III SA/Gd 632/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające udostępnienia danych z rejestru PESEL, uznając, że organ nadzoru budowlanego ma prawo żądać takich danych do ustalenia stron postępowania w sprawie wad technicznych budynku.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) zwrócił się o udostępnienie danych z rejestru PESEL dotyczących osób spokrewnionych ze zmarłym współwłaścicielem nieruchomości, aby ustalić adresatów decyzji nakazowych w sprawie złego stanu technicznego budynku. Organy administracji odmówiły, uznając, że ustalenie spadkobierców należy do sądów powszechnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że PINB jako organ administracji publicznej ma prawo żądać takich danych na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności w celu realizacji swoich ustawowych zadań.
Sprawa dotyczyła wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w Sosnowcu o udostępnienie danych z rejestru PESEL dotyczących osób spokrewnionych ze zmarłym współwłaścicielem nieruchomości, Z. K. Celem wniosku było ustalenie adresatów decyzji nakazowych w postępowaniu dotyczącym złego stanu technicznego budynku. Prezydent Miasta Gdańska odmówił udostępnienia danych, argumentując, że ustalenie kręgu spadkobierców należy do właściwości sądów powszechnych. Wojewoda Pomorski utrzymał tę decyzję w mocy. PINB zaskarżył decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący argumentował, że ustalenie stron postępowania, w tym spadkobierców, jest niezbędne do realizacji jego ustawowych zadań wynikających z Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy administracji błędnie zastosowały przepisy dotyczące udostępniania danych, opierając się na art. 46 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, podczas gdy wniosek pochodził od organu administracji publicznej i powinien być rozpatrywany na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Sąd podkreślił, że PINB ma prawo żądać danych niezbędnych do realizacji swoich ustawowych zadań, w tym ustalenia stron postępowania, a ustalenie kręgu spadkobierców nie zawsze wymaga prawomocnego orzeczenia sądu spadkowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ nadzoru budowlanego jako organ administracji publicznej ma prawo żądać takich danych na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności w celu realizacji swoich ustawowych zadań, w tym ustalenia stron postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy ewidencyjne błędnie odmówiły udostępnienia danych, stosując przepisy dotyczące wniosków od podmiotów niebędących organami administracji publicznej. Organ nadzoru budowlanego działa na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l. i musi mieć możliwość ustalenia stron postępowania, nawet jeśli wymaga to pozyskania danych o potencjalnych spadkobiercach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.e.l. art. 46 § 1 pkt 1
Ustawa o ewidencji ludności
Dane z rejestru PESEL udostępnia się organom administracji publicznej w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań.
p.b. art. 61
Ustawa - Prawo budowlane
Określa obowiązki właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego w zakresie utrzymania go w należytym stanie technicznym.
p.b. art. 83 § 1
Ustawa - Prawo budowlane
Określa zadania i kompetencje powiatowego inspektora nadzoru budowlanego.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
Pomocnicze
u.e.l. art. 47 § 3
Ustawa o ewidencji ludności
Organ odmawia udostępnienia danych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46.
p.b. art. 66
Ustawa - Prawo budowlane
Obowiązek wykonania remontu obiektu budowlanego.
p.b. art. 67
Ustawa - Prawo budowlane
Obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego.
p.b. art. 68
Ustawa - Prawo budowlane
Obowiązek wyłączenia z użytkowania obiektu budowlanego.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Swobodna ocena dowodów.
k.c. art. 922 § 1
Kodeks cywilny
Przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego na spadkobierców.
k.c. art. 931 § 1
Kodeks cywilny
Kolejność dziedziczenia ustawowego.
k.c. art. 1025 § 1
Kodeks cywilny
Stwierdzenie nabycia spadku.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 119 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nadzoru budowlanego jako organ administracji publicznej ma prawo żądać udostępnienia danych z rejestru PESEL na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l. w celu realizacji swoich ustawowych zadań. Ustalenie kręgu spadkobierców w postępowaniu nadzoru budowlanego nie wymaga prawomocnego orzeczenia sądu spadkowego. Organy ewidencyjne błędnie zastosowały przepisy dotyczące wniosków od podmiotów niebędących organami administracji publicznej.
Odrzucone argumenty
Ustalenie kręgu spadkobierców należy wyłącznie do właściwości sądów powszechnych. Organ ewidencyjny nie ma kompetencji do badania, czy dziedziczenie nastąpiło na podstawie ustawy, testamentu czy wydziedziczenia. Wnioskodawca żądał danych domniemanych spadkobierców, a nie konkretnych osób.
Godne uwagi sformułowania
Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz wyłącznie do sądów powszechnych. Organ nadzoru budowlanego ma na celu ustalenie właściciela/zarządcy nieruchomości jako adresatów decyzji nakazowych. Przymiot spadkobiercy nie musi być wykazany postanowieniem sądu powszechnego, czy poświadczeniem aktu dziedziczenia.
Skład orzekający
Alina Dominiak
przewodniczący
Bartłomiej Adamczak
sprawozdawca
Adam Osik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa organów administracji publicznej do żądania danych z rejestru PESEL w celu ustalenia stron postępowania, nawet jeśli wymaga to ustalenia spadkobierców."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw, gdzie organ administracji publicznej jest wnioskodawcą o dane z rejestru PESEL w celu realizacji swoich ustawowych zadań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o dostępie do danych osobowych w kontekście postępowań administracyjnych, co jest istotne dla prawników i urzędników.
“Czy urzędnik może żądać danych z PESEL, by znaleźć spadkobierców?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gd 632/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak /przewodniczący/
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 46 ust.1 pkt 1
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Asesor WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr SO-IX.621.41.2023.DM w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru PESEL 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 4 lipca 2023 r., nr WSO-I.5345.9732.2023.AGZ; 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r. (SO-IX.621.41.2023.DM) Wojewoda Pomorski – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1191 ze zm. - dalej jako: "u.e.l."), po rozpatrzeniu odwołania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu (dalej także jako: "skarżący", "wnioskodawca" lub "PINB") od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 4 lipca 2023 r. (WSO-1.5345.9732.2023.AGZ) odmawiającej udostępnienia danych jednostkowych z rejestrów ewidencji ludności w zakresie wskazania osób spokrewnionych ze Z. K. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Z okoliczności sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 5 czerwca 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w Sosnowcu zwrócił się do Prezydenta Miasta Gdańska o podanie danych z rejestru PESEL dotyczących osób żyjących spokrewnionych ze zmarłym Z. K., np. żona, dzieci, rodzeństwo. Uzasadniając potrzebę uzyskania danych wnioskodawca powołał się na art. 83 ust. 1 i art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm. - dalej jako: "p.b.") oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l., jednocześnie wskazując, że żądane dane są niezbędne celem prawidłowego ustalenia kręgu spadkobierców po właścicielach nieruchomości przy ul. [...] w S.
Pismem z dnia 12 czerwca 2023 r. Prezydent Miasta Gdańska wezwał wnioskodawcę do wskazania podstawy prawnej żądania danych oraz skonkretyzowanego celu, do którego żądane dane mają zostać wykorzystane, bowiem zdaniem organu ustalenie spadkobierców po osobie zmarłej jest zadaniem wyłącznie sądów powszechnych (art. 28 k.p.a. w zw. z art. 1025 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny; t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm. - dalej jako: "k.c.").
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca wyjaśnił, że prowadzi postępowanie w sprawie złego stanu technicznego nieużytkowanego budynku usytuowanego w S. przy ul. [...]. Na podstawie danych zgromadzonych w toku postępowania PINB w Sosnowcu ustalił, że ówczesna współwłaścicielka nieruchomości – G. K. (zd. J.) zmarła, a w jej miejsce nie zgłosili się następcy prawni, będący współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Zmarła miała dwóch synów, w tym m.in. Z. K., który również zmarł, i nie ujawniono spadkobierców po nim.
Ponadto wnioskodawca podkreślił, że organ prowadzący postępowanie administracyjne w zakresie złego stanu technicznego nieruchomości ma na celu ustalenie właściciela/zarządcy nieruchomości jako adresatów decyzji nakazowych. Na podstawie danych zawartych w aktach stanu cywilnego bądź danych uzyskanych z rejestrów ludności organ podejmuje próbę ustalenia osób spokrewnionych ze Z. K., którzy są zobowiązani do utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym na podstawie art. 61 p.b.
Dalej PINB w Sosnowcu wskazał na regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym, w tym na: art. 922 § 1 ("Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej"), art. 925 ("Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku"), art. 924 ("Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy") oraz art. 931 § 1 ("W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku"). PINB w Sosnowcu powołał się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 września 2019 r. (sygn. akt II SA/Gl 1086/19), w którym wyjaśniono, że w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego przymiot spadkobiercy nie musi być wykazany postanowieniem sądu powszechnego, czy poświadczeniem aktu dziedziczenia, dlatego też jedynie w sytuacjach spornych winien znaleźć zastosowanie tryb z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Z reguły wystarczające jest wskazanie spadkobierców zmarłych współwłaścicieli przez pozostałe strony.
Dodatkowo dnia 3 lipca 2023 r. podczas rozmowy telefonicznej wnioskodawca uzupełnił, iż wnosi o udostępnienie danych osób spokrewnionych ze Z. K. w zakresie imion, nazwisk i adresów zameldowania na pobyt stały i czasowy.
Mając powyższe na względzie Prezydent Miasta Gdańska uznał, że wnioskodawca w swoim wystąpieniu żąda podania danych domniemanych spadkobierców po Z. K. Przy czym zaznaczył, że bezspornym jest, iż zgodnie z 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów zgodnie z brzmieniem art. 931 § 1 k.c. w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, niemniej jednak wskazał, że następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1421/00). Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy bowiem do właściwości organów administracji publicznej, lecz wyłącznie do sądów powszechnych. Fakt należenia do grupy najbliższych krewnych zmarłego nie oznacza automatycznie, że jest się jego spadkobiercą. Mając powyższe na uwadze, ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz wyłącznie do sądów powszechnych (art. 28 k.p.a. w zw. z art. 1025 § 2 k.c.). W wyroku z dnia 26 lipca 2016 r. (sygn. akt II OSK 286/16) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "na gruncie przyjętego w polskim prawie systemu dziedziczenia, sam fakt istnienia wierzytelności, która może być realizowana poprzez ustalenie, na kogo przeszły obowiązki majątkowe dłużnika, nie stanowi podstawy do wprowadzenia na gruncie materialnoprawnym przesłanek udostępnienia wnioskowanych danych".
Zdaniem Prezydenta Miasta Gdańska organ gminy nie jest uprawniony do udostępnienia danych małżonka, dzieci czy rodzeństwa zmarłego uczestnika postępowania, gdyż nie posiada wiedzy, czy dziedziczenie będzie odbywało się na podstawie ustawy, testamentu czy wydziedziczenia. Przy czym organ nie ma kompetencji, aby te kwestie badać, a tym bardziej domniemywać dla potrzeb złożonego wniosku o udostępnienie danych.
Ustawodawca dając uprawnienie organom gmin do udostępniania danych określił warunki, na podstawie których jest to możliwe, tym samym określił obowiązki udostępniającego dane i wnioskodawcy. Obowiązkiem organu udostępniającego dane jednostkowe jest udostępnienie tylko takich danych, które są niezbędne do osiągnięcia prawnie usprawiedliwionych celów podmiotów. Wnioskodawca natomiast może gromadzić dane adekwatnie do etapu prowadzonego postępowania, nie do celów przyszłych i niepewnych.
Organ wskazał, że wnoszący może złożyć do właściwego sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, jako jednostka posiadająca interes prawny (art. 1025 § 1 k.c.). Do wszczęcia postępowania spadkowego niezbędne jest przedstawienie aktu zgonu, bez konieczności dołączania danych potencjalnych spadkobierców, gdyż związanie sądu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku granicami wniosku odnosi się jedynie do osoby spadkodawcy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 640/15). Ponadto wnioskodawca może ubiegać się o pozyskanie danych poszukiwanych osób w trybie art. 46 ust. 2 pkt 3 u.e.l., tj. jeżeli wykaże interes faktyczny w otrzymaniu danych pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą.
W ocenie organu w przypadku, gdy nie zostały spełnione przesłanki wynikające z treści art. 46 ust. 1 pkt 1 oraz art. 47 ust. 2 u.e.l. a żądane dane, o które wnosi wnioskodawca nie są gromadzone w zasobach ewidencji ludności udostępnienie danych nie jest możliwe.
W związku z powyższym Prezydent Miasta Gdańska wydał decyzję o odmowie udostępnienia danych jednostkowych z rejestrów ewidencji ludności w zakresie wskazania osób spokrewnionych ze Z. K.
Od powyższej decyzji pismem z dnia 18 lipca 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu wniósł odwołanie do Wojewody Pomorskiego, zarzucając naruszenie: art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l. poprzez brak jego zastosowania i uznanie, że ustalenie stron postępowania lub świadków mogących pomóc w ustaleniu stron prowadzonego przez niego postępowania nie stanowi realizacji niezbędnych ustawowych zadań organu; art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny stanu faktycznego spraw oraz art. 47 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 u.e.l. poprzez zastosowanie trybu odmowy udzielenia wnioskowanych informacji pomimo, że nie zachodzą przewidziane w tych artykułach przesłanki warunkujące wydanie takiego rozstrzygnięcia.
Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r. (nr SO-IX.621.41.2023.DM) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l. dane zawarte w rejestrze PESEL i rejestrze mieszkańców udostępnia się m.in. organom administracji publicznej w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań, natomiast z treści art. 47 ust. 2 u.e.l. wynika, że dane jednostkowe nie mogą być wykorzystane w innym celu niż wskazany w złożonym wniosku. Ponadto rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 14 lipca 2022 r. w sprawie określenia wzorów wniosków o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców i rejestru PESEL oraz trybu uzyskiwania zgody na udostępnienie danych określa wzór wniosku, na którym w pkt 6 wniosku niezbędne jest wskazanie przez wnioskodawcę celu, do którego udostępnione dane będą wykorzystane.
Organ odwoławczy podniósł, że w okolicznościach niniejszej sprawy wnioskodawca żądanie uzyskania danych dotyczących danych osobowych potencjalnych spadkobierców zmarłego Z. K. uzasadnił koniecznością ustalenia właściciela/zarządcy nieruchomości będącej uprzednio własnością zmarłego Z. K. w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie złego stanu technicznego nieużytkowanego budynku.
Z uzasadnienia żądania przedmiotowych danych bezspornie wynika, że organ poszukuje spadkobierców zmarłego, jednak nie posiada żadnej informacji potwierdzającej, jakie konkretne osoby nabyły spadek po zmarłym Z. K. W takim przypadku samo domniemanie skarżącego, że osoby wchodzące w krąg najbliższej rodziny zmarłego są jego spadkobiercami nie spełnia przesłanek warunkujących udostępnienie żądanych danych konkretnych osób. W polskim systemie prawnym nie obowiązuje system rezerw, zgodnie z którym określone osoby należące do najbliższych krewnych zmarłego zawsze dochodzą do dziedziczenia określonej części spadku. Nie sposób wykluczyć sytuacji, kiedy cały majątek spadkowy przejdzie na inne osoby niż te, które należą do spadkobierców ustawowych. Skoro Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu ma obowiązek wydać decyzje nakazowe na spadkobierców zmarłego, to najpierw muszą być oni ustaleni, a do tego właściwy jest sąd powszechny a nie Prezydent Miasta Gdańska.
Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawca występując o udostępnienie danych powinien wyraźnie wskazać we wniosku dane jednostkowe, a zatem dane konkretnej osoby, wskazać jak najwięcej informacji umożliwiających jej bezsporne zidentyfikowanie w rejestrach ewidencji ludności oraz wskazać potrzebę i cel uzyskania danych. Zatem, jeżeli skarżący będzie miał informacje, które osoby nabyły spadek po zmarłym dłużniku, będzie mógł wystąpić z wnioskami o udostępnienie takich danych, których będzie potrzebował do prowadzenia sprawy egzekucyjnej. Ponadto Wojewoda podkreślił, że w rejestrach ewidencji ludności nie gromadzi się danych o potencjalnych spadkobiercach, gromadzi się natomiast dane wymienione w art. 8 i art. 9 u.e.l.
Organ odwoławczy wskazał także, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w Sosnowcu, jako podmiot wymieniony w art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l., nie musi wykazywać interesu prawnego, aby uzyskać żądane dane. Wystarczającym jest wykazanie, że żądane dane są niezbędne do realizacji jego zadań ustawowych. Podstawową przesłanką determinującą zakres udostępniania danych osobowych innych osób podmiotom wymienionym w art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l. jest ich niezbędność do realizacji ich zadań ustawowych. Obowiązkiem organu administracji samorządowej jest udostępnienie tylko takich danych, które są niezbędne do osiągnięcia prawnie usprawiedliwionych celów tych organów. Organy udostępniające dane z ewidencji ludności winny zatem, badając przesłankę niezbędności podaną we wniosku przez podmiot określony w art. 46 ust. 1 u.e.l., odwoływać się do aktów normatywnych będących podstawą funkcjonowania tych podmiotów i określających zakres ich kompetencji. W przypadku zatem, gdy wnioski pochodzące od podmiotów wyszczególnionych w art. 46 ust. 1 u.e.l. nie zawierają podstawy prawnej żądania lub zawierają niepełną podstawę prawną żądania, w oparciu o którą organ mógłby wywieść przesłankę niezbędności udostępnienia danych z ewidencji ludności, to dla realizacji przez te podmioty ustawowych celów należy wezwać wnoszącego do uzupełnienia złożonego wniosku.
Państwowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu zaskarżył ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także, w oparciu o art. 119 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika zgodnie z przepisami właściwymi w tym względzie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l. poprzez brak jego zastosowania i uznanie, iż ustalenie stron postępowania lub potencjalnych świadków mogących pomóc w ustalaniu stron postępowania prowadzonego przed PINB w Sosnowcu nie stanowi realizacji niezbędnych ustawowych zadań organów nadzoru budowlanego, podczas gdy zadania te zostały wprost wyartykułowane w art. 83 oraz art. 61 p.b.,
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w sytuacji w której to prawidłowa ocena stanu faktycznego sprawy wskazuje na niezasadność orzeczenia o odmowie udzielenia zawnioskowanych danych, celem umożliwienia realizacji organowi administracji rządowej jego ustawowych zadań płynących z art. 83 i art. 61 p.b. w zw. z art. 28 k.p.a.,
3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 47 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 u.e.l. poprzez zastosowanie trybu odmowy udzielania wnioskowanych informacji pomimo, iż nie zachodzą przesłanki przewidziane w tych artykułach, warunkujące wydanie takiego rozstrzygnięcia,
4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i wydanie przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji podczas gdy zdaniem skarżącego z akt przedmiotowego postępowania wynika, iż decyzja ta powinna zostać uchylona, a organ II instancji powinien przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem w treści rozstrzygnięcia obowiązku udostępnienia przez organ I instancji żądanych danych w terminie 7 dni (art. 138 § 2 k.p.a.); ewentualnie powinien uchylić rozstrzygnięcie organu I instancji w całości w zakresie odmowy udzielenia żądanych danych oraz umorzenie w tym zakresie postępowania wraz ze wskazaniem w treści rozstrzygnięcia obowiązku udostępnienia przez organ I instancji żądanych danych w terminie 7 dni (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.)
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Wojewoda Pomorski wydając przedmiotowe rozstrzygniecie dopuścił się naruszenie prawa materialnego tj. art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l. poprzez brak jego zastosowania i uznanie, iż ustalenie stron postępowania lub potencjalnych świadków mogących pomóc w ustalaniu stron postępowania prowadzonego przed PINB w Sosnowcu nie stanowi realizacji niezbędnych ustawowych zadań organów nadzoru budowlanego, podczas gdy zadania te zostały wprost wyartykułowane w art. 83 oraz art. 61 p.b. Skarżący podał, że składając wniosek o udostępnienie danych osobowych jako podstawę pozyskania danych wskazał art. 46 u.e.l. oraz art. 83 ust. 1 i art. 61 p.b., gdzie wskazane są kompetencje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz obowiązki właściciela nieruchomości. Organ prowadząc postępowanie administracyjne w zakresie złego stanu technicznego nieruchomości ma na celu ustalenie właściciela/zarządcy nieruchomości jako adresatów decyzji nakazowych.
Artykuł 61 p.b. wprost wskazuje, że obowiązki przewidziane w rozdziale tyczącym się nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu są kierowane do właściciela lub też w zarządcy obiektu. To te podmioty są stronami postępowania administracyjnego i do nich kierowane są obowiązki przewidzeń w tymże rozdziale (np. obowiązek remontu obiektu - art. 66 p.b.; obowiązek rozbiórki obiektu - art. 67 p.b.; obowiązek wyłączenia z użytkowania obiektu - art. 68 p.b.). Artykuł ten jest doprecyzowaniem ogólnej normy, która nakazuje ustalenie podmiotów mających interes prawny i faktyczny w prowadzonym postępowaniu, tj. art. 28 k.p.a. W przypadku ustalenia, iż figurujący w ewidencji budynków i gruntów podmiot jako właściciel lub współwłaściciel nie żyje, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany ustalić prawidłowo krąg jego spadkobierców, którzy to spadkobiercy są z mocy prawa (art. 61 p.b.) stronami prowadzonego przed organem nadzoru budowlanego postępowania, a ustalenia ta nie muszą opierać się o prawomocne rozstrzygnięcia sądu spadkowego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 września 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1086/19). Dodatkowo organ nadzoru budowlanego musi ustalić wszystkich potencjalnych spadkobierców (w tym przypadku po zmarłym Z. K.), gdyż obowiązki o których mowa powyżej muszą być skierowane do wszystkich współwłaścicieli. Konieczność wydania decyzji nakazowej z trybu art. 66, art. 67 lub art. 68 p.b. na wszystkich współwłaścicieli, potwierdza również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 maja 2008 r. (sygn. akt II SA/Bk 535/07), w którym stwierdzono, że "o ile, nieruchomość, a co za tym idzie budynek na niej posadowiony, objęta jest współwłasnością, to dla prawidłowego zastosowania nakazu, o jakim mowa w art. 67 ust. 1 p.b. niezbędne jest skierowanie go do wszystkich współwłaścicieli tej nieruchomości lub do zarządcy". Takie samo stanowisko jest prezentowane przez inne sądy administracyjne (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 1593/14 oraz wyrok NSA z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt II OSK 867/12). Niezrozumiałym zatem dla skarżącego jest argumentacja organu I instancji, która sprowadza się do odmowy udzielania danych przez wzgląd, iż organ nadzoru budowlanego nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania spadkowego. Organ nadzoru budowlanego w konkretnej sprawie bada krąg stron postępowania, a następcami prawnymi zmarłego są jego najbliżsi krewni, co wynika z art. 931 k.c. Organ dodatkowo jest umocowany do wystąpienia do sądu spadku o przeprowadzenie takiego postępowania w zakresie ustalenia kręgu spadkobierców jako podmiot zainteresowany (art. 510 k.p.c.), a do tego są potrzebne dane osób spokrewnionych ze zmarłym.
Jednocześnie w przypadku pozyskania takich danych kontaktowych osób spokrewnionych organ nadzoru budowlanego jest w stanie ustalić tak niezbędne dane jak: 1/ czy było prowadzone postępowanie spadkowe po zmarłej osobie; 2/ czy dziedziczenie nastąpiło w oparciu o ustawę czy o testament (istotna kwestia dla ustalenia potencjalnych stron postępowania, gdyż ich krąg może być inny przy spadkobraniu testamentowym, niż wynikający z przepisów ustawy - art. 931 i nast. k.c., natomiast osoby najbliższe wymienione w tym przepisie są uczestnikami postępowania spadkowego z testamentu - art. 669 k.p.c. i jeżeli nie są spadkobiercami, to mają wiedzę na temat spadkobierców testamentowych); 3/ czy w sprawie orzekł sąd spadku czy też został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia.
Skarżący w podsumowaniu wskazał, że celem udzielenia danych osób spokrewnionych po zmarłym Z. K. jest realizacja przez PINB w Sosnowcu konkretnej normy ustawowej, tj. art. 61 p.b., gdyż - wbrew stanowisku obu odmawiających organów - kompetencją organów nadzoru budowlanego jest poszukiwanie stron postępowania lub też świadków, którzy wskażą potencjalny krąg takich osób, nie zaś prowadzenie postępowań spadkowych. Z tych też względów zaskarżona decyzja, jak i decyzja poprzedzająca ją jest nieprawidłowa, a oba organy ewidencyjne nie zastosowały art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l. w związku konkretnymi normami prawa budowlanego (art. 61 oraz art. 83 p.b.). Kwestia poszukiwania stron postępowania administracyjnego w oparciu o rejestr ewidencji ludności jest dopuszczalna również w tezach sądów administracyjnych (por. wyroki WSA: w Krakowie z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 49/23 oraz w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1044/21).
Skarżący wskazał, że organ II instancji w zasadzie wcale nie odniósł się w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia do kwestii podnoszonych w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska w zakresie posiadanych kompetencji przez organy nadzoru budowlanego i konieczności ustalania przez te organy stron, lub też świadków (pominiętych spadkobierców ustawowych w postępowaniu spadkowym prowadzonym w oparciu o testament).
Kolejnym naruszeniem którego dopuścił się Wojewoda Pomorski jest naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w sytuacji w której to prawidłowa ocena stanu faktycznego sprawy wskazuje na niezasadność orzeczenia o odmowie udzielenia zawnioskowanych danych, celem umożliwienia realizacji organowi administracji rządowej jego ustawowych zadań płynących z art. 83 i art. 61 p.b. w zw. z art. 28 k.p.a. Naruszanie to jest konsekwencją błędnej interpretacji art. 46 u.e.l. oraz art. 61 i art. 83 p.b. Rolą organów nadzoru budowlanego jest poszukiwanie stron postępowania oraz ustalenie prawidłowego adresata decyzji (naruszenia w tym zakresie prowadzą do wad kwalifikowanych decyzji administracyjnych takich jak te opisane w art. 145 § 1 pkt 4 czy też w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.) z ustawy - Prawo budowlane, a jednym ze środków pozyskania wiedzy o stronach postępowania są rejestry publiczne, w tym ewidencja ludności.
Oba organy ewidencyjne zdaniem skarżącego dopuściły się naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 47 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 u.e.l. poprzez zastosowanie trybu odmowy udzielania wnioskowanych informacji pomimo, iż nie zachodzą przesłanki przewidziane w tych artykułach, warunkujące wydanie takiego rozstrzygnięcia, a sam Wojewoda Pomorski zastosował w sposób nieprawidłowy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd uznał, że niniejsza skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu uczynił decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 8 sierpnia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 4 lipca 2023 r. odmawiającą skarżącemu udostępnienia wnioskowanych danych jednostkowych z rejestrów ewidencji ludności dotyczących osoby Z. K.
Podstawę wniesionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu żądania a następnie orzekania w niniejszej sprawie przez organy ewidencyjne obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1191 ze zm. – dalej jako "u.e.l.").
Zgodnie z art. 46 ust. 1 u.e.l. dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań udostępnia się następującym podmiotom: 1) organom administracji publicznej, sądom i prokuraturze; 2) Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Więziennej, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Krajowej Administracji Skarbowej, Żandarmerii Wojskowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Ochrony Państwa, Centralnemu Biuru Antykorupcyjnemu, Szefowi Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych, Inspektorowi Nadzoru Wewnętrznego, organom wyborczym i strażom gminnym (miejskim); 3) komornikom sądowym - wyłącznie w zakresie niezbędnym do prowadzenia przez nich postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego albo wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu spadku lub sporządzania spisu inwentarza; 4) (uchylony); 5) państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym oraz innym podmiotom - w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach; 6) Polskiemu Czerwonemu Krzyżowi, w zakresie danych osób poszukiwanych; 7) spółce, o której mowa w art. 77 ust. 2 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 46 i 1723), w zakresie niezbędnym do realizacji zadań, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o Centralnej Informacji Emerytalnej (Dz. U. poz. 1941).
Stosownie zaś do art. 46 ust. 2 u.e.l. dane, o których mowa w ust. 1, mogą być udostępnione: 1) osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny; 2) jednostkom organizacyjnym, w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej, jeżeli po wykorzystaniu dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli ustalić tożsamości osób, których dane dotyczą; 3) innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą; 4) podmiotom odpowiedzialnym za system identyfikacji elektronicznej oraz podmiotom wydającym środki identyfikacji elektronicznej w systemie identyfikacji elektronicznej zgodnie z ustawą z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1797) w celu wydania środka identyfikacji elektronicznej; 5) kwalifikowanym dostawcom usług zaufania świadczącym kwalifikowane usługi podpisu elektronicznego lub kwalifikowaną usługę rejestrowanego doręczenia elektronicznego wpisanym do rejestru, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej.
W myśl natomiast art. 47 ust. 3 u.e.l. organ rozpatrujący wniosek, o którym mowa w ust. 1, odmawia w drodze decyzji administracyjnej udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46.
Przywołana treść art. 46 ust. 1 oraz ust. 2 u.e.l. wskazuje, że przepis ten zawiera zamknięty katalog podmiotów uprawnionych do uzyskania danych zawartych w rejestrach tworzących ewidencję ludności (m.in. w rejestrze PESEL i rejestrze mieszkańców), przy czym w zależności od podmiotu wnioskującego o udostępnienie tych danych, spełniającego ustawowe (dodatkowe) wymogi, ustawodawca bądź to zobowiązał organy ewidencyjne do udostępnienia żądanych danych z ewidencji ludności (ust. 1) bądź jedynie dał tym organom możliwość ich udostępnienia (ust. 2).
Pośród podmiotów, którym organ ewidencyjny obligatoryjnie udostępnia dane z prowadzonych rejestrów w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań ustawodawca wymienił m.in. organy administracji publicznej (art. 46 ust. 1 pkt 1 ab initio u.e.l.). Przyjąć należy, że z brzmienia art. 46 ust. 1 u.e.l. wynika, iż "ustawodawca zastrzega, że żądanie udostępnienia danych powinno pozostawać w bezpośrednim związku z ustawowymi zadaniami podmiotu żądającego. Jednocześnie związek ten ma wynikać z niezbędności posiadania danych osobowych dla osiągnięcia celu wyznaczonego treścią zadania. Oznacza to, że składający żądanie powinien w jego treści zaznaczyć, jakiemu konkretnemu obowiązkowi publicznoprawnemu wynikającemu z ustawy mają służyć dane z rejestru ewidencji ludności. (...) Jeżeli podmiot wymieniony w art. 46 ust. 1 u.e.l. wskaże zadanie publiczne, którego realizacji ma służyć dostęp do danych osobowych ewidencji, to będzie to skutkować związaniem organu rejestrowego treścią zgłoszonego żądania. Innymi słowy, organ rejestrowy nie może odmówić wnioskującemu realizacji żądania, powołując się na ochronę danych osobowych. Pełne udostępnianie danych osobowych podmiotom innym niż posiadacz tych danych traktowane jest przez ustawodawcę jako uzasadnione, o ile odbywa się w celu realizacji zasady dobra wspólnego skonkretyzowanego w postaci zadania wyrażonego w ustawie (zadania publicznego) (zob. komentarz do art. 46 u.e.l. - P. Zaborniak [w:] Z. Czarnik, W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2016).
Mając na uwadze realia rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że rzeczą oczywistą jest, iż powiatowy inspektor nadzoru budowlanego jest organem administracji rządowej, funkcjonującym w powiatowej administracji zespolonej, poza strukturą urzędu starostwa. Ustawowe zadania tego organu zostały określone w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm. – dalej jako "p.b."). Stosownie bowiem do art. 80 ust. 2 p.b. zadania nadzoru budowlanego wykonują, z zastrzeżeniem ust. 4, następujące organy, m.in. powiatowy inspektor nadzoru budowlanego (pkt 1). Zgodnie natomiast z art. 83 ust. 1 p.b. do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, jako organu pierwszej instancji, należą zadania i kompetencje, o których mowa w art. 37 ust. 3, art. 40 ust. 2, art. 41 ust. 4, art. 48-51, art. 54, art. 55, art. 57 ust. 4 i 8, art. 59, art. 59a, art. 59c ust. 1, art. 59d ust. 1, art. 59g ust. 1, art. 59i, art. 62 ust. 1 pkt 3 i ust. 3, art. 65, art. 66, art. 67 ust. 1 i 3, art. 68, art. 69, art. 70 ust. 2, art. 71a, art. 74, art. 75 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 76, art. 78 oraz art. 97 ust. 1.
W niniejszej sprawie skarżący – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu, w toku postępowania wyjaśnił, że prowadzi postępowanie w sprawie złego stanu technicznego nieużytkowanego budynku usytuowanego w S. przy ul. [...], zaś na podstawie danych zgromadzonych w toku postępowania ustalił, że ówczesna współwłaścicielka nieruchomości (G. K. zd. J.) zmarła, a w jej miejsce nie zgłosili się następcy prawni, będący współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Wyjaśniono, że zmarła miała dwóch synów, m.in. Z. K. (wskazano jego nr PESEL), który również zmarł (wskazano datę jego śmierci i nr aktu zgonu) i nie ujawniono spadkobierców po nim. W tym stanie rzeczy, powołując się na art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l. oraz art. 83 ust. 1 oraz art. 61 p.b., skarżący inspektor nadzoru budowlanego wyjaśnił, że prowadząc postępowanie administracyjne w zakresie złego stanu technicznego nieruchomości ma na celu ustalenie właściciela/zarządcy nieruchomości jako adresatów decyzji nakazowych. Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego skarżący zaznaczył, że w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego przymiot spadkobiercy nie musi być wykazany postanowieniem sądu powszechnego, czy poświadczeniem aktu dziedziczenia (jedynie w sytuacjach spornych winien znaleźć zastosowanie tryb z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a.) i z reguły wystarczające jest wskazanie spadkobierców zmarłych współwłaścicieli przez pozostałe strony. W tym też celu podejmuje próbę ustalenia osób spokrewnionych ze Z. K., jak również z nim spowinowaconych (wniosek bowiem zawierał także żądanie co do osoby żony), którzy są zobowiązani do utrzymania obiektu w należytym stanie na podstawie art. 61 p.b.
Organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie uznały natomiast, że skarżący żąda podania danych domniemanych spadkobierców po Z. K. i w związku z tym – odwołując się do wskazanych orzeczeń sądów administracyjnych i wyrażonych w nich stanowisk, że "ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz wyłącznie do sądów powszechnych, a fakt należenia do grupy najbliższych krewnych zmarłego nie oznacza automatycznie, że jest się jego spadkobiercą" – zgodnie stwierdziły, że nie są uprawnione do udostępnienia żądanych danych zmarłego Z. K., gdyż nie posiadają wiedzy, czy dziedziczenie po nim odbywało się na podstawie ustawy, testamentu czy też w grę wchodziło wydziedziczenie, a organy ewidencyjne nie mają kompetencji, aby te kwestie badać, a tym bardziej domniemywać dla potrzeb złożonego wniosku o udostępnienie danych.
Z takim stanowiskiem organów nie sposób się w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zgodzić.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że przywoływane przez organy na poparcie swoich stanowisk orzecznictwo sądowoadministracyjne odnosiło się – co umknęło uwadze organów a co jest nader istotne – do innego stanu faktycznego, a mianowicie do przypadków, w których podmiotem wnioskującym o udostępnienie danych z rejestru PESEL czy rejestrów mieszkańców, były podmioty inne aniżeli organ administracji publicznej, czy inne organy władzy oraz instytucje wymienione w art. 46 ust. 1 u.e.l. Kontrolowane w przywołanych sprawach przez sądy administracyjne decyzje organów wydane w przedmiocie udostępnienia danych z rejestrów były podejmowane na podstawie innego przepisu, tj. art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l., który to przepis – jak wskazano powyżej - konstytuuje "drugą" kategorię dostępu do danych zgromadzonych w rejestrach ewidencji ludności, w ramach której dostęp podmiotów w nim określonych do tych danych ma charakter fakultatywny, i w którym to – w odniesieniu do osób i jednostek organizacyjnych wnioskujących o dane - udostępnienie tych danych z rejestrów uzależnione zostało od wykazania przez te podmioty interesu prawnego uzasadniającego takie udostępnienie.
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w przypadku organu administracji publicznej, który wnioskuje do organu ewidencyjnego (rejestrowego) o udostępnienie danych ze wskazanego rejestru, powołując się na konieczność ich udostępnienia wynikającą wprost z art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l., a zatem argumentując ich otrzymanie w celu i - w konsekwencji także - w zakresie niezbędnym wnioskującemu organowi do realizacji jego ustawowych zadań. W takiej zatem sytuacji rolą organu będącego dysponentem wnioskowanych danych winno być ustalenie i rozważenie, czy rzeczywiście udostępnienie żądanych danych - w żądanym przez organ administracji publicznej zakresie – jest niezbędne do realizacji przez wnioskujący organ administracji publicznej zadania wyrażonego w ustawie (jego zadania publicznego).
W rozpoznawanej sprawie organy w istocie nie rozważyły w sposób wszechstronny i należyty omawianej przesłanki. Odmawiając udostępnienia żądanych danych nie odwołały się bowiem do aktów normatywnych będących podstawą funkcjonowania oraz określających zakres kompetencji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu, pod tym kątem oceniając zasadność złożonego przez organ nadzoru budowlanego wniosku. Nie odniosły się także do podnoszonego w toku postępowania argumentu skarżącego inspektora nadzoru budowlanego co do konieczności poszukiwania i ustalenia kręgu stron postępowania toczącego się w przedmiocie nałożenia na podmioty zobowiązane przez ten organ określonych obowiązków, związanych ze złym stanem technicznym nieużytkowanego budynku położonego w S. przy ul.[...], także w odniesieniu do sygnalizowanej przez skarżącego procesowoprawnej regulacji art. 28 k.p.a. (wskazującej na "stronę postępowania administracyjnego") z jednoczesnym odniesieniem do materialnoprawnych regulacji odnoszących się do kompetencji działalności inspektora nadzoru budowlanego w tym zakresie (nakładania na określone podmioty przez inspektora określonych obowiązków w ramach kontroli utrzymywania w należytym stanie technicznym obiektów budowlanych).
Biorąc powyższe pod uwagę – w ocenie Sądu - organy obu instancji w niniejszej sprawie dokonały błędnej subsumpcji, tj. przyjęły de facto za podstawę swoich rozważań, a następnie rozstrzygnięcia stan faktyczny objęty hipotezą przepisu art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l., podczas gdy podstawą wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia – zważywszy na podmiot wnioskujący - winien być art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l. Wskazaną wadliwość prowadzenia przez organy postępowania w sprawie i wydania kontrolowanych rozstrzygnięć potwierdza także przywołany przez organy w podstawie prawnej zaskarżonych decyzji art. 47 ust. 3 u.e.l., będący podstawą odmowy w drodze decyzji administracyjnej udostępnienia danych jednostkowych w przypadku rozpatrywania wniosku, o którym mowa w ust. 1 art. 47 u.e.l., a zatem wniosku, który odnosi się wyłącznie do podmiotów (wnioskodawców), o których mowa w art. 46 ust. 2 u.e.l., co nie mogło mieć miejsca w niniejszej sprawie, gdyż podmiotem wnioskującym był podmiot wymieniony w art. 46 ust. 1 pkt 1 u.e.l., czyli organ administracji publicznej – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu. Powyższy błąd skutkował także naruszeniem w niniejszej sprawie przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji powyższego błędu całkowite pominięcie przez organy w rozważaniach wskazywanego przez skarżącego zakresu realizacji ustawowych zadań powiatowego inspektora nadzoru budowlanego.
Mając powyższe na uwadze Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdańska, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane są do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia przez niego praw, tj. 580 zł, na które składa się uiszczony wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie reprezentującego skarżącego radcy prawnego (480 zł), ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.).
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI