III SA/GD 679/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-03-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo lotniczesprawdzenie przeszłościdostęp do stref zastrzeżonychbezpieczeństwo lotnictwaochrona lotnictwa cywilnegoprzestępstwo seksualneskazaniewolność wykonywania zawoduprawo unijneKonstytucja RP

WSA w Gdańsku oddalił skargę pracownika lotniska na negatywny wynik sprawdzenia przeszłości, uznając, że prawomocne skazanie za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej stanowi uzasadnioną przesłankę do uniemożliwienia dostępu do stref zastrzeżonych.

Skarżący, pracownik sortowni bagażu na lotnisku, wniósł skargę na negatywny wynik rozszerzonego sprawdzenia przeszłości, które skutkowało unieważnieniem jego przepustki. Podstawą negatywnego wyniku było prawomocne skazanie za przestępstwo z art. 200 § 3 k.k. Skarżący argumentował, że jego praca nie wiąże się z kontaktem z pasażerami ani dziećmi, a automatyzm sankcji narusza zasadę proporcjonalności i wolność wykonywania zawodu. Sąd uznał jednak, że przepisy Prawa lotniczego, implementujące prawo unijne, prawidłowo przewidują takie ograniczenia w celu zapewnienia bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego, a prawomocne skazanie za wskazane przestępstwo stanowi bezwzględną przesłankę do stwierdzenia negatywnych przesłanek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę D. S. na czynność Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej, która stwierdziła negatywne przesłanki w wyniku rozszerzonego sprawdzenia przeszłości skarżącego. Czynność ta doprowadziła do unieważnienia przepustki skarżącego, uniemożliwiając mu wykonywanie pracy w sortowni bagażu na lotnisku. Podstawą negatywnego wyniku było prawomocne skazanie skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego za przestępstwo z art. 200 § 3 k.k. (prezentowanie treści pornograficznych małoletniemu poniżej lat 15). Skarżący podnosił, że procedura odbyła się bez jego udziału, nie dano mu możliwości złożenia wyjaśnień, a automatyzm sankcji narusza zasadę proporcjonalności i wolność wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP). Argumentował, że jego praca nie wiąże się z kontaktem z innymi osobami i nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa. Sąd oddalił skargę, uznając, że przepisy Prawa lotniczego, implementujące prawo unijne (Rozporządzenie (WE) nr 300/2008 i Rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 2015/1998), prawidłowo przewidują obowiązek przeprowadzenia rozszerzonego sprawdzenia przeszłości wobec osób mających dostęp bez eskorty do stref zastrzeżonych lotniska. Sąd podkreślił, że prawomocne skazanie za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, którego górna granica ustawowego zagrożenia karą pozbawienia wolności wynosi co najmniej 3 lata, stanowi bezwzględną przesłankę do stwierdzenia istnienia negatywnych przesłanek, niezależnie od okoliczności popełnienia czynu czy właściwości osobistych skazanego. Sąd uznał, że przepisy te są zgodne z Konstytucją RP, a ograniczenie wolności wykonywania zawodu jest konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego, które jest dobrem prawnym o szczególnej wadze. Sąd nie dopatrzył się również sprzeczności z prawem unijnym, wskazując, że polskie przepisy stanowią dopuszczalne rozszerzenie katalogu przestępstw uwzględnianych przy ocenie rzetelności, zgodne z celami ochrony lotnictwa cywilnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, prawomocne skazanie za takie przestępstwo stanowi bezwzględną przesłankę do stwierdzenia negatywnych przesłanek, niezależnie od okoliczności popełnienia czynu czy właściwości osobistych skazanego.

Uzasadnienie

Przepisy Prawa lotniczego, implementujące prawo unijne, przewidują obowiązek przeprowadzenia rozszerzonego sprawdzenia przeszłości wobec osób mających dostęp bez eskorty do stref zastrzeżonych lotniska. Prawomocne skazanie za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, zagrożone karą co najmniej 3 lat pozbawienia wolności, jest bezwzględną przesłanką do stwierdzenia negatywnych przesłanek, co jest konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

u.p.l. art. 189c § ust. 1

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Zakres rozszerzonego sprawdzenia przeszłości obejmuje ustalenie tożsamości, uzyskanie informacji z rejestrów karnych, informacji o zatrudnieniu i przerwach, oraz informacji o istnieniu negatywnych przesłanek.

u.p.l. art. 189c § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Rozszerzone sprawdzenie przeszłości przeprowadza się wobec osób mających dostęp bez eskorty do strefy zastrzeżonej lotniska.

u.p.l. art. 189c § ust. 3 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Zarządzający lotniskiem przeprowadza rozszerzone sprawdzenie przeszłości wobec osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1.

u.p.l. art. 189c § ust. 5

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Negatywny wynik rozszerzonego sprawdzenia przeszłości uniemożliwia wykonywanie zadań, w związku z którymi sprawdzenie było przeprowadzone.

u.p.l. art. 189d § ust. 1

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Podmioty sprawdzające składają wniosek o sprawdzenie do komendanta Straży Granicznej.

u.p.l. art. 189e § ust. 1

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Komendant Straży Granicznej stwierdza istnienie negatywnych przesłanek w przypadku zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego lub skazania prawomocnym wyrokiem za określone przestępstwa.

u.p.l. art. 189e § ust. 4

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Komendant Straży Granicznej dokonuje ustaleń z uwzględnieniem informacji organów władzy, administracji i służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo, a w razie potrzeby także prokuratury i sądów.

u.p.l. art. 189e § ust. 5

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Organy udzielają Straży Granicznej informacji niezbędnych do dokonania ustaleń w terminie 15 dni (z możliwością przedłużenia).

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podlegają kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu.

Konstytucja RP art. 65 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Wyjątki określa ustawa.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia wolności i praw obywatelskich są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.

Rozporządzenie 300/2008 art. 3 § pkt 15

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 300/2008

Definicja 'kontroli przeszłości' jako udokumentowanego sprawdzenia tożsamości i przeszłości kryminalnej osoby jako elementu oceny możliwości dopuszczenia do stref zastrzeżonych.

Rozporządzenie 300/2008 art. 4 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 300/2008

Wspólne podstawowe normy ochrony lotnictwa cywilnego zawarte są w załączniku.

Rozporządzenie 300/2008 art. 4 § ust. 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 300/2008

Szczegółowe środki wprowadzania w życie wspólnych podstawowych norm ustanawiane są zgodnie z procedurą regulacyjną.

Rozporządzenie 2015/1998 § Załącznik, pkt 11.1.1

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 2015/1998

Personel prowadzący kontrolę bezpieczeństwa, kontrolę dostępu lub inne środki kontroli w strefie zastrzeżonej lotniska musi przejść rozszerzone sprawdzenie przeszłości.

Rozporządzenie 2015/1998 § Załącznik, pkt 11.1.2

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 2015/1998

Osoby mające dostęp bez eskorty do strefy zastrzeżonej lotniska muszą przejść rozszerzone lub standardowe sprawdzenie przeszłości.

Pomocnicze

u.p.l. art. 186

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Ochrona lotnictwa cywilnego podlega odrębnym ustawom, umowom i przepisom międzynarodowym oraz szczególnym przepisom Prawa lotniczego.

u.p.l. art. 189d § ust. 1

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Czynność Komendanta Straży Granicznej stwierdzająca istnienie negatywnych przesłanek jest czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego.

u.p.l. art. 200 § § 3

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Przepis Kodeksu karnego dotyczący prezentowania lub udostępniania treści pornograficznych małoletniemu poniżej lat 15.

Dyrektywa 2016/681 art. 3 § pkt 9

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681

Definicja 'poważnej przestępczości' obejmująca przestępstwa podlegające karze pozbawienia wolności co najmniej trzech lat, w tym wykorzystywanie seksualne i pornografię dziecięcą.

Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz ustawy o Straży Granicznej

Ustawa implementująca zmiany w Prawie lotniczym wynikające z prawa UE, w tym przepisy dotyczące rozszerzonego sprawdzenia przeszłości.

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ratyfikacja przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej, której ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, stanowi część krajowego porządku prawnego.

Konstytucja RP art. 91 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana.

Konstytucja RP art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Jeżeli ustawy nie da się pogodzić z umową międzynarodową lub rozporządzeniem, zastosowanie ustawy ma pierwszeństwo.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawomocne skazanie za przestępstwo z art. 200 § 3 k.k. stanowi bezwzględną przesłankę negatywną w rozumieniu Prawa lotniczego. Przepisy Prawa lotniczego dotyczące rozszerzonego sprawdzenia przeszłości są zgodne z prawem unijnym i Konstytucją RP. Bezpieczeństwo lotnictwa cywilnego uzasadnia ograniczenie wolności wykonywania zawodu dla osób mających dostęp do stref zastrzeżonych.

Odrzucone argumenty

Automatyzm sankcji narusza zasadę proporcjonalności i wolność wykonywania zawodu. Praca skarżącego nie wiąże się z kontaktem z innymi osobami i nie stanowi zagrożenia. Procedura sprawdzenia przeszłości odbyła się bez udziału skarżącego i możliwości złożenia wyjaśnień.

Godne uwagi sformułowania

bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach członkowskich zasada pierwszeństwa prawa unijnego ochrona lotnictwa cywilnego jest dobrem prawnym o szczególnej wadze ograniczenie wolności wyboru i wykonywania zawodu jest konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego

Skład orzekający

Adam Osik

sprawozdawca

Alina Dominiak

członek

Jolanta Sudoł

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa lotniczego dotyczących rozszerzonego sprawdzenia przeszłości, zgodność tych przepisów z prawem unijnym i Konstytucją RP, oraz znaczenie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego jako dobra prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawomocnego skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności oraz dostępu do stref zastrzeżonych lotniska.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa publicznego – dostępu do stref zastrzeżonych na lotniskach – oraz konfliktu między bezpieczeństwem a prawem do wykonywania zawodu, co jest tematem budzącym zainteresowanie.

Skazanie za przestępstwo seksualne oznacza koniec kariery na lotnisku – sąd potwierdza rygorystyczne przepisy bezpieczeństwa.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 679/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /sprawozdawca/
Alina Dominiak
Jolanta Sudoł /przewodniczący/
Symbol z opisem
6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne
Lotnicze prawo
Sygn. powiązane
II GSK 1316/24 - Wyrok NSA z 2024-12-10
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1235
art. 186, art. 189d ust. 1, art. 189c ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1 lit. c, ust. 5, art. 189d ust. 1, art. 189e ust. 1, ust. 4
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze Dz.U. z 2022 r. poz. 1235
Dz.U.UE.L 2008 nr 97 poz 72 art. 3 pkt 15, art. 4 ust. 1, ust. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady(WE) NR 300/2008 z dnia 11 marca 2008 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie ochrony  lotnictwa cywilnego i uchylające rozporządzenie (WE) nr 2320/2002
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 65 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor WSA Adam Osik (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi D. S. na czynność Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej imienia płk. Karola Bacza w Gdańsku z dnia 19 września 2023 r., nr PL/1237/2023/13 w przedmiocie negatywnego wyniku rozszerzonego sprawdzenia przeszłości oddala skargę.
Uzasadnienie
Czynnością z dnia 19 września 2023 r. nr PL/1237/2023/13, podjętą na podstawie art. 189d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1235 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku podmiotu sprawdzającego P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia 14 lipca 2023 r., Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku, po przeprowadzeniu rozszerzonego sprawdzenia przeszłości, stwierdził wobec D. S. istnienie negatywnych przesłanek.
Z akt administracyjnych przekazanych przez organ wynika, że uzyskano informację o D. S. z Krajowego Rejestru Karnego, z której wynikało, że Sąd Rejonowy W G. w sprawie o sygn. akt II K 934/21 prawomocnym wyrokiem z dnia 18 października 2021 r. skazał D. S. za czyn karalny kwalifikowany z art. 200 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.), co w myśl przepisów ustawy - Prawo lotnicze stanowi negatywną przesłankę w prowadzonej procedurze.
Skargę na powyższą czynność z zakresu administracji publicznej w postaci standardowego sprawdzenia przeszłości wniósł D. S. wnosząc o jej uchylenie.
Skarżący wskazał, że jest pracownikiem W. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, zatrudnionym na stanowisku w sortowni II stopnia w Porcie Lotniczym [...]. W dniu 5 października 2023 r. została mu unieważniona przepustka umożliwiająca dostęp do stref zastrzeżonych lotniska, w których wykonywał swoją pracę przeładunku bagaży pasażerów w transporcie lotniczym. Od pracodawcy dowiedział się, że nastąpiło to w wyniku przeprowadzonej wobec skarżącego procedury sprawdzenia przeszłości, o której mowa w art. 189b ustawy – Prawo lotnicze.
Skarżący podniósł, że procedura powyższa odbyła się bez udziału skarżącego, nie umożliwiono mu złożenia wyjaśnień w przedmiocie uprzedniego skazania, ani zajęcia stanowiska w tym zakresie. Przepisy nie przewidują możliwości odwołania się od negatywnego wyniku sprawdzenia przeszłości, mimo że uniemożliwia on wykonywanie zadań, w związku z którymi sprawdzenie zostało przeprowadzone.
Zdaniem skarżącego wykonywanie pracy fizycznej przy przeładunku bagaży pasażerów w transporcie lotniczym, nawet jeżeli jest wykonywanie w strefie zastrzeżonej lotniska, nie stanowi wystarczającej podstawy do zaliczenia skarżącego do osób wyszczególnionych w art. 189b ust. 2 ustawy - Prawo lotnicze. Okoliczności popełnienia czynu objętego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego W G., jak również właściwości i warunki osobiste skarżącego nie były tego rodzaju, aby pozwalało to na przyjęcie, że osoba ta stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Skarżący został skazany za swój czyn w dolnych granicach ustawowego zagrożenia. Wprawdzie od strony formalnej przypisany skarżącemu czyn spełnia wymóg przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, popełnionego umyślnie i którego górna granica ustawowego zagrożenia karą pozbawienia wolności wynosi co najmniej 3 lata, to jednak określone tak szeroko i abstrakcyjnie negatywne przesłanki są nieadekwatne do sankcji w postaci uniemożliwienia wykonywania pracy przez skarżącego. Skarżący przy wykonywaniu obowiązków nie ma bowiem kontaktu z osobami małoletnimi, bądź innymi pasażerami.
W ocenie skarżącego automatyzm sankcji, wprowadzony w przepisach art. 189b ustawy – Prawo lotnicze, pozostaje w sprzeczności z zasadą proporcjonalności ograniczenia konstytucyjnej wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz miejsca pracy, o której mowa w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Tak szeroko ujęte i niezindywidualizowane do osoby sprawcy przesłanki negatywnego wyniku standardowego sprawdzenia przeszłości, nie są bowiem niezbędne w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Zobowiązanie międzynarodowe Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na obowiązku implementowania do polskiego systemu prawa rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/1998 z dnia 5 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe środki w celu wprowadzenia w życie wspólnych podstawowych norm ochrony lotnictwa cywilnego (Dz. Urz.UE L z 2015 r., nr 299 s. 1 ze zm.), nie dotyczą bowiem tak szerokiego kręgu osób jak pracownicy fizyczni zatrudnieni przy przemieszczaniu bagaży pasażerów w transporcie lotniczym.
W odpowiedzi na skargę Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi. Zdaniem organu skarżący poddaje krytyce rozwiązania ustawowe dotyczące procedury sprawdzania przeszłości nie formułując zarzutów co do zaskarżonej czynności. Skarżący przyznaje, że zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia istnienia negatywnej przesłanki. W procedurze sprawdzenia przeszłości organ działa wyłącznie na wniosek podmiotu sprawdzającego, a jego czynności sprowadzają się do ustalenia, czy wobec osoby sprawdzanej zachodzą ustawowe przesłanki do stwierdzenia istnienia negatywnych przesłanek w oparciu o dane pozyskane z właściwych rejestrów i poinformowanie na piśmie o swoich ustaleniach podmiot sprawdzający.
Na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. pełnomocnik skarżącego, podtrzymując skargę i argumentację w niej zawartą, oświadczył, że prostuje oznaczenie zaskarżonej czynności jako negatywny wynik rozszerzonego sprawdzenia przeszłości. Wynika to z odpowiedzi na skargę i podstawy prawnej czynności. W ocenie pełnomocnika skarżącego podmiot zarządzający portem lotniczym jest uprawniony do złożenia wniosku wyłącznie w zakresie osób wskazanych w art. 189c ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo lotnicze. Organ nie zweryfikował, czy skarżący mieści się w katalogu osób, co do których podmiot zarządzający lotniskiem może z takim wnioskiem wystąpić. Skarżący bowiem był osobą posiadającą dostęp do strefy zastrzeżonej lotniska bez eskorty. Przepis art. 189c ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo lotnicze daje uprawnienie do sprawdzenia kwalifikacji również osób posiadających takie uprawnienia. Jednakże przepis ten stanowi implementację przez krajowego ustawodawcę rozporządzenia wykonawczego Komisji 2015/1998 z dnia 5 listopada 2015 r. (pkt 11.1 załącznika do tego rozporządzenia, który określa krąg osób co do których obowiązują podwyższone warunki naboru). Powiela to właśnie art. 189d ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy – Prawo lotnicze, który jednak wprowadza dodatkowy krąg osób nieobjęty przepisami rozporządzenia unijnego. Problem zaistniały w sprawie nie dotyczy stosowania prawa UE a ustawowej regulacji, przy czym krajowy ustawodawca nie musiał powielać tych regulacji. Zdaniem pełnomocnika skarżącego regulacja ta powinna podlegać zatem ocenie pod kątem art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Wolność zatrudnienia może być wprawdzie ograniczana przez art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, wątpliwe jest jednak, czy wprowadzone ograniczenie jest konieczne z punktu widzenia bezpieczeństwa i porządku publicznego w demokratycznym państwie prawa. Ponieważ czynności skarżącego wykonywane są bez kontaktu z innymi osobami, to nie istnieje możliwość ingerencji przez niego w zakresie wolności seksualnej i obyczajowości innych osób. Automatyzm wprowadzenia tej regulacji nie jest niezbędny dla zabezpieczenia porządku publicznego na lotnisku. Sąd administracyjny może dokonać konstytucyjnej kontroli rozproszonej w niniejszej sprawie. Pełnomocnik wniósł w konsekwencji o uchylenie zaskarżonej czynności jako pozbawionej aksjologicznego uzasadnienia konstytucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a." uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zdaniem Sądu przedmiotowa skarga została wniesiona na czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., albowiem czynność Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku z dnia 19 września 2023 r. dotycząca udzielenia informacji stwierdzającej negatywny wynik rozszerzonego sprawdzenia przeszłości, określonego w art. 189d ustawy – Prawo lotnicze, w związku z zaistnieniem przesłanki, o której mowa w art. 189e ust. 1 ustawy – Prawo lotnicze, dotyczy uprawnień i obowiązków skarżącego jako osoby wykonującej zadania w ramach zatrudnienia w strefie zastrzeżonej lotniska z posiadaniem przepustki umożliwiającej wstęp do stref zastrzeżonych lotniska. Kwestia zaskarżalności do sądu administracyjnego czynności stwierdzenia istnienia negatywnych przesłanek do uzyskania dostępu do stref zastrzeżonych lotniska nie budzi obecnie wątpliwości w orzecznictwie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 3318/17 oraz z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 3346/17). Jest to czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W świetle art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Skarżący w ustawowym terminie wniósł skargę do sądu administracyjnego, a zatem jego skarga wymagała merytorycznego rozstrzygnięcia. Jak bowiem wynikało z oświadczenia skarżącego o wydaniu zaskarżonej czynności dowiedział się w dniu 5 października 2023 r., gdy unieważniona została skarżącemu przepustka umożliwiająca dostęp do stref zastrzeżonych lotniska. Skargę wniesiono natomiast w dniu 6 listopada 2023 r. Zgodnie z art. 83 § 2 p.p.s.a. jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej czynności Sąd uznał, że nie narusza ona przepisów stanowiących podstawę jej dokonania, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 189c ust. 1 ustawy – Prawo lotnicze rozszerzone sprawdzenie przeszłości obejmuje: 1) ustalenie tożsamości osoby podlegającej sprawdzeniu na podstawie dokumentu potwierdzającego tożsamość; 2) uzyskanie od osoby podlegającej sprawdzeniu informacji z rejestrów karnych we wszystkich obcych państwach pobytu z ostatnich 5 lat; 3) uzyskanie od osoby podlegającej sprawdzeniu informacji o zatrudnieniu, kształceniu i wszystkich przerwach w zatrudnieniu i kształceniu z ostatnich 5 lat; 4) uzyskanie informacji o istnieniu negatywnych przesłanek albo o ich braku.
Zgodnie z art. 189c ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo lotnicze rozszerzone sprawdzenie przeszłości przeprowadza się wobec osób prowadzących kontrolę bezpieczeństwa, kontrolę dostępu lub stosujących inne środki kontroli w zakresie ochrony w strefie zastrzeżonej lotniska oraz osób mających dostęp bez eskorty do strefy zastrzeżonej lotniska. Jak wynika z art. 189c ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo lotnicze rozszerzone sprawdzenie przeszłości przeprowadza zarządzający lotniskiem - wobec osób o których mowa w ust. 2 pkt 1 i pkt 5 lit. a oraz pkt 10 lit. a. W świetle art. 189c ust. 5 ustawy – Prawo lotnicze negatywny wynik rozszerzonego sprawdzenia przeszłości uniemożliwia wykonywanie zadań, w związku z którymi sprawdzenie było przeprowadzone.
Zgodnie z art. 189d ust. 1 ustawy – Prawo lotnicze w ramach rozszerzonego sprawdzenia przeszłości: 1) podmiot przeprowadzający rozszerzone sprawdzenie przeszłości, o którym mowa w art. 189c ust. 3 pkt 1-4, 2) Prezes Urzędu, na wniosek podmiotu przeprowadzającego rozszerzone sprawdzenie przeszłości, o którym mowa w art. 189c ust. 3 pkt 5-7 - zwani dalej "podmiotami sprawdzającymi", składają do komendanta oddziału Straży Granicznej właściwego miejscowo ze względu na siedzibę podmiotu sprawdzającego wniosek o udzielenie informacji o istnieniu negatywnych przesłanek albo o ich braku, zwany dalej "wnioskiem o sprawdzenie".
Z art. 189e ust. 1 ustawy – Prawo lotnicze wynika, że komendant oddziału Straży Granicznej stwierdza istnienie negatywnych przesłanek w przypadku wystąpienia zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego albo powzięcia wiadomości o aktualnie prowadzonym postępowaniu karnym przeciwko osobie lub o skazaniu jej prawomocnym wyrokiem w związku z:
1) przestępstwem o charakterze terrorystycznym, przestępstwem przeciwko pokojowi, ludzkości oraz przestępstwem wojennym, przestępstwem przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, przestępstwem przeciwko obronności, przestępstwem przeciwko życiu i zdrowiu, przestępstwem przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu, przestępstwem przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, przestępstwem przeciwko środowisku, przestępstwem przeciwko wolności, przestępstwem przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, przestępstwem przeciwko rodzinie i opiece, przestępstwem przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, przestępstwem przeciwko wymiarowi sprawiedliwości, przestępstwem przeciwko porządkowi publicznemu, przestępstwem przeciwko ochronie informacji, przestępstwem przeciwko wiarygodności dokumentów, przestępstwem przeciwko mieniu, przestępstwem przeciwko obrotowi gospodarczemu i interesom majątkowym w obrocie cywilnoprawnym, przestępstwem przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, przestępstwem przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej, przestępstwem przeciwko mieniu wojskowemu, przestępstwem skarbowym przeciwko obowiązkom celnym oraz zasadom obrotu z zagranicą towarami i usługami lub przestępstwem skarbowym przeciwko obowiązkom podatkowym i rozliczeniom z tytułu dotacji lub subwencji lub
2) przestępstwem określonym w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 2324, z późn. zm.), ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1170), ustawie z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1582), ustawie z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2301 oraz z 2023 r. poz. 605 i 650), ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840 oraz z 2023 r. poz. 951 i 1688), ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, ustawie z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1185), ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2023 r. poz. 172 oraz z 2022 r. poz. 2600), ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 646, 825 i 172) lub ustawie z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1650 oraz z 2023 r. poz. 261)
- jeżeli przestępstwo to zostało popełnione umyślnie i górna granica ustawowego zagrożenia karą pozbawienia wolności za to przestępstwo wynosi co najmniej 3 lata.
Komendant oddziału Straży Granicznej dokonuje ustaleń i udziela, w formie pisemnej, podmiotowi sprawdzającemu informacji o istnieniu negatywnych przesłanek albo o ich braku w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku o sprawdzenie (art. 189e ust. 2 ustawy – Prawo lotnicze).
Komendant oddziału Straży Granicznej dokonuje ustaleń z uwzględnieniem informacji organów władzy publicznej, administracji publicznej i służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny, mogących posiadać informacje niezbędne do dokonania ustaleń w zakresie istnienia negatywnych przesłanek. W przypadku gdy na podstawie otrzymanych informacji konieczne jest rozszerzenie zakresu ustaleń, komendant oddziału Straży Granicznej dokonuje ustaleń również z uwzględnieniem informacji pozostających w dyspozycji organów prokuratury lub sądów (art. 189e ust. 4 ustawy – Prawo lotnicze).
Organy władzy publicznej, organy administracji publicznej, służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny, a w przypadku określonym w ust. 4 zdanie drugie organy prokuratury oraz sądy, na wniosek komendanta oddziału Straży Granicznej, udzielają informacji o istnieniu negatywnych przesłanek albo o ich braku albo informacji umożliwiających weryfikację istnienia takich przesłanek, w terminie 15 dni od dnia otrzymania wniosku. Termin ten może zostać przedłużony każdorazowo o kolejne 15 dni przez podmiot, do którego komendant oddziału Straży Granicznej wystąpił z wnioskiem o udzielenie informacji, po uprzednim poinformowaniu komendanta oddziału Straży Granicznej o takiej konieczności (art. 189e ust. 5 ustawy – Prawo lotnicze).
Jak wynika z akt sprawy zaskarżoną czynnością z dnia 19 września 2023 r. Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej, działając na wniosek podmiotu sprawdzającego – P. Spółka z o.o., udzielił informacji o stwierdzeniu istnienia negatywnych przesłanek w odniesieniu do skarżącego D. S., na podstawie informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego. Z informacji tej wynikało, że Sąd Rejonowy W G. w sprawie o sygn. akt II K 934/21 prawomocnym wyrokiem z dnia 18 października 2021 r. skazał D. S. za czyn karalny kwalifikowany z art. 200 § 3 kodeksu karnego. Zgodnie z art. 200 § 3 kodeksu karnego kto małoletniemu poniżej lat 15 prezentuje treści pornograficzne lub udostępnia mu przedmioty mające taki charakter albo rozpowszechnia treści pornograficzne w sposób umożliwiający takiemu małoletniemu zapoznanie się z nimi, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Zdaniem Sądu w sytuacji zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 189e ust. 1 ustawy – Prawo lotnicze, komendant właściwego Oddziału Straży Granicznej jest zobowiązany do stwierdzenia istnienia negatywnych przesłanek dostępu osób, o których mowa w art. 189c ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo lotnicze do strefy zastrzeżonej lotniska. Wynik dokonanych ustaleń, sprowadzający się do powzięcia informacji, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem w związku z przestępstwem przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnionym umyślnie, którego górna granica ustawowego zagrożenia karą pozbawienia wolności wynosi co najmniej 3 lata wymaga podjęcia rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 189e ust. 1 ustawy – Prawo lotnicze. Uzyskane informacje o osobie skarżącego były zatem dla Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej bezwzględnie wiążące.
Podkreślenia wymaga, a to wobec treści uzasadnienia skargi, że ocenie organu w toku procedury sprawdzenia przeszłości, nie podlegają okoliczności czynu, ani właściwości i warunki osobiste skarżącego ustalone w toku postępowania zakończonego ww. wyrokiem skazującym. Ocenie takiej nie podlega również okoliczność wymierzenia kary pozbawienia wolności w dolnych granicach ustawowego zagrożenia oraz zastosowanie warunkowego zawieszenia wykonania kary na minimalny przewidziany ustawą okres 2 lat.
Ponadto, w świetle art. 189e ust. 1 zdanie wstępne ustawy – Prawo lotnicze, stwierdzić należy, że dla stwierdzenia istnienia negatywnych przesłanek wystarczające jest spełnienie się jednej z dwóch przesłanek określonych w tym przepisie jako alternatywa rozłączna. Z jednej strony będzie to wystąpienie zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, a z drugiej strony powzięcie wiadomości o aktualnie prowadzonym postępowaniu karnym przeciwko osobie lub o skazaniu jej prawomocnym wyrokiem w związku z jednym z przestępstw określonych w punktach 1 i 2 art. 189e ust. 1 ustawy – Prawo lotnicze. Oznacza to, że nie ma podstaw do formułowania tezy, zgodnie z którą, dla stwierdzenia istnienia negatywnych przesłanek, koniecznym jest popełnienie przez osobę podlegającą sprawdzeniu przeszłości jednego z wymienionych w tym przepisie przestępstw, która to osoba jednocześnie ma stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Jednocześnie skarżący był osobą mającą dostęp bez eskorty do strefy zastrzeżonej lotniska. Zarządzający lotniskiem był zatem uprawniony do złożenia wniosku o przeprowadzenie rozszerzonego sprawdzenia przeszłości w stosunku do skarżącego.
Czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nie kończy postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w sposób decyzyjny o prawach lub obowiązkach strony postępowania, a zatem nie mają w tym przypadku zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Brak zapewnienia udziału skarżącemu w procedurze zakończonej zaskarżoną czynnością nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania. Dodać należy, że ze względu na wiążący dla organu charakter informacji uzyskanych o osobie podlegającej sprawdzeniu przeszłości, ewentualne złożenie wyjaśnień, czy zajęcie przez skarżącego stanowiska w przedmiocie skazania, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Zaskarżona czynność została zatem podjęta przez organ zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami ustawy – Prawo lotnicze. Spełnione zostały bowiem zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe przesłanki stwierdzenia istnienia negatywnego wyniku rozszerzonego sprawdzenia przeszłości.
Sąd nie dopatrzył się sprzeczności pomiędzy rozwiązaniami ustawowymi zawartymi w art. 189c ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo lotnicze, w części obejmującej zaliczenie osób mających dostęp bez eskorty do strefy zastrzeżonej lotniska do katalogu osób podlegających rozszerzonemu sprawdzeniu przeszłości, a regulacjami zawartymi w aktach prawa unijnego.
W tym zakresie należy podkreślić, że zgodnie z art. 186 ustawy – Prawo lotnicze ochrona lotnictwa cywilnego przed aktami bezprawnej ingerencji zagrażającymi bezpieczeństwu lotnictwa oraz bezpieczeństwu osób i mienia w związku z jego działalnością podlega odrębnym ustawom, umowom i przepisom międzynarodowym oraz szczególnym przepisom Prawa lotniczego.
Kluczowe znaczenie mają w tym zakresie regulacje unijne. Aktem o podstawowym znaczeniu jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 300/2008 z dnia 11 marca 2008 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie ochrony lotnictwa cywilnego i uchylające rozporządzenie (WE) nr 2320/2002 (Dz. Urz. UE L z 2008 r., nr 97, s 72). Rozporządzenie stosuje się w odniesieniu do: 1) wszystkich portów lotniczych lub części portów lotniczych znajdujących się na terytorium państwa członkowskiego, które nie są wykorzystywane jedynie do celów wojskowych; 2) wszystkich operatorów, w tym również przewoźników lotniczych, świadczących usługi w ww. portach lotniczych; 3) wszystkich podmiotów stosujących normy ochrony lotnictwa cywilnego, którzy działają z terenów usytuowanych wewnątrz portu lotniczego lub poza terenem portu lotniczego i dostarczają towary lub świadczą usługi dla portów lotniczych, o których mowa powyżej, lub za pośrednictwem tych portów.
Zgodnie z art. 3 pkt 15 rozporządzenia nr 300/2008 "kontrola przeszłości" oznacza udokumentowane sprawdzenie tożsamości osoby, w tym jakiejkolwiek przeszłości kryminalnej, jako element oceny możliwości dopuszczenia danej osoby bez eskorty do stref zastrzeżonych lotniska.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 300/2008 wspólne podstawowe normy ochrony lotnictwa cywilnego przed aktami bezprawnej ingerencji zagrażającymi bezpieczeństwu lotnictwa cywilnego zawarte są w załączniku. Załącznik I do rozporządzenia wskazuje w pkt. 1.2.4., że osoby, w tym członkowie personelu latającego, muszą pozytywnie przejść kontrolę przeszłości przed wystawieniem im karty identyfikacyjnej personelu latającego albo karty identyfikacyjnej portu lotniczego, które upoważniają do dostępu bez eskorty do stref zastrzeżonych lotniska.
Rozporządzenie nr 300/2008 wskazuje zatem na wymóg przeprowadzenia kontroli przeszłości w stosunku do osób, które mają być upoważnione do dostępu bez eskorty do stref zastrzeżonych lotniska, co odpowiada treści art. 189c ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo lotnicze.
Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 300/2008 szczegółowe środki wprowadzania w życie wspólnych podstawowych norm, o których mowa w ust. 1, oraz ogólne środki, o których mowa w ust. 2, ustanawiane są zgodnie z procedurą regulacyjną, o której mowa w art. 19 ust. 2.
Na podstawie ww. art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 300/2008 przyjęte zostało rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 2015/1998 z dnia 5 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe środki w celu wprowadzenia w życie wspólnych podstawowych norm ochrony lotnictwa cywilnego (Dz. Urz. UE L z 2015 r., nr 299, s. 1).
W rozdziale 11 załącznika do ww. rozporządzenia wskazano, że organ, zarządzający portem lotniczym, przewoźnik lotniczy lub podmiot delegujący osoby wdrażające lub odpowiedzialne za wdrażanie środków, za które podmiot ten jest odpowiedzialny zgodnie z krajowym programem ochrony lotnictwa cywilnego, o którym mowa w art. 10 rozporządzenia (WE) nr 300/2008, zapewnia przestrzeganie przez te osoby norm określonych w niniejszym rozdziale.
Zgodnie z punktem 11.1.1. załącznika do rozporządzenia nr 2015/1998 następujący personel musi przejść rozszerzone sprawdzenie przeszłości z wynikiem pozytywnym: osoby rekrutowane w celu prowadzania kontroli bezpieczeństwa, kontroli dostępu lub innych środków kontroli w zakresie ochrony w strefie zastrzeżonej lotniska, lub sprawowania odpowiedzialności za przeprowadzanie tych kontroli.
Zgodnie natomiast z punktem 11.1.2. załącznika do ww. rozporządzenia osoby rekrutowane w celu prowadzenia kontroli bezpieczeństwa, kontroli dostępu lub innych środków kontroli w zakresie ochrony w miejscach innych niż strefa zastrzeżona lotniska lub sprawowania odpowiedzialności za prowadzenie tych kontroli lub też mające dostęp bez eskorty do ładunku lotniczego i poczty lotniczej, poczty przewoźnika lotniczego i materiałów przewoźnika lotniczego, zaopatrzenia pokładowego i zaopatrzenia portu lotniczego, do których zastosowano wymagane środki kontroli w zakresie ochrony, muszą przejść rozszerzone lub standardowe sprawdzenie przeszłości z wynikiem pozytywnym. O tym, czy należy przeprowadzać rozszerzone czy standardowe sprawdzenie przeszłości, decyduje właściwy organ działając zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi, chyba że w niniejszym rozporządzeniu określono inaczej.
Przyjęty w pkt. 11.1. załącznika do rozporządzenia nr 2015/1998 katalog osób podlegających rozszerzonemu sprawdzeniu przeszłości, zdaniem Sądu, nie uchyla zakresu podmiotowego określonego w rozporządzeniu nr 300/2008, co oznacza, że osoby upoważnione do dostępu bez eskorty do stref zastrzeżonych lotniska (określone w rozporządzeniu nr 300/2008) zostały, w zgodzie z ww. regulacjami prawa unijnego, określone w art. 189c ust. 2 pkt 1 in fine ustawy – Prawo lotnicze jako podlegające rozszerzonemu sprawdzeniu przeszłości.
Dodać należy, że chociaż powtarzanie rozporządzenia unijnego, które obowiązuje bezpośrednio i wprost jest sprzeczne z zasadami prawidłowej legislacji i niecelowe, to jednak w świetle treści art. 189c ust. 2 ustawy – Prawo lotnicze należy stwierdzić, że przepis ten nie stanowi dosłownego powtórzenia katalogu zawartego w pkt. 11.1 załącznika do rozporządzenia nr 2015/1998, jak i zapisów rozporządzenia nr 300/2008. Przeciwnie, wskazany przepis ustawy – Prawo lotnicze zawiera nie tylko wskazanie osób wymienionych w ww. regulacjach prawa unijnego, ale również uszczegółowienie tego katalogu w celu prawidłowego stosowania przepisu na gruncie prawa krajowego, a częściowo również katalogu tego rozszerzenie. Rozszerzenie nie obejmuje jednak tej kategorii osób, do których zaliczał się skarżący, a mianowicie tych osób, które upoważnione są do dostępu bez eskorty do stref zastrzeżonych lotniska, skoro również w świetle rozporządzenia nr 300/2008 osoby takie podlegają rozszerzonemu sprawdzeniu przeszłości.
Podkreślić należy, że w świetle art. 288 akapit 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C Nr 83 z 30 marca 2010 r., s.47) rozporządzenie ma zasięg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach członkowskich. Zasada bezpośredniego stosowania prawa unijnego wynikająca expressis verbis z tego przepisu wyprowadzona jest też w drodze wykładni art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wyprowadza się nie tylko zasadę bezpośredniego stosowania rozporządzeń unijnych, ale też zasadę pierwszeństwa tych rozporządzeń w wypadku kolizji z ustawami. Wyprowadza się regułę, że w przypadku rozbieżności pomiędzy przepisami prawa krajowego, a prawem unijnym, jeżeli tej rozbieżności nie da się usunąć w drodze wykładni, to zastosowanie ma zasada pierwszeństwa prawa unijnego i to niezależnie od rangi porównywanych norm (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 295/11).
Opisane wyżej rozporządzenie nr 300/2008 oraz rozporządzenie wykonawcze nr 2015/1998 są częścią prawa unijnego, a zatem jako źródło powszechnie obowiązującego prawa i część krajowego porządku prawnego podlega bezpośredniemu stosowaniu z mocy art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP.
Z zasady bezpośredniego stosowania rozporządzeń UE w porządku prawnym państwa członkowskiego wynika przede wszystkim to, że przepisy zawarte w takim rozporządzeniu nie wymagają dla uzyskania mocy obowiązującej w tym państwie żadnej transpozycji do krajowych aktów prawnych, stając się wprost elementem porządku prawnego tego państwa. Trzeba zatem mieć na względzie fakt, że po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej na porządek prawny naszego Państwa składają się dwa reżimy prawne: wspólnotowy i krajowy, których stosowanie opiera się na zasadach wynikających ze wskazanych wyżej postanowień Konstytucji RP i Traktatu. Stąd też współstosowanie przepisów wywodzących się z tych dwóch reżimów prawnych jest nie tylko możliwe, ale wręcz konieczne.
Sąd miał nadto na względzie, że rozporządzenie wykonawcze nr 2015/1998 zostało wdrożone do krajowego porządku krajowego ustawą z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz ustawy o Straży Granicznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1898), która dodała do ustawy – Prawo lotnicze m.in. art. 189b-189j, w tym przepisy art. 189c, art. 189d i art. 189e ustawy – Prawo lotnicze dotyczące procedury rozszerzonego sprawdzenia przeszłości.
W uzasadnieniu projektu ww. ustawy nowelizującej wyjaśniono przede wszystkim, że rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/103 z dnia 23 stycznia 2019 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/1998 w odniesieniu do wyjaśnienia, harmonizacji i uproszczenia, a także wzmocnienia niektórych szczególnych środków ochrony lotnictwa (Dz. Urz. UE L 21 z 24.01.2019, str. 13, z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem nr 2019/103", które będzie stosowane od dnia 31 grudnia 2021 r., wprowadziło istotne zmiany w przepisach rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/1998 z dnia 5 listopada 2015 r. (...), dotyczących sprawdzeń przeszłości osób wykonujących zadania związane z ochroną lotnictwa cywilnego. Z uwagi na powyższe istnieje konieczność zmiany przepisów ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2020 r. poz. 1970, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą - Prawo lotnicze", w celu dostosowania ich do nowych przepisów prawa Unii Europejskiej i zapewnienia stosowania zmienionego rozporządzenia 2015/1998, a także wprowadzenie zmiany do ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 305, z późn. zm.).
W dalszej części uzasadnienia projektu ustawy wskazano, że w punktach 11.1.1 i 11.1.2 załącznika do rozporządzenia 2015/1998 określono kategorie osób podlegających rozszerzonemu sprawdzeniu przeszłości oraz kategorie osób, w odniesieniu do których zastosowanie ma sprawdzenie przeszłości wybrane przez państwo członkowskie. Przepisy dotyczące standardowego i rozszerzonego sprawdzenia przeszłości określają minimalny zakres każdego ze sprawdzeń.
W uzasadnieniu ww. projektu ustawy podkreślono, że: "Katalog przypadków, w których będą stwierdzane negatywne przesłanki, został oparty na wykazie zagrożeń i zjawisk przestępczych, diagnozowanych na różnych etapach działania służb lub instytucji, które mogą posiadać informacje istotne z punktu widzenia dokonywanej weryfikacji. Podstawowym założeniem jest dokonywanie weryfikacji jakiejkolwiek przeszłości kryminalnej osoby sprawdzanej i definiowania jej w kontekście negatywnych przesłanek za pośrednictwem określonego ustawowo katalogu."
Podkreślić należy, że rozporządzenie nr 2019/103 wprowadziło do załącznika do rozporządzenia nr 2015/1998 zmiany, z których w szczególności wynika, że dodany został pkt 11.0.9., zgodnie z którym: Do celów niniejszego rozdziału i nie naruszając obowiązujących przepisów unijnych i krajowych, przy ustalaniu rzetelności osoby podlegającej procesowi opisanemu w pkt 11.1.3 i 11.1.4 państwa członkowskie uwzględniają przynajmniej: a) przestępstwa, o których mowa w załączniku II do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 oraz b) przestępstwa terrorystyczne, o których mowa w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/541. Przestępstwa wymienione w lit. b) uznaje się za "przestępstwa dyskwalifikujące".
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania (Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 132) określa w art. 3 pkt 9, że "poważna przestępczość" oznacza przestępstwa wymienione w załączniku II, które na mocy prawa krajowego państwa członkowskiego podlegają karze pozbawienia wolności lub środkowi zabezpieczającemu polegającemu na pozbawieniu wolności o maksymalnym wymiarze co najmniej trzech lat. Jak zaś wynika z ww. załącznika II do tego rodzaju poważnej przestępczości zaliczone zostało wykorzystywanie seksualne i pornografia dziecięca.
Z powyższych regulacji unijnych wynika jednoznacznie, że przy ustalaniu tzw. rzetelności osoby uwzględnia się przynajmniej przestępstwa określone w powyższych dyrektywach. Rozporządzenie daje zatem swobodę państwom członkowskim w określaniu zakresu zagrożeń i przestępstw, jakimi należy kierować się przy ocenianiu przeszłości osoby sprawdzanej, jednakże obie przywołane dyrektywy powinny stanowić minimum zakresu oceny. W związku z tym – jak też wyjaśniono w uzasadnieniu projektu ww. ustawy nowelizującej – w projektowanych rozwiązaniach uwzględniono również inne przestępstwa, które są związane z katalogiem przestępstw uznanych w Unii Europejskiej za przestępczość poważną. Ponadto, w przypadku tych dodatkowych przestępstw, zachowano wymóg górnej granicy ustawowego zagrożenia karą pozbawienia wolności wynoszący co najmniej 3 lata.
Zdaniem Sądu ujęcie w katalogu przestępstw, za popełnienie których skazanie skutkuje stwierdzeniem istnienia negatywnych przesłanek przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, stanowi - w świetle opisanych wyżej uregulowań - dopuszczalne rozszerzenie przez ustawodawcę krajowego katalogu przestępstw uwzględnianych przy ustalaniu rzetelności osoby podlegającej procesowi sprawdzenia przeszłości. Ta kategoria przestępstw pozostaje przy tym w związku z wymienionymi w dyrektywie nr 2016/681 przestępstwami wykorzystywania seksualnego i pornografii dziecięcej.
Dodać należy, że w motywie (1) preambuły rozporządzenia nr 300/2008 wskazano, że w celu ochrony osób i towarów na terytorium Unii Europejskiej należy zapobiegać aktom bezprawnej ingerencji w stosunku do cywilnych statków powietrznych, które zagrażają bezpieczeństwu lotnictwa cywilnego, poprzez ustanowienie wspólnych zasad ochrony lotnictwa cywilnego. Cel ten powinien zostać osiągnięty przez ustalenie wspólnych zasad i wspólnych podstawowych norm w zakresie ochrony lotnictwa, jak również mechanizmów monitorowania ich przestrzegania. Z kolei w motywie (10) wskazano, że państwom członkowskim należy pozwolić na stosowanie, na podstawie oceny ryzyka, środków bardziej rygorystycznych od tych ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu. Jest zatem dopuszczalne wprowadzenie w krajowym porządku prawnym środków bardziej rygorystycznych niż określone w rozporządzeniu, które - gdy są oparte na ocenie ryzyka - pozostają w zgodzie z regulacją zawartą w rozporządzeniu.
Opisane w ten sposób motywy przyjęcia rozporządzenia nr 300/2008 wskazują, zdaniem Sądu, na szczególną istotność dobra prawnego podlegającego ochronie na gruncie tej regulacji, jakim jest bezpieczeństwo lotnictwa cywilnego. Dla urzeczywistnienia tej ochrony, stanem pożądanym jest stan, w którym do stref zastrzeżonych lotniska dostęp bez eskorty posiadają wyłącznie osoby, które dają rękojmię właściwego stosunku do obowiązującego porządku prawnego, wyznaczanego w szczególności przez przepisy karne, które kwalifikują określone przestępstwa jako popełnione umyślnie i zagrożone karą pozbawienia wolności wynoszącą co najmniej 3 lata.
Charakter dobra chronionego regulacjami prawnym unijnymi i krajowymi doprowadził jednocześnie skład orzekający Sądu do wniosku, że bezzasadnie skarżący wskazywał na sprzeczność regulacji zawartej w art. 189d ustawy – Prawo lotnicze z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, podnosząc, że automatyzm wprowadzenia tej regulacji nie jest niezbędny dla zabezpieczenia porządku publicznego na lotnisku, bowiem czynności skarżącego są wykonywane bez kontaktu z innymi osobami, a zatem nie istnieje możliwość ingerencji przez niego w wolność seksualną i obyczajowość innych osób.
Przepis art. 65 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Wyjątki określa ustawa. Tylko na mocy ustawy możliwe jest ograniczenie wolności wyboru i wykonywania zawodu, przy czym Konstytucja RP stawia takiej ustawie określone warunki, o których mówi art. 31 ust. 3. Ograniczenia wolności i praw obywatelskich nigdy nie mogą naruszać ich istoty i są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie wskazywał w swym orzecznictwie, że zasada wolności wyboru i wykonywania zawodu, statuowana w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, nie ma charakteru absolutnego i musi być poddana reglamentacji prawnej, w szczególności, gdy chodzi o uzyskanie prawa wykonywania określonego zawodu, wyznaczenie sposobów i metod (ram) wykonywania zawodu. Trybunał podkreślał również wielokrotnie, iż konstytucyjna gwarancja wolności wykonywania zawodu nie tylko nie kłóci się z regulowaniem przez państwo wielu kwestii związanych z samym wykonywaniem zawodu, jak i ze statusem osób go wykonujących, ale wręcz stwarza potrzebę istnienia pewnej reglamentacji (vide: Jerzy Oniszczuk, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego na początku XXI w., Zakamycze 2004, s. 504 i cyt. tam wyroki Trybunału Konstytucyjnego).
Zdaniem Sądu ograniczenie konstytucyjnej zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu jest szczególnie oczywiste w przypadku zawodów wykonywanych w ramach działalności lotnictwa cywilnego, którego bezpieczeństwo podlegać powinno i podlega szczególnej i szeroko zakreślonej ochronie prawnej ze względu na konieczność ochrony przed zagrożeniem życia i zdrowia pasażerów. W tej sytuacji należy uznać, że powoływanie się przez skarżącego na przepis art. 65 ust. 1 Konstytucji RP w sytuacji, gdy waga praw wywodzonych z wolności wyboru i wykonywania zawodu, nie jest wyższa niż waga dobra chronionego, jakim jest bezpieczeństwo lotnictwa cywilnego, nie jest uzasadnione. Zdaniem Sądu ograniczenie wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz miejsca wykonywania pracy, wynikające z omawianej regulacji prawnej, spełnia warunek proporcjonalności oraz konieczności wynikający z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Do osiągnięcia zamierzonego celu, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego, koniecznym jest wykluczenie z zatrudnienia w charakterze osób upoważnionych do dostępu bez eskorty do stref zastrzeżonych lotniska, osób, które zostały skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwa wymienione w art. 189e ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo lotnicze. W konsekwencji powyższych uwag Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do powzięcia wątpliwości w zakresie zgodności regulacji dotyczącej podmiotowego i przedmiotowego zakresu rozszerzonego sprawdzenia przeszłości, zawartych w ustawie – Prawo lotnicze z przywołanymi przez skarżącego normami rangi konstytucyjnej.
Zaznaczyć należy, że tak zwana rozproszona kontrola konstytucyjności prawa odnosi się jedynie do konkretnej sprawy. W jej przypadku nie dochodzi więc do wyeliminowania danego przepisu z porządku prawnego, jak ma to miejsce w odniesieniu do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które mają charakter abstrakcyjny i powszechny. Kontrola taka prowadzi jedynie do uznania, że w okolicznościach konkretnej sprawy zachodzi sprzeczność normy prawnej wyrażonej w danym przepisie ustawy z konkretną normą rangi konstytucyjnej. Inaczej rzecz ujmując, zastosowanie przepisu ustawy w takiej sprawie pozostaje w sprzeczności z określonymi zasadami konstytucyjnymi. Tym samym dokonując takiej kontroli sąd nie wkracza w kompetencje Trybunału Konstytucyjnego, bowiem inna jest jego rola i inne skutki jego orzeczenia.
W ramach stosowania prawa, a ten proces jest właściwy dla każdego sądu, także administracyjnego, sąd może zastosować Konstytucję w ten sposób, że na gruncie ustalonego stanu faktycznego sprawy będzie współstosował ten akt wraz z ustawą dokonując prokonstytucyjnej wykładni ustawy albo może odmówić zastosowania przepisu ustawy, jeżeli jest on sprzeczny z jednoznaczną normą konstytucyjną. Sąd mógłby uwzględnić kontekst konstytucyjny omawianych przepisów ustawy – Prawo lotnicze, ale tylko wówczas gdyby miał wątpliwość co do ich konstytucyjności. Takich wątpliwości, z przywołanych wyżej względów, Sąd nie powziął.
Tym samym zdaniem Sądu, mając na uwadze obowiązujące przepisy, uznać należy, że Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej im. płk. Karola Bacza w Gdańsku, stwierdzając wobec skarżącego, na podstawie art. 189d ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo lotnicze, istnienie negatywnych przesłanek wynikających z art. 189e ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo lotnicze, nie naruszył prawa.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI