III SA/Gd 693/06

III SA/Gd 693/06 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2007-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Anna Orłowska
Felicja Kajut /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Gorski
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Sygn. powiązane
II OSK 1032/07 - Wyrok NSA z 2008-09-16
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędziowie: NSA Anna Orłowska NSA Marek Gorski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2007 r. sprawy ze skargi E.J. na postanowienie Wojewody z dnia 6 października 2006 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Wójt Gminy decyzją z dnia 7 listopada 2005 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku E.J. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J i M.J. wraz z dziećmi z budynku mieszkalnego w J. przy ul. [...]
Pismem z dnia 7 grudnia 2005 r. adwokat M.O., działając w imieniu J. J., złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazywała, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek okoliczności, za które strona nie ponosi winy. J.J. po otrzymaniu decyzji udzielił adwokatowi pełnomocnictwa, jednak termin do wniesienia odwołania upłynął, kiedy pełnomocnik strony przebywała na zwolnieniu lekarskim. Do wniosku o przywrócenie terminu zostało dołączone pełnomocnictwo, odwołanie oraz zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza sądowego w dniu 25 listopada 2005 r., z którego wynikało, że M.O. była chora w dniach od 22 do 30 listopada 2005 r.
Wojewoda postanowieniem z dnia 4 stycznia 2006 r. przywrócił J.J. termin do wniesienia odwołania kierując się dyspozycja art. 58 k.p.a.
Postanowienie to zaskarżył do sądu administracyjnego E.J. twierdząc, że adwokatowi można przypisać winę w niedochowaniu terminu.
Wyrokiem z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt III SA/Gd 151/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił w/w postanowienie. Sąd wytknął Wojewodzie, że nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy i naruszył art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie sądu organ odwoławczy nie ustalił kiedy wniosek o przywrócenie terminu został złożony. Miało to znaczenie ze względu na 7-dniowy termin przewidziany w art. 58 § 2 k.p.a. Sąd poniósł również, że wniosek pełnomocnika o przywrócenie terminu nie zawierał wszystkich danych, pozwalających na należytą jego ocenę w kontekście ustawowych przesłanek przywrócenia terminu. Sąd przywołał również art. 37 a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), który nakłada na adwokata obowiązek zapewnienia zastępstwa w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda postanowieniem z dnia 6 października 2006 r. nr [...] na podstawie art. 58 oraz 59 k.p.a. przywrócił termin do wniesienia dowołania przez J.J. złożonego za pośrednictwem adwokata M.O. od decyzji Wójta Gminy z dnia 7 listopada 2005 r. w sprawie wymeldowania.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wystąpił do adwokata M. (w postanowieniu błędnie wpisano "K") O. z pismem, w którym nakazał dokładne wyjaśnienie okoliczności przebywania wymienionej na zwolnieniu lekarskim. Z informacji udzielonych przez wezwaną wynika, że stan jej zdrowia nie pozwalał na dokonywanie żadnych czynności zawodowych, w tym także zapewnienie zastępstwa w niniejszej sprawie.
E.J. działając przez adwokata K.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na w/w postanowienie. Skarżący zarzucił orzeczeniu błąd w ustaleniach faktycznych, przez przyjęcie, iż naruszenie przez pełnomocnika M i J.J. terminu, nastąpiło bez jej winy, a w konsekwencji naruszenie art. 58 k.p.a. Ponadto zadaniem skarżącego postanowienie narusza art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia w zakresie uznania za uprawdopodobnioną przesłankę braku winy pełnomocnika J.J., w tym faktu, iż stan zdrowia adwokata nie pozwalał na dokonywanie żadnych czynności zawodowych. Skarżący jest zdania, że zaskarżone postanowienie nie spełnia wymogów formalnych, jest błędne, a w szczególności cechuje się dobrowolnością w rozstrzygnięciu sprawy. Wojewoda nie wskazuje w ogóle podstaw oceny, czy adwokat M.O. dopełniła wszelkich starań, jakie wymagane są od pełnomocnika profesjonalisty w reprezentowaniu stron postępowania. Z uzasadnienia postanowienia nie można wywieść jakie okoliczności usprawiedliwiały adwokata od podejmowania jakichkolwiek czynności zawodowych.
Skarżący w dalszym ciągu podtrzymuje stanowisko, że niedotrzymanie terminu jest spowodowane wyłącznie przez zawinione zaniechanie adwokata. Konsekwencje takich zawinionych działań pełnomocnika ponosi strona.
Ponieważ przedmiotowe pełnomocnictwo zostało udzielone w dniu 14 listopada 2005 r., tj. w dniu doręczenia stronie przeciwnej decyzji Wójta Gminy z 7 listopada 2005 r., a zwolnienie lekarskie pełnomocnika rozpoczęło się w dniu 22 listopada 2005 r., adwokat dysponował 8 dniami na sporządzenie i złożenie odwołania. Ten okres był wystarczający, aby podjąć skuteczną obronę. Należy uwzględnić fakt, iż od adwokata wymagana jest najwyższa staranność w prowadzeniu spraw.
Brak uzasadnienia postanowienia Wojewody, zdaniem skarżącego, nie pozwala się odnieś do okoliczności, jakie rzekomo nie pozwalały adwokatowi wypełnić obowiązków ustawowych.
W ocenie skarżącego adwokat M.O. mogła udzielić substytucji każdemu ze wspólników kancelarii, którą reprezentuje. Sam brak skorzystania przez nią z tej możliwości przez ponad tydzień zwolnienia lekarskiego jest wyrazem jej winy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że z informacji udzielonych przez M.O. wynikało, iż w dniu 22 listopada 2006 r. jej stan zdrowia uległ nagłemu pogorszeniu, a przebieg choroby nie pozwalał na dokonywanie żadnych czynność zawodowych, w tym także na zapewnienie zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na zarzut, iż pełnomocnik miał 8 dni na wniesienie odwołania (przed zachorowaniem) organ odwoławczy wskazał, że strona nie ma obowiązku składania odwołania bezzwłocznie po doręczeniu decyzji, ale ma 14 dni i może to uczynić w ostatnim dniu dopuszczalnego terminu. Organ podkreślił, że nie może wymagać, aby pełnomocnik podejmował wysiłek, który mógłby stanowić zagrożenie dla jego zdrowia lub życia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należało oddalić.
Orzekając w niniejszej sprawie Sąd był związany poglądem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 maja 2006r. sygn. akt
III SA/Gd 151/06. Stanowisko wyrażone w tym orzeczeniu jest wiążące w sprawie, zgodnie bowiem z art. 153 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania prawne co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. W powyższym wyroku Sąd wskazał na brak ustaleń organu drugiej instancji w kwestii zachowania przez pełnomocnika J.J. wymienionego w art. 58 § 2 k.p.a. terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Nadto Sąd wskazał, że uzasadnienie wniosku pełnomocnika o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie zawiera wszystkich danych, które pozwoliłyby na należytą jego ocenę, wskazano w nim bowiem jedynie na fakt, że pełnomocnik w wymienionym tam okresie przebywał na zwolnieniu lekarskim. Ponadto winien był on, poza wskazaniem, że był chory, wykazać, że podjął działania zmierzające do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiającej wniesienie odwołania w terminie.
Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Według art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Wyjątek od tej ogólnej zasady wprowadza art. 59 § 2 k.p.a., który stanowi, że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia – a więc organ odwoławczy.
Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. Art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin.
Jak wynika z dokonanych przez organ odwoławczy ustaleń wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został wniesiony za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 7 grudnia 2005r., zatem termin, o którym mowa w art. art. 58 § 2 k.p.a. został zachowany ( pełnomocnik przebywał na zwolnieniu lekarskim do dnia 30 listopada 2005r.).
Przechodząc z kolei do przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, to należy zauważyć, że cytowany wyżej przepis nie wymaga udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu, lecz jej uprawdopodobnienie.
Zgodnie już z utrwalonymi w tym względzie poglądami doktryny i orzecznictwa sądowego, przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Ocena braku winy w postępowaniu administracyjnym pozostawiona została organowi administracji. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Sąd zgadza się przy tym poglądem wyrażonym w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją B. Adamiak i J. Borkowskiego (Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2004r., str. 328), że brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się między innymi nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nawet zatem zwolnienie lekarskie od pracy nie musi być potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadanie pisma przez pocztę osobiście, przez domownika lub skorzystania z pomocy innej osoby. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 1998r., sygn. akt V S.A.34/98, publ. Biuletyn Celny z 1998r. nr 12, str. 56).
Strona ( tutaj jej pełnomocnik) składając wniosek o przywrócenie terminu winna była uprawdopodobnić brak winy, co polega na przytoczeniu wiarygodnej argumentacji co do zachowania staranności oraz co do faktu, że przeszkoda była od niej niezależna i powstała w okresie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do chwili wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją B. Adamiak i J. Borkowskiego, op.cit, str. 331).
Przechodząc do konkretnych okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że pełnomocnik J.J. uprawdopodobniła brak swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia 7 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowaniu z pobytu stałego J i M.J. wraz z dziećmi z budynku mieszkalnego w J. przy ul. [...] (vide: decyzja, wniosek i odwołanie w aktach administracyjnych) chorobą, na skutek której od dnia 22 do 30 listopada 2005r. przebywała na zwolnieniu lekarskim ( dowód: zaświadczenie lekarskie k. 22 w aktach administracyjnych). Nadto, w piśmie z dnia 18 września 2006r. zawierającym dodatkowe uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik J.J. wskazał, że podpisane dokumenty pełnomocnictw J i M.J. zostały doręczone pełnomocnikowi w dniu 18 listopada 2005r. W dniu 22 listopada 2005r. stan zdrowia pełnomocnika uległ nagłemu pogorszeniu, przy czym przebieg choroby miał charakter gwałtowny i poważny na tyle, że towarzyszące chorobie objawy nie pozwalały na podejmowanie czynności związanych z wykonywanym zawodem. O chorobie pełnomocnika współpracownicy kancelarii zastali poinformowania za pośrednictwem męża pełnomocnika. Przebieg choroby nie pozwolił pełnomocnikowi na podjęcie czynności, które pozwoliłyby na zapewnienie zastępstwa w przedmiotowej sprawie i wniesienia odwołania we właściwym terminie. Również bezpośrednie podejmowanie czynności zawodowych w czasie choroby stanowiłoby realne zagrożenie zdrowia pełnomocnika.
Dokonując oceny okoliczności podniesionych we wniosku oraz w piśmie uzupełniającym z dnia 18 września 2006r. organ odwoławczy uznał, że przywrócenie terminu do złożenia odwołania jest w tym przypadku zasadne.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę takie stanowisko organu uznał za słuszne, tym samym postawiony w pkt 1 skargi zarzut naruszenia art. 58 k.p.a. nie jest zasadny. W ocenie Sądu pełnomocnik J.J. wskazał na istnienie okoliczności stanowiących przeszkodę dla dochowania terminu wniesienia przez niego odwołania, uprawdopodobnił przy tym, że uchybienie to nie nastąpiło z jego winy. Sąd nie zgadza się przy tym z zawartym w skardze twierdzeniem, iż niedotrzymanie terminu było spowodowane wyłącznie poprzez zawinione zaniechanie pełnomocnika.
Przyjmując w ślad za utrwalonym poglądem orzecznictwa, że brak winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, wykluczającej choćby lekkie niedbalstwo, co w konsekwencji należy rozumieć, że dopełnienie obowiązku stało się dla strony niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nie można w sposób stanowczy wywodzić, iż tylko przypadki losowe, w tym m.in. choroba nagła i obłożna spełniałyby kryterium braku winy według powołanego wyżej przepisu. Badaniu i ocenie przez organ podlega bowiem każda niezawiniona, uprawdopodobniona przez stronę przeszkoda, uniemożliwiająca dochowania terminu dla dokonania czynności procesowej. Jak stwierdzono wcześniej pełnomocnik J.J. istnienie takiej niezawinionej przez siebie przeszkody wykazał, wskazując przy tym na brak możliwości zapewnienia zastępstwa.
Za błędne należy też uznać stanowisko skarżącego odnoszące się do możliwości wniesienia odwołania przed rozpoczęciem choroby tj. w okresie między 14 listopada a 21 listopada 2005r., bowiem strona ( jej pełnomocnik) może podjąć kroki w celu wniesienia odwołania w dowolnym momencie wyznaczonym granicami czternastodniowego terminu określonego ustawą. Odmienne stanowisko w tej mierze w sposób niedopuszczalny ograniczałoby prawa strony przyznane ustawą.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przepisu art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia w zakresie uznania za uprawdopodobnioną przesłanki braku winy pełnomocnika J.J., to istotnie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest swej zasadniczej części (zawartej na stronie 3) bardzo oszczędne. Bezsporne jest, że uzasadnienie to winno było w sposób bardziej wyczerpujący wskazywać na przesłanki działania organu, jednak to naruszenie cytowanych wyżej przepisów k.p.a. nie miało zdaniem Sądu wpływu na wynik sprawy. W uzasadnieniu zawarto bowiem ocenę złożonych przez pełnomocnika wyjaśnień w kwestii uchybienia terminu i tym samym należy uznać, że organ wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy.
Z wyżej wymienionych przyczyn wobec niestwierdzenia, aby zaskarżone postanowienie naruszało prawo, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.