III SA/GD 716/05

III SA/Gd 716/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Felicja Kajut /przewodniczący/
Marek Gorski /sprawozdawca/
Zdzisław Kostka
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: NSA Marek Gorski (spr.) NSA Zdzisław Kostka Protokolant Sekretarz Sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skarg K. S. na decyzje Wojewody [...] z dnia 2 stycznia 2006 r. nr [...] oraz z dnia 21 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1/ oddala skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia 2 stycznia 2006 r. nr [...], 2/ uchyla decyzję Wojewody [...] z dnia 21 października 2005 r. nr [...], 3/ nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego Z. W.-S. kwotę 536 zł (pięćset trzydzieści sześć złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej ustanowionej z urzędu.
Uzasadnienie
III SA/Gd 716/05
U z a s a d n i e n i e
Wojewoda [...] decyzją z dnia 21 października 2005 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. (t.j. Dz. U. Nr 87, poz. 960 ze zm.) uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 14 września 2005 r. o wymeldowaniu J. D. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w S. oraz orzekł o odmowie wymeldowania J. D. z pobytu stałego w wymienionym lokalu.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie J. D. wystąpił jej były mąż K. S., twierdząc, że w dniu 1 czerwca 2005 r. wyprowadziła się z lokalu. Organ I instancji ustalił, że J. D. opuściła sporny lokal zabierając swoje rzeczy osobiste. Obecnie nie chce wracać do lokalu, gdyż została pobita przez byłego męża. Powrócić do lokalu zamierza w listopadzie 2005 r. Mając na uwadze, że J. D. w lokalu nie przebywa, organ I instancji orzekł o jej wymeldowaniu.
Organ odwoławczy powołał się na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stawni, że przedmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że J. D. nie zamieszkuje w spornym lokalu, jednak nie można uznać, że upuściła lokal dobrowolnie. W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona wskazała, że swoją przyszłość wiąże z przedmiotowym lokalem i nigdy nie zamierzała opuścić go na stałe. Zmusiło ją do tego niestosowne zachowanie byłego męża. Potwierdzeniem tego faktu jest prowadzone przez komisariat Policji w S. postępowanie o znęcanie się fizyczne i psychiczne.
Organ odwoławczy podkreślił, że skoro J. D. nie miała zamiaru opuszczać przedmiotowego lokalu na stała i zamierza w miarę możliwości do niego wrócić, nie można uznać za spełnionej przesłanki wymeldowania polegającej na dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu. Tak wynika również z wyroku z dnia 23 stycznia 2002 r., II SA/Gd 668/00, w którym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że zmuszenie, w jakiejkolwiek formie, do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie może być uznane za opuszczenie miejsca pobytu stałego, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych i ewidencji ludności. W szczególności nie można mówić o dobrowolnym opuszczeniu lokalu, gdy strona została do tego zmuszona i podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Organ uznał, iż istotne dla sprawy jest śledztwo wszczęte przez Policję w sprawie przemocy w stosunku do J. D.
Konkludując organ odwoławczy uznał, że J. D. został pobita przez byłego męża i w ten sposób zmuszona do opuszczenia lokalu. Były mąż nadal utrudnia jej powrót do lokalu, a zatem nie można uznać, że wymieniona dobrowolnie i trwale opuściła swoje miejsce pobytu stałego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. S. wniósł o uchylenie w całości decyzji Wojewody [...], zwrócenie się do Prokuratury Rejonowej w S. o przekazanie akt w sprawie znęcanie się na J. D. oraz o przesłuchanie J.D.
Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu;
- oparcie decyzji o jednostronne i nie poparte żadnymi dowodami oświadczenie J. D.;
- brak wyjaśnienia, kiedy nastąpiło zawiadomienie o naruszenie prawa i znęcanie się nad J. D.; czy miało to miejsce już po wyprowadzeniu się jej ze spornego lokalu;
- pominięcie okoliczności, iż przyczyną wyprowadzenia się J. D. był związek z konkubentem i zajście z nim w ciążę, a nie znęcanie się nad nią;
- pominięcie faktu, iż J. D. nie wystąpiła do sądu z powództwem o naruszenie posiadania w myśl art. 344 Kodeksu cywilnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że J. D. będąc w związku małżeńskim weszła w związek konkubencki i zaszła z konkubentem w ciążę. W dniu 1 czerwca 2005 r. wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu do konkubenta; zabierając wszystkie swoje rzeczy i pozostawiając troje dzieci pod opieką skarżącego. W ocenie skarżącego Wojewoda [...] nie zastosował się do obowiązków wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy. Przy wydawaniu decyzji oparł się na poświadczeniu nieprawdy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Dnia 2 stycznia 2006 r. Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...] utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dna 6 grudnia 2005 r. o umorzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie wymeldowania J. D. z pobytu stałego w S. przy ul. [...].
Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o wymeldowanie J. D. ze spornego lokalu złożył K. S. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji stwierdzi, że już w dniu 14 września 2005 r. wydano rozstrzygnięcie w tej sprawie, którym dokonano wymeldowania wyżej wymienionej z pobytu stałego. W następstwie odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia 21 października 2005 r. uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie jej wymeldowania z pobytu stałego. Potem decyzja organu II instancji została zaskarżona przez K. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, gdzie czeka na rozstrzygnięcie.
Na podstawie powyższych ustaleń organ I instancji orzekł o umorzeniu postępowania w przedmiotowej sprawie; gdyż sprawa została prawomocnie zakończona, a strony nie wniosły żadnych nowych dowodów mogących mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie.
K. S. wniósł odwołanie wskazując na krzywdzący charakter decyzji i twierdząc, że błędne są ustalenia organu I instancji , iż w sprawi nie zaszły nowe okoliczności.
Dalej organ odwoławczy przytoczył art. 105 k.p.a. zgodnie, z którym organ administracyjny wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy dalsze jego prowadzenie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nowe postępowanie o wymeldowanie J. D. w sytuacji, gdy toczy się w tej sprawie postępowanie przez sądem administracyjnym należy uznać za bezprzedmiotowe. Ponowne postępowanie w sprawie już zakończonej decyzją ostateczną może być prowadzone, jeżeli zmieni się stan prawny albo stan faktyczny sprawy (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2247/98, baza LexPolonica).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. S. stwierdził, że J. D. do chwili obecnej nie powróciła do przedmiotowego lokalu pozostając w lokalu przy ul. [...] w S., gdzie zamieszkuje z konkubentem. Prokuratura Rejonowa w S. umorzyła postępowanie w sprawie znęcania się na J. D. przez K. S., ze względu na brak dowodów w sprawie oraz fakt, ze zawiadomienie zostało złożone po opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu przy ul. [...] w S. Sąd przyznał skarżącemu prawo wykonywania władzy rodzicielskiej nad wspólnymi z J. D. dziećmi. Wskazane okoliczności dowodzą błędności decyzji organów administracyjnych, jak również wskazują na zmianę stanu faktycznego i prawnego w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenia podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, że podczas przesłuchania w dniu 2 grudnia 2005 r. skarżący sam przyznał, że od momentu złożenia przez niego pierwszego wniosku o wymeldowanie J. D., sytuacja w przedmiotowej sprawie nie uległa zmianie.
Postanowieniem z dnia 18 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygnaturach akt III SA/Gd 150/06 i III SA/Gd 716/05, dotyczących wyżej opisanych decyzji Wojewody [...]. Połączone sprawy prowadzono dalej pod sygnaturą III SA/Gd 716/05.
Pismem procesowym z dnia 6 sierpnia 2006 r., złożonym przez pełnomocnika wyznaczonego w ramach prawa pomocy, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia 21 października 2005 r. oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 2 stycznia 2006 r.
W odniesieniu do pierwszej z wymienionych decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 77 § 1, 80, 107 § 3 i 136 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy nie wskazał w ogóle uzasadnienia swego rozstrzygnięcia; skoncentrował się wyłącznie na rozstrzygnięciu co do istoty sprawy pomijając przyczyny dla których uznał, że decyzja organu I instancji była wadliwa.
W ocenie skarżącego z zebranego materiału dowodowego nie wynika, że fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu został stwierdzony w postępowaniu karnym; brak jest prawomocnego orzeczenia odpowiedniego organu w tym zakresie. Organ odwoławczy nie podał nawet konkretnych danych dotyczących takiego postępowania. Wojewoda [...] oparł swoje stanowisko wyłącznie na stanowisku zainteresowanej i nie dążył do wyjaśnienia sprawy, tj. nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego w celu ustalenia kiedy i przez kogo zostało złożone zawiadomienie o przestępstwie oraz czy miał miejsce fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu. Postępowanie w sprawie znęcania się nad J. D. zostało umorzone.
Ponadto Wojewoda [...] pominął, że istotne dla sprawy zawiadomienie o wszczęciu śledztwa o przestępstwo z art. 190 § 1 ki 193 Kodeksu karnego nosi datę 13 września 2005 r. Nie zwrócił również uwagi na pisemne oświadczenie J. D. o treści: "Z dniem 1 czerwca 2005 r. opiekę nad dziećmi powierzam p. S., nie żądam od niego alimentów".
Skarżący podniósł, że nie było podstaw, żeby organ odwoławczy przyjmował za bardziej wiarygodne od skarżącego wyjaśnienia J. D. składane w toku całego postępowania administracyjnego. Takie postępowanie organu narusza art. 77, 80 i 107 § 3 k.p.a.
Zdaniem skarżącego z zebranego materiału dowodowego wynika, ze zostały spełnione w sprawie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wobec czego istniała podstawa do wydania uchylonej przez Wojewodę [...] decyzji o wymeldowaniu J. D., natomiast brak było podstaw do odmowy wymeldowania.
W odniesieniu do decyzji Wojewody [...] z dnia 2 stycznia 2006 r. w sprawie umorzenia postępowania skarżący zarzucił naruszenie art. 105 § 1 oraz art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jego zdaniem również decyzja organu I instancji w sposób rażący narusza art. 105 § 1 k.p.a. O bezprzedmiotowości można mówić wówczas, gdy zachodzą przesłanki podmiotowe lub przedmiotowe, tj. gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego skutkującego niemożliwością wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. W niniejszej sprawie wniosek skierowano do właściwego organu, istnieje podstawa prawna do wydania decyzji, istnieje przedmiot postępowania. Niezmieniony stan faktyczny w sprawie, jak również fakt nie zakończenia sprawy z poprzedniego wniosku skarżącego nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania. Skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2004 r., IV SA 1450/2003 (baza LexPolonica), w którym sąd przyjął, że "Bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż pozbawia stronę możliwości obrony jej interesów w postępowaniu administracyjnym".
Zdaniem skarżącego przedmiotowe decyzje organów obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i jako takie powinny zostać uznane za nieważne.
Dalej skarżący twierdzi, że organ I instancji nie zawieszając postępowania administracyjnego w sprawie naruszył art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ostateczna decyzja z wniosku o wymeldowanie z dnia 5 lipca 2005 r. stanowi bowiem zagadnienie wstępne w stosunku do sprawy kolejnego wniosku z dnia 17 listopada 2005 r. W jego ocenie od ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku wcześniejszego zależeć powinno postępowanie w sprawie z wniosku późniejszego. Swoje stanowisko skarżący uzasadnił poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 7 czerwca 1991 r., SA/Wr 302/91 (ONSA 1991/3-4/65), zgodnie z którym "Jeżeli przed sądami lub organami prokuratury toczy się postępowanie, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu, to organ administracji prowadzący postępowanie o wymeldowanie z tego lokalu /.../ powinien powstrzymać się od rozstrzygania sprawy do czasu zakończenia postępowania sądowego lub przygotowawczego".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie zauważyć należy, iż postanowieniem z dnia 18 maja 2006 r. w sprawie II S.A./Gd 150/06 Sąd Wojewódzki w Gdańsku połączył do wspólnego prowadzenia i rozstrzygnięcia sprawę ze skarg na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 października 2005 r. Nr [...] i na decyzję z dnia 21 października 2005 r. Nr [...] (obie w przedmiocie wymeldowania J. D. z pobytu stałego z lokalu Nr [...] przy ul. [...] w S.).
Odnosząc się do uzasadnienia skarg na te decyzje stwierdzić trzeba, iż w dniu 16 listopada 2005 r. K. S. złożył wniosek o wymeldowanie jego byłej żony J. D. z lokalu Nr [...] przy ul. [...] w S.. W tym czasie już toczyło się postępowanie dotyczące tego samego przedmiotu, a co więcej 14 września 2005 r. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 14 września 2005 r. w sprawie [...] orzekł o wymeldowaniu J. D. z przedmiotowego lokalu.
Od tej decyzji J. D. złożyła odwołanie i sprawa została załatwiona przez organ II instancji. W dniu 21 października 2005 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekł o odmowie wymeldowania J. D. z pobytu stałego, od której to decyzji J. D. złożyła skargę.
Oznacza to, że w chwili składania ponownego wniosku o wymeldowanie J. D. toczyło się nadal postępowanie z pierwszego wniosku K. S.
W tej sytuacji organ I instancji nie powinien wszczynać kolejnego postępowania z wniosku K. S., a jego wniosek potraktować jako pismo procesowe składane w już toczącym się postępowaniu.
Uchylenie przez Wojewodę [...] decyzją z dnia 21 października 2005 r. decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 14 września 2005 r. Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu J. D. z pobytu stałego z lokalu Nr [...] przy ulicy [...] w S. orzekające reformatoryjnie o odmowie jej wymeldowania z przedmiotowego lokalu powodowało sytuację, że przed organem I instancji równolegle toczyć się miała druga sprawa z wniosku K. S. o wymeldowaniu J. D. z tego samego lokalu. Skoro już raz zostało wszczęte postępowanie administracyjne z wniosku K. S. i wniosek ten nie został zakończony prawomocnym orzeczeniem, to tak długo jak długo sprawa nie została zakończona takim orzeczeniem, żadne pismo pochodzące od tej samej strony i odnoszące się do tego samego uczestnika a co więcej dotyczące tego samego przedmiotu nie może być uznane za kolejny wniosek skutecznie wszczynający postępowanie administracyjne.
Organ I instancji winien zatem wniosek K. S. z 16 listopada 2005 r. potraktować jako pismo procesowe w toczącym się już postępowaniu a nie wszczynać nowego postępowania. To drugie postępowanie doprowadzić by mogło do sytuacji, że w obrocie prawnym znalazłyby się dwie decyzje dotyczące tego samego przedmiotu postępowania i tych samych stron co w konsekwencji musiałoby prowadzić do stwierdzenia nieważności jednej z nich. Skoro zatem organ I instancji wadliwie wszczął to drugie postępowanie a następnie z naruszeniem art. 105 § 1 Kpa umorzył je z uwagi na to, iż w ten sposób zlikwidował to drugie wadliwie wszczęte postępowanie, decyzję organu II instancji utrzymującą w mocy decyzję o umorzeniu postępowania, uznać należy za słuszną.
W wyniku tych decyzji nie zostały naruszone interesy stron a zostało zlikwidowane wszczęte bez podstawy prawnej II postępowanie administracyjne w sprawie przez co nie doszło do przypadku konieczności stwierdzenia nieważności jednej z decyzji w przypadku toczenia się dwu postępowań i zakończenie ich decyzją.
Odnosząc się do skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 października 2005 r. Nr [...] a tym samym do legalności tej decyzji Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, iż uchylenie decyzji organu I instancji orzekającej o wymeldowaniu J. D. przez Wojewodę [...] i który tą samą decyzją orzekł reformatoryjnie o wymeldowaniu J. D. z pobytu stałego z lokalu Nr [...] przy ul. [...] w S., nastąpiło z obrazą art. 77 Kpa.
Wojewoda [...] na tym samym co organ I instancji materiale dowodowym oparł krańcowo różne orzeczenia nie wyjaśniając czy istotnie J. D. zmuszona została do opuszczenia przedmiotowego lokalu i czy zwracała się do Sądu o przywrócenie posiadania.
Samo oświadczenie skarżącej o tym, iż K. S. zagroził jej, że będzie ją bił trzy razy dziennie nie daje podstaw do uznania prawdziwości tych twierdzeń zwłaszcza, iż strony są ze sobą w dużym konflikcie, mają sprzeczne interesy, a co zatem idzie do treści ich wyjaśnień należy podchodzić z dużą ostrożnością a jeśli zajdzie potrzeba przeprowadzić rozprawę administracyjną.
Mając powyższe rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej decyzji Nr [...] a z mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałej części.
Wobec treści zaskarżonych decyzji a także treści wyroku, Sąd nie orzekał w trybie art. 152 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 200 i art. 250 p.p.s.a.
MK