III SA/Gd 68/23

III SA/Gd 68/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Janina Guść
Jolanta Sudoł /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
I GSK 178/24 - Wyrok NSA z 2024-12-06
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151 i art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 187
§ 13zo ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2022 poz 2157
art. 10a ust. 1a i ust. 1b
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi Ł. H. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 22 grudnia 2022 r., nr 0047/8110/9011/2022 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu oddala skargę.
Uzasadnienie
Ł. H. (zwany dalej - "wnioskodawcą", "stroną" albo "stroną skarżącą") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 22 grudnia 2022 r., nr 0047/8110/9011/2022 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Wnioskiem z dnia 26 maja 2022 r. Ł. H. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie (dalej w skrócie - "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR") o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
W sekcji VII wniosku strona oświadczyła, że z tytułu dofinansowania zakupu
w przedmiotowym okresie nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów nie otrzymała innej pomocy publicznej. Także w sekcji VIII wniosku strona wpisała, że w związku z ubieganiem się o pomoc jest przedsiębiorstwem dotkniętym kryzysem spowodowanym rosyjską agresją militarną na Ukrainę i sankcjami nałożonymi przez UE w związku z tą agresją oraz że w ramach przepisów wydanych na podstawie Komunikatu Komisji Tymczasowe kryzysowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz. Urz. UE C 131 I z 24.03.2022, str. 1) nie otrzymała innej pomocy w ramach przepisów wydanych na podstawie Komunikatu Komisji Tymczasowe kryzysowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy.
Natomiast w sekcji IX wniosku strona wskazała, że wnioskuje o pomoc finansową, udzielaną zgodnie z § 13zo rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U., poz. 187, ze późn. zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem". Jednocześnie oświadczając, że dokonała zakupu w ww. okresie nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów.
Ponadto, w sekcji X wniosku pt.: "Pozostałe oświadczenia i zgody wnioskodawcy" strona oświadczyła, że znane są jej warunki otrzymania pomocy finansowej określone w § 13zo rozporządzenia, jak również oświadczyła, że wszystkie dane podane we wniosku są prawdziwe i zgodne ze stanem faktycznym oraz że znane są jej skutki składania fałszywych oświadczeń wynikających z art. 297 § 1 ustawy
- Kodeks karny.
Zgodnie z sekcją XII wniosku strona załączyła do wniosku kopie 2 faktur dokumentujących zakup w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów, nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe zawierające magnez.
W wyniku rozpoznania złożonego w dniu 26 maja 2022 r. wniosku, decyzją z dnia 3 sierpnia 2022 r., nr BP217.8110.3166.2022.DR/DM, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wejherowie odmówił przyznania wnioskowanej pomocy.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w wyniku weryfikacji dołączonych do wniosku faktur wystawionych przez B. H. (nr: [...] i [...]) stwierdził, iż sprzedaż nawozów została dokonana przez podmiot nieprowadzący działalności w zakresie obrotu i sprzedaży towarów.
Na skutek rozpoznania odwołania strony, decyzją z dnia 18 października
2022 r. nr 0022/8110/9011/2022, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę
do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego, zasadny okazał się zarzut dotyczący wydania przez organ pierwszej instancji decyzji niezawierającej prawidłowego uzasadnienia, co mogło spowodować niemożność poznania przez stronę przyczyn rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną część decyzji administracyjnej. Sporządzenie go więc w sposób istotnie wadliwy uniemożliwia zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia, a w konsekwencji czyni niemożliwym prawidłowe dokonanie kontroli decyzji administracyjnej.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia 14 listopada 2022 r. nr BP217.8110.3166.2022.DR/DM/P-IO, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR
w Wejherowie odmówił Ł. H. przyznania pomocy.
Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał
na przepisy art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.", oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm.) w związku z § 13zo rozporządzenia.
W uzasadnieniu decyzji, powołując się na przepis § 13zo ust. 1 rozporządzenia, organ pierwszej instancji wskazał, że pomoc finansowa udzielana jest producentowi rolnemu na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia
15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. W sekcji IX wniosku strona oświadczyła m.in., że zakupu przedmiotowych nawozów mineralnych dokonała od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Z załączonych do wniosku faktur z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr: [...] oraz [...] wynika, że podmiotem tym było G.2.
W tej sytuacji organ ocenił czy G.2 można uznać zgodnie z § 13zo ust. 1 rozporządzenia za podmiot prowadzący działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów.
Po przytoczeniu przepisów art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy - Prawo przedsiębiorców, art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o nawozach i nawożeniu oraz art. 20 ust. 1c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych organ pierwszej instancji zaznaczył, że działalność rolników w zakresie sprzedaży, o której mowa w art. 20 ust. 1c ustawy
o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy sprzedaży przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych, a zatem nie obejmuje swoim zakresem sprzedaży nawozów mineralnych.
Jak wskazał organ, z przepisów art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy
o nawozach i nawożeniu wynika z kolei, że w przypadku nawozów mineralnych oznaczonych znakiem "NAWÓZ WE" ustawodawca nie ustanowił wymogu uzyskania pozwolenia na jego wprowadzenie do obrotu. Niemniej jednak podmiot wprowadzający do obrotu NAWÓZ WE powinien spełnić kryteria określone dla poszczególnych typów nawozów w załączniku nr I do rozporządzenia nr 2003/2003.
Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu, jeżeli w ustawie jest mowa o nawozach oznaczonych znakiem "NAWÓZ WE" stosuje się określenia użyte
w art. 2 rozporządzenia nr 2003/2003. Według art. 2 lit. a tego rozporządzenia, nawóz oznacza środek, którego główną funkcją jest zapewnienie składników odżywczych roślinom. W myśl art. 2 lit. e rozporządzenia, nawóz nieorganiczny to nawóz, w którym zadeklarowane składniki odżywcze występują w formie minerałów uzyskiwanych przez ekstrakcję lub fizyczną i/lub chemiczną obróbkę przemysłową. Cyjanamid wapnia, mocznik i produkty powstałe z jego kondensacji lub połączenia, oraz nawozy zawierające chelatowe lub złożone mikroskładniki odżywcze mogą być umownie klasyfikowane jako nawozy nieorganiczne. Według art. 2 lit. h rozporządzenia, rodzaj nawozów oznacza nawozy o wspólnym oznaczeniu rodzajowym, jak określono
w załączniku I. Tym samym działalność związana z obrotem "NAWOZAMI WE"
nie również wymaga uzyskania koncesji, ani wpisu do rejestru.
Niemniej, ustawodawca określił w art. 5 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców pewne ograniczenia dotyczące wykonywania, bez obowiązku uzyskania wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, działalności przez osobę fizyczną. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy, nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, i która w okresie 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Mając na uwadze §13zo ust. 1 rozporządzenia oraz art. 5 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców organ stwierdził, że osoba fizyczna, aby mogła być uznana za podmiot prowadzący działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów bez obowiązku uzyskania wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej musi spełnić łącznie dwa warunki, tj. przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia i w okresie 60 miesięcy osoba ta nie wykonywała działalności gospodarczej.
W myśl art. 5 ust. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców, jeżeli przychód należny
z działalności, o której mowa w ust. 1, przekroczył w danym miesiącu wysokość określoną w ust. 1, działalność ta staje się działalnością gospodarczą, począwszy
od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie wysokości, o którym mowa w ust. 1. Natomiast stosownie do art. 5 ust. 4 wymienionej ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 3, osoba wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek o wpis
do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie wysokości, o którym mowa w ust. 1. Uwzględniając, że minimalne wynagrodzenie za pracę od dnia 1 stycznia 2022 r. ustala się w wysokości 3.010 zł organ stwierdził, że do kwoty w wysokości
1.505 zł miesięcznie rolnik może prowadzić działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów bez obowiązku uzyskania wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji
o Działalności Gospodarczej. Uzyskując natomiast przychód powyżej tej kwoty jest zobowiązany posiadać nr CEIDG.
W sprawie przedmiotowe faktury opiewają na kwotę 205.675,04 zł, a zatem zgodnie z ww. przepisami G.2, aby móc być uznane za podmiot prowadzący działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów powinno być wpisane do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i posiadać wyszczególnioną klasę PKD wskazującą na prowadzenie działalności w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Z tych względów przesłanka określona w § 13zo ust.1 rozporządzenia nie została przez stronę spełniona.
W wyniku rozpoznania odwołania Ł. H., zaskarżoną decyzją z dnia 22 grudnia 2022 r., Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy opisaną decyzję Kierownika Biura Powiatowego AriMR w Wejherowie.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przytoczył zastosowane
w sprawie przepisy po czym wskazał, że kwestią bezsporną jest okoliczność,
iż sprzedaży nawozów mineralnych dokonała osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne, niewpisana do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Organ zaznaczył, że podmiotem prowadzącym działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów oznaczonych znakiem "NAWÓZ WE" (art. 3 ust. 2 ustawy
o nawozach i nawożeniu) może być m.in. osoba fizyczna. Z uwagi na przepis art. 5 ustawy - Prawo przedsiębiorców organ wskazał jednak, że ustawodawca wprowadził ograniczenia w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów oznaczonych znakiem "NAWÓZ WE" dokonywanego przez osoby fizyczne. W myśl § 13zo ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 5 ust. 1 wymienionej ustawy, podmiotem prowadzącym działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów oznaczonych znakiem "NAWÓZ WE" może być osoba fizyczna, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu za pracę i która w okresie 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Tym samym do kwoty w wysokości 1.505 zł miesięcznie osoba fizyczna może prowadzić działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów bez obowiązku uzyskania wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Uzyskując natomiast przychód powyżej tej kwoty jest zobowiązany posiadać nr CEIDG.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców, przepisów tej ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie, ale jedynie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa
i rybactwa śródlądowego. Zakres upraw rolnych, chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego powiązany jest z wytwarzaniem jakichś dóbr. W związku z tym, że osoba fizyczna (G.2), od której strona zakupiła nawóz mineralny jest jednocześnie rolnikiem odpowiedzi zdaniem organu wymaga, czy produkcja nawozów mineralnych może być uznana za działalność wytwórczą w rolnictwie, o jakiej mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców.
Powołując się na treść art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o nawozach i nawożeniu organ stwierdził, że produkcja nawozów mineralnych wykracza poza zakres działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, bowiem nie zmierza do uzyskania płodów rolnych, ale produktu, który nie może być uznany za efekt prowadzenia upraw rolnych.
Ponadto, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo przedsiębiorców, przepisów ustawy nie stosuje się również do działalności rolników w zakresie sprzedaży, o której mowa w art. 20 ust. 1c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie zatem z wymienionym przepisem, za przychody z innych źródeł,
o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się również przychody ze sprzedaży przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych,
z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym na podstawie odrębnych przepisów, jeżeli: przetwarzanie produktów roślinnych i zwierzęcych i ich sprzedaż nie odbywa się przy zatrudnieniu osób na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów
o podobnym charakterze, z wyłączeniem uboju zwierząt rzeźnych i obróbki poubojowej tych zwierząt, w tym również rozbioru, podziału i klasyfikacji mięsa, przemiału zbóż, wytłoczenia oleju lub soku oraz sprzedaży podczas wystaw, festynów, targów
i kiermaszy (pkt 2); jest prowadzona ewidencja sprzedaży, o której mowa w ust. 1e
(pkt 4); ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu, z wyłączeniem wody (pkt 5).
Zdaniem organu, działalność rolników w zakresie sprzedaży, o której mowa w art. 20 ust. 1c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy sprzedaży przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych, a zatem nie obejmuje swoim zakresem sprzedaży nawozów mineralnych.
W zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów oznaczonych znakiem "NAWÓZ WE" ustawodawca nie uprzywilejował żadnej z grup zawodowych. Osoba fizyczna zajmująca się obrotem lub sprzedażą nawozów oznaczonych znakiem "NAWÓZ WE" oraz prowadząca jednocześnie działalność rolniczą podlega takim samym wymogom jak pozostałe osoby fizyczne, tj. po uzyskaniu przychodu z działalności w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów powyżej 1.505 zł miesięcznie ma obowiązek uzyskania wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Z informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że B. H. nie spełniła również drugiego warunku wynikającego z art. 5 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców, ponieważ prowadziła działalność gospodarczą do dnia 30 listopada 2019 r. (w dniu 2 grudnia 2019 r. została wykreślona z rejestru), a więc w okresie 60 miesięcy wykonywała działalność gospodarczą.
Organ pierwszej instancji prawidłowo zatem zastosował przepisy ustawy
- Prawo przedsiębiorców w związku z § 13zo ust. 1 rozporządzenia, gdyż to właśnie te przepisy wskazują i wyjaśniają kogo należy uznać za podmiot prowadzący działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. G.2, osiągając przychód z działalności w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów powyżej 1.505 zł miesięcznie, jest zobowiązane do uzyskania wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, aby móc być uznane za podmiot prowadzący działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Tym samym organ pierwszej instancji zasadnie odmówił stronie przyznania pomocy finansowej.
Osobno organ wskazał, że na podstawie art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych
w drodze decyzji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego,
z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81.
Organ nie mógł zatem naruszyć tych przepisów.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję organu odwoławczego Ł. H., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uznanie uprawnienia do otrzymania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez (art. 146 § 2 p.p.s.a.), ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji.
Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 13zo ust. 1 in fine rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię
i w efekcie nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że dla uzyskania dofinansowania zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, musi odbyć się od podmiotu prowadzącego zarejestrowaną działalność gospodarczą.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że przepis § 13zo rozporządzenia
nie wymaga aby zakup nawozów odbył się od podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą (a tym samym aby mogła nastąpić weryfikacja podmiotu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub Krajowym Rejestrze Sądowym), a wyłącznie dokonania nabycia od podmiotu prowadzącego działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Chodzi tu o podmiot, który w świetle powszechnie obowiązujących przepisów może działalność taką prowadzić.
W przypadku nawozów mineralnych oznaczonych znakiem NAWÓZ WE ustawodawca nie ustanowił wymogu uzyskania pozwolenia na jego wprowadzenie
do obrotu, a działalność związana z obrotem nawozami mineralnymi oznaczonymi znakiem NAWÓZ WE nie wymaga uzyskania koncesji, ani wpisu do rejestru. Mimo tego organy uznały, że w § 13zo rozporządzenia mowa jest o działalności gospodarczej
oraz o nabyciu nawozów od podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą,
choć rozporządzenie takimi zwrotami nie posługuje się. Brak użycia wyrazu gospodarcza przy określeniu podmiotu od którego ma nastąpić nabycie ma niewątpliwie kluczowe znaczenie dla odszyfrowania treści spornej normy prawnej. W przepisie tym nie bowiem o działalność gospodarczą, której przedmiotem jest sprzedaż nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez
lecz o taki podmiot (osobę fizyczną lub prawną), która takiego obrotu może dokonywać, w świetle przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Jak wskazano powyżej
(co potwierdził organ w zaskarżonej decyzji), w Polsce uzyskanie pozwolenia na obrót nawozami jest wymagane jedynie w przypadku wprowadzania do obrotu nawozów organicznych, organiczno-mineralnych, mineralnych nieoznaczonych znakiem NAWÓZ WE i środków wspomagających uprawę roślin. W pozostałym zakresie sprzedaż, wprowadzonych do obrotu, nawozów nie jest ograniczona i mogą jej dokonywać zarówno podmioty prowadzące zarejestrowaną działalność gospodarczą, jak również rolnicy indywidualni, którzy działalności rejestrować nie muszą. W przedmiotowej sprawie sprzedaży dokonała osoba fizyczna, prowadzącą gospodarstwo rolne, niewpisana do CEIDG, a przedmiotem transakcji był nawóz dopuszczony do obrotu w Unii Europejskiej.
Twierdzenia te uzasadnia także fakt, że ustawodawca w rozporządzeniu wielokrotnie używa zwrotów: "działalność", "działalność gospodarcza", "działalność rolnicza", etc. Trudno wobec tego domniemywać, że rozsądny ustawodawca pojęcia
te stosowałby zamiennie w sytuacji, gdy ich znaczenie jest odmienne. Czym innym jest bowiem niewątpliwie działalność gospodarcza, a czym innym działalność rolnicza, i o ile wywody organu pierwszej instancji można by uznać za uzasadnione w sytuacji gdybyśmy mieli do czynienia z działalnością gospodarczą, to już w przypadku działalności rolniczej byłyby zupełnie chybione. W przedmiotowej sytuacji mamy jednak do czynienia z ogólnym pojęciem działalności. W tym przypadku ustawodawca nie dokonał (tak jak to czyni w wielu innych przepisach rozporządzenia) rozróżnienia i nie wskazał wyraźnie, czy chodzi mu o działalność gospodarczą, działalność rolniczą, czy jeszcze inną. Tu skorzystano z pojęcia ogólnego i zapewne uczyniono to nie bez powodu. Ogólne pojęcie działalności odnosić bowiem można zarówno do działalności gospodarczej, jak i działalności rolniczej.
Wobec tego, ograniczenie jakiego dokonał organ pierwszej instancji jest całkowicie nieuzasadnione. Trudno znaleźć tu podstawy do zastosowania wykładni zawężającej.
Takie działanie prowadziłoby bowiem do istotnego ograniczenia kręgu podmiotów, jakim przysługiwałaby pomoc. Kwestią kluczową przy przyznawaniu pomocy nie powinny być kwestie techniczne (tj. przedstawianie właściwych dokumentów), lecz realne zagrożenie utraty płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19. Jest wiedzą notoryjną, że w związku z zaburzeniem łańcuchów dostaw spowodowanym epidemią COVID-19, miały miejsce znaczące podwyżki cen nawozów. Dotknęły one niemal wszystkich rolników. Wobec tego to ustalenie tych kwestii powinno być kluczowe przy przyznawaniu pomocy (dofinansowania na zakup nawozów mineralnych). Skarżący niewątpliwie spełnia wszystkie kryteria wymienione w §13zo rozporządzenia, tj. w szczególności jest podmiotem, któremu zagraża utrata płynności finansowej
w związku z ograniczeniami na rynku i złożył wniosek o przyznanie płatności
w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. na dofinansowanie zakupu nawozów. Wykazując te przesłanki skarżący przedstawił wszystkie wymagane dokumenty, w tym również wymagane oświadczenia.
Na marginesie, przepisy rozporządzenia nie nakładają na producentów rolnych obowiązku weryfikowania kontrahentów, od których nabywane są nawozy (tym bardziej, że podmioty takie nie musza posiadać koncesji lub legitymować się wpisem do rejestru). Przepisy wyraźnie wskazują, jakie dokumenty należy załączyć do wniosku o pomoc i nie ma wśród nich żadnego, który identyfikowałby podmiot, od którego nabywane są nawozy.
W zakresie samej transakcji nabycia nawozów przepis stanowi, że do wniosku o pomoc dołącza się kopie faktur, ich duplikaty lub imienne dokumenty księgowe o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujące zakup w okresie
od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. W przypadku gdy wysokość pomocy będzie wyliczana w sposób określony w ust. 7 pkt 2 lit. b, do wniosku należy również dołączyć kopie faktur, ich duplikaty lub imienne dokumenty księgowe
o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujące zakup w okresie od dnia
1 września 2020 r. do dnia 15 maja 2021 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
Przyczyna takiego stanu rzeczy jest prosta, z punktu widzenia ustawodawcy kwestia ta jest bez znaczenia. Istotne jest zaś aby producent rolny w istocie
był zagrożony utratą płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku,
bo do takich podmiotów kierowana jest ta pomoc. Przepis § 13zo ust. 6 rozporządzenia nie zastrzega aby wystawcą dokumentów księgowych wykazujących transakcję
miał być podmiot prowadzący działalność. Tym bardziej nie ma tu rozróżnienia
na działalność rolniczą, czy działalność gospodarczą. Ustawodawca skupia się
tu na walorach dowodowych, jakie ma mieć ten dokument i tym jakich informacji
ma on dostarczać organowi podejmującemu decyzję, tj. że wnioskodawca dokonał
w okresie od dnia 1 września 2020 roku do dnia 15 maja 2021 r. zakupu nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Wynika z tego, że źródło pochodzenia tego nawozu ma tu znaczenie drugorzędne. Ważne jest jedynie aby nabycie nastąpiło od podmiotu, który może takim nawozem handlować, a jak zostało wykazane, w przedmiotowej sytuacji te okoliczności zostały udowodnione.
Dla udowodnienia transakcji nabycia nawozów cytowany przepis nie wymaga też aby producent rolny przedstawił fakturę VAT. Mowa jest jedynie o kopi faktur,
ich duplikatów lub imiennych dokumentach księgowych o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujących zakup. Taka redakcja stanowi zatem furtkę między innymi dla transakcji dokonywanych z osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy VAT. Takie podmioty nie wystawiają bowiem faktury na żądanie podmiotu wypłacającego wynagrodzenie, mogą one wystawić rachunek (czyli inny dokument księgowy o równoznacznej wartości dowodowej dokumentującej zakup).
W swych wywodach organy obu instancji wiążą § 13zo rozporządzenia
z art. 5 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców, co strona uważa za błąd. Przytoczony przepis odnosi się do tzw. działalności nieewidencjonowanej i zawiera jej przesłanki. Ustawa przewiduje możliwość wykonywania drobnej działalności, która nie jest działalnością gospodarczą i nie będzie podlegała wpisowi do CEIDG. Takie rozwiązanie w założeniu ma uprościć aspekty formalne podejmowania i wykonywania działalności zarobkowej przez osoby fizyczne wykonujące tę działalność na najmniejszą skalę
oraz zminimalizować związane z nią koszty. Czy podmiot, od którego skarżący nabył nawozy spełnia przesłanki dla uznania go za prowadzącego działalność nieewidencjonowaną nie ma przy rozpatrywaniu sprawy żadnego znaczenia i nie jest to kwestia, którą skarżący winien był badać dokonując zakupu.
Skarżący kupując nawóz sprawdza jego jakość i ilość oraz weryfikuje, czy dla tego konkretnego nawozu konieczne jest uzyskanie koncesji, czy innego stosownego wpisu (tj. czy transakcja może się w sposób zgodny z prawem odbyć). Sprzedający mógł dokonać tej transakcji jako tzw. sprzedaży okazjonalnej, np. w związku z tym, że we własnym gospodarstwie miał nadmiar nawozów lub sprzedał ziemię i nawozy w takiej ilości nie były mu potrzebne. Skarżący nie miał obowiązku (nie nakłada go na niego żaden przepis prawa) do weryfikowania, czy sprzedawca mógł lub powinien prowadzić działalność gospodarczą.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko reprezentowane w sprawie.
Organ odwoławczy podniósł, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ
nie stoi na stanowisku, iż zakup nawozów mineralnych powinien następować
od podmiotu prowadzącego zarejestrowaną działalność gospodarczą. Nie tylko nie wynika to z uzasadnienia decyzji ale także z literalnego brzmienia § 13zo ust. 1 rozporządzenia. Ustawodawca nie wymaga by działalność była prowadzona
w konkretnej formie lub przez konkretny podmiot.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie podlega uwzględnieniu.
Przedmiotem kontroli sądowej Ł. H. uczynił decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 22 grudnia 2022 r., nr 0047/8110/9011/2022, utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie z dnia 14 listopada 2022 r., nr BP217.8110.3166.2022.DR/DM/P-IO w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu.
Zasadniczą podstawę materialnoprawną zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.), zwanego "rozporządzeniem".
Zgodnie z § 13zo ust. 1 rozporządzenia, w 2022 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem
w rozumieniu załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014;
3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19;
4) który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności
w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r.
- na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja
2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów.
W myśl § 13zo ust. 2 rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1,
jest przyznawana:
1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej;
2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 7-9.
Stosownie do § 13zo ust. 3 rozporządzenia wniosek, o którym mowa w ust. 2, składa się raz do dnia 31 maja 2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego.
Według § 13zo ust. 5 rozporządzenia wniosek, o którym mowa w ust. 2, zawiera:
1) numer identyfikacyjny, producenta rolnego ubiegającego się o pomoc nadany
w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;
3) oświadczenie producenta rolnego:
a) zagrożeniu utratą płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19,
b) o dokonaniu zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów.
Zgodnie z § 13zo ust. 6 rozporządzenia, do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się kopie faktur, ich duplikaty lub imienne dokumenty księgowe
o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujące zakup w okresie od dnia
1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. W przypadku gdy wysokość pomocy będzie wyliczana w sposób określony w ust. 7 pkt 2 lit. b, do wniosku należy również dołączyć kopie faktur, ich duplikaty lub imienne dokumenty księgowe
o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujące zakup w okresie od dnia
1 września 2020 r. do dnia 15 maja 2021 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
W rozpoznawanej sprawie Ł. H. wnioskiem z dnia 5 maja 2022 r., złożonym w dniu 26 maja 2022 r., wystąpił o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
Nie było w sprawie kwestionowane, że przedmiotowy wniosek spełniał wymogi formalne oraz że został złożony w terminie.
Z przywołanych regulacji rozporządzenia jednoznacznie wynika, że zakup nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, który uprawnia producenta rolnego do uzyskania pomocy finansowej, musi pochodzić od podmiotu "prowadzącego działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów". Jest to podstawowa przesłanka pozwalająca na udzielenie wnioskowanej pomocy finansowej.
Jak wynika z analizy uzasadnień zapadłych decyzji i stanowiska reprezentowanego przez skarżącego - istota sporu - w rozpoznawanej sprawie dotyczyła przedmiotowego warunku. Organy obu instancji odmówiły bowiem skarżącemu wnioskowanej pomocy, stojąc na stanowisku, że nie doszło do jego spełnienia. Pozostałe wymagane przez rozporządzenie przesłanki nie zostały zakwestionowane przez organy. Tym samym prawidłowe rozpoznanie sprawy wymagało udzielenia odpowiedzi na pytanie czy w realiach niniejszej sprawy można uznać, że zakup został dokonany przez skarżącego od "podmiotu prowadzącego działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów". Tylko negatywna odpowiedź mogła bowiem uprawniać organy do odmowy przyznania pomocy.
Organy i skarżący byli zgodni, że pojęcie prowadzonej "działalności" nie zostało sprecyzowane w rozporządzeniu. Brak też w nim definicji działalności. Niemniej, rację ma skarżący, że nie można uznać, iż prawodawca wymaga, aby zakup następował od podmiotu prowadzącego zarejestrowaną działalność gospodarczą. Przyznał to również w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy oświadczając, że wbrew twierdzeniom skarżącego, organ nie stoi na stanowisku, iż zakup nawozów powinien następować
od podmiotu prowadzącego zarejestrowaną działalność gospodarczą. Regulacje rozporządzenia nie wprowadzają również dodatkowych wymogów odnośnie formy prowadzonej działalności, jak też nie stawiają określonych warunków samym podmiotom sprzedającym. Nie było kwestionowane, że przedmiotowa działalność nie wymaga koncesji czy pozwolenia oraz może być prowadzona obok działalności rolniczej przez producenta rolnego. Abstrahując od możliwych rodzajów prowadzenia działalności, to niewątpliwie określona w przepisach ww. rozporządzenia działalność dotyczy i wiąże się ściśle z obrotem lub sprzedażą nawozów.
Tym samym - istotnym jest - aby działalność ta swoim zasadniczym zakresem obejmowała obrót lub sprzedaż nawozów. Nie może to być więc "jakakolwiek działalność", ani czynność jednorazowa lub przypadkowa. Słusznie też skarżący podnosi, że rozporządzenie nie przewiduje obowiązku nabywcy weryfikowania kontrahentów (podmiotów), od których następuje kupno.
Jednak, zdaniem Sądu, nabycie nawozu nie może nastąpić od dowolnego podmiotu. Producent rolny, chcąc bowiem uzyskać pomoc finansowym w oparciu o przepisy rozporządzenia ma obowiązek nabycia nawozu - jedynie - od podmiotu prowadzącego działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Trzeba jednocześnie podkreślić, że w złożonym wniosku, skarżący oświadczył, iż znane są mu warunki otrzymania pomocy finansowej określone w § 13zo rozporządzenia. Zatem posiadał on wiedzę odnośnie wymagań stawianych w tym zakresie przez przepisy prawa.
Poza sporem było w niniejszej sprawie, że zakup nastąpił od podmiotu określonego w załączonych do wniosku dwóch fakturach jako: "G.2", czyli od osoby fizycznej, prowadzącej gospodarstwo rolne. Jak podniesiono w skardze, w przedmiotowej sprawie "sprzedaży dokonała osoba fizyczna, prowadząca gospodarstwo rolne, nie wpisana do CEIDG" (okoliczność poza sporem). Zatem nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, że aby otrzymać wnioskowaną pomoc finansową, skarżący powinien wykazać, że B. H. - jest "podmiotem prowadzącym działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów", a nie tylko gospodarstwo rolne. W ocenie Sądu, skarżący nie sprostał powyższemu obowiązkowi.
Jednak przed dalszymi rozważaniami należy po pierwsze, zwrócić uwagę na specyfikę postępowania prowadzonego przed organami, jakimi są Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Trzeba wskazać, że zgodnie z regulacją przepisu art. 10a ust. 1ustawy z dnia 9 maja 2008 r o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2157; aktualny publikator: Dz.U. z 2023 r., poz. 1199), jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81.
Tym samym w tym postępowaniu na organach nie ciążą obowiązki wynikają z ww. podstawowych zasad postępowania administracyjnego.
Przepis art. 10a ust. 1a wymienionej ustawy stanowi, że w postępowaniach,
o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania
i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa
w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek.
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 10a ust. 1b wymienionej ustawy).
Reguła dowodzenia przywołana w art. 10a ust. 1b oznacza, iż w niniejszym postępowaniu na wnioskodawcy ciążył obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organu roszczenie pomocowe - przyznania żądanej pomocy finansowej. Tym samym w rozpoznawanej sprawie, ciężar dowodu wykazania spornego warunku, jak i pozostałych, spoczywał na skarżącym.
Można w tym miejscu przywołać pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 1263/19, na tle analogicznego unormowania, tj. art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, zgodnie z którym strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Wskazane wyżej regulacje nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
W przypadku pomocy przyznawanej w postaci płatności obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Pogląd ten należy w pełni zaaprobować.
Po drugie, trzeba zauważyć, że przepis § 13zo rozporządzenia regulujący zasady przyznawania pomocy finansowej wskazuje szczegółowo elementy, które obligatoryjnie musi zawierać wniosek. Uprawnione jest, zdaniem Sądu stanowisko, że zawarty w przepisie § 13zo ust. 5 pkt 3 lit. b rozporządzenia wymóg złożenia oświadczenia dotyczącego dokonania zakupu od podmiotu prowadzącego działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów, nie stanowi samodzielnej podstawy uwzględnienia żądania. Przepis ten należy intepretować łącznie z przepisem § 13zo ust. 6 rozporządzenia, zobowiązującym wnioskodawcę do dołączenia wymienionych w jego treści, faktur lub rachunków dokumentujących dokonany zakup. Oznacza to, że składane oświadczenia powinny znajdować jednoznaczne i nie budzące wątpliwości odzwierciedlenie w przedłożonych dokumentach (w ich treści). Samo tylko oświadczenie strony, nie jest i nie może być wystarczające do skutecznego ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej. Konieczne jest jeszcze dołączenie takich dokumentów, które swoją treścią potwierdzą złożone we wniosku oświadczenia i będą z nimi spójne.
Reasumując, prawidłowe zatem rozpoznanie niniejszej sprawy wymagało wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym złożonego wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów. Przy czym, co również ważne, wniosek wraz z załączonymi dokumentami powinien w świetle ciążącego na skarżącym obowiązku, pozwolić na jednoznaczne stwierdzenie istnienia spornego warunku - dokonania zakupu od podmiotu prowadzącego działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów.
Jednocześnie analiza przedstawionych dokumentów powinna zostać dokonana w powiązaniu z treścią złożonego wniosku, w tym złożonych w tym zakresie oświadczeń, a zatem oświadczenia o dokonaniu zakupu nawozów od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów (punkt IX wniosku) i o załączeniu do wniosku: kopii faktur (...), dokumentujących ten zakup (punkt XII wniosku). Materiał dowodowy musi być bowiem oceniany w jego całokształcie.
Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt, skarżący przedłożył z wnioskiem kopie dwóch faktur z dnia 28 kwietnia 2022 r., o numerach: [...] i [...], określające nazwę towaru (sól potasowa i ULTRA DAP BLACK/NP18-46BOG BAG), jego ilość oraz cenę: 119.927,04 zł i 85.748 zł (205.675,04 zł). W dniu ich wystawienia dostawa/usługa została zakończona, a formę płatności stanowił przelew. Dokumenty te określają strony umowy sprzedaży, a mianowicie sprzedawcę towaru: G.2 i jego nabywców: G.. Oba dokumenty wystawione zostały w B. przez "G.2". Zatem z faktur tych wynika jedynie, że sprzedawcą nawozu jest B. H. - osoba fizyczna, prowadząca gospodarstwo rolne. Żaden z zapisów dokumentów nie wskazuje, ani nie potwierdza w jakikolwiek sposób, że B. H. - jest podmiotem prowadzącym działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Sam zaś fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego nie jest równoznaczny z prowadzeniem działalności w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. To, że dany podmiot (osoba fizyczna lub prawna), może prowadzić określoną działalność w świetle przepisów powszechnie obowiązującego prawa, nie oznacza, że rzeczywiście taką działalność prowadzi. Również sama zdolność do prowadzenia określonej w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów opisanej przesłanki nie wyczerpuje.
Tym samym brak jest podstaw do uznania, w oparciu o ww. dokumenty, że B. H. jest podmiotem prowadzącym działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Trudno też w takiej sytuacji mówić o spójności dokumentów i złożonych oświadczeń. Analiza wniosku w powiązaniu z przedłożonymi do niego dowodami pod kątem spełnienia wymaganego rozporządzeniem warunku nie pozwala przyjąć w realiach rozpoznawanej sprawy, że został on spełniony. Skoro skarżącemu były znane przesłanki otrzymania pomocy finansowej określone w § 13zo rozporządzenia, to powinien przedstawić dokumenty, które by ten warunek potwierdzały.
Jak powyżej podniesiono z przywołanych przepisów wynika, że w postępowaniu przed organami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zasadniczo nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nakładających obowiązek podejmowania przez organy z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Kierunek inicjatywy dowodowej został w tym przypadku odwrócony i w tego typu postępowaniach ciężar dowodzenia spoczywa na stronie. Wobec braku odmiennych zapisów przepisów ustawy i przepisów odrębnych w rozpoznawanej sprawie skarżący był, jak już zaznaczono, zobowiązany do wykazania spełnienia wszystkich przesłanek, od których prawodawca uzależnił przyznanie pomocy finansowej. Niewykazanie tym samym okoliczności prowadzenia przez B. H. działalności w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów, obligowało procedujące organy do negatywnego rozpoznania wniosku. Akcentowana przez organy okoliczność dokonania zakupu nawozów od osoby fizycznej, która w kwietniu 2022 r. osiągnęła przychód w wysokości przekraczającej 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia (tj. przychód ponad kwotę 1.505 zł), i która pomimo obowiązku, nie złożyła wniosku o wpis do CEIDG, nie mogło więc determinować prawidłowości rozstrzygnięcia. Podobnie, jak pozostałe rozważania na tle działalności gospodarczej, czy wytwórczej w rolnictwie.
W aspekcie natomiast ciążących na stronie obowiązków, można na marginesie dodać, że w uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji finalnie wskazał, że: "przesłanka określona w § 13zo ust. 1 rozporządzenia nie została przez Stronę spełniona. Tym samym zasadna jest odmowa przyznania pomocy finansowej". Skarżący mógł więc podjąć czynności dla wykazania swoich racji, zwłaszcza że w toku postępowania administracyjnego, na etapie składania odwołania, był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.
Na zakończenie rozważań, trzeba wskazać, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie kontrolowanych decyzji w całości lub w części. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 a, b, c p.p.s.a. - stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innym naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w świetle poczynionych uwag, nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego rodzaju wadliwości w niniejszej sprawie.
Kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie obejmowała przede wszystkim ocenę legalności zapadłego rozstrzygnięcia i co do zasady sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W ocenie Sądu orzekającego, brak było podstaw do stwierdzenia naruszeń prawa skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Jak już podniesiono, Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał.
Rolą sądu administracyjnego nie jest również czynienie w sprawie ustaleń faktycznych za organ rozpatrujący sprawę, nawet jeżeli w aktach sprawy znajdują się dokumenty mające dla sprawy istotne znaczenie. Kognicją sądu jest wyłącznie poddanie kontroli legalności ustaleń, wyprowadzonych z nich wniosków i zastosowanych przepisów prawa.
Podsumowując dokonane rozważania należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, gdyż odpowiadała ona prawu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).