III SA/Gd 74/24

III SA/Gd 74/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 207
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Asesor WSA Adam Osik, Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego stanowiącą załącznik do uchwały Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 30 listopada 2023 r. nr 1390/502/23 w przedmiocie zwrotu dofinansowania projektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zarządu Województwa Pomorskiego na rzecz skarżącej K. C. kwotę 6.980 (sześć tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 30 listopada 2023 r., stanowiąca załącznik do uchwały z dnia 30 listopada 2023 r. nr 1390/502/23, Zarząd Województwa Pomorskiego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 20 stycznia 2022 r. zobowiązującą K. C., prowadzącą działalność pod firmą J., do zwrotu środków stanowiących dofinansowanie do projektu pt.: "PLUS dla wiedzy, kwalifikacji i doświadczenia" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 w łącznej kwocie 78.145,64 zł (28.754,56 zł niewykorzystanych i niezwróconych po zakończeniu realizacji projektu środków dofinansowania i 49.391,08 zł nieprawidłowo wydatkowanych środków dofinansowania) wraz z odsetkami w wysokości liczonej jak dla zaległości podatkowych za okres od dnia 18 lipca 2018 r. do dnia zwrotu.
Przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.), art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (t.j.: Dz. Urz. UE z 20.12.2013, nr L 347/320 ze zm.), zwanego dalej jako: "rozporządzenie ogólne", art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 w zw. z ust. 12a pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.f.p.", art. 104, art. 107, 127 §3 i 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U.
z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.), dalej jako: "k.p.a.", oraz art. 46 ust. 2a ustawy o samorządzie województwa z dnia 5 czerwca 1998 r. (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2094 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie umowy nr [...] zawartej w G. w dniu 26 stycznia 2017 r. o dofinansowanie projektu pn.: "PLUS dla wiedzy, kwalifikacji i doświadczenia" (zwanej dalej "umową o dofinansowanie") w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020, Osi Priorytetowej 6 "Integracja", Działanie 6.1. "Aktywna integracja", Poddziałanie 6.1.2. "Aktywizacja społeczno-zawodowa" beneficjentowi – K. C., prowadzącej działalność pod firmą J. przyznane zostało dofinansowanie w łącznej kwocie 848.550,21 zł.
Powyższe dofinansowanie zostało przekazane Beneficjentowi w dniach: 15 lutego 2017 r. w kwocie 440.000,00 zł w ramach transzy nr [...]1; 18 lipca 2018 r. w kwocie 408.550,21 zł w ramach transzy nr [...]2.
Środki, których prawidłowość wydatkowania zakwestionował zespół kontrolujący IZ RPO WP, zostały przez beneficjenta wykazane i rozliczone we wnioskach o płatność nr [...]3, [...]4, [...]5, [...]6, [...]7 i [...]8. Ustalenia zespołu kontrolującego IZ RPO WP dotyczące wskazanych wniosków o płatność były przedmiotem odrębnej, ostatecznej decyzji administracyjnej (decyzja IZ RPO WP z dnia 15 kwietnia 2021 r., przyjęta uchwałą nr 374/242/21 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 15 kwietnia 2021 r. wydaną w sprawie nr DEFS-AW.042.75.2020). Następnie ustalenia dokonane przez zespół kontrolujący IZ RPO WP były przedmiotem ponownej, administracyjnej weryfikacji wniosku o płatność nr [...]2, w którym wykazano wydatki rozliczane w okresie nie objętym kontrolą. We wniosku tym rozliczono wydatki w ramach transzy nr [...]2.
Wskazana powyżej kontrola projektu została przeprowadzona w okresie od dnia 19 listopada 2018 r. do dnia 23 listopada 2018 r. Jej zakresem objęte zostały wydatki wykazane przez beneficjenta we wnioskach o płatność nr: 1) [...] za okres od 1 grudnia 2016 r. do 2 grudnia 2016 r., na kwotę wydatków kwalifikowalnych 0,00 zł; 2) [...] za okres od 3 grudnia 2016 r. do 31 stycznia 2017 r., na kwotę wydatków kwalifikowalnych 0,00 zł; 3) [...] za okres od 1 lutego 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r, na kwotę wydatków kwalifikowalnych 14.799,75 zł; 4) [...] za okres od 1 maja 2017 r. do 30 czerwca 2017 r., na kwotę wydatków kwalifikowalnych 20.771,23 zł; 5) [...] za okres od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r., na kwotę wydatków kwalifikowalnych 46.218,59 zł; 6) [...] za okres od 1 października 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., na kwotę wydatków kwalifikowalnych 57.244,30 zł; 7) [...] za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 marca 2018 r., na kwotę wydatków kwalifikowalnych 182.236,42 zł; 8) [...] za okres od 1 kwietnia 2018 r. do 30 kwietnia 2018 r., na kwotę wydatków kwalifikowalnych 62.888,40 zł.
Czynności kontrolne obejmowały swym zakresem m. in. następujące obszary realizacji projektu: 1. obszar prawidłowości rozliczeń finansowych (szczegółowe ustalenia w tym obszarze zostały opisane w rozdziale 11.1 Ostatecznej informacji pokontrolnej), 2. obszar kwalifikowalności personelu projektu (szczegółowe ustalenia w tym obszarze zostały opisane w rozdziale 11.2 Ostatecznej informacji pokontrolnej), 3. obszar kwalifikowalności uczestników projektu (szczegółowe ustalenia w tym obszarze zostały opisane w rozdziale 11.3 Ostatecznej informacji pokontrolnej), 4. obszar prawidłowości udzielania zamówień, w tym stosowania zasady konkurencyjności oraz stosowania przepisów prawa unijnego (szczegółowe ustalenia w tym obszarze zostały opisane w rozdziale 11.6 Ostatecznej informacji pokontrolnej).
Ustalenia zespołu kontrolującego IZ RPO WP wykazane w Ostatecznej informacji pokontrolnej nr [...] (dalej jako: "OIP") stały się następnie przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie określenia kwoty przypadającej do zwrotu, daty, od której naliczane są odsetki liczone jak dla zaległości podatkowych oraz sposobu, w jaki należało dokonać zwrotu. Postępowanie to toczyło się pod sygnaturą nr DEFS-AW.042.87.2019 (postępowanie pierwszoinstancyjne), a następnie nr DEFS-AW.042.75.2020 (postępowanie drugoinstancyjne) i zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia 15 kwietnia 2021 r., przyjętej uchwałą nr 374/242/21 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 15 kwietnia 2021 r. W stosunku do tej decyzji beneficjent wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, która została oddalona wyrokiem z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 591/21.
Podstawą faktyczną wszczęcia postępowania administracyjnego przeprowadzonego pod sygnaturą nr DEFS-AW.042.21.2022 (tj. postępowanie pierwszoinstancyjne) były wyniki przeprowadzonej ponownej, administracyjnej weryfikacji wniosków o płatność nieobjętych kontrolą. W jej trakcie czynności organu miały na celu ustalenie, czy wydatki stanowiące nieprawidłowości stwierdzone przez zespół kontrolujący IZ RPO WP wystąpiły również we wnioskach o płatność przedstawionych do rozliczenia po okresie objętym kontrolą.
Organ odnotował, że w toku kontroli w zakresie ustaleń zespołu kontrolującego IZ RPO WP dotyczącego obszaru rozliczeń finansowych (ad. rozdziału 11.1 Ostatecznej informacji pokontrolnej) stwierdzono m.in., że w dokumentacji projektowej brak było dokumentów merytorycznych potwierdzających poniesione wydatki na działania obejmujące poradnictwo psychologiczne, poradnictwo prawne i obywatelskie, doradztwo zawodowe oraz job-coaching. Ustalenie to skutkowało uznaniem wydatków związanych z tymi zadaniami za niekwalifikowalne.
Ponadto w dokumentacji projektowej stwierdzono występowanie niezgodności pomiędzy kwotą składek na ubezpieczenie społeczne przekazaną do ZUS, a kwotą należną wynikającą z list wypłat stypendium. W toku kontroli, w oparciu o dokumenty przedstawione przez beneficjenta (listy płac oraz zawarte umowy) zespół kontrolujący IZ RPO WP ustalił, że beneficjent w związku z wypłatą kwot stypendiów uczestnikom skierowanym do odbycia stażu w ramach projektu odprowadzał składki na ubezpieczenie społeczne. Kwota składek odprowadzanych przekraczała jednak wartość składek należnych. Zostało to uznane za niezgodne z punktem 3 lit. b i f, Podrozdziału 6.2 "Ocena kwalifikowalności wydatku: Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, które przewidują, że "wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki: b. jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego, w tym przepisami regulującymi udzielanie pomocy publicznej, jeśli mają zastosowanie, (...) f. jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu.".
W zakresie ustaleń dotyczących obszaru kwalifikowalności uczestników projektu (ad. rozdziału 11.3 Ostatecznej informacji pokontrolnej) stwierdzono, że wydatki związane z udziałem w projekcie dziesięciu wskazanych imiennie w treści Ostatecznej informacji pokontrolnej uczestników, poniesione w okresie przed przystąpieniem przez nich do udziału w projekcie są niekwalifikowalne z uwagi na naruszenie Rozdziału 6.2 "Ocena kwalifikowalności wydatku" pkt 3 lit. c), d), e) oraz f) i Rozdziału 8.2 "Kwalifikowalność uczestników projektu" pkt 1) - 3) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, a w konsekwencji § 4 Umowy o dofinansowanie. Analiza treści przekazanych do akt kontroli dokumentów wykazała, że wydatki związane z udziałem w projekcie dziesięciu osób były ponoszone w okresie poprzedzającym złożenie przez te osoby kompletu prawidłowych dokumentów oraz oświadczeń wymaganych przez beneficjenta zgodnie z ustalonym przez niego Regulaminie.
Ustalono także, że w toku kontroli beneficjent złożył do akt kontroli deklaracje udziału w projekcie dot. 48 osób uwzględnionych w zakładce "Monitorowanie uczestników" w SL2014. Wśród tych dokumentów przedstawione zostały również oświadczenia dotyczące statusu na rynku pracy. Beneficjent w stosownym Regulaminie ustalił następujące zasady rekrutacji uczestników i uczestniczek projektu: "Warunkiem zgłoszenia udziału w Projekcie jest złożenie Formularza rekrutacyjnego w Biurze Projektu osobiście, pocztą, e-mailem (skan) - oryginał Karty należy dostarczyć w terminie uzgodnionym z pracownikiem Biura Projektu. W przypadku osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej należy dostarczyć zaświadczenie z OPS lub innej instytucji o korzystaniu z pomocy społecznej, a w przypadku osób bezrobotnych zarejestrowanych w ewidencji urzędu pracy konieczne będzie dostarczenie zaświadczenia z PUP." Zasady te odpowiadały warunkom kwalifikowalności uczestników projektu, określonym zapisami rozdziału 1 ust. 3 oraz rozdziału 2, podrozdział 2.1 ust. 2 lit. b (ii, iv) "Standardów realizacji wsparcia" stanowiących załącznik nr 6 do Umowy o dofinansowanie. W związku z nieprzedstawieniem odpowiednich dokumentów (zaświadczeń z OPS/PUP) potwierdzających status na rynku pracy inny niż zawarty w oświadczeniu zamieszczonym w Formularzu rekrutacyjnym, zespół kontrolujący IZ RPO WP uznał wydatki dot. aktywizacji zawodowej dwunastu uczestników projektu za niekwalifikowalne. W treści OIP wskazano, że okoliczność ewentualnego wykazania we wnioskach o płatność rozliczanych po okresie objętym kontrolą wydatków niekwalifikowalnych związanych z aktywizacją zawodową A. B., A. C., R. I., A. K., Z. L., S. M., I. P., S. P., E. S., D. T., W. W., J. Z. - będzie przedmiotem odrębnego postępowania i może wiązać się z dodatkowym zwrotem środków dofinansowania.
W zakresie ustaleń dotyczących obszaru prawidłowości udzielania zamówień, w tym stosowania zasady konkurencyjności oraz stosowania przepisów prawa unijnego (ad. rozdziału 11.6 OIP) stwierdzono, że beneficjent dokonał nieprawidłowego oszacowania wartości zamówień na szkolenia realizowane w ramach projektu, co w konsekwencji skutkowało brakiem odpowiedniego, właściwego z ich ogólną wartość, upublicznienia zamówienia, tzn. zgodnie z zasadą konkurencyjności. Na podstawie zapisów we wniosku o dofinansowanie, treści zapytań ofertowych oraz faktycznego sposobu świadczenia usług szkoleniowych na rzecz uczestników, ustalono, że wartość tych usług należało oszacować łącznie (tzn. sumując wartość wszystkich szkoleń planowanych do realizacji w ramach projektu). Podczas ustalania wartości zamówienia, należało bowiem wziąć pod uwagę konieczność łącznego spełnienia następujących przesłanek: usługi, dostawy oraz roboty budowlane są tożsame rodzajowo lub funkcjonalnie; możliwe jest udzielanie zamówienia publicznego w tym samym czasie; możliwe jest wykonanie zamówienia publicznego przez jednego wykonawcę.
Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, na realizację przedmiotu zamówienia "szkolenia i egzaminy zawodowe" przewidziano kwotę 74.800,00 zł, w tym: kurs elektryka - szkolenia na uprawnienia elektryczne: świadectwa kwalifikacji E - 4.800,00 zł; szkolenie konserwator wózka widłowego, podestu, suwnicy, żurawia, HDS - 9.000,00 zł; kurs palacza pieców CO - obsługa kotłów wodnych - 5.000,00 zł; szkolenie telepraca - 32.000,00 zł; szkolenie opiekun/ka osób starszych - 12.000,00 zł; egzamin zewnętrzny kończący szkolenia zawodowe - 12.000,00 zł.
Szacunkowa wartość zamówienia na usługi szkoleniowe w kontrolowanym projekcie została ustalona dla każdego ze szkoleń osobno. W ten sposób w ocenie zespołu kontrolującego IZ RPO WP (którą organ w pełni podziela) beneficjent dokonał nieuprawnionego podziału zamówienia, zaniżył jego wartość oraz nie dopełnił obowiązku zastosowania zasady konkurencyjności. Zgodnie z treścią § 20 pkt 8 Umowy o dofinansowanie, beneficjent odpowiada za szacowanie wartości zamówień w ramach projektu. Beneficjent przed udzieleniem zamówienia zobowiązany był oszacować zamówienia z należytą starannością. Dokonując tej czynności winien był uwzględnić kryteria takie jak: podobieństwo przedmiotowe i funkcjonalne zamówienia (kryterium to powinno prowadzić do wyodrębnienia nie tylko zbliżonych przedmiotowo zamówień, ale także zamówień, które mimo braku przedmiotowego podobieństwa tworzą funkcjonalną całość), tożsamość czasowa zamówienia (możliwe udzielenie zamówienia w tym samym czasie, ewentualnie możliwość realizacji zamówienia w tym samym czasie) i możliwość wykonania zamówienia przez jednego wykonawcę. Zgodnie z § 20 ust 2 pkt 2) lit. b) Umowy o dofinansowanie w przypadku zamówień o wartości szacunkowej przekraczającej kwotę 50 tys. złotych netto (tj. bez podatku od towarów i usług) beneficjent był zobowiązany do udzielenia zamówienia z zastosowaniem zasady konkurencyjności. Przywołane postanowienie umowy odpowiada treścią Rozdziałowi 6.5.2 Wytycznych horyzontalnych (których treść w przywoływanym zakresie nie uległa zmianie od początku realizacji projektu), pkt 1 lit. a) który stanowi, że udzielenie zamówienia w ramach projektu przez beneficjenta następuje zgodnie z zasadą konkurencyjności w przypadku beneficjenta niebędącego zamawiającym w rozumieniu ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych, w przypadku zamówień przekraczających wartość 50 tys. zł netto, tj. bez podatku od towarów i usług (VAT).
Organ pierwszej instancji ustalił, że szkolenia objęte wnioskiem o dofinansowanie i poddane ocenie przez zespół kontrolujący IZ RPO WP pełniły podobną funkcje społeczno-gospodarczą, tj. miały charakter szkoleń zawodowych, ukierunkowanych na podnoszenie lub wyposażenie uczestników projektu w kwalifikacje niezbędne do umożliwienia tym uczestnikom powrót na rynek pracy, nie mając przy tym charakteru usługi terapeutycznej, ani doradczej, nie były również realizowane w formach szkolnych, w strukturach systemu oświaty, ani szkolnictwa wyższego oraz były realizowane w celu aktywizacji społecznej i zawodowej grupy osób (uczestników projektu) rekrutowanych wedle jednolitych, zunifikowanych kryteriów rekrutacji określonych w treści sekcji "D" wniosku o dofinansowanie, co uzasadnia - w ocenie organu - twierdzenie, że cechują się istotnym podobieństwem przedmiotowym.
Potwierdzona w toku kontroli analiza dostępności badanych szkoleń u potencjalnych wykonawców potwierdziła, że mogą być wykonane przez jednego wykonawcę, co nie może budzić wątpliwości biorąc pod uwagę okoliczność silnie rozwiniętego (w szczególności dzięki realizacji licznych projektów szkoleniowych finansowanych ze środków UE w latach 2007-2013 oraz w latach 2014-2020) rynku usług szkoleniowych w Polsce. Powyższe świadczy, w opinii organu, o tym, że w postępowaniu tym została spełniona również przesłanka łączności podmiotowej.
W ocenie organu, spełniona również została przesłanka łączności czasowej zamówienia (tj. istnienie świadomości udzielenia określonych zamówień oraz obiektywnej możliwości ustalenia ich przedmiotu) w przewidywanej perspektywie czasowej. Okoliczność, że we wniosku o dofinansowanie, którego okres realizacji był znany beneficjentowi (beneficjent samodzielnie ten okres wskazał) wskazano w sposób precyzyjny przedmioty szkoleń planowanych do realizacji w ramach projektu wraz z szacowaną ceną ich realizacji przemawia za uznaniem, że przesłanka ta została w sprawie spełniona w sposób niebudzący wątpliwości.
W opinii organu nie ulega wątpliwości, że fakt wyrażenia we wniosku o dofinansowanie zamiaru udzielenia zamówienia na usługi szkolenia zawodowego, dla - jak wskazano już powyżej - jednorodnej grupy uczestników projektu przeznaczając na ten cel - jak wynika ze szczegółowego budżetu projektu - łączną kwotę w wysokości 74.800,00 zł (w sytuacji gdy usługi szkoleniowe są objęte zerową stawką podatku od towarów i usług) powodował po stronie beneficjenta obowiązek zastosowania przy udzielaniu ww. zamówienia procedur określonych zapisami rozdziału 6.5.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, tj. zasady konkurencyjności.
Brak przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia na przeprowadzenie kursów w trybie zasady konkurencyjności skutkował nałożeniem korekty finansowej w wysokości 100% wartości zamówienia z tytułu niedopełnienia obowiązku odpowiedniego ogłoszenia, na podstawie pkt 3 załącznika do Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 971 ze zm.).
Organ wskazał, że beneficjent w trakcie realizacji projektu zawarł umowy na przeprowadzenie szkoleń wraz z przeprowadzeniem egzaminów na łączną wartość 59.252,00 zł.
Na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił:
1. W zakresie wydatków rozliczonych na podstawie wewnętrznego dokumentu księgowego nr [...], beneficjent zadeklarował konieczność nałożenia w ramach 5, 10 i 11 pozycji zestawienia wydatków korekty finansowej w łącznej wysokości 3.123,35 zł. Dokument ten nie przyporządkowywał rozliczanych kwot do poszczególnych (dających się zidentyfikować z imienia i nazwiska) uczestników projektu, niemniej jednak rozliczane nim wydatki rodzajowo odpowiadały wydatkom przedstawionym do rozliczenia we wskazanych pozycjach wniosku o płatność nr [...]. Zważywszy, że opis dokumentu oraz wartość dokumentu brutto wskazana w zestawieniu poniesionych wydatków pozostają zgodne organ przyjął za prawidłowe informacje przekazane przez beneficjenta w wiadomości e-mail z dnia 12 maja 2021 r. Za przyjęciem tego stanowiska przemawia również podniesiona wyżej okoliczność samodzielnego przekazania powyższych informacji przez beneficjenta jak również brak składania przez beneficjenta dokumentów lub wyjaśnień wskazujących na konieczność poczynienia w tym zakresie przeciwnych ustaleń (co do wysokości korekty lub braku powiązania rozliczanych wydatków z uczestnikami, których kwalifikowalność została podważona przez zespół kontrolujący IZ RPO WP);
2. W zakresie wydatków rozliczonych na podstawie wewnętrznego dokumentu księgowego nr [...] beneficjent zadeklarował konieczność nałożenia w ramach 14 pozycji zestawienia wydatków korekty finansowej w łącznej wysokości 5.600,00 zł. Dokument ten, pomimo wezwania organu nie został przez beneficjenta złożony do akt sprawy. Z uwagi na wskazaną wyżej okoliczność samodzielnego przedstawienia informacji, zgodność danych dot. dokumentu z treścią dziewiątego wniosku o płatność oraz brak składania przez beneficjenta dokumentów lub wyjaśnień wskazujących na konieczność poczynienia w tym zakresie przeciwnych ustaleń (co do wysokości korekty lub braku powiązania rozliczanych wydatków z uczestnikami, których kwalifikowalność została podważona przez zespół kontrolujący IZ RPO WP) organ przyjął informacje przedstawione przez beneficjenta w wiadomości e-mail z dnia 12 maja 2021 r. za wiarygodne;
3. W zakresie wydatków rozliczonych na podstawie listy wypłaty stypendiów nr [...] wykazanej w poz. 15 beneficjent dokonał rozliczenia stypendiów szkoleniowych wypłaconych w miesiącu maju 2018 r.: A. B. w wysokości 1.400,00 zł, A. C. w wysokości 326,67 zł, I. P. w wysokości 1.400,00 zł, D. T. w wysokości 326,67 zł, W. W. w wysokości 326,67 zł. Udział tych uczestników w projekcie został zakwestionowany przez zespół kontrolujący IZ RPO WP jako osób z ustalonym I lub II profilem pomocy. Łączna wartość wydatków niekwalifikowalnych wynikających ze wskazanego dokumentu, wyniosła 3.780,01 zł i odpowiada wysokości niezbędnej korekty zadeklarowanej przez beneficjenta w wiadomości e-mail z dnia 12 maja 2021 r. (rozbieżność wynosi 0,01 zł co w ocenie organu nie wpływa na wiarygodność przedstawionych w tej wiadomości informacji);
4. W zakresie wydatków rozliczonych na podstawie wewnętrznego dokumentu księgowego nr [...] wykazanego w poz. 16 i 18 beneficjent zadeklarował konieczność nałożenia korekty finansowej w łącznej wysokości 2.668,61 zł (odpowiednio 1.075,41 zł i 1.593,20 zł). Dokument ten nie przyporządkowywał rozliczanych kwot do poszczególnych (dających się zidentyfikować z imienia i nazwiska) uczestników projektu, niemniej jednak rozliczane na jego podstawie wydatki rodzajowo odpowiadały wydatkom przedstawionym do rozliczenia we wskazanych pozycjach wniosku o płatność nr [...]. Zważywszy, że opis dokumentu oraz wartość dokumentu brutto wskazana w zestawieniu poniesionych wydatków pozostają zgodne organ przyjął za prawidłowe informacje przekazane przez beneficjenta w wiadomości e-mail z dnia 12 maja 2021 r. Za przyjęciem tego stanowiska przemawia również podniesiona wyżej okoliczność samodzielnego przekazania powyższych informacji przez beneficjenta jak również brak składania przez beneficjenta dokumentów lub wyjaśnień wskazujących na konieczność poczynienie w tym zakresie przeciwnych ustaleń (co do wysokość korekty lub braku powiązania rozliczanych wydatków z uczestnikami, których kwalifikowalność została podważona przez zespół kontrolujący IZ RPO WP);
5. W zakresie wydatków rozliczonych na podstawie listy wypłaty stypendiów nr [...] wykazanej w poz. 17 beneficjent dokonał rozliczenia stypendiów stażowych wypłaconych w miesiącu czerwcu 2018 r.: A. B. w kwocie 1 400,00 zł, I. P. w kwocie 1.073,33 zł. Udział tych uczestników w projekcie został zakwestionowany przez zespół kontrolujący IZ RPO WP jako osób z ustalonym I lub II profilem pomocy. Łączna wartość wydatków niekwalifikowalnych wynikających ze wskazanego dokumentu wyniosła 2.473,33 zł i odpowiada wysokości niezbędnej korekty zadeklarowanej przez beneficjenta w wiadomości e-mail z dnia 12 maja 2021 r.
6. Na podstawie listy płac nr [...] wykazanej w poz. 21 beneficjent dokonał rozliczenia stypendiów stażowych wypłaconych w miesiącu lipcu 2018 r.: Z. L. w kwocie 1.400,00 zł, S. P. w kwocie 1.400,00 zł, S. M. w kwocie 1.400,00 zł, E. S. w kwocie 1.400,00 zł. Udział tych uczestników w projekcie został zakwestionowany przez zespół kontrolujący IZ RPO WP jako osób z ustalonym I lub II profilem pomocy. Ponadto wobec: T. B., Z. K., S. K., K. K., Z. L., S. P., P. R. oraz E. S. zespół kontrolujący ustalił okoliczność sfinansowania wsparcia projektowego przed dokonaniem zgłoszenia. Łączna wartość wydatków niekwalifikowalnych wynikających ze wskazanego dokumentu wyniosła 5.600,00 zł i odpowiada wysokości niezbędnej korekty zadeklarowanej przez beneficjenta w wiadomości e-mail z dnia 12 maja 2021 r.;
7. Na podstawie listy płac nr L. pł. [...] wykazanej w pozycji 3 tego dokumentu rozliczono wydatki obejmujące wynagrodzenie A. S., świadczącej usługi trenera pracy (job-coach). Wynagrodzenie tej osoby zostało zakwestionowane, jako niezgodne z zapisami wniosku o dofinansowanie. We wniosku o płatność rozliczono wynagrodzenie w wysokości 1.600,00 zł i konieczność nałożenia korekty finansowej w tej wysokości zadeklarował beneficjent w wiadomości e-mail z dnia 12 maja 2021 r.
8. W pozycji 7 rozliczony został koszt kursu energetycznego wraz z egzaminem objęty fakturą nr [...]. Kwalifikowalność wydatków związanych ze szkoleniami zorganizowanymi w ramach projektu została zakwestionowana jako poniesionych niezgodnie z zasadami udzielania zamówień w ramach projektu. Kwota wydatku wskazanego w tym dokumencie wyniosła 7.700,00 zł. Wartość ta odpowiadała kwocie wydatku wykazanego w pozycji 7 zestawienia dokumentów potwierdzających poniesione wydatki i była również zgodna z wartością korekty, której konieczność nałożenia beneficjent zadeklarował w wiadomości e-mail z dnia 12 maja 2021 r.;
9. Na podstawie faktury nr [...], wykazanej w pozycji 8 rozliczono koszt szkolenia oraz egzaminu oraz szkolenia w wysokości 7.000,00 zł. Podobnie jak koszt wykazany w pozycji 7 dokument ten dotyczył zakwestionowanych przez zespół kontrolujący IZ RPO WP kosztów szkoleń. Dokumentu tego, pomimo wezwania beneficjent nie złożył do akt sprawy, toteż organ uznał za udowodnione okoliczności wskazane samodzielnie przez beneficjenta w wiadomości e-mail z dnia 12 maja 2021 r. Wartość korekty, której konieczność nałożenia beneficjent zadeklarowała samodzielnie jest zgodna z kwotą rozliczoną przez beneficjenta we wniosku o płatność. W toku postępowania administracyjnego beneficjent nie zakwestionował prawdziwości przekazywanych samodzielnie informacji dot. wysokości rozliczonego wydatku lub jego przeznaczenia;
Organ wskazał, że weryfikując prawidłowość ustaleń w zakresie przyporządkowania wydatków wykazanych w pozycjach nr 3, 5, 7, 8, 10, 11, 14, 15, 16, 17, 18 i 21 zestawienia dokumentów potwierdzających poniesione wydatki, które rozliczono we wniosku o płatność nr [...], pozyskano również wyjaśnienia beneficjenta ujęte w piśmie z dnia 27 września 2022 r. Wyjaśnienia te potwierdziły, że organ prawidłowo zidentyfikował wydatki podlegające, w świetle ustaleń zespołu kontrolującego IZ RPO WP pomniejszeniu w drodze korekty finansowej. Beneficjent wskazał bowiem tożsame z dokonanym przez organ przyporządkowanie pozycji zestawiania wydatków dziewiątego wniosku o płatność do poszczególnych ustaleń zespołu kontrolującego IZ RPO WP. Zestawienie wydatków podlegających korekcie wykazane przez beneficjenta na etapie weryfikacji administracyjnej stanowią następnie istotny element uzasadnienia faktycznego decyzji administracyjnej z dnia 22 stycznia 2022 r.
W świetle przywołanych przez organ pierwszej instancji przepisów prawa, postanowień Umowy o dofinansowanie oraz zapisów Wytycznych horyzontalnych jak również Wytycznych programowych, które w niezmienionym kształcie obowiązują w dniu wydania niniejszej decyzji, organ stwierdził, że organ pierwszej instancji w prawidłowy sposób ocenił, że działanie beneficjenta polegające na rozliczenie w ramach projektu:
1) wydatków na job-coaching bez dokumentów merytorycznych potwierdzających poniesione tych wydatków,
2) składek na ubezpieczenie społeczne uczestników projektu, skierowanych do odbywania odpłatnego stażu, odprowadzanych do ZUS w wysokości wyższej niż należna (wynikająca z list wypłat stypendium),
3) wydatków w ramach których sfinansowano wsparcie projektowe dla 12 uczestników projektu zakwalifikowanych do udzielenia I lub II profilu pomocy,
4) wydatków w ramach których sfinansowano kursy i szkolenia zawodowe dla uczestników projektu, zamówionych bez przeprowadzenia procedury właściwej z uwagi na ogólną wartość zamówienia, tj. zasady konkurencyjności,
oraz zaniechanie zwrotu niewykorzystanych i nierozliczonych środków dofinansowania stanowi naruszenie postanowień Umowy o dofinansowanie, zapisów Wytycznych (horyzontalnych oraz programowych), zakwalifikować należy, jako wydatek poniesiony z naruszeniem procedur wydatkowania środków dofinansowania, o których mowa w przepisie art. 184 ust. 1 ustawy o finansach publicznych.
W ocenie organu - w realiach niniejszej sprawy - nie można wykluczyć negatywnego wpływu wskazanych w treści niniejszej decyzji naruszeń na budżet UE, a co za tym idzie zachodzi podstawa do zastosowania korekt finansowych zgodnie z wyliczeniami i stawkami wskazanymi w treści niniejszej decyzji.
Wskazać bowiem należy, że okoliczność:
1) poniesienia i rozliczenia wydatków na job-coaching bez dokumentów merytorycznych potwierdzających poniesione tych wydatków, uzasadnia twierdzenie o możliwości obciążenia budżetu projektu, a w konsekwencji budżetu Unii wydatkami poniesionymi bez rzeczowego wykonania usługi, albo w wysokości nieodpowiadającej zakresowi lub rozmiarowi wykonanej usługi albo poniesionymi w wysokości większej niż niezbędna dla prawidłowego udzielenia wsparcia uczestnikowi projektu;
2) opłacenia i rozliczenia ze środków dofinansowania składek na ubezpieczenie społeczne uczestników projektu, skierowanych do odbywania odpłatnego stażu, odprowadzanych do ZUS w wysokości wyższej niż należna (wynikająca z list wypłat stypendium stażowego) uzasadnia twierdzenie o możliwości obciążenia budżetu projektu, a w konsekwencji budżetu Unii wydatkami poniesionymi bez uzasadnienia (w wysokości wyższej niż niezbędna dla prawidłowej realizacji wsparcia);
3) poniesienia i rozliczenia wydatków, w ramach których sfinansowano wsparcie projektowe dla 12 uczestników projektu zakwalifikowanych do udzielenia I lub II profilu pomocy, uzasadnia twierdzenie o możliwości obciążenia budżetu projektu, a w konsekwencji budżetu Unii wydatkami poniesionymi w sposób wprost zakazany przywołanymi w treści decyzji zapisami wytycznych horyzontalnych oraz programowych jak również umowy o dofinansowanie i wniosku o dofinansowanie projektu (stanowiącego załącznik nr 1 do Umowy o dofinansowanie realizacji projektu) projektu z uwagi na ukierunkowanie wsparcia finansowanego ze środków UE do osób o innym profilu społeczno-zawodowym, które mogłyby wymagać innych form wsparcia niż udzielone, o innej wartości niż poniesiona w ramach projektu;
4) poniesienia i rozliczenie wydatków, w ramach których sfinansowano kursy i szkolenia zawodowe dla uczestników projektu, zamówionych bez przeprowadzenia procedury właściwej z uwagi na ogólną wartość zamówienia, tj. z zastosowaniem "zasady konkurencyjności" uzasadnia twierdzenie, że kwoty wydatków na te szkolenia w sposób istotny odbiegają od stawek rynkowych jakie mogłyby być uzyskane w przypadku zastosowania transparentnej i konkurencyjnej procedury udzielenia zamówienia. W toku kontroli beneficjent nie przedłożył do akt notatek lub innych dokumentów dot. oszacowania wartości zamówienia, które dałyby obraz możliwych rynkowych kosztów tych szkoleń;
5) brak zwrotu niewykorzystanych i niezwróconych środków dofinansowania zgodnie z zapisami Umowy o dofinansowanie (§11 ust. 12-13 w zw. z § 13 Umowy) wyraża się w uszczerbku finansowym w wysokości niewykorzystanych środków dofinansowania, które beneficjent powinien zwrócić na rachunek bankowy IZ RPO WP (t.j. kwoty 28.754,56 zł).
Tym samym ustalenia poczynione na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w przekonaniu organu pozwalają na stwierdzenie, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nieprawidłowością, w rozumieniu, jakie temu pojęciu nadaje art. 2 pkt 14 ustawy wdrożeniowej i art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. C. zarzuciła decyzji Zarządu Województwa Pomorskiego:
1. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż część uczestników projektu nie spełniało warunków do udziału w projekcie w zakresie statusu na rynku pracy, podczas gdy osoby te w momencie przystępowania do projektu spełniały wymagany status, gdyż były osobami bezrobotnymi niezarejestrowanymi w urzędach pracy;
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i błędne uznanie, iż beneficjent wykorzystał środki przyznane w ramach dofinansowania z naruszeniem procedur, a w konsekwencji nałożenie na skarżącą obowiązku zwrotu uzyskanego dofinansowania;
3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego, poprzez jego niezastosowanie i poprzestanie na wyłącznym ustaleniu, iż doszło do wydatkowania przez skarżącą środków z naruszeniem procedur, podczas gdy nie każda nieprawidłowość powoduje konieczność dochodzenia zwrotu dofinansowania - aby bowiem orzec o zwrocie środków niezbędne jest wykazanie dwóch przesłanek, a mianowicie: po pierwsze musi zaistnieć naruszenie procedur, a po drugie ich naruszenie spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej;
4. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy polegające na naruszeniu art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez organ całokształtu okoliczności mogących mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, zaniechanie dokonaniami wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy sprowadzających się do błędnego przyjęcia, iż beneficjent dokonał nieuprawnionego podziału zamówienia, zaniżył jego wartość oraz nie dopełnił obowiązku zastosowania zasady konkurencyjności a tym samym zachodzi podstawa do wydania decyzji określającej kwotę dofinansowania podlegającego zwrotowi, przy jednoczesnym braku uzależnienia jego wysokości od wagi stwierdzonego naruszenia.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła ponadto o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ ustalił, iż wskazani w uzasadnieniu decyzji uczestnicy nie spełniali warunków udziału w projekcie w zakresie statusu na rynku pracy, w ślad za czym uznał poczynione przez beneficjenta wydatki, w ramach których sfinansowano wsparcie projektowe ww. osób za niekwalifikowalne. Organ nie przyjął w tym zakresie wyjaśnień beneficjenta i przedstawionych przez niego oświadczeń uczestników, wskazując, iż ich złożenie po upływnie "bardzo długiego czasu" nie może rzutować na prawidłowość ustaleń zespołu kontrolującego. Tymczasem postanowienia Wytycznych, nie pozbawiają beneficjenta prawa do powoływania się na nowe dowody i okoliczności, jeżeli nie zostały one złożone w trakcie kontroli.
Zdaniem skarżącej, za sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawa należy uznać, stanowisko organu o pominięciu przedłożonych przez beneficjenta oświadczeń wykazujących fakt spełniania przez zakwestionowanych uczestników warunków do udziału w projekcie, jedynie z uwagi na fakt, iż zostały złożone po kontroli, ale w trakcie wszczętego postępowania administracyjnego, kiedy to strona jest uprawniona do przedstawiania wszelkich dowodów na poparcie swojego stanowiska.
Mając powyższe na względzie, w ocenie skarżącej, nie sposób uznać, iż wydatki dotyczące aktywizacji spornych uczestników projektu są niekwalifikowalne jako niezgodne ze Standardami realizacji wsparcia w ramach działania 6.1. Aktywna integracja RPO WP 2014-2020, stanowiącymi załącznik nr 6 do Umowy o dofinansowanie. Nie można zatem czynić beneficjentowi zarzutu o ponoszeniu wydatków, które nie mogły zostać uznane za kwalifikowane zgodnie z postanowieniami Wytycznych. Skarżąca wydatkowała otrzymane zgodnie z Umową o dofinansowanie środki, na realizację celów określonych w Projekcie, będąc w przekonaniu, iż zostaną one prawidłowo rozliczone. Tym samym nie sposób uznać, iż swym działaniem beneficjent naraził budżet Unii Europejskiej na szkodę. IZ poprzestała na wymienieniu naruszenia przez beneficjenta procedur określonych Umową i Wytycznymi, z pominięciem rozważań w zakresie stwierdzenia czy i w jaki sposób wydatkowanie środków przez beneficjenta wpłynęło na możliwość chociażby potencjalnej szkody dla budżetu ogólnego Unii Europejskiej. Organ wprawdzie przywołał odpowiednie przepisy oraz ich wykładnię, jednakże nie przedstawił argumentacji przemawiającej za wystąpieniem przedmiotowej szkody w budżecie UE. Tymczasem w mniejszej sprawie wszystkie poniesione przez beneficjenta wydatki - w zaskarżonym zakresie - należy uznać za uzasadnione, gdyż poniesione one zostały na objecie wsparciem tych uczestników Projektu, którzy w istocie spełniali wymogli kwalifikowalności w chwili przystępowania do projektu.
W odniesieniu do Obszaru prawidłowości udzielania zamówień, w tym stosowania zasady konkurencyjności oraz stosowania przepisów prawa unijnego, podniesiono że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż beneficjent dokonał nieuprawnionego podziału zamówienia, zaniżył jego wartość oraz nie dopełnił obowiązku zastosowania zasady konkurencyjności.
Zdaniem skarżącej, organ nie dokonał prawidłowej oceny kwestii spełnienia łączności podmiotowej - możliwości wykonania usług szkoleniowych objętych zamówieniem przez jednego wykonawcę. Aby dowieść swoich twierdzeń organ powinien był powołać się na archiwalne oferty firm szkoleniowych z jasnym wskazaniem, iż posiadały one w czasie realizacji projektu w swoich ofertach wszystkie szkolenia objęte projektem. Organ tymczasem poprzestał on na gołosłownych twierdzeniach o możliwości zrealizowania wszystkich szkoleń przez wszystkie podmioty, z którymi beneficjent zawarł umowy, co stoi w sprzeczności ze stanem faktycznym sprawy oraz z przedstawionymi przez skarżącą oświadczeniami tychże podmiotów, z których wynika, iż podmioty te nie miały możliwości zrealizowania wszystkich szkoleń objętych projektem. Wbrew stanowisku organu, oświadczenia te stanowią o braku tożsamości podmiotowej, gdyż zawierają one odpowiedź rynku w czasie realizacji projektu, co stanowi dowód na brak możliwości realizacji zamówienia przez jednego wykonawcę.
Beneficjent podzielił szkolenia według uzyskiwanych kwalifikacji na tzw. kwalifikacje: "miękkie" do których zaliczył szkolenia opiekuna/ki osób starszych i telepracy oraz "twarde" do których zaliczył kurs elektryka, konserwatora wózka widłowego, podestu, suwnicy, żurawia HDS czy kurs palacza pieców CO. Beneficjent zlecił przeprowadzenie szkoleń trzem podmiotom, gdyż według wiedzy beneficjenta w czasie realizacji projektu, nie istniały podmioty oferujące w swoich usługach tak szeroki zakres szkoleń.
Zdaniem skarżącej, w czasie realizacji projektu nie było możliwości przeprowadzenia powyższych szkoleń przez jednego wykonawcę, a tym samym nie została spełniona trzecia przesłanka tożsamości podmiotowej zamówienia. Nie sposób zatem uznać, iż podpisane przez beneficjenta umowy szkoleniowe i ich koszty miały negatywny wpływ na realizację projektu lub na niego budżet. W sprawie nie doszło zatem do zaistnienia nieprawidłowości a zastosowana przez organ korekta finansowa w wysokości 100% wartości zamówienia jest nieuzasadniona.
Skarżąca podkreśliła, że podczas realizacji zamówień nie doszło do naruszenia zasad uczciwej konkurencji, gdyż beneficjent dokonał prawidłowego rozeznania rynku, skierował zapytanie do szerokiego grona potencjalnych wykonawców, umieszczając zapytanie ofertowe na swojej stronie internetowej a ponadto rozesłał je bezpośrednio do trzech wykonawców. Brak otrzymania przez beneficjenta ofert, a ostatecznie zawarcie umów z wykonawcami oferującymi ceny rynkowe nie może zostać potraktowane jako naruszenie zasady równego traktowania wykonawców. Działania beneficjenta były przejrzyste a dodatkowo doprowadziły do oszczędności w budżecie na poziomie aż 15.575 zł, co stanowi najlepszy dowód na brak jakiegokolwiek zagrożenia zarówno dla budżetu projektu jak i UE.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Pomorskiego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów organ wskazał m.in., że nie jest uzasadniony zarzut błędu ustaleń faktycznych w zakresie niespełniania przez określonych w decyzji administracyjnej uczestników projektu kryteriów rekrutacji. Organ nie dostrzegł podstaw do oparcia swych ustaleń faktycznych na oświadczeniach przedstawionych w toku postępowania administracyjnego ośmiu uczestników projektu. Oświadczenia te zostały złożone bowiem z datą przypadającą na koniec maja 2021 r., tj. po upływie długiego okresu po zakończeniu kontroli, a dotyczą stanu faktycznego istniejącego w roku 2017. Oświadczeń tych nie złożono również w toku postępowania administracyjnego prowadzonego ostatecznie zakończonego pod sygnaturą akt DEFS-AW.042.75.2020. Organ zaznaczył, że ocena kwalifikowalności uczestników projektu jest dokonywana na samym jego początku przed udzieleniem pierwszych form wsparcia. Ponadto zakres dokumentów, których złożenie warunkowało możliwość objęcia wsparciem został określony samodzielnie przez beneficjenta w regulaminie rekrutacji. Oparcie procesu rekrutacji uczestników projektu o wskazany regulamin zostało przewidziane w treści wniosku o dofinansowanie stanowiącym, jako załącznik, integralną część Umowy o dofinansowanie. Pomimo wielokrotnego wezwania do uzupełnienia wadliwych dokumentów beneficjent przez cały okres prowadzenia kontroli, do dnia wydania ostatecznej informacji pokontrolnej prawidłowych dokumentów nie złożył.
Organ wskazał na niezasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. W treści uzasadnienia decyzji administracyjnej przedstawiono bowiem szczegółowy opis przyczyn (odwołujący się do przepisów prawa, zapisów wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, postanowień umowy o dofinansowanie oraz aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego) dla których szkolenia zrealizowane w ramach projektu należy kwalifikować jako jedno szkolenie. W uzasadnieniu poddano szczegółowej ocenie charakter szkoleń realizowanych w projekcie pod kątem występowania w sprawie przesłanki tożsamości przedmiotowej. Stan ten, z uwzględnieniem występowania przesłanki tożsamości podmiotowej został zweryfikowany również przez zespół kontrolujący na stronach internetowych wykonawców szkoleń realizowanych w ramach projektu. Na stronie internetowej E. znajduje się oferta realizacji wszystkich szkoleń realizowanych w ramach projektu. Od szkoleń kwalifikowanych przez beneficjenta jako "miękkie" dot. aspektów komunikacji i rozwoju osobistego, przez szkolenia dot. pielęgnacji i dbałości o wygląd po szkolenia stricte "zawodowe". Przeczy to twierdzeniu skarżącej, jakoby na rynku brakowało wykonawców zdolnych do wykonania wszystkich szkoleń w ramach projektu, albowiem jednym z nich jest wykonawca szkoleń zrealizowanych w projekcie. Co więcej, skarżąca jest również przedsiębiorcą świadczącym usługi szkoleniowe. W zakresie swych usług, na swojej stronie internetowej, również oferuje zakres szkoleń o charakterze komunikacyjnym oraz zawodowym wskazując je jedynie przykładowo. Wbrew twierdzeniu skarżącej, przesłanka tożsamości podmiotowej przy usługach szkoleniowych zachodzi w sposób oczywisty. Podobnie szeroki zakres szkoleń oferowany jest na stronie internetowej spółki B. Sp. z o.o. Wydruki ofert wskazanych firm szkoleniowych zostały włączone do akt postępowania. Okoliczność, że w odpowiedzi na zapytanie skarżącej o możliwości wykonania szkoleń przez podmioty, do których wystąpiła z zapytaniem, uzyskano odpowiedzi negatywne nie należy uważać za dowód braku na rynku podmiotów zdolnych do zorganizowania całości szkoleń planowanych w projekcie. Odpowiedzi te wskazują jedynie, że w zadanym okresie wykonawcy ci nie planowali organizować tych szkoleń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz.935), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w oparciu o powyższe kryteria badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie w uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są uzasadnione.
Przepisem prawa materialnego będącym podstawą prawną zwrotu środków jest powoływany art. 207 u.f.p. W tej regulacji, w celu realizacji na poziomie państwa członkowskiego rozporządzenia 1303/2013, w zakresie eliminowania finansowych skutków nieprawidłowości przy wydatkowaniu środków europejskich, szczegółowo uregulowano przesłanki zwrotu środków znajdujące zastosowanie do podmiotów prawa polskiego (krajowych beneficjentów). W tym kontekście należy podkreślić, że adresatami normy prawnej wynikającej z art. 207 u.f.p. są beneficjenci, podczas gdy adresatami norm prawnych wynikających z rozporządzenia 1303/2013 są przede wszystkim państwa członkowskie. Zgodnie z art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nieprawidłowością jest każde naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2575/17). Chodzi przy tym nie tylko o szkodę rzeczywistą, ale i o hipotetyczną oraz potencjalną możliwość powstania szkody w budżecie unijnym. Natomiast nie jest przesłanką konieczną dla zakwalifikowania zachowania jako nieprawidłowości faktyczne wystąpienie uszczerbku finansowego, polegającego na zmniejszeniu lub utracie przychodów odprowadzanych do budżetu Unii albo dokonaniu z niego nieuzasadnionych wydatków (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 817/18, tamże). Natomiast bez znaczenia jest to, czy szkoda ta powstała na skutek świadomego i celowego działania beneficjenta, czy też w sposób niezamierzony i wynika z niewłaściwej realizacji projektu lub wadliwego prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia. Przyczyny powstania oraz rozmiar nieprawidłowości mogą mieć jedynie wpływ na wysokość zastosowanej korekty.
Zauważyć jednak należy, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza w każdym wypadku powstania obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście cytowanego artykułu rozporządzenia UE, tj. stwierdzenia, że wskutek naruszenia procedur doszło do powstania realnej szkody w budżecie ogólnym UE lub mogłoby dojść do jej powstania (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I GSK 174/19).
Na gruncie polskiego prawa regulacja procedur, o których mowa w Rozporządzeniu 1303/2013 i z których wynika obowiązek odzyskiwania kwot wypłaconych w związku z nieprawidłowościami zdefiniowanymi w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 - realizowany jest na podstawie przepisów u.f.p. Ustawodawca w art. 207 ust. 1 u.f.p. nie użył terminu "nieprawidłowości" lecz terminów – "wykorzystanie niegodnie z przeznaczeniem", oraz "wykorzystanie z naruszeniem procedur". Zastosowane nazewnictwo nie zmienia jednak faktu, że zdarzenia określone w art. 207 ust. 1 u.f.p. są działaniami podejmowanymi na rachunek budżetu Unii, w celu usuwania nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, skutkiem czego są to działania podejmowane w zakresie tego aktu. Są zatem częścią tej samej dyspozycji gwarantującej dobre zarządzanie funduszami Unii i ochronę jej interesów finansowych, a konsekwentnie do tego, terminy użyte w art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. powinny być interpretowane w sposób jednolity z pojęciem "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 (por: wyrok NSA z 4 kwietnia
2017 r., sygn. akt II GSK 5056/16).
Dla stwierdzenia nieprawidłowości rodzącej obowiązek zwrotu środków wymagane jest kumulatywne spełnienie trzech warunków. Pierwszy to naruszenie przepisu prawa (procedury), drugim jest naruszenie prawa, które musi być wynikiem działania lub zaniechanie beneficjenta, a trzeci polega na powiązaniu naruszenia ze szkodliwym wpływem na budżet UE, w tym z wpływem potencjalnym, polegającym na obciążeniu budżetu UE nieuzasadnionym wydatkiem.
W niniejszej sprawie, w zakresie podnoszonej w skardze kwestii przeznaczenia środków na szkolenia dla osób niespełniających warunków uczestnictwa w projekcie, niewątpliwie dwa pierwsze warunki zostały spełnione i organ słusznie uznał, że skarżąca swoim działaniem naruszyła obowiązujące ją procedury. W tych okolicznościach, aby organ mógł zastosować korektę, musi stwierdzić naruszenie prawa przez beneficjenta, które było wynikiem jego działania (zaniechania), co niewątpliwe w sprawie zaistniało.
Wnioski kilku wskazanych przez organ uczestników zostały wypełnione w sposób świadczący o tym, że nie spełniaj oni warunków udziału w szkoleniach. Niewątpliwym jest, że obowiązkiem skarżącej była weryfikacja poprawności formalnej złożonych wniosków i merytoryczna kontrola na podstawie treści wniosków, czy zgłaszający się spełniają warunki do zakwalifikowania na szkolenia. Skarżąca mimo wskazanych we wnioskach informacji uniemożliwiających zakwalifikowanie na szkolenie, zakwalifikowała wnioskodawców do programu szkoleń. Organ zasadnie uznał, że skarżąca nie wykonała prawidłowo obowiązków wynikających z zawartej umowy i regulaminu.
Sąd nie podzielił jednak stanowiska organu, co do wystąpienia w sprawie trzeciego wymaganego warunku, zgodnie z którym naruszenie to spowodowało lub mogło spowodować powstanie szkody, co wiąże się z oceną rzeczywistego spełnienia lub nie przez uczestników programu warunków uczestnictwa w tym programie.
Skarżącą podnosiła, że wnioskodawcy błędnie wypełnili formularze, bowiem spełniali warunki udziału w szkoleniach, byli oni osobami bezrobotnymi niezarejestrowanymi w urzędach pracy i niepobierającymi świadczeń z pomocy społecznej. Rację należy przyznać skarżącej, że w toku postępowania administracyjnego strona mogła składać wnioski dowodowe dotyczące okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Co do zasady, kontrola prawidłowości realizacji programu opiera się na gromadzonych przez beneficjenta dokumentach, do dokumentów tych należą m.in. dokumenty stanowiące podstawę weryfikacji uczestników programu oraz dokumenty potwierdzające przeprowadzenie ich weryfikacji przez beneficjenta. Następcze złożenie oświadczeń potwierdzających prawo do udziału w szkoleniach z uwagi na spełnienie wymaganych warunków oraz wadliwe wypełnienie przez uczestników projektu formularzy, skutkowało obowiązkiem oceny przez organ tego materiału dowodowego.
Ocena ta nie została, w ocenie Sądu, przeprowadzona w sposób prawidłowy. Oświadczenia zostały uznane za wystarczające w procedurze naboru uczestników programu, w której nie żądano dowodów na poparcie wskazanych w oświadczeniach faktów. Zakres dokumentów, których złożenie warunkowało możliwość objęcia wsparciem został określony przez beneficjenta w regulaminie rekrutacji. Oparcie procesu rekrutacji uczestników projektu o wskazany regulamin zostało przewidziane w treści wniosku o dofinansowanie stanowiącym, jako załącznik, integralną część umowy. Zmiana treści pierwotnych oświadczeń, jeżeli były one błędne nie jest wykluczona.
Niewątpliwym jest, że oświadczenie nie jest obiektywnym stwierdzającym rzeczywistym stan rzeczy dowodem, lecz dowodem opartym na wiedzy i woli osoby składającej oświadczenie. W sytuacji istnienia wątpliwości co do zgodności z prawdą takiego oświadczenia możliwie jest przeprowadzenie innych obiektywnych dowodów na okoliczności w nim wskazane. Dowody takie mogą stanowić podstawę do podważenia wiarygodności złożonych oświadczeń. Natomiast czas sporządzenia tych oświadczeń nie mógł mieć decydującego wpływu na ocenę ich wiarygodności. Dowodów złożonych w toku postępowania administracyjnego nie można uznać za z spóźnione i niewiarygodne z tego powodu. Taka ocena materiału dowodowego narusza normą art. 80 k.p.a.
Późne złożenie oświadczeń wskazuje niewątpliwe na wadliwe wykonywanie przez beneficjenta jego obowiązków w procesie naboru, nie przesądza jednak o prawdziwości lun nieprawdziwości wskazanych w nich faktów. Skarżąca zakwalifikowała do paragramu osoby, które nie spełniały, zgodnie z treścią złożonych wniosków warunków kwalifikacyjnych. Nie spełniła ona obowiązku starannej kontroli składnych dokumentów, jak i obowiązku prawidłowej kwalifikacji uczestników programu. Działanie skarżącej stanowiące opisane wyżej naruszenie procedur, co do zasady, spowodowało ryzyko wystąpienia szkody w budżecie UE.
Możliwość powstania szkody w tym zakresie została jednak wykluczona w sytuacji stwierdzenia, że w rzeczywistości zakwalifikowane do programu osoby spełniały warunki uczestnictwa w programie i zasadnie wzięły w nim udział. Wykazanie tego faktu eliminuje możliwość ustalenia, że w sprawie wskutek naruszenia działaniem beneficjenta przepisów prawa powstała rzeczywista szkoda w budżecie unijnym bądź istnieje ryzyko jej wystąpienia. Naruszenie prawa sprowadziło się bowiem w istocie do błędnej oceny wniosków ale nie skutkowało błędnym przyjęciem do programu uczestników niespełniających warunków kwalifikacyjnych. Skoro pomoc została udzielona osobom, które mogły wziąć udział w programie, środki unijne zostały wydatkowane prawidłowo i brak jest podstaw do uznania, że doszło do uszczerbku w funduszach unijnych w jakimkolwiek zakresie. Wskazać także należy, że ocena w tym zakresie jest odmienna od oceny dokonanej przez Sąd w poprzedniej sprawie ze skargi na decyzję w sprawie zwrotu dofinansowania do tego samego projektu (sygn. akt III SA/Gd 591/21), bowiem strona w niniejszej sprawie już przed organem administracji złożyła dokumentację, na poparcie twierdzeń o spełnianiu przez uczestników projektu warunków zakwalifikowania do udziału w projekcie, podczas gdy w poprzedniej sprawie dokumentacja taka została złożona dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.
Z tej przyczyny zaskarżona decyzja podlegała na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. uchyleniu.
Za niezasadny Sąd uznał natomiast drugi z podniesionych w skardze zarzutów. Organ trafnie zarzucił skarżącej zasady konkurencyjności, o której mowa w podrozdziale 6.5.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej jako: Wytyczne) - podrozdział 6.5 pkt 1 oraz podrozdział 6.5.2 pkt 1 lit. a przez niezastosowanie konkurencyjnego trybu wyboru wykonawcy, a w konsekwencji naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Zgodnie z art. 6.5.2 pkt 1 lit. a Wytycznych, udzielenie zamówienia w ramach projektu przez beneficjenta następuje zgodnie z zasadą konkurencyjności w przypadku beneficjenta niebędącego zamawiającym w rozumieniu ustawy Prawo zamówień publicznych, w przypadku zamówień przekraczających wartość 50 000 zł netto, tj. bez podatku od towarów i usług (VAT). Art. 6.5.2 pkt 11 Wytycznych stanowi, że w celu spełnienia zasady konkurencyjności należy: a) upublicznić zapytanie ofertowe zgodnie z warunkami, o których mowa w pkt 12 lub 13. Zgodnie z tymi unormowaniami upublicznienie zapytania ofertowego polega na jego umieszczeniu w bazie konkurencyjności (strona internetowa wskazana w komunikacie ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, przeznaczona do umieszczania zapytań ofertowych), a w przypadku, gdy wnioskodawca rozpoczyna realizację projektu na własne ryzyko przed podpisaniem umowy o dofinansowanie projektu, upublicznia zapytanie ofertowe na stronie internetowej wskazanej przez instytucję ogłaszającą nabór wniosków o dofinansowanie projektu.
Zgodnie z Wytycznymi Ministra Rozwoju w zakresie kwalifikowalności wydatków, w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 wydanymi na podstawie art. 5 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 podrozdział 6.5 pkt 10 zabronione jest zaniżanie wartości szacunkowej zamówienia lub jego podział skutkujący zaniżeniem jego wartości szacunkowej, przy czym ustalając wartość zamówienia należy wziąć pod uwagę konieczność łącznego spełnienia trzech przesłanek (tożsamości) 18: a) usługi, dostawy oraz roboty budowlane są tożsame rodzajowo lub funkcjonalnie (tożsamość przedmiotowa), b) możliwe jest udzielenie zamówienia w tym samym czasie (tożsamość czasowa) 19, c) możliwe jest wykonanie zamówienia przez jednego wykonawcę (tożsamość podmiotowa). W przypadku udzielania zamówienia w częściach (z określonych względów ekonomicznych, organizacyjnych, celowościowych), wartość zamówienia ustala się jako łączną wartość poszczególnych jego części.
Powyższe wymogi nie zostały przez skarżącą spełnione.
Niewątpliwym jest, że skarżącą nie zastosowała tego trybu i nie upubliczniła zapytania ofertowego w bazie konkurencyjności. Skarżąca wskazywała, że nie było to konieczne, bowiem wartość poszczególnych zamówień nie przekraczała kwoty 50 000 zł. Za przekonywujące uznać należy stanowisko organu, że usługi te, jako usługi szkoleniowe, stanowiły usługi jednorodzajowe pod względem przedmiotowym, były to szkolenia zawodowe, pełniące taką samą funkcję społeczno-gospodarczą, biorąc pod uwagę szeroko rozwinięty, dzięki funduszom unijnym, rynek szkoleniowy w Polsce, przyjąć należało, że mogły być one zrealizowane przez jednego wykonawcę w zbliżonym okresie czasu. Organ prawidłowo stwierdził, że skarżąca dokonała niedozwolonego podziału zamówienia, omijając w ten sposób zasadę konkurencyjności.
Skarżąca twierdziła, że żaden usługodawców nie był w stanie zrealizować wszystkich planowanych szkoleń. Okoliczność ta nie została przez nią wykazana. W sytuacji, gdy skarżąca skierowała swoje zapytania ofertowe do ograniczonej liczby kilku podmiotów, brak jest podstaw do stwierdzenia, że zlecenie przeprowadzenia szkoleń przez jednego usługodawcę nie było możliwe. Jak słusznie wskazał organ, na terenie kraju działa wiele firm zajmujących się prowadzeniem szkoleń, niewątpliwym jest, że skarżąca nie sprawdzała możliwości realizacji szkoleń u większości tych podmiotów. Skarżąca nie wykazała więc podmiotowego braku możliwości łącznej realizacji przedmiotowo tożsamych usług.
Skarżąca mogłaby twierdzić, że nie było wykonawcy wszystkich planowanych szkoleń gdyby zamieściła swoją ofertę w bazie konkurencyjności, dostępnej dla wszystkich zainteresowanych podmiotów. Dopiero w sytuacji gdyby na takie ogłoszenie uzyskała jedynie oferty cząstkowe, mogłaby dokonać podziału zamówienia ze względu na brak podmiotów zainteresowanych realizacją wszystkich szkoleń. Nie spełnia wymogu udowodnienia braku podmiotów realizujących wszystkie szkolenia oraz skierowanie pism do kilku podmiotów z zapytaniem o szkolenia.
Wskazać należy, że zgodnie z rozdziałem 6.5 pkt 7 lit. a Wytycznych możliwe jest niestosowanie procedur określonych w sekcjach 6.5.1 i 6.5.2 przy udzielaniu zamówień m.in. w sytuacji, gdy w wyniku prawidłowego zastosowania zasady konkurencyjności określonej w sekcji 6.5.2 nie wpłynęła żadna oferta lub wpłynęły tylko oferty podlegające odrzuceniu, albo wszyscy wykonawcy zostali wykluczeni z postępowania lub nie spełnili warunków udziału w postępowaniu. Skarżąca mogła zatem zgodnie z prawem dokonać podziału zamówienia na oferty cząstkowe, gdyby nie było podmiotów, które zrealizować mogły wszystkie szkolenia. Okoliczność ta winna zostać przez skarżącą, w realiach niniejszej sprawy (dotyczącej usług, których wykonanie nie ogranicza się o jednego lub kilku podmiotów w kraju), wykazana wyczerpaniem trybu przewidzianego w rozdziale 6.5 pkt 7 lit. a. Tryb ten nie został przez skarżącą zastosowany.
Sąd rozważył, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych rozporządzeniu nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, powoływanego dalej jako rozporządzenie nr 1303/2013). Środki unijne podlegają zatem zwrotowi wówczas, gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 ww. rozporządzenia – co oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Wymieniona "nieprawidłowość" ma miejsce zarówno w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody, jak i w sytuacji, gdy mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.
Celem korekt finansowych jest spowodowanie sytuacji, w której wszystkie wydatki deklarowane do finansowania ze środków unijnych będą wydatkowane zgodne z prawem i odpowiednimi zasadami i przepisami krajowymi oraz unijnymi. Korekta finansowa jest zatem kwotą nienależnie wypłaconą ze środków budżetu UE. Wysokość korekty finansowej jest determinowana wysokością szkody poniesionej przez fundusz w związku z nieprawidłowością, w tym także szkody potencjalnej. Szkodą w interesach finansowych Unii Europejskiej jest finansowanie z funduszy unijnych nieuzasadnionego wydatku, a nieuzasadniony wydatek to taki, który poniesiony został z naruszeniem podstawowych zasad prawa unijnego lub krajowego; wystarczy stwierdzenie możliwości wystąpienia "potencjalnej" szkody w budżecie Unii Europejskiej. Stwierdzenie wystąpienia szkody "rzeczywistej" nie ma podstawowego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2015 r. sygn. akt II GSK 175/15). Naruszenie procedury to realizowanie projektu niezgodnie z zasadami określonymi w umowie o dofinansowanie oraz wytycznymi będącymi dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich (por. wyrok NSA z 28 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 1820/19, wyrok NSA z 16 stycznia 2020 r. sygn. akt I GSK 1607/18, wyrok NSA z 14 listopada 2019 r. sygn. akt I GSK 1452/18, wyrok NSA z 17 października 2019 r. sygn. akt I GSK 1384/18).
Stanowisko organu, że skarżącą dopuściła się nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 poprzez brak zastosowania zasady konkurencyjności jest prawidłowe.
Organ stwierdził, że brak zachowania zasady konkurencyjności winien skutkować nałożeniem korekty finansowej w wysokości 100 % wartości zamówienia. Taka ocena nie narusza przepisów prawa.
Skarżąca nie zastosowała obowiązującej zasady konkurencyjności przy zawieraniu umów z kontrahentami. Niewątpliwe charakter tego naruszenia i jego waga są znaczne. W przypadku zaniechania trybu konkurencyjności dochodzi do pominięcia szeregu oferentów, co może skutkować szkodą budżetu unijnego, polegającą na zawarciu umów przewidujących zawyżone ceny usług. Działanie skarżącej godziło w zasady uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, przejrzystości, niedyskryminacji i proporcjonalności - umożliwiającej wydajne i skuteczne zarządzanie zasobami oraz zapewnienie dostępu do zamówień wszystkim podmiotom, będącym w stanie je zrealizować za najkorzystniejszą cenę. Możliwość powstania szkody w budżecie UE w przypadku naruszenia zasady konkurencyjności, jest oczywista. Okoliczność, że strona nie dokonała prawidłowego upublicznienia oferty, prowadziła do ryzyka pominięcia oferty najlepszej, która na skutek działań strony nie mogła zostać zgłoszona.
Okoliczność, że zawarte umowy nie przekraczały maksymalnych stawek zawartych w Taryfikatorze nie może mieć znaczenia dla odmiennej oceny w tym zakresie. Zawarcie umowy przewidujących wstawki wyższe stanowiłoby odrębne naruszenie warunków zawartej umowy. Natomiast beneficjent miał obowiązek przeprowadzić postępowanie z zachowaniem zasady konkurencyjności, która pozwala na wybór najkorzystniejszych ofert. Oferty te musiały pozostawać w granicach stawek maksymalnych, jednak wysokość cen usług mogła być od stawek maksymalnych znacznie niższa.
Wskazać także należy, że z uwagi na charakter stwierdzonej nieprawidłowości, związanej z naruszeniem zasady konkurencji przy udzielaniu zamówienia finansowanego ze środków unijnych, precyzyjne określenie skutków finansowych tego naruszenia nie jest możliwe. Zgodnie z art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, korekty finansowej w tym przypadku dokonuje się z uwzględnieniem przepisów wydanych na podstawie ust. 13, zgodnie z art. 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego. Przepisami wydanymi na podstawie ust. 13 art. 24 ustawy wdrożeniowej są przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz.U. z 2018 r. poz. 971). Zgodnie § 2 tego rozporządzenia, wartość korekty finansowej związanej z nieprawidłowością indywidulaną stwierdzoną w danym zamówieniu jest równa wartości wydatków objętych współfinansowaniem UE poniesionych w ramach tego zamówienia; wartość pomniejszenia związanego z nieprawidłowością indywidualną stwierdzoną w danym zamówieniu jest równa kwocie wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach tego zamówienia. Załącznik do rozporządzenia przewiduje w lp. 2, że sztuczny podział zamówienia i niedopełnienie w jego wyniku obowiązku upublicznienia zapytania ofertowego zgodnie z warunkami wynikającymi z umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji o dofinansowaniu projektu, przewidziana została korekta finansowa w wysokości 100%, z możliwością jej obniżenia do 25%. Zgodnie z § 3 cytowanego rozporządzenia wartość korekty finansowej lub pomniejszenia może zostać obniżona, jeżeli anulowanie całości współfinansowania UE lub całości wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach zamówienia jest niewspółmierne do charakteru i wagi nieprawidłowości indywidualnej; charakter i wagę nieprawidłowości indywidualnej ocenia się odrębnie dla każdego zamówienia, biorąc pod uwagę stopień naruszenia zasad uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, przejrzystości i niedyskryminacji.
W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała istnienia okoliczności uzasadniających odstąpienie od zastosowania podstawowej wysokości korekty finansowej (100%). Przestrzeganie zasad przejrzystości, jawności i uczciwej konkurencji ma zasadnicze znaczenie przy realizacji projektów dofinansowanych z UE. Stwierdzona w sprawie nieprawidłowość polegająca na niedozwolonym podziale zamówienia i niezastosowaniu zasady konkurencyjności miała charakter naruszenia godzącego w podstawowe zasady rządzące wydatkowaniem środków unijnych. Stopień naruszenia zasad uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, przejrzystości i niedyskryminacji wobec zastosowanego prze skarżącą trybu postępowania był wysoki. Działania skarżące nie można uznać za usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami. Organ w tej sytuacji zasadnie nie dokonał obniżenia korekty. Okoliczności sprawy nie przemawiały za uznaniem, że anulowanie całości współfinansowania UE zamówienia jest niewspółmierne do charakteru i wagi zaistniałej nieprawidłowości.
Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji (zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie wynikają z powyższych rozważań, a stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. organ jest związany dokonaną przez Sąd oceną prawną. Organ winien uwzględnić złożone przez stronę oświadczenia uczestników projektu i dokonać ich prawidłowej oceny, mając na uwadze, że zakwestionowanie wiarygodności tym oświadczeń może nastąpić w przypadku ich sprzeczności z innym wiarygodnymi zebranymi w sprawie dowodami.
O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 6 980 zł. Na zasądzoną sumę składają się kwota uiszczona przez skarżącą tytułem wpisu od skargi (1 563 zł), wynagrodzenie radcy prawnego (5 400 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).