III SA/Gd 685/22

III SA/Gd 685/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-08-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść /przewodniczący/
Jolanta Sudoł /sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 3087/23 - Wyrok NSA z 2025-03-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151 i art. 119 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 63 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 sierpnia 2022 r., nr SKO Gd/1483/22 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
A. J. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 sierpnia 2022 r., nr SKO Gd/1483/22 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 20 stycznia 2022 r. na skrzynkę elektroniczną Urzędu Gminy Kosakowo wpłynęła nadana przez A. J. wiadomość elektroniczna dotycząca wykorzystania w dniu 20 stycznia 2022 r. pojazdu służbowego Straży Gminnej do transportu pani Sołtys wsi S.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2022 r., nr OO.6220.1.2022.EP, działając
na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), Wójt Gminy Kosakowo odmówił wszczęcia postępowania.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że z wyjaśnień pracowników Straży Gminnej wynika, iż w dniu 20 stycznia 2022 r. pracownikowi urzędu
- inspektorowi ds. zieleni publicznej oraz pani Sołtys udzielona została asysta w terenie.
Wizja lokalna dotyczyła oględzin względem zamiaru usunięcia drzewa u mieszkańca S. oraz oględzin wcześniej zgłoszonych drzew do wycinki. W związku ze złymi warunkami pogodowymi w drodze powrotnej odwieziono ją do jej miejsca zamieszkania. Opisana sytuacja wydarzyła się w trakcie wykonywania obowiązków służbowych przez pracowników Urzędu oraz Sołtysa wsi S.
Ze względu natomiast na to, że sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej organ odmówił wszczęcia postępowania.
W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego, wydanym na podstawie
art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. postanowieniem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło opisane postanowienie Wójta Gminy Kosakowo
w całości i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że wydanie przez Wójta Gminy Kosakowo postanowienia było zbyteczne z uwagi na to, że inicjująca postępowanie wiadomość e-mail nie stanowi podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., a tym samym
jej przesłanie nie wywołuje skutku, jaki przepisy prawa wiążą z wniesieniem podania.
Powołując się na znowelizowany z dniem 5 października 2021 r. przepis
art. 63 § 1 k.p.a. organ wskazał, że podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Złożony w sprawie "wniosek" o wszczęcie postępowania został przesłany za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 20 stycznia 2022 r., a więc już w dacie obowiązywania przepisów w znowelizowanym brzmieniu. Oznacza to, że wniosek nie wywołał w ogóle skutku procesowego. Tym samym jego rozpoznanie i wydanie w sprawie postanowienia
było zbyteczne, sprawę należało załatwić w formie czynności materialno-technicznej,
tj. pisma informującego zainteresowanego, że jego wystąpienie nie stanowi podania
i nie wywołuje skutków prawnych, jakie przepisy prawa wiążą z jego wniesieniem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. J. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu niezgodność z prawem.
W uzasadnieniu wniesionej skargi przede wszystkim skarżący wyraził krytykę postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że pełne merytoryczne uzasadnienie zostanie przedstawione bezpośrednio Sądowi, czego jednak ostatecznie nie uczynił.
Także ustanowiony dla skarżącego w trakcie postępowania przed Sądem pełnomocnik z urzędu nie zajął stanowiska w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej i w całości podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie podlega uwzględnieniu.
W rozpoznawanej sprawie kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie
ma forma, jaką przybrał wystosowany do Wójta Gminy Kosakowo wniosek skarżącego z dnia 20 stycznia 2022 r. Jak bowiem wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy, wniosek ten sporządzony został w formie elektronicznej
i wpłynął do organu na adres poczty elektronicznej urzędu obsługującego organ (okoliczności poza sporem).
Wskazania w tym kontekście wymaga, że przepis art. 63 § 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity:
Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.", zmieniony przez
art. 61 pkt 17 lit. a ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 2320) zmieniającej k.p.a. z dniem 5 października 2021 r. przewiduje, iż podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres
do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Co istotne, w ostatnim zdaniu cytowanego przepisu ustawodawca przewidział, że jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Zgodnie zaś z przepisem § 3, podanie wniesione na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta
w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej zawiera dane
w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru.
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym - warunkiem skuteczności wniesienia podania - na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej jest więc jego wniesienie wyłącznie na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Niezachowanie tego wymogu powoduje bezskuteczność czynności, albowiem stosownie do cytowanego art. 63 § 1 zd. 2 k.p.a., podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu pozostawia się bez rozpoznania. Podkreślenia wymaga jednocześnie,
że w myśl art. 63 § 1 zd. 2 k.p.a. organ administracji jest zobowiązany do pozostawienia
pisma bez rozpoznania, jeśli strona wniosła je do organu zwykłym e-mailem,
a nie za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym bądź na adres
do doręczeń elektronicznych. Działanie takie nie jest zatem oznaką złej woli, czy też braku chęci podjęcia dodatkowych, pozaprawnych działań umożliwiających nadanie dalszego biegu sprawie, a działaniem odpowiadającym literze prawa.
O ile w aktualnym brzmieniu (nadanym 5 października 2021 r.) przepis
art. 63 § 1 k.p.a. nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych to nadmienić należy, że już wcześniej orzecznictwo sądowoadministracyjne prezentowało stanowisko, iż nie można utożsamiać adresu mailowego organu z elektroniczną skrzynką podawczą (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2022 r., sygn. I OSK 1224/21, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. II SA/Łd 702/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. I SA/Sz 847/22). Organ nie ma więc możliwości wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 k.p.a. i właściwego podpisania złożonego e-maila (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2022r., sygn. II OZ 466/22, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. II SA/Łd 310/23). Dopiero w razie wniesienia podania na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym możliwe byłoby stosowanie wymogów określonych w art. 63 § 3a k.p.a. a w razie ich niespełnienia art. 64 § 2 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Gl 356/23).
W rozpoznawanej sprawie okoliczność złożenia przez skarżącego
wniosku w niewłaściwy sposób, tj. za pośrednictwem poczty elektronicznej,
nie jest, jak już zaznaczono, sporna. Znajduje ona bezpośrednie potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy, a także skarżący nie podniósł w tej kwestii żadnych zarzutów. Niewłaściwa forma wniosku obligowała natomiast organ pierwszej instancji do pozostawienia tak wniesionego podania bez rozpoznania. Przedmiotowe podanie nie zostało bowiem skutecznie wniesione. W tym świetle wydanie przez Wójta Gminy Kosakowo rozstrzygnięcia, nawet odmawiającego wszczęcia postępowania, z punktu widzenia procedury administracyjnej było oczywiście wadliwe. Dlatego dostrzegając opisaną nieprawidłowość, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku zasadnie uchyliło postanowienie Wójta Gminy Kosakowo w całości i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji (art. 105 § 1 k.p.a.). Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu, gdyż organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości, co w świetle poczynionych powyżej rozważań było uprawnione. Umorzenie postępowania zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej, stanowiąc załatwienie sprawy "w inny sposób" w rozumieniu art.104 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej, umarzając postępowanie nie załatwia zatem sprawy co do istoty.
Na zakończenie można zaznaczyć, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne, pozytywne czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne (por. WSA w Poznaniu wyrok z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. IV SA/Po 270/23).
Uznawszy w reasumpcji wniesioną skargę za niezasadną, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie narusza w sposób istotny prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: "orzeczenia.nsa.gov.pl".