III SA/Po 44/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-04-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
szczepienia ochronneobowiązek szczepieńegzekucja administracyjnapostępowanie egzekucyjnezarzut w postępowaniu egzekucyjnymustawa o zapobieganiu zakażeniomTrybunał Konstytucyjnyrozporządzenie Ministra Zdrowiawymagalność obowiązkuzdrowie publiczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę rodzica na postanowienie Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy zarzut w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku szczepień dziecka, uznając obowiązek za wymagalny pomimo wyroku TK odraczającego moc przepisów.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę M. G. na postanowienie Inspektora Sanitarnego dotyczące zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie obowiązku szczepień dziecka. Skarżący kwestionował wymagalność obowiązku, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający przepisy rozporządzenia za niezgodne z Konstytucją. Sąd oddalił skargę, uznając, że obowiązek szczepień był wymagalny w dacie wszczęcia postępowania, nawet w okresie odroczenia utraty mocy przepisów przez TK, a późniejsze rozporządzenie potwierdziło wymagalność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę M. G. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Skarżący podnosił, że obowiązek nie jest wymagalny, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 81/19) uznający przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia za niezgodne z Konstytucją. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy, których moc obowiązywania została odroczona przez Trybunał Konstytucyjny. Podkreślono, że wyrok TK nie podważył samego obowiązku szczepień, a jedynie formę jego regulacji. Sąd uznał, że obowiązek był wymagalny w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a późniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2023 r. potwierdziło wymagalność szczepień, zapewniając ciągłość ochrony zdrowia publicznego. Sąd odwołał się do nowszego orzecznictwa NSA, które potwierdza możliwość stosowania przepisów z odroczonym terminem utraty mocy obowiązującej, w celu zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek jest wymagalny, nawet w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisów przez Trybunał Konstytucyjny, a późniejsze rozporządzenie potwierdza wymagalność.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odroczenie utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów przez TK tworzy podstawę do ich tymczasowego stosowania. Wyrok TK nie podważył samego obowiązku szczepień, a jedynie formę jego regulacji. Obowiązek był wymagalny w dacie wszczęcia postępowania i nadal pozostaje wymagalny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

Dz.U. 2022 poz 2172 § § 5

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych

Przepis obowiązywał w dacie wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a jego termin utraty mocy obowiązującej został odroczony wyrokiem TK.

u.z.z.c.l. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b)

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Podstawa obowiązku szczepień.

Dz.U. z 2023 r. poz. 2077

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych

Nowe rozporządzenie, które zastąpiło przepisy uznane za niezgodne z Konstytucją, ale potwierdziło wymagalność szczepień.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy postępowania egzekucyjnego.

k.p.a. art. 124 § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy uzasadnienia postanowień.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy uzasadnienia postanowień.

k.p.a. art. 126

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy uzasadnienia postanowień.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek szczepień jest wymagalny pomimo wyroku TK odraczającego moc przepisów, gdyż TK nie podważył samego obowiązku, a jedynie formę jego regulacji. Odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisów przez TK tworzy podstawę do ich tymczasowego stosowania przez organy i sądy. Nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia potwierdza wymagalność szczepień, zapewniając ciągłość ochrony zdrowia publicznego. Organy prawidłowo oceniły stan faktyczny i dowody, a uzasadnienia były zgodne z wymogami k.p.a.

Odrzucone argumenty

Obowiązek szczepień nie jest wymagalny, ponieważ przepisy rozporządzenia zostały uznane przez TK za niezgodne z Konstytucją. Rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej. Naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu aktu prawnego, dowodów oraz dowodów, którym odmówiono wiary. Naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Godne uwagi sformułowania

Odroczenie utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów prawa tworzy po stronie organów administracji publicznej podstawy do ich tymczasowego stosowania Trybunał Konstytucyjny nie podważył merytorycznej treści obowiązującego wówczas komunikatu, a jedynie jego formę. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem... W najnowszych orzeczeniach – takich jak chociażby przytoczone wcześniej wyroki z dnia 20 lutego 2025 r. (...) – NSA zaznacza, że ewentualne przyjęcie, że w takich sprawach jak niniejsza, nie mogłyby być stosowane zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy (...) byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci...

Skład orzekający

Izabela Paluszyńska

przewodniczący

Mirella Ławniczak

członek

Zbigniew Kruszewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymagalności obowiązku szczepień w okresie odroczenia utraty mocy przepisów przez TK oraz znaczenie nowszego orzecznictwa NSA w tej materii."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wyrokiem TK i odroczonym terminem utraty mocy przepisów. Może być mniej istotne po pełnym wejściu w życie nowych regulacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku szczepień dzieci i jego zgodności z Konstytucją, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze, zwłaszcza w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Czy obowiązek szczepień dziecka jest nadal ważny po wyroku Trybunału Konstytucyjnego? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 44/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-04-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Mirella Ławniczak
Zbigniew Kruszewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2172
§ 5
Rozporządzenie Ministar Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 924
art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b)
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.)
Sentencja
Dnia 23 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi M. G. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 listopada 2024 roku nr [...] w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 listopada 2024 r. (znak: [...]) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 7 października 2024 r. (znak: [...]) w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
Ze zgodnych ustaleń organów obu instancji wynikał następujący stan faktyczny:
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: PPIS) wystawił upomnienie z dnia 21 listopada 2022 r. adresowane do M. G. (dalej: skarżącego), wzywając go do wykonania ustawowego obowiązku poddania swojego dziecka – H. G. – szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, WZW B, Haemophilus influenzae b, błonicy, tężcowi, krztuścowi, pneumokokom, poliomyelitis, odrze, śwince, różyczce, jednocześnie informując, że w razie niewykonania tego obowiązku sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji.
Następnie PPIS pismem z dnia 13 lipca 2023 r. jako wierzyciel skierował do Wojewody [...] tytuł wykonawczy wystawiony w związku z uchylaniem się od obowiązku szczepień małoletniej. Wojewoda [...] zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania. Kolejno, Wojewoda skierował do PPIS w [...] pismo, przekazujące zarzuty wniesione przez skarżącego, reprezentowanego przez adw. A. T., w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego w związku z brakiem realizacji obowiązku poddania małoletniej H. G. obowiązkowym szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym.
Postanowieniem z dnia 7 października 2024 r. (znak: [...]) PPIS oddalił zgłoszone przez skarżącego zarzuty. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący, zarzucając organowi m.in. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniej nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, a także naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 c) u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i oparcie wymagalności obowiązku na § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który to przepis w dniu 9 maja 2023 r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt: 81/19, został uznany za niezgodny z Konstytucją, jak również rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r. zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
Wymienionym we wstępie zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 listopada 2024 r. (znak: [...]) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej również: [...]PWIS) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W ocenie [...]PWIS wykonanie obowiązku szczepień ochronnych wynikającego z ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r. poz. 924), z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2023 r. poz. 2119). Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny.
Wskazano także, że odmowa poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu oznacza odmowę wykonania szczepienia obowiązkowego. Skarżący nie przedstawił zaświadczenia o przeprowadzonym przez lekarza POZ badaniu kwalifikacyjnym, które wydawane jest na prośbę rodzica, nie przedstawił zaświadczenia o przeciwwskazaniach do obowiązkowych szczepień stwierdzonych u małoletniej H. G., brak również jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego odbycie konsultacji specjalistycznej, której poddane zostało dziecko, z podstawą do odroczenia w czasie szczepień ochronnych, znajdującego się w karcie pacjenta w zadeklarowanej przychodni lekarza rodzinnego. To na rodzicu małoletniego dziecka spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną (lekarza POZ) w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia, bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.
[...]PWIS nadmienił również, że przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, nie podważa zasadności szczepień ochronnych u dzieci. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień winny być regulowane przez Ministra Zdrowia w drodze rozporządzenia, a nie w postaci komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego. Przy czym Trybunał Konstytucyjny nie podważył merytorycznej treści obowiązującego wówczas komunikatu, a jedynie jego formę. W związku z powyższym 1 października 2023 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077), w którym w załączniku nr 1 określono schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży ze względu na wiek, w którym powstaję obowiązek szczepienia, liczbę dawek oraz termin wykonania poszczególnych szczepień. Przepisy zawarte w przedmiotowym załączniku stanowią wykonanie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego w zakresie określenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych i liczby dawek.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem organu II instancji, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając:
- naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r., poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej;
- naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągniecie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej;
- naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;
- naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Ponadto, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który umożliwia Sądowi rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, gdzie przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Natomiast w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy nie naruszyły przepisów prawa.
Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924, dalej: ustawa o zapobieganiu). Skarżący swój zarzut braku wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym wywodził m.in. z konstytucyjnych deficytów regulacji zawartej w § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172), stwierdzonych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19.
Jakkolwiek w przytoczonym wyroku Trybunału podkreślono, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy – a w konsekwencji – niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana wymienionym komunikatem, który nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, to jednak w orzeczeniu tym podkreślono również, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może – ze swej istoty – ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej (zob. wyrok NSA z 20 lutego 2025 r., sygn. II GSK 1374/24, wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też Trybunał Konstytucyjny wskazał na potrzebę dostosowania stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia, co poskutkowało określeniem innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów prawa, których niezgodność z Konstytucją stwierdzono, co motywowane było z kolei nadrzędną potrzebą zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych.
Powyższe ma znaczenie dla niniejszej sprawy. Podkreślić należy, że wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z tzw. klauzulą odroczenia – co zakłada obowiązywanie przez określony czas przepisów prawa niezgodnych z ustawą zasadniczą – stawia wyzwanie i zarazem tworzy możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (zob. wyroki NSA z 20 lutego 2025 r., sygn. II GSK 1374/24, sygn. II GSK 1381/24, sygn. II GSK 1453/24).
W realiach niniejszej sprawy tytuł wykonawczy został wystawiony po wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. SK 81/19, ale w okresie biegu 6-miesięcznego terminu wskazanego w klauzuli odroczenia utraty mocy obowiązującej (po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, co nastąpiło w Dzienniku Ustaw z 12 maja 2023 r., poz. 909), który upłynął z dniem 12 listopada 2023 r. Natomiast postanowienia organów obu instancji zostały podjęte już po upływie powyższego 6-miesięcznego terminu, w czasie, gdy obowiązywało już obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.).
Ocenić zatem należało możliwość powołania się przez PPIS w tytule wykonawczym na przepisy, które mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznano za niezgodne z Konstytucją.
Przede wszystkim podkreślić należy, że odroczenie utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów prawa tworzy po stronie organów administracji publicznej podstawy do ich tymczasowego stosowania – determinowanego okresem odroczenia utraty mocy obowiązującej – co odnosi się również do sądów administracyjnych, które w procesie kontroli zgodności z prawem zaskarżonych postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym rekonstruują model normatywny sprawy administracyjnej istniejący w dacie podejmowania rozstrzygnięć przez organy administracji. Dlatego też uznać należało, że PPIS, wystawiając tytuł wykonawczy prawidłowo powołał się na przepis § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172), bowiem organ zastosował przepis, którego termin utraty mocy obowiązującej został celowo przez Trybunał Konstytucyjny odroczony.
Odpowiadając na zarzut skarżącego dotyczący już samej wymagalności szczepień, wskazać należy, że jakkolwiek Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepisy dotyczące Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego w formie komunikatu GIS, to zarazem potwierdził istniejący z mocy prawa obowiązek tych szczepień. Nie ma racji zatem skarżący twierdząc, że obowiązek szczepień jest niezgodny z Konstytucją RP. Podkreślenia raz jeszcze wymaga, że Trybunał stwierdził jedynie niekonstytucyjność formy, w jakiej określany jest termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, a nie samej wymagalności czy obowiązkowości szczepień.
Słusznie zauważyły organy, że w dniu wystawiania tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2172) obowiązywał w obrocie prawnym i organ I instancji, jako wierzyciel obowiązku, prawidłowo ocenił wówczas wymagalność obowiązku szczepień u małoletniej H. G. m.in. w oparciu o wskazany § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. oraz obowiązujący wówczas komunikat GIS, a przede wszystkim na podstawie zgłoszenia lekarza sprawującego podstawową opiekę nad małoletnim.
Jak już wcześniej wskazano, wyrok Trybunału Konstytucyjnego został wykonany rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2077). Przepisy nowego rozporządzenia zastąpiły przepisy uznane za Trybunał za niezgodne z Konstytucją. Jednakże podkreślenia wymaga, że termin wymagalności szczepień objętych przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym, pomimo wejścia w życie nowego rozporządzenia nie uległ zmianie. Jak trafnie zaznaczały to organy, wynik ponownej egzekucji obowiązku szczepień byłby taki sam jak aktualnie prowadzonej. Należy również mieć na względzie uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym podkreślano istnienie obowiązku szczepień ochronnych z mocy samego prawa oraz celowość zachowania ciągłości tych szczepień. Uznać zatem należało, że obowiązek był wymagalny w dacie wszczęcia postępowania i nadal taki pozostaje w świetle rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r.
Sąd pragnie przy tym zaznaczyć, że znane mu są orzeczenia wskazane przez skarżącego w skardze, jednak stanowiska w nich zawartego nie podziela. Zauważyć należy, że w orzecznictwie NSA nie ma jednolitej linii orzeczniczej w spornej kwestii. Jednakże, w najnowszych orzeczeniach – takich jak chociażby przytoczone wcześniej wyroki z dnia 20 lutego 2025 r. (sygn. II GSK 1374/24, sygn. II GSK 1381/24, sygn. II GSK 1453/24) – NSA zaznacza, że ewentualne przyjęcie, że w takich sprawach jak niniejsza, nie mogłyby być stosowane zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy (których termin utraty mocy obowiązującej odroczono), byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości.
Na marginesie należy dodać, że takie stanowisko Trybunału jest wyrazem ochrony nadrzędnych, chronionych konstytucyjnie wartości, jak: ochrona zdrowia publicznego oraz zwalczanie chorób zakaźnych, o których stanowi art. 68 ust. 1 i 4 Konstytucji RP. Dlatego też jako całkowicie nieuzasadniony jawi się zarzut skarżącego naruszenia przez organy art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, czy tym bardziej zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Sądowi orzekającemu w niniejszym składzie znane są przy tym wcześniejsze orzeczenia wydawane przez WSA w Poznaniu - chociażby wyroki z 17 stycznia 2025 r. (sygn. III SA/Po 475/24, III SA/Po 476/24) - w których zaprezentowano odmienny pogląd, zgodny ze stanowiskiem skarżącego. Obecnie jednak orzecznictwo licznych wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego układa się w zgodną i jednolitą linię orzeczniczą, popartą przekonującymi argumentami, które także zostały przywołane przez organy obu instancji w niniejszej sprawie. Dlatego WSA w Poznaniu, w składzie rozpoznającym sprawę skarżącego, doszedł do przekonania, że należy podzielić pogląd wyrażony przez NSA m. in. w wyrokach z dnia 20 lutego 2025 r. (sygn. II GSK 1374/24, sygn. II GSK 1381/24, sygn. II GSK 1453/24). Dodatkowym uzasadnieniem przemawiającym za zasadnością podążania za aktualnymi poglądami NSA jest potrzeba zachowania jednolitości orzecznictwa, która, dając stan stałości, pewności i bezpieczeństwa prawnego, służy respektowaniu zasady równości wobec prawa (zob. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2008 r., sygn. II GSK 457/08).
Podsumowując dotychczasowe rozważania, Sąd ocenił, iż w tytule wykonawczym zasadnie powołano przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r., dla których Trybunał Konstytucyjny celowo odroczył termin utraty mocy obowiązującej, zawierając w swoim wyroku tzw. klauzulę odroczenia. Następnie zaś organy obu instancji, wydając zaskarżone postanowienia, prawidłowo powołały się na przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r., które w swej istocie nadal – podobnie jak przepisy uchylonego rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. – przewidują wymagalność szczepień.
Dlatego też w ocenie Sądu – mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku Trybunały Konstytucyjnego potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, jak również utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów z dniem 12 listopada 2023 r. – uznać należało, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego w rozpoznawanej sprawie był wymagalny, a organy nie naruszyły przepisów prawa.
Niezasadne okazały się przy tym sformułowane przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 124 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132). Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny, bez pomijania jakiegokolwiek dowodu w sprawie. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Wyniki swoich ustaleń organy przedstawiły w uzasadnieniach, które były prawidłowe w swej budowie, odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii wymagalności obowiązku podania małoletniemu dziecku poszczególnych szczepionek.
Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI