III SA/Gd 63/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-07-20
NSAinneWysokawsa
stypendium socjalneszkolnictwo wyższeprawo o szkolnictwie wyższym i nauceustawa o świadczeniach rodzinnychdochód rodzinykryterium dochodoweZFŚSświadczenie jednorazoweWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odmowie przyznania stypendium socjalnego studentce, uznając, że jednorazowe świadczenie z ZFŚS nie powinno być w całości wliczane do dochodu przy ustalaniu kryterium.

Studentka M. Z. odwołała się od decyzji o odmowie przyznania stypendium socjalnego, argumentując, że dochód z maja 2022 r. został zawyżony przez jednorazowe świadczenie z ZFŚS na wypoczynek. Organy uczelni wliczyły ten dochód w całości, co przekroczyło kryterium dochodowe. WSA w Gdańsku uchylił obie decyzje, stwierdzając, że błędnie zinterpretowano przepis o dochodzie uzyskanym, nie uwzględniając, że świadczenie z ZFŚS nie ma charakteru kontynuacji i nie powinno być wliczane w całości do dochodu miesięcznego.

Sprawa dotyczyła skargi studentki M. Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2022/2023. Podstawą odmowy było przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (1.573,15 zł netto), ustalonego na podstawie dochodu z maja 2022 r. Studentka zarzuciła nieprawidłowe obliczenie dochodu, wskazując, że dochód z maja był zawyżony o jednorazowe świadczenie z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS) na wypoczynek, a w pozostałych miesiącach dochód był niższy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy ustalaniu dochodu uwzględnia się dochód z miesiąca następującego po miesiącu uzyskania dochodu, ale kluczowy jest warunek kontynuacji tego dochodu w okresie, na jaki przyznawane jest świadczenie. W tej sprawie, jednorazowe świadczenie z ZFŚS na wypoczynek nie stanowiło dochodu o charakterze ciągłym i nie powinno być wliczane w całości do dochodu za maj 2022 r. Błędna interpretacja tego przepisu przez organy uczelni, polegająca na wliczeniu całego świadczenia z ZFŚS, stanowiła naruszenie prawa materialnego i procesowego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, wskazując na konieczność ponownego ustalenia dochodu z uwzględnieniem prawidłowej wykładni przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jednorazowe świadczenie z ZFŚS na wypoczynek nie powinno być w całości wliczane do dochodu rodziny studenta, ponieważ nie stanowi ono dochodu o charakterze ciągłym i nie spełnia warunku kontynuacji dochodu w okresie, na jaki przyznawane jest świadczenie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga nie tylko uzyskania dochodu w miesiącu następującym po miesiącu jego uzyskania, ale także jego kontynuacji w okresie świadczeniowym. Jednorazowe świadczenie z ZFŚS nie spełnia tego warunku, dlatego jego wliczenie w całości do dochodu za jeden miesiąc jest błędne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

p.s.w.n. art. 88 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

u.ś.r. art. 3 § pkt 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 3 § pkt 2a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 5 § ust. 4

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 5 § ust. 4b

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Dochód uzyskany przez członka rodziny po roku bazowym, jeśli jest kontynuowany w okresie świadczeniowym, jest wliczany do dochodu. Jednorazowe świadczenie z ZFŚS nie spełnia warunku kontynuacji.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.s.w.n. art. 87 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

p.s.w.n. art. 86 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

p.s.w.n. art. 92 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Jednorazowe świadczenie z ZFŚS na wypoczynek nie powinno być wliczane w całości do dochodu miesięcznego, ponieważ nie jest dochodem ciągłym i nie spełnia warunku kontynuacji. Organy uczelni błędnie zinterpretowały art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia dochodu studentki.

Godne uwagi sformułowania

jednorazowe świadczenie socjalne za wypoczynek nie stanowiło bowiem comiesięcznego dochodu skarżącej, a zatem błędne pozostawało jego zaliczenie w całości do dochodu w miesiącu maju 2022 r. nie spełnia warunku kontynuacji dochodu w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych

Skład orzekający

Bartłomiej Adamczak

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Sudoł

członek

Paweł Mierzejewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania dochodu studenta na potrzeby stypendium socjalnego, w szczególności w kontekście jednorazowych świadczeń z ZFŚS."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji jednorazowego świadczenia z ZFŚS na wypoczynek. Może wymagać analizy w kontekście innych jednorazowych dochodów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu studentów ubiegających się o stypendia socjalne i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe obliczanie dochodów, zwłaszcza gdy pojawiają się jednorazowe świadczenia.

Jednorazowy dodatek na wakacje zrujnował szansę na stypendium? Sąd wyjaśnia, jak liczyć dochody studenta.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 63/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sudoł
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 574
art. 87 ust. 2, art. 88 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 390
art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 2a, art. 5 ust. 4-4b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a  i c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant: Starszy asystent sędziego Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku (obecnie Uniwersytetu WSB Merito w Gdańsku) z dnia 6 grudnia 2022 r., nr 3414/2022/23/1 w przedmiocie stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku (obecnie Uniwersytetu WSB Merito w Gdańsku) z dnia 10 listopada 2022 r., nr 2797/2022/23/1.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 listopada 2022 r. (nr 2797/2022/23/1) Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku (obecnie Uniwersytetu WSB Merito w Gdańsku) - działając na postawie art. 86, art. 87, art. 88, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm. – dalej w skrócie "p.s.w.n."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. – dalej w skrócie "k.p.a.") oraz § 9-14 Regulaminu świadczeń dla studentów Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku - odmówiła przyznania M. Z. (zwanej dalej "skarżącą", "wnioskodawczynią", "stroną") stypendium socjalnego w roku akademickim 2022/2023.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 87 ust. 2 p.s.w.n. oraz § 10 Regulaminu świadczeń dla studentów Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku, wysokość dochodu uprawniająca do otrzymania stypendium socjalnego nie może być wyższa niż 1.051,70 zł netto na osobę w rodzinie. Ponadto obowiązkiem studenta ubiegającego się o przyznanie stypendium socjalnego jest rzetelne przedstawienie i udokumentowanie swojej sytuacji materialnej zgodnie z § 9-14 ww. regulaminu. Przedstawione natomiast przez wnioskodawczynię dokumenty w sprawie wykazują, że dochód netto na jedną osobę w rodzinie wynosi 1.573,15 zł.
Strona odwołała się od decyzji Komisji Stypendialnej WSB w Gdańsku podnosząc, że jest jedyną osobą pracującą w pięcioosobowej rodzinie. Jej mąż w 2021 r. utracił pracę, co prawda uzyskał zasiłek dla bezrobotnych ale był on o wiele niższy, a ponadto musi płacić alimenty na dziecko spoza małżeństwa. Zdaniem strony do obliczenia dochodów powinno być przyjęte zaświadczenie o dochodach z jej pracy za czerwiec 2022 r. a nie za maj 2022 r., gdyż w maju 2022 r. wliczono do dochodu jednorazowe świadczenie socjalne za wypoczynek.
Po rozparzeniu odwołania strony Odwoławcza Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r. (nr 3414/2022/23/1) utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzja organu I instancji w sprawie stypendium socjalnego została wydana w sposób prawidłowy. Po rozpatrzeniu odwołania stwierdzono bowiem, że dochód został wyliczony prawidłowo i wynosi 1.573,15 zł.
M. Z. zaskarżyła powyższą decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej WSB w Gdańsku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji oraz zarzuciła tym decyzjom nieprawidłowe obliczenie dochodu gospodarstwa domowego, które skutkowało odmową przyznania stypendium socjalnego.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wniosek złożyła w roku akademickim 2022/2023 na semestr zimowy. Jej zdaniem organ dokonał nieprawidłowych obliczeń dochodu jej gospodarstwa domowego. Wskazała bowiem, że Komisja Stypendialna wyliczyła dochód jej rodziny w oparciu o zaświadczenie z zakładu pracy za maj 2022 r., a tym samym wzięto pod uwagę dochód z jednego miesiąca, który był zawyżony o jednorazowe świadczenie z ZFŚS na wypoczynek. W pozostałych miesiącach dochód był niższy. Skarżąca wskazała, że jeżeliby zsumować dochód za 2022 r. jej rodzina również spełniłaby kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania stypendium. Do skargi załączyła zestawienia miesięcznych wypłat jej wynagrodzenia od kwietnia do grudnia 2022 r. oraz zestawienie zsumowanych wynagrodzeń za ten okres. Podkreśliła, że jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej i w jej ocenie dochód za jeden miesiąc nie powinien przesądzać o przyznaniu świadczenia socjalnego za cały rok.
W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku wniosła o jej oddalenie.
Organ wyjaśnił, że z dokumentów załączonych do wniosku skarżącej wynikało, że skarżąca: 1/ prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe, w skład którego wchodzi: skarżąca M. Z., jej mąż E. Z. i trójka ich niepełnoletnich dzieci – M., F. i A. Z.; 2/ w dniu 30 kwietnia 2022 r. utraciła dochód w postaci wynagrodzenia za pracę w Z. Sp. z o.o.; 3/ od dnia 27 kwietnia 2022 r. skarżąca podjęła pracę na P.; 4/ za miesiąc maj 2022 r., tj. za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu przez skarżącą, uzyskała dochód w wysokości 8.515,77 zł netto; 5/ mąż skarżącej jest osobą bezrobotną niezarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy; 6/ w dniu 30 kwietnia 2021 r. mąż skarżącej utracił dochód w postaci wynagrodzenia za pracę w F. SA; 7/ mąż skarżącej w dniu 28 lutego 2022 r. utracił dochód w postaci zasiłku dla bezrobotnych; 8/ mąż skarżącej uiszcza na dziecko spoza małżeństwa alimenty w wysokości 650 zł miesięcznie; 9/ żaden członek rodziny skarżącej nie pobiera renty, zasiłku ani nie pracuje dorywczo. Na podstawie powyższych informacji ustalono, że dochód na jedną osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 1.573,15 zł.
Organ wyjaśnił, że skarżąca w dniu 30 kwietnia 2022 r. utraciła dochód w postaci wynagrodzenia za pracę w Z. Sp. z o.o., a więc zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uwzględniono tego dochodu utraconego. Z kolei mąż skarżącej w dniu 30 kwietnia 2021 r. utracił dochód w postaci wynagrodzenia za pracę w F. SA oraz w dniu 28 lutego 2022 r. utracił dochód w postaci zasiłku dla bezrobotnych, a więc zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uwzględniono tego dochodu utraconego.
W związku z rozpoczęciem pracy przez skarżącą na P. w dniu 27 kwietnia 2022 r., zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych za dochód przyjęto zatem dochód za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za maj 2022 r. w wysokości 8.515,77 zł (zgodnie z zaświadczeniem o zatrudnieniu z dnia 28 października 2022 r.) i zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych od powyższego dochodu skarżącej odliczono alimenty świadczone na rzecz dziecka męża skarżącej spoza małżeństwa ze skarżącą w wysokości 650 zł, co dało kwotę 7.865,77 zł. W związku z tym, że gospodarstwo skarżącej liczy 5 osób, powyższą kwotę podzielono na 5, z czego wynika, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 1.573,15 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia była decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku (obecnie Uniwersytetu WSB Merito w Gdańsku) z dnia 6 grudnia 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku z dnia 10 listopada 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej stypendium socjalnego w roku akademickim 2022/2023.
Podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm. – dalej w skrócie: "p.s.w.n.").
Istotą sporu, który legł u podstaw wniesionej skargi był zarzut skarżącej dotyczący nieprawidłowo wyliczonego dochodu uprawniającego do otrzymania przez nią stypendium socjalnego.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 p.s.w.n. wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z tym że przy jej ustalaniu: 1) uwzględnia się dochody osiągane przez: a) studenta, b) małżonka studenta, c) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta, d) będące na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek; 2) nie uwzględnia się: a) świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1, art. 359 ust. 1 i art. 420 ust. 1, b) stypendiów otrzymywanych przez uczniów, studentów i doktorantów w ramach: – funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, -niepodlegających zwrotowi środków pochodzących z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), – umów międzynarodowych lub programów wykonawczych, sporządzanych do tych umów, albo międzynarodowych programów stypendialnych, c) świadczeń pomocy materialnej otrzymywanych przez uczniów na podstawie przepisów o systemie oświaty, d) stypendiów o charakterze socjalnym przyznawanych przez podmioty, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28, 185 i 326).
Z treści zacytowanego przepisu jednoznacznie wynika, że zasady ustalania wysokości dochodu studenta mające na celu stwierdzenie prawa studenta do otrzymania stypendium socjalnego wynikają z uregulowań obowiązujących na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm. – dalej w skrócie jako "u.ś.r."), do których ustawodawca wprost odsyła w omawianym przepisie .
Co do zasady zatem, biorąc pod uwagę treść art. 3 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 2a u.ś.r., przesłanką warunkującą przyznanie studentowi stypendium socjalnego jest ustalenie, że zsumowane przeciętne miesięczne dochody wszystkich członków rodziny podzielone przez liczbę osób wchodzących w skład tej rodziny czy też przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (tzw. rok bazowy) nie przekraczają obowiązującego kryterium dochodowego obowiązującego na danej uczelni i ustalonego w trybie określonym w art. 87 ust. 2 p.s.w.n. Co jednak istotne, biorąc pod uwagę treść art. 5 ust. 4-4b u.ś.r., stwierdzić należy, że ustawodawca przewidział sytuacje przeobrażeń w strukturze dochodów wnioskującego studenta (jego rodziny), które winny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać na uzyskaniu dochodu, jak też na jego utracie, zaś definicje legalne utraty/uzyskania dochodu zawarte zostały art. 3 pkt 23 i pkt 24 u.ś.r.
W rozpoznawanej sprawie – co wynika z przedstawionych akt sprawy, a co dodatkowo zostało wyjaśnione w złożonej odpowiedzi na skargę – organy uczelni prawidłowo przyjęły, że oceniając prawo skarżącej do stypendium socjalnego w roku akademickim 2022/2023, jako dochód skarżącej (jej rodziny) – biorąc pod uwagę zmiany w sytuacji dochodowej rodziny mające miejsce pomiędzy rokiem bazowym (2021) a rokiem świadczeniowym (2022/2023) - należało przyjąć wyłącznie dochód spowodowany uzyskaniem przez skarżącą w kwietniu 2022 r. zatrudnienia na P.
Stosownie do art. 5 ust. 4b u.ś.r. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego (w rozpoznawanej sprawie: studenta oraz inne osoby wymienione w art. 88 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n.) po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (w rozpoznawanej sprawie: okres, na który ma zostać przyznane stypendium) dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego (tutaj: studenta oraz wskazanych w art. 88 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n. osób), powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.
W rozpoznawanej sprawie, w związku z rozpoczęciem pracy przez skarżącą na P. w dniu 27 kwietnia 2022 r., mając na uwadze przywołany art. 5 ust. 4b u.ś.r., organy za dochód skarżącej studentki przyjęły dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. z maja 2022 r., ustalając go w wysokości 8.515,77 zł na podstawie przedłożonego zaświadczenia o zatrudnieniu z dnia 28 października 2022 r., i w konsekwencji na tej podstawie - po odliczeniu stosownie do art. 3 pkt 1 u.ś.r. m.in. kwoty alimentów świadczonych przez męża skarżącej na rzecz dziecka spoza małżeństwa ze skarżącą w wysokości 650 zł, a następnie podzieleniu tej kwoty przez ilość członków gospodarstwa domowego, tj. 5 osób – wyliczyły, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 1.573,15 zł, a zatem przekraczał kwotę "Miesięcznego dochodu netto przypadającego na osobę w rodzinie studenta", określoną w ust. 2 załącznika do zarządzenia nr 24/2022 Rektora Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku z dnia 24 listopada 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości przyznawania i wypłacania stypendiów oraz podziału środków finansowych na semestr zimowy roku akademickiego 2022/2023, na stypendia socjalne, dla osób niepełnosprawnych oraz rektora dla najlepszych studentów.
Skarżąca w toku postępowania sygnalizowała jednak, że wzięty pod uwagę dochód osiągnięty przez nią w maju 2022 r. w związku z zatrudnieniem na P., został "zawyżony" w związku z wypłaconym jednorazowym świadczeniem z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych z przeznaczeniem na wypoczynek, natomiast w pozostałych miesiącach dochód ten osiągany jest w wysokości znacznie niższej.
Mając na uwadze powyższą okoliczność Sąd pragnie zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w odniesieniu do interpretacji art. 5 ust. 4b u.ś.r. wyrażono stanowisko, iż jego treść wskazuje na to, że uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jednym miesiącu (jednorazowo) nie wpływa na prawo do świadczenia rodzinnego, gdyż doliczeniu podlega dopiero dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Warunek osiągnięcia dochodu w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, nie jest jednak jedynym warunkiem doliczenia dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Jest to warunek pierwszy. Drugim warunkiem wynikającym z art. 5 ust. 4b u.ś.r. jest warunek kontynuacji uzyskiwania dochodu osiągniętego zgodnie z warunkiem pierwszym także w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Na taką, właściwą również z językowego punktu widzenia, wykładnię analizowanego przepisu niejednokrotnie zwracały uwagę sądy administracyjne w licznych orzeczeniach (por. wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 860/19; w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 909/19; w Warszawie z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1061/19; w Lublinie z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 487/19; w Poznaniu z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Po 481/19; w Gdańsku z dnia 24 października 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 495/19). Jednocześnie wyjaśnić należy, że wprowadzenie do przepisów ustawy pojęć dochodu uzyskanego, jak i dochodu utraconego służyć miało urealnieniu dochodu rodziny w dacie przyznawania świadczeń ale także w okresie faktycznego ich pobierania. Poza dochodem z roku bazowego, tj. roku poprzedzającego rok świadczeniowy, ustawodawca przy ustalaniu kryterium dochodowego uznał, że z uwagi na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach, niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem wprowadzenia tych pojęć było nadto umożliwienie weryfikacji, czy już po przyznaniu świadczenia, w trakcie jego pobierania, nie nastąpiły w sytuacji dochodowej rodziny zmiany skutkujące brakiem podstaw do pobierania świadczenia. Z powyższego jednak wynika, że ustawodawca miał na celu ustalenie dochodu na osobę w rodzinie w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom tego dochodu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 295/22). Przyjąć zatem należy, że spełnienie warunku kontynuacji, wobec zaprezentowanej wykładni art. 5 ust. 4b u.ś.r. jest o tyle istotne, że eliminuje doliczanie dochodu jednorazowo uzyskanego, który miałby wpływ na prawo do świadczenia a byłby dochodem epizodycznym, niemającym wpływu w dłuższej perspektywie na ogólną sytuację dochodową rodziny, w przeciwieństwie do dochodu uzyskiwanego nie tylko raz, ale przez okres świadczeniowy, który ma wpływ na sytuację dochodową rodziny w dłuższym przedziale czasowym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1280/21).
Przedstawiona wykładnia zastosowanego w niniejszej sprawie przez organy uczelni art. 5 ust. 4b u.ś.r. winna znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, skoro – jak wynikało to z twierdzeń skarżącej, a co znajduje także potwierdzenie w świetle dokumentacji załączonej do skargi – na wysokość osiągniętego z tytułu zatrudnienia dochodu skarżącej za maj 2022 r., oprócz wynagrodzenia za pracę (2.938,77 zł), składała się również kwota jednorazowego świadczenia socjalnego na wypoczynek (5.479,00 zł). Zaznaczenia zatem wymaga, że organy – choć w sposób prawidłowy dokonały ustalenia dochodu członka rodziny na podstawie art. 5 ust. 4b u.ś.r. o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (tj. dochodu uzyskanego przez skarżącą w maju 2022 r., a nie w czerwcu 2022 r., jak wskazywała skarżąca), to jednak nastąpiło to z pominięciem kolejnego warunku wynikającego z art. 5 ust. 4b u.ś.r., którym jest kontynuacja uzyskiwania dochodu (osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu) w okresie na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Nie wzięto bowiem pod uwagę, że osiągnięty przez skarżącą w maju 2022 r. dochód zawierał w sobie także kwotę wypłaconego świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych na wypoczynek, a świadczenia z tytułu tzw. "wczasów pod gruszą", nie charakteryzuje jego kontynuacja w okresie zasiłkowym/świadczeniowym. Świadczenie to nie stanowiło bowiem comiesięcznego dochodu skarżącej, a zatem błędne pozostawało jego zaliczenie w całości do dochodu w miesiącu maju 2022 r. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1532/21).
Mając powyższe na uwadze przyjąć należało, że rozpoznanie złożonego w dniu 18 października 2022 r. przez skarżącą studentkę wniosku o przyznanie pomocy materialnej (stypendium socjalnego) nastąpiło z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 4b u.ś.r. w zw. z art. 88 ust. 1 p.s.w.n. poprzez jego błędną wykładnię, co także skutkowało naruszeniem przepisów postępowania poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego sprawy mających istotny wpływ na wydanie zaskarżonych decyzji i jej rozstrzygnięcie, polegających na braku dokonania ustaleń odnośnie składników - przyjętego za podstawę wyliczeń i osiągniętego przez skarżącą - dochodu przez pryzmat ustalenia ich powtarzalności, tj. art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI