III SA/Gd 650/24

III SA/Gd 650/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /sprawozdawca/
Alina Dominiak
Jolanta Sudoł /przewodniczący/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne
Celne prawo
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 119, art. 120, art. 172 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Dz.U. 2025 poz 111
art. 187 § 1, art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor WSA Adam Osik (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Joanna Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi H. Spółki komandytowej z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 października 2024 r., nr 2201-IGC.4305.3.2024.MK w przedmiocie odmowy zwrotu dodatkowego cła ochronnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 3 lipca 2024 r. nr 328000-COC-2.4305.17.2023.JF; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz H. Spółki komandytowej z siedzibą w B. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 1 kwietnia 2022 r. C. Spółka Akcyjna, działająca jako przedstawiciel bezpośredni H. Spółki komandytowej z siedzibą w B.(dalej zwanej też "stroną", "skarżącą") - poprzez system teleinformatyczny - złożyła zgłoszenie celne do procedury dopuszczenia do obrotu towaru deklarowanego jako wyroby walcowane płaskie o szerokości 600 mm lub większej - blacha stalowa w kręgach pokryta cynkiem i lakierowana, klasyfikowana do kodu TARIC 7210 70 80 99, pochodząca z Indii. Zostało ono przyjęte 2 kwietnia 2022 r. i zarejestrowane w ewidencji elektronicznej pod numerem [...].
W zgłoszeniu zawarto wniosek (pole 39) o zaliczenie przywiezionego towaru do kontyngentu taryfowego o numerze porządkowym 098826 oraz uznanie preferencyjnej stawki celnej w wysokości 0% ad valorem na podstawie art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/159 z dnia 31 stycznia 2019 r. nakładającego ostateczne środki ochronne w odniesieniu do przywozu niektórych wyrobów ze stali oraz załącznika IV do tego rozporządzenia w brzmieniu określonym rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/1029 z dnia 24 czerwca 2021 r. zmieniającym rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/159 w celu przedłużenia środka ochronnego w odniesieniu do przywozu niektórych wyrobów ze stali.
Zgodnie z komunikatem PW210 o numerze systemowym [...] utworzonym dnia 8 kwietnia 2022 r. wnioskowany kontyngent taryfowy nie został stronie przyznany.
W dniu 12 kwietnia 2022 r. strona zawnioskowała o unieważnienie ww. zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów, jednak Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego decyzją z dnia 5 lipca 2022 r. odmówił unieważnienia tego zgłoszenia celnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 października 2022 r., która stała się prawomocna.
Następnie powołując się na nieprzyznanie kontyngentu oraz odmowę unieważnienia zgłoszenia celnego strona wystąpiła z wnioskiem o korektę przedmiotowego zgłoszenia celnego. Po rozpatrzeniu wniosku i uwzględniając go w całości Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni decyzją z dnia 1 sierpnia 2022 r. nr 328000-321030-OCC.4305.298.2022.KR/WT dla importowanego towaru określił dodatkowe cło ochronne (A20) ze stawką w wysokości 25%, orzekł o zaksięgowaniu wymaganej kwoty należności celnych (A20) w wysokości 482.268 zł, określił różnicę między kwotą podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów w prawidłowej wysokości a kwotą podatku wykazaną w powyższym zgłoszeniu celnym w wysokości 110.921 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku decyzją z dnia 5 stycznia 2023 r. (nr 2201-IOC.4305.9.2022.MK) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Strona zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z 6 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 129/23 oddalił skargę w przedmiocie długu celnego oraz podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że kwestie związane z oceną prawidłowości działań organów, które doprowadziły do przyjęcia zgłoszenia celnego w dniu 2 kwietnia 2022 r. mogłyby zostać poddane badaniu w odrębnym postępowaniu, w ramach którego możliwe byłoby przeanalizowanie, czy zachodzą przesłanki zwrotu lub umorzenia należności celnych określone w art. 119-120 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L z 2013 r. nr 269 ze zm.) – dalej powoływanego jako "UKC". Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2023 r. została złożona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wnioskiem z 9 października 2023 r. strona wystąpił o zwrot należności celnych wynikających z decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 1 sierpnia 2022 r. w przedmiocie określenia dodatkowego cła ochronnego (A20) dla towarów objętych zgłoszeniem celnym nr [...] z dnia 2 kwietnia 2022 r. Uzasadniając wniosek strona wskazała na treść art. 119 i art. 120 UKC, twierdząc, że zwrot należności celnych powinien dotyczyć tej kwoty należności celnych z decyzji pierwszej instancji, której strona nie musiałaby zapłacić, gdyby zgłoszenie celne zostało przyjęte niezwłocznie, tj. w dniu 1 kwietnia 2022 r.
- kwota należności celnych: 482.268 zł,
- proporcja przyznana w ramach odpowiedniego kontyngentu: 70,9806%,
- kwota wnioskowanego zwrotu: 482.268 *70,9806% = 342.316,72 zł.
Decyzją z dnia 3 lipca 2024 r. nr 328000-COC-2.4305.17.2023.JF Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni, na podstawie art. 22 ust. 7, art. 119 i art. 120 UKC, odmówił zwrotu cła ochronnego (A20) określonego w decyzji organu z dnia 1 sierpnia 2022 r. nr 328000-321030- OCC.4305.298.2022.KR/WT.
W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że zgodnie z art. 119 ust. 1 UKC w przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 120, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych zostaje zwrócona lub umorzona, jeżeli w wyniku błędu popełnionego przez właściwe organy kwota odpowiadająca długowi celnemu pierwotnie podana do wiadomości była niższa niż kwota należna, z zastrzeżeniem spełnienia następujących warunków:
a) w normalnych okolicznościach dłużnik nie mógł wykryć tego błędu; oraz
b) dłużnik działał w dobrej wierze.
W myśl art. 119 ust. 2 UKC, jeżeli nie są spełnione warunki określone w art. 117 ust. 2, zwrot lub umorzenie są przyznawane wtedy, gdy niezastosowanie obniżonej lub zerowej stawki celnej wynikało, z błędu organów celnych, a zgłoszenie celne o dopuszczenie do obrotu zawierało wszystkie dane i towarzyszyły mu wszystkie dokumenty konieczne do zastosowania obniżonej lub zerowej stawki.
Organ zauważył następnie, że zgodnie z art. 172 UKC termin "niezwłocznie" opisujący proces przyjmowania zgłoszenia celnego, nie powinien być utożsamiany z natychmiastowym działaniem. Termin "niezwłocznie" - zgodnie z orzecznictwem sądów - oznacza spełnienie obowiązku bez zbędnej zwłoki, w realnym terminie, uwzględniającym okoliczności miejsca i czasu. Nie można go jednak utożsamiać z terminem natychmiastowym - bo ten oznacza, że świadczenie (obowiązek) powinno zostać spełnione w tym samym momencie, w którym nastąpiło wezwanie do jego spełnienia.
Sporne zgłoszenie celne zostało przesłane do systemu AIS w dniu 1 kwietnia 2022 r. o godzinie 14:03. Agent posiadał wiedzę, że sam fakt wysłania zgłoszenia nie powoduje, że zgłoszenie wraz z wnioskiem o przyznanie kontyngentu zostanie przesłane do odpowiedniego systemu Komisji. Zgłoszenia dokonano w procedurze standardowej, która wymaga manualnej obsługi ze strony funkcjonariusza i jest z reguły mniej przewidywalna, jeśli chodzi o czas obsługi zgłoszenia. Strona decydując się na dokonanie zgłoszenia celnego w ww. procedurze musiała mieć świadomość ryzyka i odpowiedzialności z tym związanej, jak również konsekwencji, która w tym przypadku oznacza konieczność uiszczenia dodatkowego cła ochronnego oraz podatku od towarów i usług w wyższej kwocie. W tej sytuacji dziwić może fakt tak późnego złożenia zgłoszenia celnego, biorąc pod uwagę, że możliwość taka istniała w dniu 1 kwietnia 2022 r. bezpośrednio po godzinie 00:00. Wysyłając zgłoszenie celne o godzinie 14:03 strona miała pełną świadomość, że czas wysyłki zgłoszenia może mieć decydujące znaczenie, jeżeli chodzi o kwestię przyznania kontyngentu. Nadto zgłaszający nie otrzymał żadnych komunikatów, za wyjątkiem komunikatu UPO potwierdzającego pomyślne zarejestrowanie zgłoszenia w systemie AIS/Import. Brak innych komunikatów jasno wskazywał, że zgłoszenie nie zostało obsłużone w dniu 1 kwietnia 2022 r.
Organ wskazał również, że w dniu 1 kwietnia 2022 r. w referacie CUDO (Centrum Urzędowego Dokonywania Odpraw) oczekiwało na przyjęcie 281 zgłoszeń, a 2 kwietnia 2022 r. pozostało do przyjęcia 38 zgłoszeń z dnia poprzedniego. Godziny pracy w referacie CUDO zostały wyznaczone od poniedziałku do soboty od 7 do 19. Poza tymi godzinami obsługa zgłoszeń celnych również jest dokonywana, jednak w mniejszej skali. Podkreślił, że czas obsługi ww. zgłoszenia celnego - od momentu jego przyjęcia (2.04.2022 r. o godz. 8:35), do momentu przesłania przez do zgłaszającego komunikatu ZC299 - Poświadczone Zgłoszenie Celne/zwolnienie towaru do procedury, wyniósł nieco ponad 8 minut. Nie może być zatem mowy o opieszałości organu celnego w niniejszej sprawie, tym bardziej nie można twierdzić, że niezastosowanie obniżonej stawki celnej wynikało z winy organu. Tym samym brak jest przesłanek do zwrotu należności celnych w trybie art. 119 UKC.
Zdaniem organu nie było podstaw do zastosowania klauzuli słuszności, o której mowa w art. 120 UKC. Pozwala ona na dokonanie zwrotu pobranych od dłużnika należności celnych lub umorzenie obowiązku zapłaty należności celnych w sytuacji, gdy są one - w świetle przepisów prawa celnego - prawnie należne, ale ich pobranie naruszałoby podstawowe zasady sprawiedliwości. Jest to instytucja z samej natury stosowana tylko w wyjątkowych sytuacjach, a sytuacje typowe pozostają poza jej zakresem. Tymczasem strona, działając w ramach zwykłego ryzyka zawodowego i handlowego, powinna mieć świadomość, że wysłanie zgłoszenia celnego w godzinach popołudniowych nie oznacza jego automatycznego przyjęcia przez organ celny w tym samym dniu. Wszyscy inni importerzy chcący skorzystać z kontyngentu znajdowali się w takiej samej sytuacji jak strona.
Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 172 ust. 1 UKC poprzez błędne uznanie, że organ działał prawidłowo przyjmując sporne zgłoszenie celne dzień po jego wysłaniu, co doprowadziło do tego, że strona nie otrzymała kontyngentu taryfowego, o który zawnioskowała (kontyngent został wyczerpany w dniu wysłania odpowiedniego zgłoszenia celnego);
- art. 119 ust. 1 i ust. 2 UKC poprzez ich niezastosowanie i odmowę zwrotu należności celnych w sytuacji popełnienia błędu przez organ celno-skarbowy, polegającego na nieprawidłowym przebiegu procesu przyjęcia zgłoszenia celnego będącego podstawą do wydania decyzji wymiarowej, przez co zgłoszenie celne strony nie zostało uwzględnione w puli odpowiedniego kontyngentu;
- art. 120 UKC poprzez jego niezastosowanie i odmowę zwrotu należności celnych w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy uzasadniał stwierdzenie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności pozwalających na zwrot należności celnych;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj. art. 73 ust. 1 Prawa celnego w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) – dalej powoływanej jako "o.p.", w związku z art. 44 ust. 4 UKC oraz w związku z art. 22 ust. 7 UKC poprzez brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, w rezultacie czego nie wyjaśniono w sposób pełny i niebudzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego - co łącznie doprowadziło do sytuacji, w której Naczelnik odmówił zwrotu należności celnych, pomimo wystąpienia w sprawie okoliczności z art. 119 i 120 UKC.
Zdaniem strony, decyzja o odmowie zwrotu należności celnych została wydana na podstawie błędnej wykładni przepisów art. 172 ust. 1, art. 119 ust. 1 i 2 oraz art. 120 ust. 1 i 2 UKC.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku decyzją z dnia 8 października 2024 r. nr 2201-IGC.4305.3.2024.MK utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że Oddział Celny "Baza Kontenerowa" w Gdyni sprawuje dozór celny m. in. na terenie Bałtyckiego Terminala Kontenerowego (BCT). Jest to jeden z największych terminali nad Morzem Bałtyckim, który posiada zdolność przeładunkową w skali roku około miliona jednostek kontenerów. Na terenie tego terminala dostępny jest również szeroki zakres usług związanych ze składowaniem towarów podlegających dozorowi celnemu. Przyjmowanie zgłoszeń celnych odbywa się całodobowo, jednak do obsługi zgłoszeń celnych w tym Oddziale wyznaczona została przede wszystkim komórka organizacyjna - Centrum Urzędowego Dokonywania Odpraw. Pracuje ona w godzinach od 7 do 19. Poza tymi godzinami pracy obsługa zgłoszeń celnych również jest dokonywana, jednak w ograniczonym zakresie i zazwyczaj mniejszej obsadzie kadrowej. Organ dodał, że warunkiem koniecznym obsłużenia zgłoszenia celnego z wnioskiem o przyznanie kontyngentu poza standardową kolejnością według wpływu zgłoszeń na placówkę jest jednak poinformowanie Oddziału o przesłaniu takiego zgłoszenia, najlepiej pocztą elektroniczną bądź telefonicznie. Należy wówczas wskazać "numer własny" identyfikujący to zgłoszenie. W przeciwnym razie funkcjonariusze służby celno-skarbowej z danego urzędu celnego nie mają wiedzy o takim oczekującym zgłoszeniu i jest ono obsługiwane w zwyczajnym trybie.
Zainteresowana osoba podejmując decyzję o przywozie z Indii towarów, co do których ustanowiono pewne preferencje w ramach kontyngentów, powinna mieć świadomość, że możliwość uzyskania tych korzyści nie oznacza pewności ich uzyskania. Jednocześnie importer znając zasady zarządzania kontyngentami powinien dołożyć wszelkich starań, aby zgłoszenie celne z zawartym w nim wnioskiem o przyznanie kontyngentu zostało przesłane do systemu AIS w takim czasie, aby możliwe było jego niezwłoczne przyjęcie i obsłużenie w systemie.
Organ odwoławczy powtórzył za organem pierwszej instancji, że strona decydując się na dokonanie zgłoszenia w procedurze standardowej, która wymaga - jak powszechnie wiadomo - manualnej obsługi ze strony funkcjonariusza służby celno-skarbowej i jest z reguły mniej przewidywalna, jeśli chodzi o czas obsługi zgłoszenia, musi mieć świadomość ryzyka i odpowiedzialności z tym związanej, jak również konsekwencji, która w tym przypadku oznacza konieczność uiszczenia dodatkowego cła ochronnego oraz podatku od towarów i usług w wyższej kwocie. Jest to niewątpliwie ryzyko, które należy uwzględnić podejmując działalność polegającą na handlu towarami nabywanymi od kontrahentów z państw trzecich.
Zdaniem organu odwoławczego nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że wymienione na wstępie zgłoszenie celne zostało dokonane w imieniu i na rzecz strony przez jej przedstawiciela - agencję celną C. S.A. Jest to podmiot działający od wielu lat w branży spedycyjnej i logistycznej, jak również w obsłudze celnej przedsiębiorców i ładunków. Dokonuje ona wielu zgłoszeń celnych w Oddziale Celnym "Baza Kontenerowa" w Gdyni i z całą pewnością zna realia funkcjonowania tego urzędu celnego. W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z art. 76 Prawa celnego czynności dokonane przez przedstawiciela celnego w granicach pełnomocnictwa pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła.
Organ odwoławczy zauważył, że w Oddziale Celnym "Baza Kontenerowa" w Gdyni pierwsze zgłoszenie celne dotyczące towaru objętego kontyngentem ustanowionym na podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/159 zostało zarejestrowane w systemie AIS 1 kwietnia 2022 roku już o godzinie 00:02 w ramach procedury uproszonej.
Odnosząc te uwagi do sytuacji strony organ odwoławczy uznał, że zgłoszenie celne zostało przyjęte i obsłużone w systemie teleinformatycznym AIS bez zbędnej zwłoki, nawet jeżeli nastąpiło to następnego dnia, tj. już 2 kwietnia 2022 r. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów prawa celnego normujących kwestię obsługi zgłoszeń celnych zawierających wniosek o przyznanie kontyngentu taryfowego. Nie może być też mowy o jakimkolwiek błędzie organu celnego, który skutkowałby obowiązkiem zwrotu należności celnych na podstawie art. 119 UKC.,
Nadto rozporządzenia, na mocy których nałożone zostało ostateczne cło ochronne na przywóz tych wyrobów ze stali, zostały opublikowane w Dziennikach Urzędowych Unii Europejskiej i z chwilą ich wejścia w życie były jednolicie stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Oznacza to, że w jednakowym stopniu obowiązywały one w odniesieniu do każdej zainteresowanej osoby i trudno przyjąć, że strona znalazła się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności. Wobec powyższego za bezpodstawny uznać należy zarzut naruszenia art. 120 UKC poprzez jego niezastosowanie i odmowę zwrotu należności celnych na jego podstawie.
W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia końcowego rozstrzygnięcia, tym samym została zrealizowana zasada kompletności materiału dowodowego określona w art. 187 § 1 o.p. Ustanowiony centralnie tryb funkcjonowania systemu AIS zakłada przekazanie do zgłaszającego komunikatu ZC210, który zawiera informację odnośnie przyznania, bądź nieprzyznania kontyngentu.
W uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo przedstawione przesłanki, którymi organ pierwszej instancji kierował się dokonując rozstrzygnięcia.
Zdaniem organu odwoławczego przywołane w odwołaniu strony orzecznictwo sądów administracyjnych i TSUE zapadło na kanwie odmiennego stanu faktycznego aniżeli w niniejszej sprawie. Nie doszło w szczególności do uchybienia w organizacji organu celnego. W sprawie nie wystąpił przypadek polegający na tym, że w wyniku braku zintegrowania systemów teleinformatycznych organów celnych i Komisji Europejskiej zainteresowane osoby nie mogły dokonać zgłoszenia celnego wraz z wnioskiem o zaliczenie przywiezionych towarów do konkretnego kontyngentu taryfowego w chwili jego otwarcia.
H. Spółka komandytowa w B. Fzaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 172 ust. 1 UKC oraz 49 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. (dalej "RW") poprzez błędne uznanie, że organ pierwszej instancji działał prawidłowo przyjmując sporne zgłoszenie celne dzień po jego wysłaniu, co doprowadziło do tego, że strona nie otrzymała kontyngentu taryfowego, o który zawnioskowała (kontyngent został wyczerpany w dniu wysłania odpowiedniego zgłoszenia celnego) - pomimo tego, że art. 49 ust. 1 RW stanowi, że kontyngentami taryfowymi zarządza się zgodnie z chronologicznym porządkiem przyjmowania według dat przyjęcia zgłoszeń celnych do dopuszczenia do obrotu;
- art. 119 ust. 1 i ust. 2 UKC poprzez ich niezastosowanie i odmowę zwrotu należności celnych w sytuacji popełnienia błędu przez organ celno-skarbowy, polegającego na nieprawidłowym przebiegu procesu przyjęcia zgłoszenia celnego będącego podstawą do wydania decyzji wymiarowej, przez co zgłoszenie celne strony nie zostało uwzględnione w puli odpowiedniego kontyngentu;
- art. 120 UKC poprzez jego niezastosowanie i odmowę zwrotu należności celnych w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy uzasadniał stwierdzenie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności pozwalających na zwrot należności celnych.
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj.: art. 73 ust. 1 Prawa celnego w zw. art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 o.p. poprzez brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, w rezultacie czego nie wyjaśniono w sposób pełny i niebudzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego - co łącznie doprowadziło do sytuacji, w której organ odwoławczy odmówił zwrotu należności celnych, pomimo wystąpienia w sprawie okoliczności z art. 119 i 120 UKC.
Uzasadniając zarzuty skarżąca w pierwszej kolejności wskazała, że istotą sporu jest kwestia oceny, czy organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 172 ust. 1 UKC, niezwłocznie przyjął zgłoszenia celne, wysłane 1 kwietnia 2022 r. i czy takim postępowaniem nie naruszył art. 49 ust. 1 RW. Zdaniem skarżącej okoliczności sprawy (w tym informacje podawane przez organy) świadczą o tym, że zgłoszenie celne mogło zostać przyjęte w dniu 1 kwietnia 2022 r. Organy orzekające nie przedstawiły przekonujących argumentów w zakresie tego, dlaczego sporne zgłoszenie zostało przyjęte dzień po jego wysyłce.
Skarżąca dodała, że regulacje celne, polskie i unijne, nie przewidują specjalnego trybu przyjmowania zgłoszeń celnych poza standardową kolejnością. Taki wniosek ma kolosalne znaczenie w świetle art. 49 ust. 1 RW. Stanowi on, że kontyngentami taryfowymi otwartymi zgodnie z prawodawstwem unijnym zarządza się zgodnie z chronologicznym porządkiem przyjmowania według dat przyjęcia zgłoszeń celnych do dopuszczenia do obrotu. Tym samym jakiekolwiek odstępstwo od zasady chronologicznego przyjmowania zgłoszeń celnych wpływa bezpośrednio na możliwość uczestniczenia w puli każdego kontyngentu. W ocenie skarżącej podejście organu mogłoby prowadzić do niebezpiecznej sytuacji, w której o kolejności przyjęć zgłoszeń celnych nie decydują wyłącznie obiektywne przyczyny (np. czas wysyłki), a sam proces nie odbywa się na podstawie obowiązujących regulacji prawnych.
Zgłoszenie celne skarżącej z 1 kwietnia 2022 r. mogło zostać nieprzyjęte w tym samym dniu tylko w jednym wypadku - jeśli żadne inne zgłoszenie celne w procedurze standardowej z 1 kwietnia 2022 r. (wysłane po godz. 14:03) nie zostało obsłużone w CUDO. Żaden z organów nie przedstawił takich informacji – skarżąca uważa zatem, że jej zgłoszenie celne nie zostało przyjęte niezwłocznie w rozumieniu art. 172 ust. 1 UKC, z pominięciem chronologicznego porządku według dat wysyłki.
Niewątpliwie błąd organów celnych związany z opieszałością doprowadził do tego, że skarżąca nie miała możliwości skorzystania z kontyngentu, mimo tego, że dokonane przez nią czynności pozostają w zgodzie z obowiązującymi przepisami. W związku z tym wystąpiły nadzwyczajne okoliczności uzasadniające zwrot należności celnych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstawa do zmiany stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2025 r. Sąd dopuści dowód z dokumentów:
- skargi, odpowiedzi na skargę, pisma z dnia 28 kwietnia 2023 r., skargi kasacyjnej, odpowiedzi na skargę kasacyjną znajdujących się w aktach sprawy o sygn. III SA/Gd 129/23;
- decyzji organu II instancji z dnia 5 stycznia 2023 r., stanowiska w sprawie odwołania, odwołania znajdujących się w dołączonych do akt o sygn. III SA/Gd 129/23 akt administracyjnych organu II instancji;
- decyzji organu I instancji, wniosku z dnia 6 lipca 2022 r. wraz z załącznikami znajdujących się w dołączonych do akt o sygn. III SA/Gd 129/23 akt administracyjnych organu I instancji;
- decyzji organu II instancji z dnia 14 października 2022 r., stanowiska z dnia 5 sierpnia 2022 r. w sprawie odwołania, odwołania z dnia 20 lipca 2022 r., decyzji organu I instancji z dnia 5 lipca 2022 r. znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy znak 2201-IOC.4400.2.2022.MK dot. odmowy unieważnienia zgłoszenia celnego.
W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Podniósł dwie kwestie. Po pierwsze, niezwłocznie nie oznacza od razu ale nie oznacza też dowolności. Brak ustaleń ze strony organów nie pozwala na stwierdzenie, czy takiej dowolności nie było w sprawie. Po drugie, na str. 6 odpowiedzi na skargę organ wskazuje na "dobre praktyki", jednak nie wyjaśnia, co to jest, z czego wynika, a także że zostały zastosowane z poszanowaniem równego traktowania importerów.
Pełnomocnik organu oświadczył z kolei, że "dobre praktyki" oznaczają staranność po stronie zgłaszającego, w tym agencji, polegającą na zwrócenie uwagi organowi, że zgłoszenie dotyczy kontyngentu. Podkreślił, że data 1 kwietnia otwiera początek kwartału i w tym dniu otwierają się też inne kontyngenty. W systemie nie widać, że zgłoszenie dotyczy kontyngentu. Zgłoszenia (kontyngenty) są rozliczane przez Brukselę w dniach. Nie ma wiedzy, czy zostały przyjęte zgłoszenia dokonane po godzinie 14 w tym dniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej w skrócie "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procesowymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie według powyższych kryteriów kontrola wykazała, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy Unijnego Kodeksy Celnego.
W niniejszej sprawie, na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 1 kwietnia 2022 r. towar został zgłoszony do procedury dopuszczenia do obrotu wraz z wnioskiem o objecie towaru kontyngentem taryfowym.
Spornym między stronami było, czy fakt nieprzyjęcia ww. zgłoszenia celnego w dniu jego dokonania, lecz w dniu następnym, kiedy kontyngent taryfowy był już wyczerpany, stanowi błąd organu celnego w rozumieniu art. 119 UKC i tym samym stanowi podstawę do zwrotu należności celnych, ewentualnie czy podstawa do ich zwrotu może być przewidziana w art. 120 UKC zasada słuszności.
Zgodnie z art. 119 ust. 1 UKC w przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 120, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych zostaje zwrócona lub umorzona, jeżeli w wyniku błędu popełnionego przez właściwe organy kwota odpowiadająca długowi celnemu pierwotnie podana do wiadomości była niższa niż kwota należna, z zastrzeżeniem spełnienia następujących warunków: a) w normalnych okolicznościach dłużnik nie mógł wykryć tego błędu; oraz b) dłużnik działał w dobrej wierze.
Jeżeli nie są spełnione warunki określone w art. 117 ust. 2, zwrot lub umorzenie są przyznawane wtedy, gdy niezastosowanie obniżonej lub zerowej stawki celnej wynikało z błędu organów celnych, a zgłoszenie celne do dopuszczenia do obrotu zawierało wszystkie dane i towarzyszyły mu wszystkie dokumenty konieczne do zastosowania obniżonej lub zerowej stawki (art. 119 ust. 2 UKC).
Jak stanowi zaś art. 119 ust. 3 UKIC jeżeli preferencyjne traktowanie towarów zostaje przyznane na podstawie systemu współpracy administracyjnej, obejmującego organy państwa lub terytorium spoza obszaru celnego Unii, wystawienie przez te organy świadectwa, w przypadku stwierdzenia jego nieprawidłowości, stanowi błąd, którego nie można było wykryć w rozumieniu ust. 1 lit. a).
Wystawienie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi jednak błędu, jeżeli świadectwo zostało wydane na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy jest oczywiste, że organy wystawiające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do preferencyjnego traktowania.
Uznaje się, że dłużnik działa w dobrej wierze, jeżeli może udowodnić, że w okresie przedmiotowych operacji handlowych zachował należytą staranność w celu zapewnienia spełnienia wszystkich warunków korzystania z preferencyjnego traktowania.
Dłużnik nie może powoływać się na działanie w dobrej wierze, jeżeli Komisja opublikowała w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zawiadomienie stwierdzające, że istnieją wątpliwości co do prawidłowego stosowania uzgodnień preferencyjnych przez państwo lub terytorium będące beneficjentem.
Dodać należy, że zgodnie z art. 117 ust. 2 UKC (przywołanym w art. 119 ust. 2 UKC) jeżeli wniosek o zwrot lub umorzenie jest oparty na występowaniu - w czasie przyjęcia zgłoszenia do dopuszczenia do obrotu - obniżonej lub zerowej stawki celnej przywozowej w odniesieniu do towarów objętych kontyngentem taryfowym, plafonem taryfowym lub innymi uprzywilejowanymi środkami taryfowymi, przyznaje się zwrot lub umorzenie, pod warunkiem że w chwili składania wniosku wraz z koniecznymi dokumentami spełniony jest jeden z następujących warunków: a) w przypadku kontyngentu taryfowego - jego wielkość nie została wyczerpana; b) w innych przypadkach - nie została przywrócona zwykła stawka celna.
W przypadku zatem wyczerpania kontyngentu w chwili składania wniosku o zwrot lub umorzenie należności, wniosek taki winien być rozpatrywany w oparciu o art. 119 ust. 1 i 2 UKC.
Trzeba podkreślić, że powołany przepis odpowiada regulacjom, które już funkcjonowały pod rządami rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE. L 302 z dnia 19 października 1992 r.; dalej: "WKC"). Na ich tle ukształtowano warunki wyłączające retrospektywne zaksięgowanie, gdy doszło do niego w skutek błędu organów celnych, błąd ten nie mógł w racjonalny sposób być wykryty przez płatnika, płatnik przestrzega wszystkich przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego, płatnik działa w dobrej wierze (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 27 czerwca 1991 r. w sprawie C-348/98 Mecanarte; pkt 19; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1379/15; z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1378/15, z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt I GSK 519/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przyjmuje się w orzecznictwie, że należy przyjąć szerokie rozumienie pojęcia "błędu", gdyż może chodzić tu nie tylko o proste błędy rachunkowe czy pisarskie, ale także o wszelkiego rodzaju błędy polegające na błędnej interpretacji lub zastosowaniu prawa. Chodzi o "samodzielny" błąd organów celnych, a nie taki, który wystąpił wskutek przyczynienia się dłużnika. Błąd organu może wynikać nie tylko z działania, ale i z zaniechania. Nadto błędem może być również działanie polegające na udzieleniu błędnej informacji co do treści prawa. Sytuacja ta zachodzi nie tylko na skutek oczywistego błędu subsumpcji przepisów prawa celnego, ale także w konsekwencji błędnej wykładni tych przepisów, prowadzącej w rezultacie do niewłaściwego ich zastosowania. Jeżeli skutkiem błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów prawa celnego jest zawyżenie należności celnych, to taka sytuacja mieści się w hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 119 ust. 1 i 2 UKC.
W wyroku z 26 marca 2009r., III SA/Lu 34/09 (orzeczenia.nsa.gov.pl) WSA w Lublinie zasadnie zauważył, że przy interpretacji pojęcia "błędu organu celnego" nie można odwoływać się do analogii do konstrukcji cywilistycznych, opartych na elementach subiektywnych. Nie można tracić z pola widzenia faktu, że organ celny jest wyposażony we władztwo administracyjne, pozwalające jednostronnie kształtować sytuację prawną strony postępowania. Owa silniejsza pozycja organu musi w konsekwencji prowadzić do tego, że to organ w pierwszym rzędzie ponosi ryzyko wydania wadliwej, niezgodnej z prawem decyzji. Stąd w konsekwencji obiektywna niezgodność decyzji z prawem będzie co do zasady oznaczać błąd organu celnego.
Reasumując zdaniem sądu "błąd organu celnego" należy interpretować w sposób szeroki oraz zobiektywizowany i będą to nie tylko proste błędy rachunkowe czy pisarskie, ale także wszelkiego rodzaju błędy polegające na błędnej interpretacji lub zastosowaniu prawa.
Odnosząc się zaś do zagadnienia dobrej wiary, to warto wskazać, że pojęcie to koresponduje m.in. z takim elementem zachowania, jak należyta staranność, czyli staranność ogólnie wymagana w stosunkach danego rodzaju, przy czym należytą staranność podmiotu w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.
W dobrej wierze jest ten, kto, powołując się na określone prawo lub stosunek prawny, jest przekonany o przysługiwaniu mu tego prawa lub istnieniu określonego stosunku prawnego, gdy w rzeczywistości jest on w błędzie co do istotnego stanu rzeczy i żeby ocenić działanie w dobrej wierze, to błędne przekonanie o istnieniu prawa lub stosunku prawnego musi być w konkretnych okolicznościach usprawiedliwione. Przy czym w art. 119 UKC wskazano wprost, że uznaje się, iż dłużnik działa w dobrej wierze, jeżeli może on udowodnić, że w okresie przedmiotowych operacji handlowych zachował należytą staranność w celu zapewnienia spełnienia wszystkich warunków korzystania z preferencyjnego traktowania. Dłużnik nie może zaś powoływać się na działanie w dobrej wierze, jeżeli Komisja opublikowała w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zawiadomienie stwierdzające, że istnieją wątpliwości co do prawidłowego stosowania uzgodnień preferencyjnych przez państwo lub terytorium będące beneficjentem.
Z uwagi na istotę sporu zawisłego w niniejszej sprawie należało wskazać, że rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L z 2015 r., nr 343, s. 558) - dalej jako "RW", określa w art. 49 - 54 ogólne zasady jednolitego zarządzania kontyngentami taryfowymi.
Zgodnie z art. 49 ust. 1 RW, kontyngentami taryfowymi otwartymi zgodnie z prawodawstwem unijnym, odnoszącymi się do metod administrowania w ramach niniejszego artykułu oraz w ramach art. 50 - 54 niniejszego rozporządzenia, zarządza się zgodnie z chronologicznym porządkiem przyjmowania według dat przyjęcia zgłoszeń celnych do dopuszczenia do obrotu.
W myśl art. 50 ust. 1 RW organy celne sprawdzają, czy wniosek o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, przedstawiony przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym do dopuszczenia do obrotu jest ważny zgodnie z przepisami prawa unijnego otwierającymi dany kontyngent taryfowy.
Przepis art. 50 ust. 2 RW stanowi zaś, że jeżeli zgłoszenie celne do dopuszczenia do obrotu, zawierające ważny wniosek zgłaszającego o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, zostanie przyjęte, a wszystkie dokumenty wymagane do przyznania kontyngentu taryfowego zostały przedłożone organom celnym, organy te przekazują bezzwłocznie wymieniony wniosek do Komisji, podając datę przyjęcia zgłoszenia celnego oraz dokładną wnioskowaną ilość.
Z powyższych regulacji wynika zatem jednoznacznie, że zasadniczym kryterium skorzystania z kontyngentu taryfowego według "porządku chronologicznego" jest data przyjęcia zgłoszenia celnego do dopuszczenia do obrotu. Wykładnia przepisu art. 49 ust. 1 RW prowadzi do wniosku, że to nie data dokonania zgłoszenia, a jego przyjęcia przez organ celny jest okolicznością relewantną z punktu widzenia zarządzania kontyngentem taryfowym. Zatem to od daty przyjęcia zgłoszenia celnego uzależnione jest wprost, czy importer wnioskujący o skorzystanie z kontyngentu taryfowego, zostanie uwzględniony w ogólnej kwocie przyznanego kontyngentu. Ma to niewątpliwie szczególne znaczenie w przypadku kontyngentów taryfowych, co do których istnieje wysokie prawdopodobieństwo wyczerpania w szybkim czasie, liczonym od dnia ich otwarcia. Wobec powyższego, w przypadku podmiotów wnioskujących o objęcie kontyngentem importowanego towaru, które nie skorzystały z kontyngentu z uwagi na jego wyczerpanie, wszelkie okoliczności faktyczne towarzyszące przyjmowaniu zgłoszeń celnych w okresie następującym po otwarciu kontyngentu winny zostać w sposób jednoznaczny ustalone i wyjaśnione przez organ celno-skarbowy. Poczynienie takich ustaleń jest niezbędne dla dokonania oceny, czy kwota należności celnych wynikająca z decyzji określającej dodatkowe cło ochronne ze stawką cła antydumpingowego została wydana w wyniku błędu popełnionego przez właściwe organy.
Zgodnie z art. 5 pkt 12 UKC "zgłoszenie celne" oznacza czynność, przez którą osoba w wymaganej formie i w określony sposób wyraża zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną, wskazując w stosownych przypadkach wszelkie szczegółowe ustalenia, które mają mieć zastosowanie.
Zgodnie z art. 172 ust. 1 UKC zgłoszenie celne spełniające warunki określone w niniejszym rozdziale jest niezwłocznie przyjmowane przez organy celne, jeżeli towary, których dotyczy zostały przedstawione organom celnym.
Zgłoszenie celne dokonane w dniu 1 kwietnia 2022 r. przez przedstawiciela celnego w imieniu strony skarżącej, nie zostało przyjęte w tymże dniu przez organ celny. Z danych dostępnych w przeglądarce taryfowej Isztar 4 wynikało, że w dniu zgłoszenia celnego, status kontyngentu otwartego tego dnia, zmienił się na status kontyngentu wyczerpanego w dniu 2 kwietnia 2022 r. Powyższe oznacza, że w ciągu dnia 1 kwietnia 2022 r. kontyngent mógł zostać przyznany skarżącej i w zależności od masy importowanego towaru objąć całość lub część importowanego towaru, o ile zgłoszenie celne zostałoby przez organ celny przyjęte.
Stanowisko organu celnego, sprowadzające się do twierdzenia, że skarżąca, czy też jej przedstawiciel celny, powinien wiedzieć, że samo wysłanie zgłoszenia celnego nie powoduje, że zostanie ono przesłane Komisji w celu objęcia kontyngentem oraz odwołujące się do okoliczności złożenia zgłoszenia o godzinie 14:30, podczas gdy pierwsze zgłoszenie z wnioskiem kontyngentowym zostało dokonane w procedurze uproszczonej o godzinie 00:02 i możliwości skorzystania z procedury uproszczonej przez agenta celnego skarżącej, nie jest wystarczające dla dokonania wyczerpującej oceny prawidłowości podejmowanych przez organ czynności w toku przyjmowania zgłoszeń celnych w dniu 1 kwietnia 2022 r. Nie jest również wystarczające wskazanie ogólnej liczby 281 zgłoszeń, które wpłynęły w tym dniu do Oddziału Celnego i liczby 38 zgłoszeń dokonanych 1 kwietnia 2022 r., które pozostały do obsługi i przyjęcia na następny dzień.
Podkreślić należy, że charakter środka ochronnego jakim jest kontyngent taryfowy określony konkretną wielkością (np. masa towaru) niewątpliwie sprowadza się do tego, że istnieje większe prawdopodobieństwo skorzystania z kontyngentu przez tych importerów, których zgłoszenia zostaną przyjęte wcześniej niż zgłoszenia innych importerów. Ponadto słusznie wywodzi organ, że użyte w art. 172 ust. 1 UKC wyrażenie "niezwłocznie" nie oznacza, że każde zgłoszenie celne zostanie przyjęte w trybie natychmiastowym, innymi słowy "od ręki". Konstatacja ta nie może jednak prowadzić do sytuacji, w której część zgłoszeń celnych zostanie przyjęta niezwłocznie i ma to miejsce w dniu otwarcia kontyngentu taryfowego, a inna część zgłoszeń również zostanie przyjęta niezwłocznie w takim rozumieniu, jednak następuje to w kolejnym lub kolejnych dniach, kiedy to kontyngent uległ już wyczerpaniu. Wyrażenie "niezwłocznie", rozumiane jest jako dokonanie pewnej czynności bez zbędnej zwłoki, a więc z uwzględnieniem okoliczności faktycznych danego przypadku. Z tego wynika jednak konieczność dokonania ustaleń co do tych właśnie okoliczności konkretnego przypadku, które miały wpływ na powstanie zwłoki i dokonanie stanowczej, a więc pozbawionej wątpliwości, czy też wolnej od przypuszczeń lub opartych na założeniach nie znajdujących oparcia w faktach, oceny, czy zwłokę taką należy traktować jako niezbędną w danych warunkach, czy też zbędną, a więc nieuzasadnioną. Te okoliczności winny być przedmiotem ustaleń organu w przedmiotowej sprawie. Jeżeli bowiem zostanie ustalone, że zwłoka w przyjęciu zgłoszenia celnego dokonanego przez skarżącą w dniu 1 kwietnia 2022 r. była nieuzasadniona i w konsekwencji tego zgłoszenie przyjęte zostało w dniu 2 kwietnia 2022 r., należałoby uznać, że określenie należności celnych wynikających z tego zgłoszenia z uwzględnieniem stawki cła ochronnego stanowiłoby błąd organu celnego, polegający na błędnym zastosowaniu art. 172 ust. 1 UKC, polegającym na niezastosowaniu się do wymogu niezwłocznego przyjęcia zgłoszenia celnego.
W tym miejscu, dla dokonania oceny, czy organ wywiązał się z obowiązku wykazania opisywanych wyżej okoliczności, należy odnieść się do formułowanych przez organ twierdzeń na temat przyjętej w działalności Oddziału Celnego praktyki, która w istocie sprowadza się do tego, że organ celny ma otrzymywać od podmiotu zgłaszającego (importera lub agencji celnej) drogą poczty elektronicznej lub telefonicznie, informację - powiadomienie, że zgłoszenie celne zawiera wniosek o objęcie towaru kontyngentem taryfowym. Jak wynika jednoznacznie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji warunkiem koniecznym obsłużenia zgłoszenia celnego z wnioskiem o przyznanie kontyngentu poza standardową kolejnością według wpływu zgłoszeń na placówkę jest jednak poinformowanie Oddziału o przesłaniu takiego zgłoszenia, najlepiej pocztą elektroniczną bądź telefonicznie. Należy wówczas wskazać "numer własny" identyfikujący to zgłoszenie. W przeciwnym razie funkcjonariusze z danego urzędu celnego nie mają wiedzy o takim oczekującym zgłoszeniu i jest ono obsługiwane w zwyczajnym trybie.
Z akt sprawy nie wynika jednak w żaden sposób, czy na skutek przyjętej praktyki działania Oddziału Celnego, nie doszło do naruszenia wymogu niezwłocznego przyjęcia zgłoszenia celnego dokonanego przez skarżącą. Przede wszystkim organy nie ustaliły, czy w dniu 1 kwietnia 2022 r. wystąpiła tego rodzaju sytuacja, w której zgłoszenia celne dokonane tego dnia, lecz później niż zgłoszenie celne skarżącej, zostały jednak przyjęte, czy to na skutek objętego wyżej opisaną praktyką powiadomienia organu o zawarciu wniosku kontyngentowego w zgłoszeniu, czy też bez takiego powiadomienia i czy ostatecznie towary objęte tak przyjętymi zgłoszeniami wzięły udział w rozdysponowaniu kontyngentu taryfowego. Organ winien ustalić tę okoliczność, a nadto ustalić, ile było takich zgłoszeń dokonanych później niż zgłoszenie dokonane przez skarżącą, i czy liczba takich zgłoszeń mogła mieć wpływ na odsunięcie w czasie przyjęcia zgłoszenia skarżącej do dnia 2 kwietnia 2022 r. Dla kompleksowej oceny istoty sprawy ma zatem istotne znaczenie kwestia czasu poświęconego przez Oddział Celny na obsługę takich zgłoszeń późniejszych w stosunku do konkretnego zgłoszenia dokonanego przez skarżącą, a które stało się podstawą nałożenia cła ochronnego, a w konsekwencji także złożenia przez skarżącą wniosku w trybie art. 119 UKC. Istotnym jest również okoliczność ile zgłoszeń celnych wymagało w dniu 1 kwietnia 2022 r. obsługi w związku z zawartym w nich wnioskiem kontyngentowym i ile z takich zgłoszeń zostało ostatecznie przyjętych tego dnia, a ile dnia następnego. Nadto, wobec twierdzeń organu, należało ustalić, ile zgłoszeń zawierających wnioski kontyngentowe wpłynęło w dniu 1 kwietnia 2022 r. z wykorzystaniem procedury uproszczonej, a ile w procedurze standardowej, i czy wybór określonej procedury miał wpływ na szybsze dokonanie obsługi i przyjęcie zgłoszeń ( i ilu) w czasie, gdy kontyngent nie był jeszcze wyczerpany. Jeżeli bowiem organ zdołał w dniu 2 kwietnia 2022 r. przyjąć zgłoszenie celne skarżącej w ciągu 8 minut, a większość zgłoszeń z dnia 1 kwietnia 2022 r. zostałaby w sposób automatyczny (bo w ramach procedury uproszczonej) przyjęta tego dnia, to niezrozumiałym pozostaje, dlaczego w dniu tym zgłoszenie skarżącej nie mogło jednak zostać obsłużone i przyjęte. Wszystkie te okoliczności winny zostać ustalone przez organ celny, a wynik tychże ustaleń dopiero pozwoli na dokonanie oceny, czy wskazywana przez organy praktyka wymagająca od zgłaszających powiadomienia organu o zawarciu w zgłoszeniu wniosku kontyngentowego w celu przyspieszenia obsługi zgłoszenia, jest istotnie jak to ocenia organ dobrą praktyką, czy też przeciwnie, stanowi błędną praktykę, skutkującą dowolnością w dokonywaniu obsługi zgłoszeń celnych i w konsekwencji nierównym traktowaniem importerów, pozostających w takiej samej sytuacji faktycznej i tym samym dającą podstawę do formułowania tezy o zaistnieniu przesłanek określonych w art. 119 UKC.
Niewątpliwie, z uwagi na możliwość wyczerpania kontyngentu taryfowego i związaną z tym okoliczność znacznej liczby zgłoszeń celnych zawierających wnioski kontyngentowe, nie można przewidzieć średniego czasu obsługi jednego zgłoszenia celnego. Oznacza to również, że importer, lub działający w jego imieniu przedstawiciel celny, nie mogą w sposób pewny oczekiwać, że takie zgłoszenie celne zostanie przyjęte w dniu jego dokonania i dzięki temu skorzysta z kontyngentu w pełnym lub proporcjonalnym zakresie. Jeżeli bowiem w dniu przyznania suma wnioskowanych ilości ze wszystkich wniosków o skorzystanie z kontyngentu taryfowego w ramach zgłoszeń przyjętych w tym samym dniu przekracza dostępne saldo kontyngentu taryfowego, Komisja przyznaje ilości proporcjonalnie do wnioskowanych ilości. Importer ma jednak w takim przypadku prawo oczekiwać, że organ celny wyjaśni mu w sposób wyczerpujący, z odniesieniem się do okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności w decyzji rozstrzygającej o zasadności wniosku o zwrot należności celnych, dlaczego jego zgłoszenie celne nie zostało przyjęte w dniu jego dokonania, gdy kontyngent był jeszcze otwarty.
Na organach celnych ciążył zatem obowiązek rozważenia omawianej kwestii oraz pełnego i rzetelnego uzasadnienia swego stanowiska w tym zakresie. Organy nie odniosły się do twierdzeń oraz opartych na nich zarzutów skarżącej w tym aspekcie ani nie rozważyły w sposób właściwy i wszechstronny materiału dowodowego pod kątem możliwości zaistnienia przesłanek z art. 119 UKC.
W tej sytuacji, w ocenie Sądu, organy naruszyły w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 73 ust. 1 Prawa celnego, przepisy art. 187 § 1 o.p., który nakłada na organ celny obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również art. 191 o.p., który wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów, według której organ celny prowadzący postępowanie podatkowe, przy ocenie wiarygodności zgromadzonych dowodów nie jest skrępowany żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych dowodów i dokonuje tej oceny w sposób swobodny, na podstawie własnego przekonania opartego na zebranym materiale dowodowym, a nadto art. 210 § 4 o.p., z którego wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Na obecnym etapie postępowania, w którym organy nie dokonały pełnych ustaleń faktycznych na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sposób wyczerpujący, Sąd nie miał możliwości merytorycznego odniesienia się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i przesądzenia, czy stronie skarżącej należy się zwrot należności celnych na podstawie art. 119 UKC, jak również na mocy art. 120 UKC.
Wskazania co do dalszego postępowania organu celnego wynikają z dokonanych rozważań. Ponownie rozpatrując sprawę zainicjowaną wnioskami spółki o umorzenie lub zwrot należności celnych organ celny uwzględni ocenę prawną i wskazania co do prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zawarte w uzasadnieniu wyroku. Jak bowiem wynika z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt. 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis sądowy (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł). Wynagrodzenie pełnomocnika zostało ustalone na podstawie § 2 pkt ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687).