III SA/Gd 681/23

III SA/Gd 681/23 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /Sędzia Zastępca/
Jolanta Sudoł /przewodniczący sprawozdawca/
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1 pkt 1 i § 3, art. 232 § 1 pkt 1 i art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi F. w W. na pismo C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. z dnia 25 września 2023 r., nr D4-1.077.20-3.MK.2023 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej F. w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu od skargi.
Uzasadnienie
F. z siedzibą w W., zwana dalej: "Fundacją" lub "skarżącą Fundacją"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na pismo C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. z dnia 25 września 2023 r., nr D4-1.077.20-3.MK.2023 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Pismem z dnia 28 lipca 2023 r., doręczonym 2 sierpnia 2023 r., Fundacja wystąpiła do C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. z wnioskiem o udzielenie informacji odnośnie dokonywania w podmiocie terminacji ciąży w przypadkach określonych w art. 4a ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Fundacja wniosła dodatkowo o udzielenie informacji odnośnie:
1) liczby świadczeń wykonywanych na podstawie art. 4a ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, z wyszczególnieniem poszczególnych lat, począwszy od roku 2016, a skończywszy na roku 2022 z podziałem według określonych ustawowo przypadków, z powodu których podjęto się realizacji świadczenia według ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży art. 4a ust. 1 pkt 1 bądź 3 (oraz 2 i 4 - obecnie uchylone),
2) liczby przeprowadzanych aborcji w przypadku zdiagnozowanych problemów psychicznych matki z wyszczególnieniem poszczególnych lat,
3) w przypadkach aborcji ze względu na zdiagnozowane problemy psychiczne matki - ile razy stwierdzono wady u poczętego dziecka i jakie to były wady?
Z wyszczególnieniem poszczególnym lat,
4) dostępnych do wykonania i rozliczenia z Narodowym Funduszem Zdrowia procedur, z wyszczególnieniem ilościowym stosowania poszczególnych metod
w poszczególnych latach, jednocześnie zaznaczając, że zapytanie dotyczy jedynie stosowanych przez lekarzy procedur, nie szczegółowych opisów przypadków zawartych w dokumentacji medycznej. Przykładowa odpowiedź: "rozszerzenie kanału szyjki i wyłyżeczkowanie ścian jamy macicy w celu zakończenia ciąży - 366 razy, zakończenie ciąży przez wstrzyknięcie domaciczne -19 razy, podanie preparatu w celu zakończenia ciąży - 657 razy".
5) liczby nielegalnych terminacji ciąży wykonanych na terenie szpitala,
6) tytułów naukowych, specjalizacji, imion i nazwisk lekarzy, zatrudnionych przez placówkę obecnie bądź w przeszłości, mających ze względu na posiadane kwalifikacje możliwość wykonywania świadczenia określonego w art. 4a ustawy
z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego
i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, z podziałem na wykonujących świadczenia określone w art. 4a ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży z wyszczególnieniem ilości, podziałem na lata oraz przypadki ustawowe
- w sposób identyczny jak określony w punkcie 1).
7) procedur stosowanych w placówce w przypadkach żywych urodzeń będących skutkiem wykonanego w placówce przerwania ciąży,
procedur stosowanych w przypadku samoistnego poronienia lub śmierci noworodka w placówce, w szczególności podanie informacji czy matce zmarłego dziecka udzielana jest pomoc psychologiczna.
Pismem z dnia 25 września 2023 r. organ udzielił Fundacji informacji na pytania nr: 1, 2, 4, 5, 7 i 8, w zakresie dotyczącym okresu 07.2020 - 2022 r., bowiem za okres wcześniejszy informacja została wnioskodawcy udzielona pismem z dnia 7 lipca 2020 r. nr 4.077.7.AO.2020 oraz pismem z dnia 14 lipca 2020 r. znak D4.077.7- 1.AD.2020.
Organ nie udzielił informacji zawartej w punkcie 3 uznając, że informacja ta nie stanowi informacji publicznej. Odnośnie pytania z punktu 6 organ wezwał Fundację do uzupełnienia wniosku poprzez jego sprecyzowanie w zakresie wskazania okresu zatrudnienia lekarzy, o których mowa była we wniosku, zaś odnośnie dalszej części zapytania zawartego w pkt 6 uznał, iż żądana informacja również nie stanowi informacji publicznej.
Uznając wydane pismo za decyzję odmawiającą udzielenia informacji publicznej Fundacja wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zaskarżając pismo w części dotyczącej bezzasadnej odmowy udzielenia informacji publicznej.
Skarżąca Fundacja zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o dostępnie do informacji publicznej (gdyż organ nie wskazał wprost podstawy prawnej) polegające
na uznaniu, że informacje żądane w punktach 3 i 6 wniosku nie stanowią informacji publicznej, z którym to stanowiskiem nie sposób się zgodzić (zarzut 1), a ponadto naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez odmowę udzielenia informacji publicznej skarżącemu, w sytuacji gdy uprawnienie to wynika wprost z Konstytucji RP oraz niewystarczające uzasadnienie odmowy udzielenia informacji publicznej (zarzut 2).
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zobowiązanie organu do udzielenia informacji publicznej
w ustawowym terminie zgodnie z wnioskiem, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podkreśliła m.in., że wnioskowane w punktach 3 i 6 wniosku informacje wyczerpują mają walor informacji publicznej, dlatego powinny zostać udostępnione.
W odpowiedzi na skargę C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. wniosła o jej oddalenie ze względu na bezzasadność skargi. Organ w uzasadnieniu złożonej odpowiedzi podtrzymał stanowisko, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Badanie dopuszczalności rozpoznania wniesionej do sądu administracyjnego skargi jest dokonywane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r.,
poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.".
Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych określono w art. 3 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803 – dalej w skrócie jako "k.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia
1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.),
postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane
w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
- Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego
i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków,
inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia
14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.).
Dokonane wyliczenie stanowi katalog zamknięty, zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach enumeratywnie przez ustawę wymienionych. Innymi słowy, skarga wniesiona na akt lub czynność,
które nie zostały wymienione w powyższym katalogu podlega odrzuceniu zgodnie
z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż zainicjowana taką skargą sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego.
Przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902), zwanej w uzasadnieniu w skrócie: "u.d.i.p.", stanowią, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek
(art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), przy czym udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Ustawodawca wskazał też, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Z powołanych przepisów wynika zatem wprost, że organ do którego wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej, co do zasady udostępnia ją wnioskodawcy w formie wskazanej we wniosku w terminie 14 dni od wpływu wniosku (udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialnotechnicznej)
albo odmawia jej udostępnienia wydając decyzję administracyjną lub w ten sam sposób umarza postępowanie w przypadku, o którym mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
W pozostałych natomiast przypadkach, to jest gdy podmiot zobowiązany nie posiada żądanej informacji bądź gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną odmowa realizacji żądania wniosku o udostępnienie informacji publicznej następuje (tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie) w formie zwykłego pisma (por. wyrok WSA w Olsztynie z 20 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Ol 10/21).
Na takie zaś pismo nie przysługuje jednak skarga do sądu administracyjnego.
W ocenie Sądu, zaskarżone w niniejszej sprawie pismo C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. z dnia 25 września 2023 r. stanowi jedynie realizację obowiązku udzielenia odpowiedzi na wniosek, przy czym odpowiedź ta wskazuje, że żądane w punktach 3 i 6 wniosku informacje nie zostały uznane za informację publiczną. Zaskarżone pismo ma zatem wyłącznie charakter informacyjny i nie mieści się w przywołanym katalogu aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zaskarżone pismo nie może stanowić decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Niezbędnym elementem wydanej decyzji administracyjnej jest przede wszystkim jej rozstrzygnięcie, a więc władcze ukształtowanie określonego stosunku administracyjnoprawnego, stanowiące "rdzeń" decyzji w postępowaniu administracyjnym (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 4147/18). W sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej rozstrzygnięcie o istocie sprawy nie może być dorozumiane, bowiem decyzja administracyjna nie jest jedyną formą działania administracji, w jakiej następuje załatwienie tej kategorii spraw indywidualnych. Każda z dopuszczalnych w tym zakresie form działania organu powinna mieć miejsce w ściśle określonych sytuacjach oraz mieć przewidzianą dla nich treść, jak również odpowiadać warunkom formalnym określonym w prawie dla każdej z nich.
I tak, w myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p., adresat wniosku może wydać decyzję administracyjną jedynie gdy odmawia udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na ochronę danych osobowych, prawo do prywatności lub określone tajemnice prawnie chronione albo umarza postępowanie w przypadkach przewidzianych w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Udzielenie informacji w trybie tej ustawy następuje zasadniczo w drodze zwykłej czynności materialno-technicznej, czyli jest to forma tzw. faktycznego działania.
Natomiast w sytuacji, gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu "informacji publicznej", co właśnie uczynił C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. w korespondencji skierowanej do Fundacji. Z takim też przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zaskarżone pismo, w zakresie punktu 3 i 6 wniosku nie nasuwa wątpliwości co do stanowiska organu. Zarówno bowiem jego treść, jak i forma wskazują jednoznacznie, że jest to - wyłącznie pismo informacyjne - dotyczące dokonanej w tym przedmiocie oceny przez podmiot zobowiązany. Analizowane pismo nie podlega zatem kognicji sądów administracyjnych, gdyż nie mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Skarga do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.) przysługuje jedynie na odmowę udostępnienia informacji publicznej - o ile zapadła ona w formie decyzji
- po wyczerpaniu środków zaskarżenia przysługujących w administracyjnym toku instancji. Brak zaś takiej decyzji w sytuacji, gdy organ dysponuje żądaną informacją publiczną, lecz jej nie udostępnienia i jednocześnie nie powiadamia wnioskodawcy
- w sytuacji opisanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. - o przyczynach braku możliwości jej udostępnienia w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, ze wskazaniem terminu, sposobu lub formy możliwego udostępnienia żądanej informacji, po upływie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) stanowi bezczynność organu. Jeśli zatem skarżąca Fundacja uważa, że żądana przez nią w punkcie 3 i 6 wniosku z dnia 28 lipca 2023 r. informacja, wbrew ocenie zaskarżonego organu, ma walor informacji publicznej, to może wywieść skargę do sądu administracyjnego lecz na bezczynność. Jedynie w ramach rozpoznawanej przez sąd administracyjny skargi na bezczynność można bowiem zweryfikować stanowisko co do kwalifikacji żądanej informacji jako niepodlegającej udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podmiotowi zainteresowanemu uzyskaniem informacji publicznej przysługuje środek, w którym może wyegzekwować należne w jego ocenie uprawnienie, ponieważ w przypadku takiej skargi sąd dokonuje kwalifikacji żądanych informacji
i w zależności od ich charakteru podejmuje stosowne rozstrzygnięcie.
Nie może to jednak nastąpić w formie zaskarżenia pisma informacyjnego, które nie ma przymiotu decyzji administracyjnej.
Z opisanych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę, o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.
Sąd orzekł o zwrocie kwoty 200 zł uiszczonej tytułem wpisu od skargi
na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w świetle którego sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis w przypadku pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy, o czym orzekł w punkcie drugim sentencji postanowienia.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.