III SA/Gd 644/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku stwierdził bezskuteczność czynności Burmistrza Miastka odmawiającej zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły spoza obwodu, interpretując przepisy Prawa oświatowego jako umożliwiające taki zwrot, jeśli odległość do szkoły obwodowej przekracza 3 km.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpatrzył skargę W. M. na czynność Burmistrza Miastka odmawiającą zwrotu kosztów dowozu dziecka do Szkoły Podstawowej nr [...] w M. Skarżąca argumentowała, że mimo iż szkoła nie jest obwodowa, odległość od domu do niej oraz do szkoły obwodowej przekracza 3 km, co powinno uzasadniać zwrot kosztów. Organ odmówił, powołując się na przepis art. 39 Prawa oświatowego, który odnosi obowiązek zwrotu do szkoły obwodowej. Sąd uznał tę interpretację za błędną, stwierdzając bezskuteczność czynności organu.
Sprawa dotyczyła skargi W. M. na czynność Burmistrza Miastka z dnia 12 października 2023 r., która odmówiła zwrotu kosztów dowozu dziecka do Szkoły Podstawowej nr [...] w M. Skarżąca wnioskowała o zwrot kosztów dowozu swojego dziecka A. M. do tej szkoły, wskazując, że odległość od domu do szkoły oraz do szkoły obwodowej przekraczała 3 km, a droga do szkoły była niebezpieczna. Burmistrz Miastka odmówił zwrotu, interpretując art. 39 ust. 3 pkt 1 Prawa oświatowego jako nakładający obowiązek zwrotu kosztów dowozu tylko do szkoły obwodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Sąd dokonał wykładni art. 39 ust. 3 pkt 1 Prawa oświatowego, uznając, że przepis ten nie wyklucza prawa do zwrotu kosztów dowozu do szkoły innej niż obwodowa, jeśli odległość od domu do szkoły obwodowej przekracza 3 km. Sąd podkreślił, że celem regulacji jest zapewnienie możliwości nauki dzieciom, dla których droga do szkoły obwodowej jest długa, a wybór innej szkoły nie powinien pozbawiać tego prawa. Sąd wskazał, że gmina powinna pokryć koszty dowozu do wybranej szkoły, ale nie wyższe niż koszty dowozu do szkoły obwodowej. W tej konkretnej sprawie odległość do szkoły obwodowej (11 km) i do szkoły faktycznie uczęszczanej (9,4 km) obie przekraczały 3 km, a koszty dowozu do wybranej szkoły były niższe niż do obwodowej, co uzasadniało żądanie skarżącej. Sąd stwierdził, że organ dokonał nieprawidłowej wykładni i zastosowania przepisów, co skutkowało stwierdzeniem bezskuteczności czynności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, gmina ma obowiązek zwrotu kosztów dowozu do szkoły, która nie jest szkołą obwodową, jeśli odległość od domu do szkoły obwodowej przekracza 3 km. Obowiązek ten wynika z konieczności zapewnienia konstytucyjnego prawa do nauki.
Uzasadnienie
Sąd zinterpretował art. 39 ust. 3 pkt 1 Prawa oświatowego w sposób prokonstytucyjny, uznając, że celem przepisu jest zapewnienie możliwości nauki dzieciom, dla których droga do szkoły obwodowej jest długa. Wybór innej szkoły niż obwodowa nie powinien pozbawiać tego prawa, a gmina powinna pokryć koszty dowozu, nie wyższe niż do szkoły obwodowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (7)
Główne
u.p.o. art. 39 § ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Obowiązek zwrotu kosztów dowozu do szkoły istnieje, gdy odległość od domu do szkoły obwodowej przekracza 3 km, nawet jeśli dziecko uczęszcza do innej szkoły niż obwodowa. Koszty te nie mogą być wyższe niż koszty dowozu do szkoły obwodowej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Konstytucja RP art. 70 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek gminy związany z dowozem dzieci do szkół jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja art. 39 ust. 3 pkt 1 Prawa oświatowego jako umożliwiającego zwrot kosztów dowozu do szkoły spoza obwodu, jeśli odległość do szkoły obwodowej przekracza 3 km. Zapewnienie konstytucyjnego prawa do nauki poprzez umożliwienie zwrotu kosztów dowozu do wybranej szkoły, nawet jeśli nie jest obwodowa. Odległość od domu do szkoły obwodowej i do szkoły faktycznie uczęszczanej przez dziecko przekracza 3 km.
Odrzucone argumenty
Argument organu, że obowiązek zwrotu kosztów dowozu dotyczy wyłącznie szkół obwodowych.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka i to oni decydują jaki wariant dowozu dziecka wybrać nie powinno to wykluczać prawa do zwrotu kosztów dojazdu do szkoły wysokość kosztów dowozu dziecka do szkoły obciążających gminę, nie może być wyższa niż kosztów dowozu dziecka do właściwej dla niego szkoły obwodowej
Skład orzekający
Janina Guść
przewodniczący-sprawozdawca
Jolanta Sudoł
członek
Adam Osik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa oświatowego dotyczących obowiązku gminy w zakresie dowozu dzieci do szkół, zwłaszcza w kontekście wyboru szkoły spoza obwodu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów Prawa oświatowego. Wysokość zwracanych kosztów jest ograniczona do kosztów dowozu do szkoły obwodowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rodziców, jakim jest organizacja dowozu dzieci do szkół i możliwość uzyskania zwrotu kosztów, szczególnie gdy szkoła nie jest obwodowa. Wykładnia sądu jest korzystna dla rodziców i może stanowić ważny precedens.
“Czy gmina musi płacić za dowóz dziecka do szkoły spoza obwodu? Sąd administracyjny odpowiada.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gd 644/23 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2024-03-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Adam Osik Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/ Jolanta Sudoł Symbol z opisem 6146 Sprawy uczniów Hasła tematyczne Oświata Sygn. powiązane III OSK 1622/24 - Wyrok NSA z 2025-07-08 Skarżony organ Burmistrz Miasta Treść wyniku Stwierdzono bezskuteczność czynności Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 900 art. 39 ust. 3 pkt 1 Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 146 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Adam Osik, Protokolant: Specjalista Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi W. M. na czynność Burmistrza Miastka z dnia 12 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności. Uzasadnienie Wnioskiem z 4 sierpnia 2023 r. W. M. zwróciła się do Burmistrza Miastka o zwrot kosztów dowozu dzieci – Z. M. (ur. [...] 2018 r.) do Przedszkola Miejskiego nr [...] w M. oraz A. M. (ur. [...] 2012 r.) do Szkoły Podstawowej nr [...] w M. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że dowozi swoje dzieci i sprawuje nad nimi opiekę we własnym zakresie. Ich dom oddalony jest od przystanku ok 1 kilometra, dzieci mają do przejścia ok 600 metrów drogą polną oraz 400 metrów drogą drogową krajową nr [...], na której dochodzi do częstych wypadków. Dzieci dowozi samochodem osobowym. Pismami z dnia 19 września i 12 października 2024 r. Burmistrz Miastka poinformował wnioskodawczynię, że odmawia zwrotu kosztów dowozu jej dziecka A. M. do Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w M. Uzasadniając odmowę organ wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 1-3 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. 2023 r. poz. 900 ze zm.), dalej powoływanej także jako "u.p.o", sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem zastrzeżenia, że droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać: 1) 3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkól podstawowych; 2) 4 km- w przypadku uczniów klas V-VIII szkól podstawowych. Jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka: 1) przekracza odległości wymienione powyżej, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Gmina Miastko ustaliła sieć publicznych szkół oraz ich obwody i w ich granicach jest zobowiązana do zapewnienia dowozu lub zwrotu kosztów dowozu – na podstawie zawartej umowy z rodzicem. Zgodnie z uchwałą nr VIII/70/2019 Rady Miejskiej w Miastku z dnia 26 kwietnia 2019 r. w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Miastko oraz określenie granic obwodów publicznych szkół podstawowych, od dnia 1 września 2019 r. szkołą obwodową dla dziecka A. M., jest Szkoła Podstawowa nr [...] im. [...] w M. Zgodnie z powyższym, Gmina ma obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie tego przewozu tylko z domu ucznia do szkoły, w której obwodzie uczeń mieszka. Gmina nie może być obarczona refundacją zwiększonych kosztów, które ponoszą rodzice decydując się na wybór innej szkoły niż obwodowa. W skardze na czynność Burmistrza Miastka, polegającą na odmowie zwrotu kosztów dowozu dziecka własnym transportem do Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w M., W. M. podniosła, że stanowisko organu winno dotyczyć głównie tych uczniów, którzy wybrali naukę w szkole w innej sąsiadującej gminie. Nie ma bowiem przepisu prawa, który zabraniałby gminie przyznania zwrotu kosztów dojazdu dziecka do szkoły spoza obwodu. Skarżąca podkreśliła, że jej córka chodzi do szkoły w tym samym mieście, w którym znajduje się przypisana je szkoła obwodowa, bez sensu byłoby przepisywanie córki (uczennicy klasy V) do Szkoły Podstawowej nr [...] w celu otrzymania dofinansowania na dowóz do szkoły. Skarżąca dodała, że dowozi córkę do szkoły samochodem, ponieważ od domu do przystanku ma około 1 kilometra odległości, w tym 600 metrów drogą nieutwardzoną (polną), następnie drogą asfaltową, bardzo ruchliwą trasą – droga krajowa nr [...], na której często dochodzi do wypadków z udziałem pieszych, przy czym bywają wypadki śmiertelne. Skarżąca nadmieniła, że w momencie pierwszej odmowy zwróciła się z prośbą o bilet autobusowy dla dziecka, również dostała odmowę. Jest to dla skarżącej niezrozumiałe, gdyż dzieci z córki klasy dojeżdżające z jej miejscowości oraz z pobliskich wiosek, których obwodową szkołą jest szkoła nr [...], taki bilet otrzymały. Burmistrz Miasta odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując że norma prawna uregulowana w przepisie art. 39 u.p.o. nie nakłada na Gminę ustawowego obowiązku dowożenia do szkoły dzieci mieszkających poza obwodem rodzącym obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu lub zwrotu kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej. Ponadto trasa, którą pokonuje W. M. w związku z dowozem drugiego dziecka – córki Z. M. do Przedszkola Miejskiego nr [...] im. [...] w M., z którego tytułu ma zapewniony zwrot kosztów dowozu wynikający z art. 32 ust. 3 i 5 u.p.o., pokrywa się z trasą dowozu córki A. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a więc także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest podgląd, że odmowa zapewnienia uczniom dojazdu do placówki oświatowej jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem jest ona zaskarżalna do sądu administracyjnego (por. wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 270/17, w Szczecinie z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 775/07, w Olsztynie z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Ol 149/08, w Warszawie z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 614/07 i z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 369/15, w Gdańsku z dnia 26 października 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 549/23). Przyjąć zatem należało, że zaskarżona w niniejszej sprawie czynność podlega kognicji Sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zasadnicze kwestie związane z organizacją oświaty regulują przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2023 r., poz. 900 ze zm.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 tej ustawy, sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem ust. 2. Zgodnie natomiast z art. 39 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać 3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych. Przepis art. 39 ust. 3 pkt 1 u.p.o stanowi, że jeżeli odległość z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka jest większa, na gminie ciąży obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice, a do ukończenia przez dziecko 7 lat - także zwrot kosztów przejazdu opiekuna dziecka środkami komunikacji publicznej. Jak wskazano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, obowiązki gminy w zakresie zapewnienia uczniom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej placówki oświatowej mają charakter zobowiązania przemiennego, co oznacza, że realizacja przez gminę jednej z alternatywnych powinności skutkuje wypełnieniem wskazanego obowiązku, jednakże - co należy podkreślić - wybór sposobu realizacji omawianej powinności publicznoprawnej organu gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka i to oni decydują jaki wariant dowozu dziecka wybrać (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 770/21). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wybrała sposób realizacji obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu w czasie przewozu poprzez zwrot rodzicowi kosztów przewozu dziecka. Organ nie kwestionował, że w sprawie zachodzi przewidziana w art. 39 ust. 3 pkt 1 u.p.o. przesłanka zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrotu kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jaką jest przekroczenie przez drogę dziecka z domu do szkoły odległości 3 km. Przedmiotem sporu była natomiast kwestia, czy po stronie Gminy istnieje taki obowiązek, w sytuacji gdy dziecko uczęszcza do szkoły, która nie jest jego szkołą obwodową. Treść przepisu art. 39 ust. 3 pkt 1 u.p.o. wskazuje bowiem na sytuację, w której droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka przekracza 3 km. Z tego zapisu organ wywiódł, że obowiązek przewidziany w art. 39 ust. 3 pkt 1 u.p.o. nie istnieje, jeżeli dziecko nie uczęszcza do swojej szkoły obwodowej, lecz szkoły w innym obwodzie. Rozstrzygnięcie zaistniałego w sprawie sporu wymagało dokonania wykładni art. 39 ust. 3 pkt 1 u.p.o. Wskazać należy, że co do zasady, konstruowanie wynikającej z tego przepisu normy prawnej wymaga dokonania zarówno wykładni językowej jak i odwołania do innych metod interpretacyjnych, w tym wykładni systemowej i celowościowej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2020 r. (sygn. akt I OSK 1087/20), zgodnie z aktualną teorią wykładni prawa, nie istnieje czyste, abstrakcyjne znaczenie przepisu, które mogłoby być przyjęte bez jakichkolwiek zabiegów interpretacyjnych. Nawet pozornie proste przepisy wymagają bowiem dokonywania pewnych założeń i przyjmowania pewnych definicji i konkretnego rozumienia słów i kontekstów (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r. sygn. akt III CZP 108/06, OSNC 2007/9/134, Biul.SN 2006/12). Teoretycy języka zgodnie wskazują, że ze względu na cechy języka prawnego, jego nieostrość, wieloznaczność, czy semantyczną otwartość, jego zależność od zmieniających się kontekstów pozajęzykowych, takich jak stosunki społeczne, ekonomiczne czy polityczne, akty twórczej interpretacji przepisów prawnych są wręcz nieuniknione. Koncepcja taka, modyfikująca zasadę clara non sunt interpretanda w zasadę interpretatio cessat in claris, sugeruje konieczność sprawdzenia, czy uzyskana jednoznaczność przepisu nie prowadzi do sprzeczności w systemie prawa lub czy nie burzy powszechnie akceptowanych społecznie wartości (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Lexis Nexis 2002). Dodać też należy, że jednym z najmocniejszych argumentów świadczących o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik. W każdej zatem sytuacji, w której nasuwa się podejrzenie, że wynik wykładni językowej jest nieadekwatny, interpretator powinien go skonfrontować z wykładnią systemową i funkcjonalną. Nawet wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do jednoznacznego rezultatu i można byłoby poprzestać na wnioskach wynikających z paremii clara non sunt interpretanda oraz zaniechać stosowania dalszych reguł interpretacyjnych, w nowszym piśmiennictwie trafnie kwestionuje się ograniczanie wyłącznie do klaryfikacyjnej koncepcji wykładni prawa, zwłaszcza wtedy, gdy za przyjęciem odmiennej konkluzji przemawiają istotne argumenty funkcjonalne (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 października 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 549/23). W ocenie Sądu, zastosowanie wykładni językowej art. 39 ust. 3 pkt 1 u.p.o. nie prowadzi do wniosków wyciągniętych przez organ w niniejszej sprawie. Przepis ten ma bowiem brzmienie "jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka przekracza odległości wymienione w ust. 2, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice (...)". Organ winien zatem ustalić czy droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka przekracza 3 km. Jeżeli szkoła obwodowa znajduje się odległości większej niż 3 km od domu dziecka, w sprawie spełniona jest wymagana treścią przepisu przesłanka i po stronie organu powstaje obowiązek zapewnienia zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły. Przepis ten nie wprowadza bowiem literalnie zasady, że koszty dowozu przysługują jedynie do szkoły obwodowej. Pojęcie szkoły obwodowej zostało przez ustawodawcę użyte jedynie w kontekście odległości miejsca zamieszkania dziecka od szkoły. Dokonując wykładni treści przepisu art. 39 ust. 3 pkt 1 u.p.o., należało także, w ramach wykładni systemowej, uwzględnić konieczność zapewnienia zgodności wyników tej wykładni z Konstytucją RP. Jedną z wyróżnionych przez naukę prawa form stosowania konstytucji przez sąd stanowi prokonstytucyjna wykładnia przepisów stosowanych w sprawie przed sądem (por. J. Trzciński, Znaczenie autonomicznej wykładni konstytucji na przykładzie orzecznictwa sądów administracyjnych, [w:] M. Smolak (red.) Wykładnia Konstytucji. Aktualne problemy i tendencje, Warszawa 2016, s. 56). W doktrynie akcentuje się jednocześnie tzw. domniemanie konstytucyjności ustaw, którego obalenie następuje dopiero wówczas gdy okaże się, iż nie ma możliwości przeprowadzenia takiej wykładni przepisów ustawy, która doprowadziłaby do jej zgodności z konstytucją. Wskazuje się przy tym, że jeżeli dzięki elastyczności języka przepisu istnieje możliwość, aby pojawiła się wykładnia w zgodzie z konstytucją, to treści przepisu nie można uznać za niekonstytucyjną. Jednocześnie znawcy problemu zauważają, że swoboda sądów administracyjnych w określaniu granic konstytucyjnych praw i obowiązków jest duża, a do podstawowych założeń przyjmowanych przez sądy administracyjne wykorzystujące konstytucję w interpretacji prawa administracyjnego należy zaliczyć założenie o możliwości wyprowadzenia praw jednostki wprost z konstytucji (por. M. Zirk-Sadowski, Tożsamość konstytucyjna sądów administracyjnych, [w:] M. Smolak (red.) Wykładnia Konstytucji. Aktualne problemy i tendencje, Warszawa 2016, s. 82). Stosując wykładnię zgodną z konstytucją sąd modyfikuje znaczenie istniejącego przepisu ustawy, tak aby doprowadzić do jego zgodności z konstytucją (por. A. Kabat, Bezpośrednie stosowanie Konstytucji w orzecznictwie sądów administracyjnych - uwarunkowania ustrojowe i aspekt orzeczniczy, ZNSA 2012 nr 2, s. 13). Najwyższa moc prawna ustawy zasadniczej w hierarchicznie zbudowanym systemie prawa oznacza, że żadna norma prawna niższej rangi nie może być sprzeczna z normami konstytucyjnymi (zob. wyrok TK z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt K 14/07). Rodzi to nakaz interpretacji tekstów prawniczych w sposób eliminujący pozorną sprzeczność z Konstytucją (zob. wyrok TK z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt K 21/08). Wskazać należy, że obowiązek gminy związany z dowozem dzieci i młodzieży do szkół wiąże się z realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 Konstytucji RP). Zgodnie bowiem z przepisem art. 70 ust. 4 Konstytucji władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa. Dokonując zatem interpretacji art. 39 ust. 3 pkt 1 u.p.o. należy mieć na uwadze, że obowiązek zapewnienia przez gminę dowozu dziecka do szkoły jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 Konstytucji RP). Związane z tym prawem uprawnienia nie powinny być przez wykładnię przepisów ustawy zawężane. Przedstawiona wykładnia jest także zgodna z celem analizowanej regulacji, jakim jest zapewnienie dzieciom, których szkoła obwodowa jest położona dalej niż 3 km od ich miejsca zamieszkania dojazdu do szkoły lub zwrot kosztów tego dojazdu. Wskazać należy, że podjęcie przez rodziców decyzji o realizowaniu przez dziecko edukacji w innej szkole niż właściwa dla miejsca zamieszkania szkoła obwodowa jest, co do zasady możliwe. W sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, że właściwa dla miejsca zamieszkania szkoła obwodowa jest położona w odległości większej niż 3 km, nie powinno to wykluczać prawa do zwrotu kosztów dojazdu do szkoły. Uwzględniając cel unormowania art. 39 ust. 3 pkt 1 u.p.o., wskazać należy, że odległość miejsca zamieszkania dziecka od szkoły obwodowej jaki i szkoły, do której dziecko uczęszcza winna przekraczać 3 km. Tylko w takiej sytuacji ustawa przewiduje uprawnienie do żądania od gmin zwrotu kosztów dojazdu dziecka do szkoły. Celem regulacji jest zapewnienie dzieciom dojazdu do szkoły w przypadku gdy odległość szkoły od ich miejsca zamieszkania przekracza 3 km. I taki cel ustawy winien być przez gminny realizowany. Wskazać zatem należy, że w sytuacji, w jakiej odległość miejsca zamieszkania dziecka od szkoły, do której faktycznie uczęszcza, nie przekraczałaby 3 km, brak byłoby podstaw do zwrotu kosztów dojazdu, mimo spełnienia przesłanki tej odległości od szkoły obwodowej właściwej ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Okoliczność, że dziecko nie uczęszcza do szkoły obwodowej, lecz do szkoły znajdującej się w innym obwodzie nie może, w ocenie Sądu, wykluczać prawa do uzyskania zwrotu kosztów dojazdu dziecka do szkoły. Może mieć ona natomiast wpływ na wysokość zwracanych przez gminę kosztów. W sytuacji gdy szkoła, do której dziecko uczęszcza, znajduje się w odległości większej niż jego szkoła obwodowa, z reguły koszt dojazdu do takiej szkoły będzie wyższy. Niewątpliwie gmina nie ma obowiązku pokrywania wyższych kosztów dojazdu do szkoły w innym obwodzie i powinna ona pokryć jedynie koszty w takiej wysokości w jakiej przysługiwały by one w sytuacji dojazdu do szkoły obwodowej, właściwej dla miejsca zamieszkania dziecka. W sytuacji odmiennej, w której koszty dojazdu dziecka do szkoły położonej w innym obwodzie byłyby niższe niż koszty dojazdu do właściwej dla niego szkoły obwodowej, gmina zobligowana będzie ponieść jedynie koszty rzeczywiście ponoszone na dojazd do szkoły. Reasumując, wysokość kosztów dowozu dziecka do szkoły obciążających gminę, nie może być wyższa niż kosztów dowozu dziecka do właściwej dla niego szkoły obwodowej, może być natomiast niższa, jeżeli rzeczywiste koszty dowozu dziecka do szkoły, do której uczęszcza, są niższe od kosztów dowozu do właściwej dla dziecka szkoły obwodowej. Wskazać należy, że porównanie odległości miejsca zamieszkania skarżącej i jej córki od obu szkół podstawowych wskazuje, że odległość do szkoły, do której uczęszcza córka skarżącej jest mniejsza niż do jej szkoły obwodowej. Skarżąca zamieszkuje wraz córką pod adresem [...], [...] M., je córka uczęszcza do Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w M. Natomiast właściwą dla córki szkołą obwodową jest Szkoła Podstawowa nr [...] im. [...] w M. Sądowi z urzędu wiadomo, że odległość z [...] do pierwszej z tych szkół wynosi 9, 4 km (drogą nr [...]), do drugiej (drogą nr [...]) 11 km (aplikacja GoogleMaps). Właściwa Szkoła obwodowa – Szkoła Podstawowa nr [...], jest położona w dalszej odległości od szkoły, do której uczęszcza dziecko skarżącej, przy czym odległości obu tych szkół od miejsca zamieszkania dziecka przekraczają 3 km. Gmina pokryje zatem w istocie niższe koszty dowozu dziecka do szkoły, niż koszty, jakie pokryłaby w sytuacji dowozu dziecka do jego szkoły obwodowej. Brak było zatem w sprawie podstaw do kwestionowania żądania wniosku. Podniesiona w odpowiedzi na skargę kwestia, że trasa, którą pokonuje W. M. w związku z dowozem drugiego dziecka – córki Z. M., z którego tytułu ma zapewniony zwrot kosztów dowozu wynikający z art. 32 ust. 3 i 5 u.p.o., pokrywa się z trasą dowozu córki A. M., została po raz pierwszy wyrażona w odpowiedzi na skargę. Nie była ona uzasadnieniem podjętej przez organ i zaskarżonej skargą czynności, nie podlega zatem ocenie w niniejszym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że organ podejmując zaskarżoną czynność dokonał nieprawidłowej wykładni art. 39 ust. 3 pkt 1 u.p.o., co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania tych regulacji przez organ, uniemożliwiając skorzystanie przez skarżącą (a w istocie jej małoletniego dziecko) z uprawnienia określonego w tym przepisie. W konsekwencji, Sąd na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Ponownie rozpoznając sprawę organ, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., będzie związany dokonaną przez Sąd wykładnią art. 39 ust. 3 pkt 1 u.p.o. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI