III SA/GD 648/22

III SA/Gd 648/22 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-10-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 58 § 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg W. P. na zarządzenie Wójta Gminy Przechlewo z dnia 8 lipca 2020 r., nr 319/2020 w przedmiocie zatwierdzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły podstawowej postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić wpis od skargi w wysokości 300 (trzysta) złotych.
Uzasadnienie
W. P. (dalej zwany także "skarżącym") pismem z dnia 2 września 2022 r., złożonym za pośrednictwem Wójta Gminy Przechlewo, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dwa zarządzenia Wójta Gminy Przechlewo, tj. zarządzenie nr 300/200 z dnia 23 czerwca 2021 r. w sprawie powołania komisji konkursowej wyłaniającej kandydata na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w S. oraz wyznaczenia przewodniczącego komisji konkursowej, jak również zarządzenie nr 319/2020 z dnia 8 lipca 2020 r. w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w S.
W przedmiotowej skardze skarżący wskazał, że wnosi o interwencję w sprawie przeprowadzenia konkursu na stanowisku dyrektora Szkoły Podstawowej w S., który - jego zdaniem - został przeprowadzony wbrew wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2019 r. (sygn. akt I OSK 313/19). Skarżący wyjaśnił w tym zakresie, że w komisji konkursowej brał udział, wbrew prawu, radny Gminy Przechlewo - M. K. Zatem w jego ocenie procedura konkursowa i sam konkurs są nieważne. Skarżący podkreślił, że niedopuszczalne jest, aby organy będące w służbie społecznej nie wykonywały tej służby w pełni, transparentnie i zgodnie z obowiązującym prawem, pro publico bono.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Przechlewo wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie.
W pierwszej kolejności Wójt Gminy Przechlewo podniósł, że treść pisma skarżącego nie czyni zadość wymogom skargi wskazanym w treści art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."). Zdaniem Wójta skarga jest ogólna i lakoniczna i brak jest możliwości w pełni merytorycznego ustosunkowania się do jej treści.
Co więcej, zdaniem Wójta, autor skargi nie wykazał naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia i nie posiada legitymacji skargowej w przedmiotowej sprawie, a skarga winna ulec odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.
Zgodnie bowiem z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm. - dalej również jako: "u.s.g."), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Legitymacja procesowa wynikająca z art. 101 ust. 1 u.s.g. ma charakter szczególny i kwalifikowany. Do wniesienia skargi legitymuje wyłącznie fakt naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Interes prawny powinien być bezpośredni i realny, aktualny, a nie przyszły, czy też hipotetyczny. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako jego podstawę i z której skarżący może wywodzić swoje racje. Interes prawny posiada taki podmiot, któremu obowiązujące przepisy przyznają określone uprawnienia lub nakładają określone obowiązki. Obowiązek wykazania się indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, a także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi naruszeniem tego interesu lub uprawnienia spoczywa na stronie skarżącej. Interes prawny musi być własny i nie można go wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1503/18). Dopiero wykazanie takiego interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi, przy czym naruszenie to nie może mieć charakteru przyszłego i niepewnego ale powinno być realne i aktualne (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 2904/20).
Tymczasem skarżący nie wykazał, by zaskarżone zarządzenia Wójta Gminy Przechlewo oddziaływały na uprawnienia lub obowiązki skarżącego. Skarżący nie wskazał naruszenia przez organ konkretnego przepisu prawa, wpływającego negatywnie na sytuację prawną samego skarżącego. Akty lub czynności organu administracji publicznej, czy też ich konkretne postanowienia objęte skargą muszą naruszać rzeczywiście istniejący interes prawny skarżącego, a rolą skarżącego jest wykazanie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem lub czynnością. Wynik konkursu na stanowisko dyrektora szkoły Podstawowej w S., zatwierdzenie przez Wójta Gminy Przechlewo konkursu na stanowisko dyrektora, czy też wyznaczenie członków komisji konkursowej w postępowaniu konkursowym na dyrektora Szkoły Podstawowej w S. nie wpływa w żadnej mierze na w sferę uprawnień i obowiązków skarżącego.
Zarządzenia organu, a także cała procedura przeprowadzonego konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w S. nie wywołały i nie wywołują żadnych negatywnych następstw w sferze prawnej skarżącego w postaci zniesienia, ograniczenia, czy też uniemożliwienia mu realizacji uprawnienia lub naruszenia interesu prawnego. Brak jest związku między zaskarżonymi zarządzeniami oraz przeprowadzoną procedurą konkursową, a naruszeniem aktualnej i indywidualnej sytuacji prawnej skarżącego. Skarga nie może posiadać charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1437/2004). Dążenie skarżącego do podważenia działalności organu w oparciu o zarzut nie wykonywania służby w pełni transparentnie i zgodnie z prawem, czy też pro publico bono - jest nie tylko nieuzasadniony ale też nie może być podstawą wniesienia skargi w niniejszej sprawie.
Na marginesie Wójt Gminy Przechlewo wskazał, że - jego zdaniem - skarga "w sprawie nieprawidłowość przeprowadzenia konkursu na dyrektora Szkoły Podstawowej" nie należy do właściwości sądu administracyjnego i na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podlega odrzuceniu. "Przeprowadzenie konkursu" na stanowisko dyrektora szkoły nie stanowi decyzji administracyjnej ani aktu i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Poszczególne akty i czynności podejmowane w toku postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora szkoły publicznej nie mają charakteru samodzielnego i odrębnego, ponieważ stanowią pewien ciąg zdarzeń. Kontrolą sądową nie mogą być zatem objęte wszystkie kolejne czynności, czy akty wydane na poszczególnych etapach postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora szkoły publicznej.
Niezależnie od powyższego, z ostrożności procesowej, Wójt Gminy Przechlewo, odnosząc się do podniesionego zarzutu nieprawidłowości przeprowadzenia postępowania konkursowego, wskazał że zarzuty skarżącego są chybione, bowiem organ przeprowadził postępowanie konkursowe zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1587).
W dniu 23 września 2022 r., na mocy art. 57 § 3 p.p.s.a., zarządzono rozdzielenie skarg zawartych w piśmie z dnia 2 września 2022 r. przez wyłączenie do odrębnego rozpoznania skargi na zarządzenie Wójta Gminy Przechlewo z dnia 8 lipca 2020 r. nr 319/2020 w przedmiocie zatwierdzenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w S. (sygn. akt III SA/Gd 648/22).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia, uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.
Mając na uwadze powyższe w pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżone zarządzenie nr 319/2020 Wójta Gminy Przechlewo z dnia 8 lipca 2020 r. w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w S. jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 627/19). Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 (tj. inne niż akty prawa miejscowego), podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Stosownie zaś do treści art. 53 § 2a p.p.s.a. akt taki może być zaskarżony do sądu w każdym czasie.
Zwrócić jednakże należy uwagę, że w myśl art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Takim przepisem szczególnym w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. jest art. 101 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Zatem skargę na zarządzenie organu gminy w tym trybie może wnieść wyłącznie ta osoba, której interes prawny (uprawnienie) zostały naruszone zaskarżonym zarządzeniem, a więc istnieje związek pomiędzy własną, prawnie gwarantowaną sytuacją skarżącego a zaskarżonym zarządzeniem.
Interes prawny musi natomiast wynikać z przepisu prawa materialnego. Musi to być taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z konkretnym rozstrzygnięciem. Innymi słowy, interes prawny będzie posiadał taki podmiot, któremu obowiązujące przepisy przyznają określone uprawnienia lub nakładają na podmiot określone obowiązki. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz dla którego z przepisu prawa nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. Podmiot taki nie posiada zatem uprawnień lub obowiązków chronionych przepisami prawa. Interes prawny, od którego istnienia uzależnione jest przyznanie legitymacji skargowej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., powinien być własny, indywidualny i bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej określonego podmiotu. Brak bezpośredniego wpływu uchwały (zarządzenia) na sferę prawną danego podmiotu nie pozwala na przyznanie mu legitymacji skargowej.
W przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną postępowania toczącego się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Skarga wnoszona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis - nie jest skargą wnoszoną w interesie publicznym. Nie wystarczy zatem samo powołanie się na przysługujący skarżącemu interes prawny lub wykazanie ewentualnych sprzeczności z prawem zaskarżonej uchwały lub zarządzenia organu gminy. Konieczne jest wykazanie, jakie konkretne prawa lub uprawnienia danego podmiotu (skarżącego) zostały naruszone zaskarżoną uchwałą lub zarządzeniem.
W wyroku z dnia 22 marca 2013 r. (sygn. akt I OSK 2236/12) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro w świetle art. 101 ust. 1 u.s.g. do wniesienia skargi legitymuje wyłącznie fakt naruszenia interesu prawnego, a nie tylko zagrożenia naruszeniem, to podmiot wnoszący skargę winien wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia jego prawem chronionego interesu lub uprawnienia, polegającego na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją (nie zaś sytuacją faktyczną). Musi udowodnić, że zaskarżona uchwała naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę materialnoprawną, pozbawia go np. pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację.
Reasumując, prawo do zaskarżenia zarządzenia organu gminy na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. przysługuje jedynie tym podmiotom, które wykażą się konkretnym, indywidualnym oraz aktualnym interesem prawnym wynikającym z określonej normy prawa materialnego i wskażą okoliczności świadczące o tym, że interes ten został naruszony kwestionowanym aktem.
Tymczasem skarżący nie wskazał w skardze na czym polega jego interes prawny i w jaki sposób został on naruszony zaskarżonym zarządzeniem. W skardze skarżący powoływał się jedynie na nieprawidłowości przeprowadzenia konkursu, które w jego ocenie powinny skutkować unieważnieniem tego postępowania. W konsekwencji na tej podstawie domagał się stwierdzenia nieważności m.in. zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu. Podkreślić nadto trzeba, a co wynika z akt sprawy, że skarżący nie był kandydatem na dyrektora w tym postępowaniu konkursowym, zatem wynik tego postępowania w żaden sposób nie dotyczy jego praw i obowiązków.
Wobec tego należało stwierdzić, że skarżący nie wskazał żadnej normy prawa materialnego, z której wynikałby jego interes prawny w tej konkretnej sprawie i nie wykazał, że zaskarżone zarządzenie narusza jego interes prawny lub uprawnienie. Jak już zostało wskazane do wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność z prawem zaskarżonego aktu (por. np. wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1761/12).
Mając na uwadze powyższe okoliczności, jak i wskazane regulacje prawne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a - odrzucił wniesioną skargę, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji postanowienia.
O zwrocie wpisu od skargi (punkt 2. sentencji postanowienia) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).