III SA/Gd 673/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku uchylił postanowienie SKO odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając, że pobyt pełnomocnika w szpitalu psychiatrycznym uzasadniał brak winy w uchybieniu terminu.
Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy. Pełnomocnik strony, córka K. T., złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, wskazując na swój pobyt w szpitalu psychiatrycznym w okresie, gdy upływał termin na odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu, uznając brak uprawdopodobnienia braku winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił postanowienie SKO, stwierdzając, że pobyt w szpitalu psychiatrycznym stanowił przeszkodę uniemożliwiającą dochowanie terminu i uzasadniał przywrócenie terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę K. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, które odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni w sprawie dodatku mieszkaniowego. Decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi strony, córce K. T., w dniu 6 maja 2022 r., a termin na wniesienie odwołania upływał 20 maja 2022 r. Pełnomocnik złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu 15 lipca 2022 r., wskazując, że w dniu 20 maja 2022 r. przebywała w szpitalu psychiatrycznym, gdzie pozostała do 13 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu, uznając, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Sąd administracyjny uznał jednak, że pobyt w szpitalu psychiatrycznym, który rozpoczął się na dwa dni przed upływem terminu na złożenie odwołania, stanowił przeszkodę uniemożliwiającą lub co najmniej utrudniającą dochowanie terminu. Sąd podkreślił, że schorzenia psychiczne z natury rzeczy mogą uniemożliwić podejmowanie racjonalnych decyzji i działanie, a w orzecznictwie przyjmuje się, że zły stan zdrowia psychicznego może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie SKO, uznając, że organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy i naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 58 § 1 k.p.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, pobyt w szpitalu psychiatrycznym, zwłaszcza gdy rozpoczął się przed upływem terminu i trwał po jego upływie, stanowi przeszkodę, która może uzasadniać przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ może uniemożliwić lub utrudnić dokonanie czynności procesowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pobyt w szpitalu psychiatrycznym, który rozpoczął się na dwa dni przed upływem terminu na złożenie odwołania, stanowił przeszkodę uniemożliwiającą lub co najmniej utrudniającą dochowanie terminu. Podkreślono, że schorzenia psychiczne z natury rzeczy mogą uniemożliwić podejmowanie racjonalnych decyzji i działanie, a w orzecznictwie przyjmuje się, że zły stan zdrowia psychicznego może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 58 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawodawca uzależnił przywrócenie uchybionego terminu od łącznego spełnienia czterech warunków: 1/ uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku swojej winy w niedochowaniu terminu; 2/ wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu; 3/ dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu (w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu); 4/ dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony uchybiony termin.
k.p.a. art. 129 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.
k.p.a. art. 129 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pobyt pełnomocnika w szpitalu psychiatrycznym, który rozpoczął się przed upływem terminu na złożenie odwołania i trwał po jego upływie, stanowił przeszkodę uniemożliwiającą lub utrudniającą dochowanie terminu. Zły stan zdrowia psychicznego pełnomocnika uzasadnia uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem.
Odrzucone argumenty
Argumentacja SKO, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, mimo pobytu pełnomocnika w szpitalu psychiatrycznym.
Godne uwagi sformułowania
już z samej swojej istoty, mogą uniemożliwić załatwianie spraw życia codziennego czy też prowadzenie spraw administracyjnych i sądowych. kryterium należytej staranności może okazać się zawodne przy ocenie zachowania osoby chorej psychicznie pobyt w szpitalu psychiatrycznym i bycie osobą hospitalizowaną tam wskazuje na poważny stan jej zdrowia.
Skład orzekający
Bartłomiej Adamczak
przewodniczący sprawozdawca
Jakub Chojnacki
członek
Janina Guść
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym z powodu choroby psychicznej pełnomocnika, zwłaszcza gdy hospitalizacja rozpoczęła się przed upływem terminu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji choroby psychicznej pełnomocnika i wymaga indywidualnej oceny okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest uwzględnianie indywidualnych okoliczności zdrowotnych, zwłaszcza psychicznych, w kontekście procedur administracyjnych i sądowych. Podkreśla elastyczność prawa w obliczu ludzkich trudności.
“Choroba psychiczna pełnomocnika jako podstawa do przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym – co mówi prawo?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gd 673/23 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2024-08-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/ Jakub Chojnacki Janina Guść Symbol z opisem 6210 Dodatek mieszkaniowy Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 58 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Jakub Chojnacki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi K. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 25 września 2023 r., nr SKO Gd/4025/22 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Decyzją z dnia 22 kwietnia 2022 r. (nr RSD.824/001365/04/2022) Prezydent Miasta Gdyni orzekł o przyznaniu K. T. (zwanemu dalej także "stroną", "skarżącym"), reprezentowanemu w postępowaniu przez córkę – M. T., dodatku mieszkaniowego za okres od 1 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. w wysokości 416,08 zł miesięcznie. Przedmiotowa decyzja została odebrana przez pełnomocnika strony w dniu 6 maja 2022 r. W dniu 15 lipca 2022 r. M. T. złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 22 kwietnia 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wskazała, że kwota dodatku mieszkaniowego powinna być wyższa, gdyż w przypadku wnioskodawcy występuje ustawowe powiększenie powierzchni normatywnej o 30 %, co w przypadku wnioskodawcy stanowi 58,50 m². Ponadto wyjaśniła, że powyższą decyzję odebrała w dniu 6 maja 2022 r., a zatem termin na wniesienie odwołania upływał w dniu 20 maja 2022 r., jednak w dniu tym przebywała w szpitalu do 13 lipca 2022 r., o czym organ I instancji wie z urzędu, dlatego prosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu, postanowieniem z dnia 25 września 2023 r. (nr SKO Gd/4025/22) odmówiło M. T., reprezentującej ojca K. T., przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 22 kwietnia 2022 r. w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej w skrócie jako: "k.p.a.") odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W myśl art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, zaś przepis § 2 wskazuje, iż prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Kolegium wskazało, że treść powołanych przepisów nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadkach, gdy łącznie spełnione zostaną ww. przesłanki. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić brak winy. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji skutecznie doręczył stronie decyzję przyznającą dodatek mieszkaniowy w dniu 6 maja 2022 r. Termin do złożenia odwołania upłynął 20 maja 2022 r. Natomiast odwołanie strona złożyła za pośrednictwem platformy e-PUAP w dniu 15 lipca 2022 r., natomiast we wniosku o przywrócenie terminu strona podała jako przyczynę uchybienia terminu fakt, iż w dniu 20 maja 2022 r. przebywała w szpitalu do 13 lipca 2022 r. Kolegium wskazało, że organ I instancji w swojej decyzji prawidłowo pouczył stronę o terminie do złożenia odwołania i strona miała wystarczająco dużo czasu od dnia w którym odebrała decyzję tj. 6 maja 2022 r. do dnia 18 maja 2022 r., gdy została umieszona w szpitalu (o czym Kolegium wiadomo z urzędu – M. T. w okresie od 18 maja 2022 r. do 12 lipca 2022 r. przebywała w Szpitalu Psychiatrycznym [...]), aby złożyć odwołanie m.in. za pośrednictwem platformy e-PUAP, jak to uczyniła składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Kolegium strona nie uprawdopodobniła więc, że przed umieszczeniem jej w szpitalu, stan jej zdrowia mógł mieć wpływ na zaniechanie przez nią pewnych czynności lub obowiązków związanych ze sformułowaniem i złożeniem odwołania w niniejszej sprawie. Końcowo organ zaznaczył, że skoro wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, to tym samym nie została spełniona pozytywna przesłanka przywrócenia terminu do złożenia odwołania, więc należało odmówić przywrócenia terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniesionej przez M. T., reprezentującą ojca – K. T. w niniejszej sprawie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W skardze podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdziło jego uchybienie, pomimo tego, że odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia pełnomocnik skarżącego wysłała w dniu 15 lipca 2022 r., czyli w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody, po tym jak w dniu 13 lipca 2022 r. opuściła szpital, w którym przebywała jeszcze w trakcie biegu terminu na złożenie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 22 kwietnia 2022 r. Zaznaczono, że termin na złożenie odwołania upływał w dniu 20 maja 2022 r., w którym pełnomocnik skarżącego przebywała w szpitalu, jednak Kolegium potraktowało ją tak, jakby była w szpitalu do dnia 19 maja 2022 r. i jakby po wyjściu z niego miała jeszcze dzień na złożenie odwołania, a więc tak jakby wyszła ze szpitala przed upływem terminu na złożenie odwołania. Podkreślono, że M. T. opuściła szpital dopiero w dniu 13 lipca 2022 r., a będąc w szpitalu jej stan zdrowia nie pozwalał na sformułowanie i wniesienie odwołania, tym bardziej że był to szpital psychiatryczny, a odpowiedni stan psychiki umysłu jest konieczny do dokonania tych czynności. Będąc w szpitalu nie miała dokumentów dotyczących tej sprawy - decyzji, od której miałaby wnieść odwołanie (jej daty i numeru). W związku z tym nie można jej zarzucić w niniejszej sprawie, że nie złożyła odwołania wcześniej, zanim trafiła do szpitala, skoro trafiła tam przed upływem ustawowego terminu na złożenie odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. prawo skarżącego do złożenia odwołania było nawet w przedostatnim lub ostatnim dniu terminu. Kolegium zatem odebrało skarżącemu to prawo, skracając tym samym w praktyce ustawowy termin, jaki miał (poprzez pełnomocnika) do złożenia odwołania z czternastu do jedenastu dni, czyli do 17 maja 2022 r. zamiast do 20 maja 2022 r. Kolegium potraktowało bowiem skarżącego (działającego w tym przypadku przez pełnomocnika) tak, jakby miał termin na złożenie odwołania 17 maja 2022 r., tj. jakby termin na złożenie odwołania upłynął przed trafieniem pełnomocnika – M. T. do szpitala w dniu 18 maja 2022 r. Skoro faktycznie termin na wniesienie odwołania upływał 20 maja 2022 r., to znaczy, że pełnomocnik trafiając do szpitala 18 maja 2022 r., trafił tam jeszcze zanim ten termin minął, a tym samym miał poważną przeszkodę do złożenia odwołania, gdyż pobyt w szpitalu, bycie osobą hospitalizowaną to poważny stan, a nawet czas przed hospitalizacją wskazuje na pogorszenie się stanu zdrowia, skoro w konsekwencji doszło do tej hospitalizacji. W skardze podkreślono, że przeszkoda do wniesienia odwołania wynikała ze złego stanu zdrowia i hospitalizacji pełnomocnika skarżącego, która wynikła jeszcze przed upływem terminu do wniesienia odwołania i trwała jeszcze długo po upływie tego terminu. Odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przeszkody. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja bądź – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - postanowienie może zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W świetle natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia kończącego postępowanie administracyjne została dokonana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Orzekając zaś w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej jako "k.p.a."), odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1), w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 22 kwietnia 2022 r. w przedmiocie przyznania mu dodatku mieszkaniowego, bowiem – jak wynika z akt sprawy – decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżącego, tj. jego córce – M. T. w dniu 6 maja 2022 r., natomiast odwołanie – z jednocześnie złożonym wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do jego wniesienia - zostało wniesione w dniu 15 lipca 2022 r., a zatem po upływie 14-dniowego terminu na złożenie odwołania, który upłynął z dniem 20 maja 2022 r. Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostawała natomiast dokonana przez Kolegium ocena spełnienia w okolicznościach faktycznych sprawy przez stronę postępowania administracyjnego, tj. K. T., reprezentowanego i działającego w tym postępowaniu przez córkę – M. T., przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Instytucja prawna przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym (m.in. wniesienia odwołania) została uregulowana w art. 58 k.p.a., który stanowi, że: § 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. § 3. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Analiza zacytowanego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca uzależnił przywrócenie uchybionego terminu w postępowaniu administracyjnym od łącznego spełnienia czterech warunków: 1/ uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku swojej winy w niedochowaniu terminu; 2/ wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu; 3/ dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu (musi to nastąpić w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu); 4/ dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony uchybiony termin. W rozpoznawanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości wypełnienie warunków wskazanych w punktach 2-4, tj. wystąpienie przez skarżącego w przepisanym terminie z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z jednoczesnym dopełnieniem czynności czyli wniesieniem odwołania od ww. decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 22 kwietnia 2022 r. W ocenie jednak organu odwoławczego w okolicznościach sprawy nie został dopełniony warunek wskazany w punkcie 1, tj. nie uprawdopodobniono, że zwłoka we wniesieniu odwołania nastąpiła bez winy strony. Kolegium stwierdziło bowiem, że reprezentująca w postępowaniu administracyjnym skarżącego M. T. nie uprawdopodobniła, że przed umieszczeniem jej w szpitalu psychiatrycznym (co, jak przyznało Kolegium, miało miejsce w okresie od 18 maja 2022 r. do 12 lipca 2022 r., a wiec w okresie nakładającym się na bieg 14-dniowego terminu na złożenie odwołania w omawianej sprawie) "stan jej zdrowia mógł mieć wpływ na zaniechanie przez nią pewnych czynności lub obowiązków związanych ze sformułowaniem i złożeniem odwołania w niniejszej sprawie". Należy stwierdzić, że w doktrynie i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiły dokonanie czynności w przewidzianym terminie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 794/07; wyrok NSA OZ w Katowicach z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96; postanowienie NSA OZ w Łodzi z dnia 25 września 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 575/98; zob. także: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2012, s. 282-285). Innymi słowy, rozstrzygając w przedmiocie przywrócenia terminu należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminowi wystąpi więc jedynie wówczas gdy przeszkoda w dokonaniu czynności zestawiona z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Dotyczy to także sytuacji, gdy strona postępowania działa przez pełnomocnika, który z uwagi na zaistniałą i nieprzezwyciężalną przeszkodę nie jest w stanie skutecznie reprezentować swojego mocodawcy. Jakkolwiek w orzecznictwie przyjmuje się, że choroba sama w sobie wystarczająco nie uzasadnia uwzględnienia prośby o przywrócenie terminu, gdyż konieczne jest wykazanie, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 1004/14), to jednak doświadczenie życiowe wskazuje, że schorzenia natury psychicznej niewątpliwie, już z samej swojej istoty, mogą uniemożliwić załatwianie spraw życia codziennego czy też prowadzenie spraw administracyjnych i sądowych. Zaburzenia psychiczne mogą znacząco utrudniać lub uniemożliwiać całkowicie podejmowanie racjonalnych decyzji oraz działanie, w tym w szczególności formułowanie pism procesowych i dostarczenie ich do organu w ustawowym terminie bez pomocy innych osób. Mając to na uwadze Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w pełni aprobuje stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2014 r. (sygn. akt I SA/Sz 797/13), że zły stan zdrowia psychicznego może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W wyroku z dnia 21 lipca 2016 r. (sygn. akt II FSK 1783/14) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał natomiast, że "prawdopodobieństwo inaczej niż udowodnienie jest środkiem dowodowym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko uwiarygodniać twierdzenia o jakiejś okoliczności faktycznej, a zatem jeżeli strona powołuje się na zły stan zdrowia związany z przewlekłą chorobą psychiczną, potwierdzoną zaświadczeniami wydanymi przez lekarzy specjalistów, psychologa oraz orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy to można przyjąć, że uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu dla dokonania czynności procesowej. Zły stan zdrowia psychicznego skarżącego może być wystarczającą przesłanką do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu". Z kolei w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2022 r. (sygn. akt III OZ 1372/21, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jako okoliczność uzasadniająca przywrócenie terminu wskazywana była choroba nagła i obłożna. Była więc to zwykle choroba układu ruchu lub innego fizykalnego mechanizmu organizmu ludzkiego skutkująca takim upośledzeniem funkcji organizmu, który uniemożliwiał podjęcie działań własnych lub działań nakierowanych na wyręczenie się inną osobą. Choroby psychiczne stanowią szeroką i złożoną grupę dysfunkcji organizmu ludzkiego przejawiającą się w różny sposób, w tym zaburzeniami emocjonalnymi, zaburzeniami działania narządów lub objawami psychosomatycznymi. Ich istota sprowadza się jednak głównie do zaburzenia przyjętych w danej grupie społecznej wzorców zachowań, sposobów myślenia, czucia, postrzegania, innych czynności umysłowych i relacji z innymi ludźmi. W przypadku chorób psychicznych może się zdarzyć, iż strona postępowania nie będzie obłożnie chora, będzie zdolna do samodzielnego poruszania się, jej organizm nie będzie wykazywać zaburzeń w sferze fizykalnej, lecz nie będzie ona mieć świadomości otaczającej jej rzeczywistości, ani nie będzie zdolna do prawidłowego myślenia i nadawania odpowiedniego znaczenia zdarzeniom odbywającym się z jej udziałem lub jej dotyczących. Uchybienie terminu do dokonania czynności przez stronę postępowania w takim stanie uzasadnia przyjęcie (...), iż nie dopełniła jej bez własnej winy oraz uzasadnia przywrócenie terminu do dokonania tej czynności". Tym samym, kryterium należytej staranności może okazać się zawodne przy ocenie zachowania osoby chorej psychicznie, zaś zły stan zdrowia psychicznego może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1783/14, a także wyroki WSA: w Szczecinie z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 122/23; w Gdańsku z dnia 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 569/21; w Lublinie z dnia 12 września 2023 r. II SA/Lu 346/23 oraz w Poznaniu z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 97/24). W ocenie Sądu nie sposób zatem w okolicznościach niniejszej sprawy podzielić stanowiska Kolegium, iż M. T., reprezentująca w postępowaniu administracyjnym ojca – K. T., nie uprawdopodobniła, że uchybienie przez nią terminu na złożenie odwołania od ww. decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 22 kwietnia 2022 r. było niezawinione. Należy podkreślić – czego organ odwoławczy nie kwestionował – że M. T. została umieszczona w Szpitalu Psychiatrycznym [...] w dniu 18 maja 2022 r., a zatem na 2 dni przed upływem ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Już sam pobyt (umieszczenie) osoby w szpitalu z natury rzeczy stanowi okoliczność co najmniej utrudniającą (jak nie uniemożliwiającą) dokonanie przez nią określonej czynności procesowej, i nie może mieć przy tym jakiegokolwiek znaczenia kiedy (tj. w jakim momencie biegu terminu procesowego) okoliczność umieszczenia w szpitalu wystąpiła. Podkreślenia wymaga, że prawem strony postępowania administracyjnego jest wniesienie odwołania w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 2 ab initio k.p.a.), a zatem nawet wystąpienie w ostatnim dniu biegu tegoż terminu okoliczności uniemożliwiającej (czy nawet utrudniającej) jego dochowanie, uprawdopodabnia brak winy, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. W okolicznościach niniejszej sprawy pobyt w szpitalu M. T. spowodowany był niewątpliwie problemami natury psychicznej, co – zgodnie z tym co zostało powyżej już wyjaśnione na tle przywołanego orzecznictwa – należy już samo przez się uznać za wystarczającą okoliczność uprawdopodabniającą niemożność przez nią dochowania terminu na złożenie odwołania. Należy w pełni podzielić stanowisko i wyjaśnienia M. T., że pobyt w szpitalu psychiatrycznym i bycie osobą hospitalizowaną tam wskazuje na poważny stan jej zdrowia. Z samej już natury schorzeń czy dolegliwości psychicznych należy uznać też za wielce prawdopodobne, że także w czasie bezpośrednio poprzedzającym przyjęcie do szpitala psychiatrycznego i podjęcie hospitalizacji stan zdrowia M. T. mógł stanowić o przeszkodzie uprawdopodabniającej brak jej winy w niedochowaniu terminu na wniesienie odwołania od ww. decyzji. W ocenie Sądu – w okolicznościach niniejszej sprawy – należy zatem przyjąć, że został spełniony wymóg do przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 22 kwietnia 2022 r., gdyż okoliczności sprawy wskazują, iż M.T., będąca pełnomocnikiem K. T., uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi na złożenie odwołania. W okolicznościach niniejszej sprawy - z uwagi na naturę dolegliwości pełnomocnika strony postępowania administracyjnego – przyjąć zatem należało, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie dokonało prawidłowej oceny materiału dowodowego, dopuszczając się tym samym naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę przesłanki "uprawdopodobniła brak winy" w niedochowaniu terminu do złożenia przez skarżącego odwołania. Mając to na uwadze, Sąd – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. – uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpatrując sprawę – stosownie do art. 153 p.p.s.a. - organ będzie miał na uwadze przedstawione wyżej stanowisko Sądu. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI