III SA/Gd 66/25

III SA/Gd 66/25 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Janina Guść /przewodniczący/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Zasądzono zwrot wpisu sądowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 5a, art. 232 § 1 pkt 1, art. 90 § 2, art. 222
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Asesor WSA Adam Osik Protokolant: Sekretarz Sądowy Mirosława Marszałek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K.K. na uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia 24 października 2024 r., nr VIII/124/24 w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących nazwy ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Gdańsku postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu K.K. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
W dniu 24 października 2024 r. Rada Miasta Gdańska - działając na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. 2024 r., poz. 1465 – dalej jako "u.s.g.") oraz uchwały nr XVI/494/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami miasta Gdańska (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2016 r., poz. 63) - podjęła uchwałę nr VIII/124/24 w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących nazwy ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Gdańsku.
Zgodnie z § 1 podjętej uchwały, postanowiono przeprowadzić z mieszkańcami dzielnicy Przymorze Wielkie w mieście Gdańsku konsultacje społeczne w sprawie nazwy ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego (ust. 1). Konsultacje społeczne mają na celu poznanie opinii mieszkańców na temat pozostawienia lub zmiany nazwy ulicy oraz zebranie propozycji nowych nazw uwzględniając pojawiające się w dyskusji publicznej różne propozycje nazwy dla tej ulicy (ust. 2). Konsultacje odbywają się w trybie i na zasadach określonych w uchwale nr XVI/494/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami miasta Gdańska (Dz. Urz. Woj. Pom. 2016.63) oraz postanowieniach niniejszej uchwały (ust. 3).
Zgodnie z § 2 uchwały, obszar miasta Gdańska objęty konsultacjami to dzielnica Przymorze Wielkie (ust. 1). Konsultacje rozpoczynają się w dniu 10 stycznia 2025 r. (data rozpoczęcia konsultacji) (ust. 2). Konsultacje kończą się w dniu 31 marca 2025 r. (data zakończenia konsultacji) (ust. 3). W konsultacjach mogą uczestniczyć:
a) mieszkańcy miasta Gdańska zamieszkujący w dzielnicy Przymorze Wielkie,
b) podmioty społeczne i gospodarcze z siedzibą na obszarze miasta Gdańska z dzielnicy Przymorze Wielkie, w tym: przedsiębiorstwa, samorządy gospodarcze i zawodowe, organizacje pozarządowe, szkoły wyższe i jednostki naukowo-badawcze, instytucje publiczne.
Zgodnie z § 3 ust. 1 uchwały, konsultacje polegają na udzieleniu odpowiedzi na pytanie: "Jaką nazwę powinna mieć obecna ul. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego:
a) Biały Dwór,
b) Dąbrowszczaków,
c) Prezydenta Lecha Kaczyńskiego,
d) inna propozycja: ......... (możliwość wpisania własnej propozycji)." (ust. 1).
Konsultacje przeprowadza się w następujących formach:
1) kwestionariuszy ankiet wypełnianych przez mieszkańców poprzez wypełnienie ankiety:
a) elektronicznej, która zostanie zamieszczona na stronie: "www.gdansk.pl",
b) papierowej - i złożenie jej w kancelarii ogólnej w Urzędzie Miejskim w Gdańsku przy ul. Nowe Ogrody 8/12 w Gdańsku lub wysłanie pocztą na ww. adres z dopiskiem "Konsultacje - ul. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego",
2) wyboru pomiędzy przedstawionymi propozycjami w drodze głosowania - w dniu wyborów do Rady Dzielnicy Przymorze Wielkie, które zostaną zarządzone przez Prezydenta Miasta Gdańska w terminie 90 dni od dnia 13 października 2024 r. (ust. 2).
Zgodnie z § 4 uchwały, upoważnia się Prezydenta Miasta Gdańska do powołania Zespołu do przeprowadzenia konsultacji i opracowania ich wyników, określenia regulaminu jego działania oraz określenia regulaminu konsultacji.
Zgodnie § 5 uchwały, określa się górną granicę środków finansowych na przeprowadzenie konsultacji w wysokości 20.000,00 zł brutto (ust. 1). Koszty związane z organizacją i przeprowadzeniem konsultacji społecznych zostaną pokryte z budżetu miasta Gdańska na 2025 r. (ust. 2).
Zgodnie z § 6 uchwały, wykonanie uchwały powierza się Prezydentowi Miasta Gdańska.
Zgodnie z § 7 uchwały, uchwała podlega ogłoszeniu w prasie lokalnej oraz w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego (ust. 1). Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego (ust.).
W uzasadnieniu uchwały wskazano m.in., że w dyskusji publicznej wciąż podnoszone są głosy mieszkańców dotyczące dokonanej zmiany nazwy ulicy Dąbrowszczaków na ulicę Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Rada Miasta Gdańska nie ma natomiast możliwości zmiany nazwy ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego bez uzyskania zgody IPN-Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Wojewody. Konsultacje społeczne mają zatem za zadanie rozstrzygnąć, czy zdaniem większości mieszkańców dzielnicy Przymorze Wielkie należy pozostawić obecną nazwę, czy rozpocząć procedurę jej zmiany. W zależności od ich wyniku mogą stać się przyczynkiem do wystąpienia o odpowiednie zgody do ww. organów, jeśli takie będzie oczekiwanie większości mieszkańców dzielnicy.
Przedmiotową uchwałę ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego z dnia 5 listopada 2024 r., pod pozycją 4531, co oznacza, że obowiązuje ona od 20 listopada 2024 r.
K. K. (zwany dalej także "skarżącym") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ww. uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia 24 października 2024 r., wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił uchwale rażącą sprzeczność z przepisem:
1) pkt 8 załącznika nr 1 do uchwały nr L/1126/14 Rady Miasta Gdańska z dnia 27 marca 2014 r. "Zasady kształtowania nazewnictwa obiektów miejskich w Gdańsku" - polegającą na niewskazaniu, jaki "wyjątkowy, uzasadniony przypadek" zmiany nazwy ulicy zachodzi w przedmiotowej sprawie;
2) art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki - polegającą na ujęciu w propozycjach nowej nazwy ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego nazwy "Dąbrowszczaków".
W ocenie skarżącego, przedmiotem uchwały ma być zainicjowanie procesu zmiany nazwy ulicy "Prezydenta Lecha Kaczyńskiego" w Gdańsku, na jedną z zaproponowanych w uchwale alternatywnych nazw, w tym na ulicę "Dąbrowszczaków", tj. nazwę, która funkcjonowała w tym miejscu do zainicjowania procesu dekomunizacyjnego przez Wojewodę Pomorskiego, zarządzeniem zastępczym z dnia 13 grudnia 2017 r.
Skarżący wskazywał, że Rada Miasta Gdańska uzasadnia swoją uchwałę koniecznością włączenia mieszkańców dzielnicy w proces deliberacji nad zasadnością zmiany nazwy ulicy, czego zdaniem Rady Miasta nie uwzględniono w procesie dekomunizacyjnym z 2017 r. Stanowisko Rady Miasta można tym samym zinterpretować analogicznie do stanowiska przedstawionego w sporze z Wojewodą Pomorskim w latach 2017-2018, a mianowicie odbioru społeczności lokalnej decyzyjności w sprawach będących zastrzeżonymi do kompetencji rad gminy w ramach zasady wywodzonej z art. 165 Konstytucji RP, tj. samodzielności jednostki organizacyjnej samorządu. W analogicznych jednak procesach na terenie Miasta Gdańska nigdy nie angażuje się mieszkańców, rozumianych jako indywidualnych obywateli.
Skarżący zwrócił uwagę na sprzeczność uchwały z aktualnie obowiązującym prawem miejscowym Gdańska, mianowicie z załącznikiem nr 1 do uchwały nr L/1126/14 Rady Miasta Gdańska z dnia 27 marca 2014 r. "Zasady kształtowania nazewnictwa obiektów miejskich w Gdańsku", który w pkt 8 stanowi, iż: "Zmiana istniejącej nazwy na nową może nastąpić wyłącznie w wyjątkowych, uzasadnionych przypadkach". W kwestionowanej uchwale nie przytoczono jednak powodu, który można by zaklasyfikować jako wyjątkowy przypadek. Również uzasadnienie przedmiotowej uchwały nie wskazuje, aby to właśnie w 2024 r. nastąpiły wyjątkowy przypadek czy sytuacja, które uzasadniałaby konieczność zmiany nazwy ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Tym samym Rada Miasta Gdańska podjęła uchwałę sprzeczną z wcześniej uchwalonym przez siebie prawem.
Poza tym skarżący zwrócił uwagę na hipotetyczny koszt społeczny uchwały. Z orzecznictwa sądowego wynika, że ogólnie i powszechnie przyjętą praktyką w procesie zmian nazw ulicy jest przyjęcie zasady, iż potrzeba zmiany nazwy ulicy w perspektywie interesu publicznego powinna być działaniem na tyle istotnym, że uzasadnia konieczność poniesienia przez lokalną społeczność (jednostkę samorządu terytorialnego) kosztów społecznych procesu zmiany ulicy (perspektywa finansowa, społeczna, zwyczajowa i psychologiczna), co powinno być uzasadnione w przyjmowanej uchwale. Rada gminy ma swobodę w ustalaniu i zmianie nazwy ulicy, ale z konsekwencjami takich działań musi się liczyć. Podejmując uchwałę prowadzącą do obciążenia osób fizycznych i prawnych zwłaszcza podmiotów gospodarczych kosztami wprowadzenia w życie uchwały, rada powinna wnikliwie rozważyć także tę kwestię. Przedmiotowa uchwała w żadnym miejscu nie analizuje kosztu społecznego proponowanych zmian. Rada Miasta Gdańska nie rozważa skutków, jakie na życie mieszkańców, w razie uchwalenia uchwały o zmianie nazwy ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, wywrze przedmiotowa uchwała, ani kosztów, jakie zarówno indywidualni mieszkańcy, przedsiębiorcy oraz wspólnoty mieszkaniowe będą musiały ponieść celem dostosowania się do kolejnej zmiany nazwy ulicy w centrum ich życia.
Ponadto kwestia możliwości utrzymania w przestrzeni publicznej nazwy ulicy Dąbrowszczaków jest w świetle obowiązującego prawa niemożliwa z uwagi chociażby na funkcjonowanie w polskim obrocie prawnym zakazu wynikającego bezpośrednio z art. 256 k.k., tj. propagowania komunistycznego ustroju państwa. Również funkcjonująca w polskim obrocie prawnym i wiążąca jednostki samorządu terytorialnego ustawa dekomunizacyjna w art. 1 wprost wskazuje, że nazwy obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, nadawane przez jednostki samorządu terytorialnego nie mogą upamiętniać osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących komunizm lub inny ustrój totalitarny, ani w inny sposób takiego ustroju propagować. Zgodnie z obowiązującą wiedzą historyczną, jak i poglądami specjalistów, członkowie XIII Międzynarodowej Brygady im. Jarosława Dąbrowskiego, potocznie zwanej "Dąbrowszczakami", zarówno przed, jak i po II Wojnie Światowej byli czynnie zaangażowani w instalowanie komunistycznych reżimów, najpierw w Hiszpanii, a potem na terenie II RP. Wielu z nich po wojnie aktywnie uczestniczyło w procesie budowania PRL, a jak wynika z badań IPN, w samym Gdańsku 57 na 62 członków "Dąbrowszczaków" pracowało w służbach siłowych i bezpieczeństwa PRL.
W kwestii utrzymania w przestrzeni publicznej Gdańska nazwy ulicy "Dąbrowszczaków" jednoznacznie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 listopada 2018 r. (sygn. akt II OSK 1824/18) stwierdzając, że: "Przedstawiona opinia Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdziła w sposób jednoznaczny, że nazwa ulicy "Dąbrowszczaków" jest nazwą niezgodną z art. 1 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu [...]. Wskazane w opinii Instytutu fakty historyczne są na tyle wyczerpująco wykazane, że przyjęcie przez Wojewodę, że należy tę opinię w pełni podzielić jest wyczerpujące dla wydania zarządzenia zastępczego. W przypadku nazwy ulicy "Dąbrowszczaków" nie można w świetle faktów historycznych odesłać do bliżej nieokreślonego odbioru społeczności lokalnej". Orzeczenie to prawomocnie zakończyło proces odwoławczy od zarządzenia zastępczego Wojewody Pomorskiego z dnia 13 grudnia 2017 r., który na skutek braku wypełnienia normy zawartej w art. 6 ustawy dekomunizacyjnej przez Radę Miasta Gdańska został zmuszony do zastosowania normy ujętej w art. 6 ust. 2 ustawy dekomunizacyjnej. Zaskarżona uchwała jest więc próbą obejścia systemowej roli, którą ustawa dekomunizacyjna nadaje Wojewodzie i Instytutowi Pamięci Narodowej w procesie dekomunizacji polskiej przestrzeni publicznej, a tym samym bezpośredniego naruszenia zakazu wyrażonego w art. 6b ustawy dekomunizacyjnej poprzez zasłonięcie się wywodzonym z normy konstytucyjnej art. 165 Konstytucji RP domniemaniem samodzielności samorządu, co - jak jasno rozstrzygnął w przytoczonej sprawie NSA - w przypadku realizacji systemowego interesu Rzeczypospolitej Polskiej w postaci dekomunizacji polskiej przestrzeni publicznej i życia publicznego, nie ma pierwszeństwa przed normami wyrażonymi w ustawie dekomunizacyjnej.
Kończąc skarżący wyjaśnił, że jego interes prawny do wniesienia niniejszej skargi wynika z tego, iż jest on mieszkańcem ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, radnym Miasta Gdańska oraz wiceprzewodniczącym jedynego opozycyjnego klubu w Radzie Miasta Gdańska.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Gdańska wniosła o odrzucenie skargi w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zdaniem organu, konsultacje społeczne są narzędziem partycypacji obywatelskiej, umożliwiającym mieszkańcom wyrażenie opinii na temat proponowanych zmian i mogą ujawnić opinię publiczną na temat proponowanej zmiany. Nie zastępują natomiast w żadnym wypadku merytorycznej analizy i uzasadnienia potrzeby zmiany.
W kontekście konsultacji z mieszkańcami dotyczących zmiany nazwy ulicy zasadnym jest podkreślenie, że do ich przeprowadzenia zgodnie z uchwałą nr XVI/494/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami miasta Gdańska nie ma konieczności wykazywania wyjątkowego i uzasadnionego przypadku w rozumieniu pkt 8 załącznika nr 1 do uchwały nr L/1126/14 Rady Miasta Gdańska z dnia 27 marca 2014 r., bowiem przedmiotem uchwały jest jedynie umożliwienie mieszkańcom wyrażenia opinii, co sądzą o proponowanej zmianie, a nie zainicjowanie procesu zmiany.
Organ wyjaśnił, że zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2017 r. (nr PN-11.4131.67.2017.KG) Wojewoda Pomorski nadał nazwę Prezydenta Lecha Kaczyńskiego ulicy Dąbrowszczaków. Zarządzenie to było przedmiotem kontroli sądowej i na mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2018 r. (sygn. akt II OSK 1824/18) pozostało ono w obrocie prawnym. Tym samym nazwa ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego została nadana w trybie zarządzenia zastępczego wojewody, o którym mowa w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki. Zgodnie natomiast z art. 6b ustawy o zakazie propagowania komunizmu, w przypadku nadania nazwy w trybie zarządzenia zastępczego, jej zmiana przez jednostkę samorządu terytorialnego albo związek, o którym mowa w art. 4 wymaga uprzedniej zgody Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz właściwego miejscowo wojewody. Zmiana zatem jest dopuszczalna o tyle, że musi być poprzedzona zgodą dwóch organów.
Ponadto, zgodnie ze statutami Rad Dzielnic w Gdańsku, do właściwości Rady Dzielnicy należy opiniowanie projektów uchwał Rady Miasta w sprawie zmian nazw ulic na terenie dzielnicy (§ 15 ust. 1 pkt 17 statutu Rady Dzielnicy). Tym samym konieczne jest również uzyskanie opinii Rady Dzielnicy w zakresie proponowanej zmiany.
Nie można zatem się zgodzić ze skarżącym, że zaskarżona uchwała zainicjowała proces zmiany nazwy ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, gdyż w żadnym zakresie nie zastępuje ona konieczności uzyskania ww. zgód i opinii.
Odnosząc się do zarzutu związanego z kosztami społecznymi procesu zmiany ulicy organ wskazał, że - wbrew temu co twierdzi skarżący - przedmiotem skarżonej uchwały jest jedynie wyrażenie opinii na temat proponowanej zmiany i chęć poznania opinii mieszkańców na temat proponowanej zmiany, a nie sama zmiana nazwy ulicy. Uprawnienie do przeprowadzenia konsultacji wynika wprost z art. 5a u.s.g., na podstawie którego podjęta została uchwała nr XVI/494/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 26 listopada 2015 r.
Ponadto, wbrew temu co twierdzi skarżący, zaskarżona uchwała nie prowadzi w żadnym stopniu do obciążania osób fizycznych i prawnych oraz podmiotów gospodarczych kosztami wprowadzenia jej w życie, gdyż nie wprowadza ona zmiany nazwy ulicy. Organ podkreślił również, że rozważania dotyczące skutków, jakie na życie mieszkańców wywrze uchwała dotycząca zmiany nazwy powinny znaleźć się w treści takiej uchwały, a zaskarżona uchwała nią nie jest.
Odnosząc się do zarzutu związanego z ujęciem w propozycjach nowej nazwy ulicy Dąbrowszczaków organ wskazał, że argumentacja dotycząca rzekomego naruszenia ustawy o zakazie propagowania komunizmu nie może mieć zastosowania na etapie podejmowania uchwały o konsultacjach społecznych, gdyż nie przesądza ona o przyszłej decyzji Rady Miasta, tym bardziej, że zgodnie z treścią zaskarżonej uchwały mieszkańcy mogą również zaproponować inną, dowolną nazwę ulicy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - zwanej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Przytoczone przepisy należy stosować łącznie z art. 101 ust. 1 u.s.g., który nadaje uprawnienie do zaskarżenia do sądu administracyjnego m.in. uchwał organów samorządu terytorialnego. Przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. stanowi mianowicie, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Co istotne, skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru tzw. actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. w tej materii m.in. wyrok SN z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02; publ. OSNP 2004, nr 7, poz. 114). Zatem do jej wniesienia nie legitymuje nawet sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok TK z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02; publ. OTK-A 2003 nr 8, poz. 4). Wnoszący skargę powinien każdorazowo wykazać, że zaskarżana uchwała negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację czy też nakłada określone obowiązki. Prawo do wniesienia takiej skargi przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę własnego interesu prawnego lub uprawnienia, a zatem gdy zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych, np. przez zniesienie, ograniczenie czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego. Tak więc, rozpatrzenie merytoryczne skargi złożonej na podstawie przytoczonej wyżej regulacji może nastąpić dopiero wówczas, gdy zostanie wykazane nie tylko posiadanie przez stronę wnoszącą skargę interesu prawnego lub uprawnienia, ale także naruszenie tych chronionych prawem wartości. Do cech interesu prawnego zalicza się jego realność, co powoduje wykluczenie interesów przewidywalnych w przyszłości lub interesów czysto hipotetycznych. Interes prawny to rzeczywista a nie hipotetycznie istniejąca potrzeba ochrony prawnej określonego podmiotu. O istnieniu tak rozumianego interesu możemy mówić wówczas, kiedy działanie organu administracji o wymiarze konkretnym dotyka w sposób bezpośredni normatywnie ukształtowaną sytuację konkretnego podmiotu (zob. A. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008 r., s. 79 i 80). Wnoszący skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego prawnie gwarantowaną sytuacją a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienia (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 364/04). Interes ten powinien być bezpośredni i realny (por. wyroki NSA: z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 715/05; z dnia 4 września 2001 r., sygn. akt II SA 1410/01 czy wyrok WSA w Białymstoku z dnia 4 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 764/06). Interes prawny strony skarżącej, co do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę.
W niniejszej sprawie skarżący – jak wynika z treści jego skargi – upatruje swej legitymacji do zaskarżenia przedmiotowej uchwały w fakcie bycia mieszkańcem ulicy, której nazwa została poddana zaskarżoną uchwałą pod konsultacje mieszkańców dzielnicy w kontekście pozostawienia jej obecnej nazwy lub ewentualnej zmiany, a także z uwagi na to, że jest radnym największego opozycyjnego w Radzie Miasta Gdańska klubu, a zatem jako przedstawiciel określonej grupy wyborców, jest osobą zobowiązaną do zajmowania stanowiska w takich sprawach.
W kontekście tych twierdzeń należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała o przeprowadzeniu konsultacji społecznych dotyczących nazwy ulicy w przedmiocie wyrażenia opinii społeczności lokalnej co do pozostawienia obecnej nazwy ulicy lub jej ewentualnej zmiany (nadania tej ulicy innej nazwy), stanowi w istocie akt o charakterze wyłącznie opiniotwórczym i czysto intencyjnym, który swoimi uregulowaniami nie wprowadza wiążących zmian prawnych, oddziałujących bezpośrednio i realnie na sytuację prawną jednostek, a zatem także sytuację skarżącego. Uchwała ta nie wprowadza zmiany istniejącej nazwy ulicy, a jedynie co najwyżej - po uzyskaniu stosownej wypowiedzi społeczności lokalnej (wyrażeniu opinii) – zapowiada dopiero w przyszłości ewentualne i hipotetyczne zainicjowanie procedury zmierzającej do zmiany obecnej nazwy tej ulicy.
Nie sposób zatem jest przyjąć, że w realiach niniejszej sprawy - w szczególności właśnie z uwagi na wyłącznie konsultacyjny charakter zaskarżonej uchwały, czyli nie przesądzający o wprowadzeniu nią jakichkolwiek materialnoprawnych konsekwencji kształtujących sytuację prawną skarżącego - uchwała ta narusza interes prawny lub uprawnienie skarżącego. Ani zatem fakt zamieszkiwania skarżącego na ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, ani to, że skarżący pełni funkcję radnego Miasta Gdańska, w oczywisty sposób nie pozostają w żaden sposób naruszone wydaniem przez radę w trybie art. 5a u.s.g. uchwały konsultacyjnej, która ma jedynie umożliwić, z jednej strony mieszkańcom dzielnicy Przymorze Wielkie przedstawienie swojego stanowiska, a z drugiej zaś zasięgnięcie przez radę gminy opinii społeczności lokalnej tej dzielnicy w przedmiocie zasadności – z uwagi na pojawiające się w dyskusji publicznej głosy - pozostawienia lub zmiany obecnej nazwy ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, nadanej uprzednio w trybie szczególnym w stosunku do trybu określonego w art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. Wskazane zatem przez skarżącego okoliczności nie mogły stanowić w niniejszej sprawie źródła legitymacji skargowej do skutecznego wniesienia skargi przez skarżącego na przedmiotową uchwałę.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę będącą aktem prawa miejscowego nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Rozpatrywana skarga zasługiwała zatem na odrzucenie z powodu niewykazania przez skarżącego niezbędnego interesu prawnego.
Mając na uwadze przytoczone okoliczności oraz kierując się wskazanymi regulacjami normatywnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że w sprawie zachodzą podstawy do odrzucenia wniesionej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., o czym orzeczono jak w punkcie 1. sentencji postanowienia.
O zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu orzeczono wobec odrzucenia skargi jak w punkcie 2. sentencji postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Wyjaśnienia wymaga, że w tej sprawie skargę odrzucono na rozprawie, jednak w ocenie Sądu zawarte w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zastrzeżenie "do dnia rozpoczęcia rozprawy" dotyczy tylko umorzenia postępowania w związku z cofnięciem pisma. Sąd jest natomiast zobligowany do zwrotu stronie całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego, niezależnie od tego, czy odrzucenie pisma nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie. Należy dostrzec, że cofnięcie skargi jest czynnością dyspozycyjną strony. Jest rozumiana jako wyraz przyznanego jej prawa do rozporządzalności skargą i w pełni zależy od woli skarżącego, który samodzielnie decyduje kiedy - przed rozprawą, czy w jej trakcie - tego dokona. Z kolei odrzucenie skargi jest rozstrzygnięciem podejmowanym autorytatywnie przez Sąd, który decyduje także, czy uczynić to na posiedzeniu niejawnym (a więc przed rozprawą), czy po przeprowadzeniu rozprawy. Stosownie bowiem do art. 90 § 2 p.p.s.a. sąd może wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. W tej sytuacji, uzależnianie zwrotu wpisu w razie, całkowicie zależnego od woli strony, cofnięcia skargi do dnia rozpoczęcia rozprawy, o której strona jest zawiadamiana z odpowiednim wyprzedzeniem (art. 91 § 2 p.p.s.a.) jest racjonalne. Natomiast nieprzystające do art. 222 p.p.s.a., jak również niecelowe, byłoby takie uzależnienie w odniesieniu do odrzucenia skargi, które nie zależy od woli strony, lecz wyłącznie od oceny prawnej Sądu, bazującej na kryteriach obiektywnych, odnoszonych do momentu jej złożenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 279/20).
Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).