III SA/Gd 673/25

III SA/Gd 673/25 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2026-01-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Maja Pietrasik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6267 Referendum lokalne
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 472
art. 26 ust. 1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r.  o referendum lokalnym (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 365
art. 9 § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K., D. H., R. P., S. C., K. W., K. K. K., A. K., E. F. na postanowienie Komisarza Wyborczego w Gdańsku I z dnia 30 października 2025 r. nr 578/2025 w przedmiocie odrzucenia wniosku w sprawie przeprowadzenia referendum gminnego dotyczącego odwołania Wójta Gminy Trąbki Wielkie oraz Rady Gminy Trąbki Wielkie przed upływem kadencji postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 października 2025 r. nr 578/2025 Komisarz Wyborczy w Gdańsku I odrzucił wniosek grupy mieszkańców gminy Trąbki Wielkie (zwanych dalej również "inicjatorami referendum") o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie odwołania Wójta Gminy Trąbki Wielkie oraz Rady Gminy Trąbki Wielkie przed upływem kadencji. Grupa mieszkańców gminy, która wystąpiła z wnioskiem była reprezentowana przez T. K.- pełnomocnika wybranego przez inicjatorów referendum.
Jak wynika z akt sprawy, odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi inicjatorów referendum –T. K. w dniu 17 listopada 2025 r. wraz z pouczeniem, że na postanowienie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Skarga na przedmiotowe postanowienie Komisarza Wyborczego w Gdańsku I wniesiona przez ww. pełnomocnika inicjatorów referendum wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 3 grudnia 2025 r.
Skarga nie została wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarga sporządzona przez pełnomocnika w osobie adwokata, ustanowionego w sprawie przez pełnomocnika inicjatorów referendum, została zaadresowana do Komisarza Wyborczego w Gdańsku I, ze wskazaniem, że jest kierowana do sądu "za pośrednictwem" wskazanego Komisarza Wyborczego. W tej formie skarga została nadana w placówce pocztowej w dniu 26 października 2025 r. wpłynęła do Krajowego Biura Wyborczego Delegatury w Gdańsku w dniu 28 listopada 2025 r., skąd została skierowana przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przesyłką priorytetową dnia 1 grudnia 2025 r.
Przesyłając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Komisarz Wyborczy w Gdańsku I dołączył pismo procesowe z dnia 1 grudnia 2025 r., w którym wskazał, że wniesienie skargi powinno być przez stronę skarżącą dokonane bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, gdzie dniem wniesienia skargi jest dzień fizycznego wpłynięcia skargi do tego sądu. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 472 ze zm., dalej również jako "ustawa o referendum lokalnym") i przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (t.j.: Dz.U. z 2025 r., poz. 365 ze zm., dalej również jako Kodeks wyborczy") oraz na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2020 r. o sygn. akt II OZ 653/20 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 maja 2020 r. o sygn. akt II SA/Ol 274/20.
Organ przesłał wraz z ww. pismem kserokopię zaskarżonego postanowienia z dnia 30 października 2025 r. nr 578/2025 oraz kserokopię zwrotnego potwierdzenia odbioru tego postanowienia przez T. K.
Wezwany o nadesłanie odpisu odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy w Gdańsku I wyjaśnił w kolejnym piśmie procesowym skierowanym do tutejszego Sądu w dniu 10 grudnia 2025 r., że pismo procesowe, które przesłał wraz ze skargą, nie stanowiło w jego ocenie odpowiedzi na skargę inicjatorów referendum i służyło wyłącznie przekazaniu skargi zgodnie z właściwością, albowiem skarga została wadliwie skierowana do Komisarza Wyborczego w Gdańsku I, a nie bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Na tym etapie organ ponownie wskazał, że w jego ocenie skarga została wniesiona z przekroczeniem terminu.
Pełnomocnikowi strony skarżącej doręczono odpis pisma procesowego Komisarza Wyborczego w Gdańsku I z dnia 1 grudnia 2025 r., jako odpis odpowiedzi na skargę.
Pełnomocnik strony skarżącej został też wcześniej wezwany przez Sąd do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie inicjatorów referendum (imiona nazwiska i numery pesel) oraz do nadesłania pełnomocnictwa udzielonego przez nich T. K., który ustanowił następnie pełnomocnika procesowego w tej sprawie. W wezwaniu wskazano konieczność wykonania wezwania w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia pod rygorem odrzucenia skargi. Doręczenie wezwania nastąpiło w dniu 10 grudnia 2025 r.
W odpowiedzi pełnomocnik strony skarżącej nadesłał dwa pisma procesowe z dnia 15 grudnia 2025 r., które wpłynęły do tutejszego Sądu w dniu 18 grudnia 2025 r. W ramach udzielonych odpowiedzi uzupełniono w terminie braki formalne skargi podając, że inicjatorami referendum są: T. K., D. H., R. P., S. C., K. W., K. K. K., A. K. oraz E. F. wraz z podaniem numerów pesel wskazanych osób oraz przesyłając pełnomocnictwa, jakich D. H., R. P., S. C., K. W., K. K. K., A. K. oraz E. F. udzielili T. K. jako pełnomocnikowi inicjatorów referendum m.in. do reprezentowania ich przez sądami administracyjnymi, w których potwierdzono wszystkie czynności dokonane przez T. K. oraz ustanowionych przez niego pełnomocników procesowych w sprawie referendum o odwołanie Wójta Gminy Trąbki Wielkie oraz Rady Gminy Trąbki Wielkie przed upływem kadencji.
Pełnomocnik strony skarżącej stanął na stanowisku, że skarga została wniesiona skutecznie. Wskazał, że również w tej sprawie, w jego ocenie, obowiązuje ogólna reguła wynikająca z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej również jako "p.p.s.a."), to jest, że skargę do sądu należało wnieść za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. Skarga została zatem, w ocenie pełnomocnika strony skarżącej, prawidłowo skierowana do sądu za pośrednictwem organu, którym w sprawie jest Komisarz Wyborczy, gdyż on wydał zaskarżone postanowienie. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej, w tej sprawie obowiązywała również reguła wynikająca z art. 83 § 3 p.p.s.a., że oddanie pisma w placówce pocztowej, jest równoznaczne z wniesieniem pisma do sądu. W tym zakresie wskazano też, że krótszy termin 14 dni na wniesienie skargi upływał z dniem 1 grudnia 2025 r., który został zachowany, skoro nadana pocztą skarga wpłynęła do Komisarza Wyborczego już w dniu 28 listopada 2025 r., czyli przed upływem tego terminu. W ocenie pełnomocnika strony, stanowisko organu kreuje pozaustawowe warunki dopuszczalności skargi, gdy zasadą jest, że wszelkie rygory formalne muszą wynikać z ustawy. W odniesieniu do powołanego przez organ orzecznictwa, pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że nie można go traktować jako utrwalonej linii orzeczniczej, że powołane orzeczenia dotyczą tego samego postępowania oraz są nieadekwatne, skoro w części dotyczą też zagadnień biegu terminów spraw pilnych w kontekście obowiązującej ówcześnie ustawy "covidowej".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu z powodu jej wniesienia z uchybieniem ustawowego terminu.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym na postanowienie komisarza wyborczego odrzucające wniosek o przeprowadzenie referendum, o którym mowa w art. 22, a także w przypadku niedotrzymania przez komisarza terminu określonego w art. 24, inicjatorowi referendum służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Wskazać należy, że przepis art. 26 ust. 1 ustawy, który jest w ocenie Sądu przepisem szczególnym w stosunku do art. 54 p.p.s.a., nie określa bliżej trybu składania skarg, a wskazuje jedynie, że wnosi się ją do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Wobec braku precyzyjnej regulacji w tym zakresie właściwe jest odwołanie się do ustawy Kodeks wyborczy. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 ustawy o referendum lokalnym, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do referendum lokalnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy, z wyjątkiem art. 37e, art. 37f, art. 103aa oraz art. 103ba.
W myśl zaś postanowień art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego, ilekroć w kodeksie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi, odwołania lub innego dokumentu do sądu, organu wyborczego, urzędu gminy, konsula albo kapitana statku, należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi, odwołania lub innego dokumentu w sądzie, organowi wyborczemu, w urzędzie gminy, w konsulacie lub kapitanowi statku.
Z przepisu tego należy wyprowadzić zasadę, że wnoszenie środków zaskarżenia przewidzianych w przepisach Kodeksu odbywa się bezpośrednio do sądu lub innego podmiotu kompetentnego do wypowiedzenia się w przedmiocie zasadności skargi lub odwołania. Owa bezpośredniość jest rozumiana wąsko i rygorystycznie, gdyż dla zachowania terminu konieczne jest, aby wskazana czynność wyborcza była dokonana w siedzibie sądu, organu wyborczego lub organu samorządu terytorialnego. Tak więc istotny jest dzień fizycznego wpłynięcia skargi, odwołania lub innego dokumentu do siedziby danego podmiotu, w przedmiotowym przypadku - wpłynięcia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Ustawa o referendum lokalnym, odwołując się do Kodeksu wyborczego w art. 1 ust. 2 wskazuje na konieczność odpowiedniego jego stosowania w zakresie spraw nieuregulowanych.
W przedmiotowej sprawie tryb wnoszenia środków zaskarżenia określony w art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego należy stosować wprost z uwagi na brak odnośnych regulacji w ustawie o referendum lokalnym.
Wskazany art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego dotyczy także sposobu liczenia terminu do dokonania określonych czynności, w tym wniesienia skargi do sądu i wprowadza wyjątkową w przepisach procesowych zasadę, uzależniając dotrzymanie terminu od fizycznego wpłynięcia skargi do sądu. Wymóg ten jest bardzo rygorystyczny, gdyż wyłącza zastosowanie przepisów zrównujących złożenie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego z wniesieniem pisma do sądu (zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a.).
Jak wynika z powyższego, ten szczególny przepis zawarty w Kodeksie wyborczym będzie miał więc zastosowanie na gruncie ustawy o referendum lokalnym. Oznacza to, że skarga w przedmiotowej sprawie wniesiona została po upływie terminu do jej wniesienia, gdyż czternastodniowy termin z art. 26 ust. 1 ustawy upłynął inicjatorom referendum bezskutecznie w dniu 1 grudnia 2025 r., skoro doręczenie zaskarżonego postanowienia nastąpiło w dniu 17 listopada 2025 r. Wskazać należy, że skarga wpłynęła do tutejszego Sądu faktycznie w dniu 3 grudnia 2025 r., a więc po upływie wyżej wskazanego, ustawowego terminu.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia podlega odrzuceniu.
Sąd wskazuje końcowo, że wbrew stanowisku pełnomocnika strony skarżącej, ustalenie, że skarga została złożona po terminie jest ustaleniem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach ustawy o referendum lokalnym w zw. z koniecznością odpowiedniego stosowania przepisów ustawy Kodeks Wyborczy. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko zawarte m.in. w powołanych przez Komisarza Wyborczego w Gdańsku I postanowieniach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2020 r. o sygn. akt II OZ 653/20 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 maja 2020 r. o sygn. akt II SA/Ol 274/20. Stanowisko takie wyrażono także uprzednio w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku m.in. w postanowieniu z dnia 17 grudnia 2020 r. o sygn. akt III SA/Gd 1072/20, które to stanowisko Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie w pełni podzielił i przyjął za własne.
Mając na uwadze przedstawiony powyżej stan faktyczny i prawny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.