfikacja liczby zwierząt nie jest dokonywana na podstawie zaświadczeń wydanych przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, lecz poprzez systemy teleinformatyczne organu, albowiem przepisy wprowadzające taki sposób weryfikacji nie obowiązywały w dacie złożenia wniosku skarżącej.
W tym stanie sprawy Sąd, wobec braku stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów materialnych, których naruszenie miałoby wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, których naruszenie miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności wskazanych w skardze przepisów rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. oraz art. 27 ustawy PROW oraz przepisów art. 7, art. 8, art. 64 § 1, art. 77 i art. 77 § 4 k.p.a., działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę jako bezzasadną.