III SA/Gd 629/23

III SA/Gd 629/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść /przewodniczący/
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151 i art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2157
art. 10a ust.1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2422
art. 27 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
Dz.U. 2018 poz 1784
§  2 ust 1, §  26 ust. 1 i ust. 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 11 sierpnia 2023 r., nr 9011-2023-001993 w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 sierpnia 2023 r. Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylając w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a.") decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie z dnia 12 maja 2023 r., odmówił A. B. (dalej również jako "wnioskodawca", "strona" lub "skarżący") przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2022 r. i umorzył postępowanie w zakresie powierzchni gruntów rolnych wycofanej przez wnioskodawcę w dniu 14 listopada 2022 r.
Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Na działkach rolnych A2 i B2 (o pow. odpowiednio 27,46 ha i 21,82 ha, to jest łącznie - 49,28 ha), znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej nr [1] w S. oraz na działce rolnej C2 (59,03 ha), znajdującej się na działce ewidencyjnej nr [2] w S., rozpoczęto realizowanie zobowiązania ekologicznego. Zobowiązanie zostało podjęte począwszy od 15 marca 2021 r. przez K. B., który dzierżawił obie działki od P. Spółki Jawnej w S. W związku z podjętym zobowiązaniem decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r. K. B. przyznano płatność ekologiczną za 2021 r.
W dniu 7 maja 2022 r. A. B. za pomocą aplikacji eWniosekPlus wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2022 r., w tym o przyznanie kosztów transakcyjnych, zaznaczając przejęcie ww. zobowiązania ekologicznego. Rolnik zadeklarował realizację wariantu 7.1 na ww. działkach w S., to jest nr [1] (27,46 ha i 21,82 ha upraw) oraz nr [2] (59,03 ha upraw).
Następnie w dniu 20 maja 2022 r. (data stempla pocztowego) wnioskodawca przekazał drogą pocztową oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania ekologicznego (PROW 2014-2020), składane w przypadku przeniesienia posiadania gruntów. W wykazie działek objętych przejmowanym zobowiązaniem ekologicznym wskazano działkę nr [1] w S. (obejmującą 2 działki rolne o pow. 27,46 ha i 21,82 ha) oraz działkę nr [2] w S. (obejmującą działkę rolną o pow. 59,03 ha). A. B. zawarł w piśmie oświadczenie, ze przejął posiadanie ww. gruntów w dniu 7 maja 2022 r. Wnioskodawca zaznaczył, podpisując pismo, że wypełnił oświadczenie w dniu 7 maja 2022 r.
W dniu 17 października 2022 r. poprzez eWniosekPlus A. B. przekazał kopię części planu działalności ekologicznej. Jak wynika z akt sprawy plan został podpisany przez beneficjenta i doradcę w dniu 7 maja 2023 r., jako zaktualizowany w związku z deklarowanym przejęciem zobowiązania w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne". W wykazie działek rolnych i zobowiązań realizowanych w gospodarstwie rolnym wykazano zobowiązanie ekologiczne podjęte do realizacji w okresie od 15 marca 2021 r. do 14 marca 2024 r. na działkach rolnych oznaczonych A2, B2 i C2 (odpowiednio o pow. 27,46 ha, 21,82 ha oraz 59,03 ha) znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej nr [1] (A2 i B2) oraz działki [2] (C2) w S.
Następnie w dniu 14 listopada 2022 r. A. B. za pomocą eWnioskuPlus przedłożył zmianę do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej, która pozbawiona była części dotychczasowej deklaracji obejmującej działki rolne umiejscowione na działce ewidencyjnej nr [1] w S. (A2 i B2). Wnioskodawca zadeklarował realizację wariantu 7.1 w związku z przejęciem zobowiązania ekologicznego tylko na działce nr [2] w S. (59,03 ha).
W tej samej dacie, to jest w dniu 14 listopada 2022 r. A. B. poprzez platformę eWniosekPlus przesłał także dodatkowe dokumenty obejmujące:
1/ oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania ekologicznego (PROW 2014-2020), składane w przypadku przeniesienia posiadania gruntów. W wykazie działek objętych przejmowanym zobowiązaniem ekologicznym wskazano tylko działkę nr [2] w S. (59,03 ha). Strona w ramach ww. pisma nie wypełniła oświadczenia o dacie przejęcia gruntów w posiadanie, stanowiącego integralną część formularza. Wnioskodawca zaznaczył, podpisując oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania ekologicznego, że wypełnił je w dniu 15 kwietnia 2022 r.;
2/ umowę dzierżawy z dnia 15 kwietnia 2022 r., na mocy której P. Spółka Jawna K. B., D. B. w S. (wydzierżawiający) wydzierżawiła działkę nr [2] w S. A. B. (dzierżawca). W umowie wskazano, że dzierżawca z dniem 15 kwietnia 2022 r. przystępuje do użytkowania gruntów i zobowiązuje się je uprawniać zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki;
3/ pismo dotyczące wypowiedzenia umowy dzierżawy zawartej w dniu 1 marca 2011 r. pomiędzy P. Spółką Jawną K. B., D. B. w S. (wydzierżawiający), a K. B. (dzierżawca) dotyczącej działki nr [2] i [1]. Wydzierżawiający oświadczył, że niniejszym pismem wypowiada K. B. umowę dzierżawy ww. działek ze skutkiem od dnia 14 marca 2022 r.
4/ pismo z dnia 10 listopada 2022 r. (nr PRU.WKUZ.GZ.4243.227.2022.MR.2) skierowane do P. Spółki Jawnej K. B., D. B. w S. przez Zastępcę Dyrektora Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w Pruszczu Gdańskim. Wskazane pismo stanowiło odpowiedź na pismo spółki z dnia 19 października 2022 r. w sprawie wniosku o poddzierżawienie działki nr [1] w S. W piśmie tym wskazano, że w odniesieniu do umów dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa może wyrazić na piśmie zgodę na poddzierżawienie tego rodzaju nieruchomości pod określonymi warunkami wynikającymi z zarządzenia Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia 20 lipca 2020 r. nr 105/2020/Z. Jednocześnie poddzierżawa tego rodzaju nieruchomości rolnych wymaga zgody Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. W związku z brakiem wystąpienia określonych w ww. zarządzeniu przesłanek, Zastępca Dyrektora Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w Pruszczu Gdańskim poinformował spółkę, że odmawia wystąpienia do Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa o wyrażenie zgody na poddzierżawienie działki nr [1] w S.;
5/ plan działalności ekologicznej.
Decyzją z dnia 12 maja 2023 r. (nr 0202-2023-006550) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie odmówił A. B. przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na 2022 r., o którą wnioskodawca ubiegał się we wniosku z dnia 7 maja 2022 r., zmienionym następnie w dniu 14 listopada 2022 r.
W podstawie prawnej wydania decyzji wskazano m.in. art. 26 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 ze zm., dalej jako "ustawa PROW 2014-2020") oraz § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2018, poz. 1784, dalej jako "rozporządzenie z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego").
Organ I instancji omówił wszystkie nadesłane przez stronę pocztą lub poprzez eWniosekPlus dokumenty i oświadczenia strony w kolejności ich wpływu - w tym wskazał dostrzeżone przez organ braki i nieścisłości.
Organ I instancji uwzględnił, że w przedmiotowej sprawie wnioskując o płatność do wariantu 7.1 "Uprawy rolnicze po okresie konwersji" początkowa powierzchnia deklarowana wynosiła 108,31 ha, a w związku ze zmianą wniosku kwalifikowana powierzchnia deklarowana wynosiła 59,03 ha.
W związku z tym, że kompletny wniosek o przyznanie płatności w przypadku przeniesienia posiadania gruntów lub następstwa prawnego nie został złożony w terminie składania wniosków (to jest 27 czerwca 2022 r. - po upływie 25 dni) organ I instancji orzekł, że płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej nie przyznaje się. Mając na uwadze powyższe, w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach Wariantu 7.1 "Uprawy rolnicze po okresie konwersji" wynosiła 0 ha.
Ponadto organ I instancji odnotował, że w terminie 7 miesięcy od dnia przekazania gruntów rolnych tj. od 15 kwietnia 2022 r. strona nie złożyła kompletnego i poprawnego oświadczenia o kontynuacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego/ekologicznego. W tym zakresie wskazano, że w oświadczeniu z dnia 14 listopada 2022 r. strona nie uzupełniła wszystkich wymaganych pól i nie podała daty przejęcia zobowiązania, a w oświadczeniu z 7 maja 2022 r. podano niezgodną z umową dzierżawy datę przejęcia zobowiązania (w oświadczeniu wskazano na dzień 7 maja 2022 r., w umowie dzierżawy działki nr [2] w S. dostarczonej organowi w listopadzie 2022 r., wskazano dzień 15 kwietnia 2022 r. jako dzień przystąpienia A. B. do użytkowania gruntu). Nieuzupełnienie wymaganych załączników transferowych po upływie 7 miesięcy od wystąpienia zdarzenia oznacza, w ocenie organu I instancji, że rolnik nie złożył kompletnego wniosku w wymaganym terminie i zobowiązanie ekologiczne nie jest przez niego przejęte.
A. B. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, że spełnia wszystkie warunki przyznania płatności określone w § 2 rozporządzenie z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego", w tym realizuje zobowiązanie ekologiczne, które przejął.
Podkreślono, że przejęcie zobowiązanie realizowanego przez poprzednika - zgodnie z treścią umowy dzierżawy nastąpiło w dniu 15 kwietnia 2022 r. Strona wyjaśniła, że we wniosku jedynie omyłkowo wskazała inną datę przejęcia zobowiązania, to jest dzień 7 maja 2022 r.
W odwołaniu podniesiono ponadto zarzut, że organ nie poinformował wnioskodawcy o brakach wniosku, choć miał taki obowiązek wynikający z art. 25 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020. W ust. 2 tego przepisu ustawodawca dodatkowo postanowił, że w przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, wniosek jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów. Zdaniem wnioskodawcy, poniechanie wykonania przez organ obowiązku z art. 25 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 spowodowało, że został pozbawiony możliwości uzupełnienia braków w terminie przewidzianym dla składania wniosków o płatność.
Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 11 sierpnia 2023 r. (nr 9011-2023-001993) uchylił w całości decyzję organu I instancji oraz odmówił A. B. przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2022 r. w stosunku do gruntów objętych zmodyfikowanym wnioskiem (to jest w stosunku do działki nr [2] w S.) oraz umorzył postępowanie w zakresie powierzchni gruntów rolnych znajdujących się w obrębie działki nr [1] w S., co do których strona wycofała żądanie przyznania płatności.
Organ odwoławczy szczegółowo opisał przebieg postępowania oraz przytoczył przepisy mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
Po pierwsze zaznaczono, że w dniu 14 listopada 2022 r. A. B. zrezygnował z ubiegania się o płatność ekologiczną do działki nr [1] w S., o czym świadczy brak jej zgłoszenia w kolejno przesłanych dokumentach i co - jak wynika z przedłożonego przez stronę pisma z dnia 10 listopada 2022 r. - było spowodowane brakiem udzielenia przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa zgody na poddzierżawienie tej działki wnioskodawcy przez P. Spółkę Jawną K. B., D. B. w S. Oznacza to, że strona wycofała się z ubiegania o płatność ekologiczną do powyższej działki, a postępowanie wszczęte w tej części winno być umorzone zgodnie z 105 § 1 k.p.a., czego błędnie nie uwzględniono w zaskarżonej decyzji, w której rozstrzygnięto wyłącznie na temat odmowy przyznania pomocy do niewycofanej działki nr [2] w S. Z tych względów organ odwoławczy uznał za konieczne uchylenie decyzji I instancji w całości i umorzenie postępowania w części dotyczącej wycofanych gruntów oraz w pozostałej części, to jest objętej wnioskiem strony, orzeczenie o odmowie przyznania płatności ekologicznej na 2022 r.
Organ I instancji uzasadnił swoje orzeczenie nieprzedłożeniem przez stronę kompletnej dokumentacji w stosownym terminie, z czym, w ocenie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa należało się zgodzić. Wymagało to jednak przedstawienia w decyzji poszerzonej analizy i objaśnień.
W ocenie organu odwoławczego, aby doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania ekologicznego, a w konsekwencji przyznania płatności ekologicznej przejmującemu, musi zostać spełniony szereg warunków.
Przejęcie zobowiązania powinno nastąpić wraz z przeniesieniem faktycznego użytkowania działek rolnych, do których przyznano płatność ekologiczną, co w ocenie organu odwoławczego, uwzględniając przedłożone przez stronę dokumenty, ziściło się w tej sprawie. W 2021 r. użytkownikiem działki nr [2] był K. B., który złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2021 i ją uzyskał, czego warunkiem było prowadzenie działalności rolniczej na deklarowanych gruntach. W kolejnym roku, przedmiotową działkę uprawiał A. B., co wynika z jej wykazania we wniosku o przyznanie płatności, ale także z treści § 4 umowy dzierżawy z dnia 15 kwietnia 2022 r.
Podstawą przeniesienia posiadania działek rolnych powinna być umowa. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że umowa nie musi być zawarta bezpośrednio przez przekazującego i przejmującego posiadanie gruntów, ale transfer możne nastąpić także miedzy dwoma kolejnymi dzierżawcami gruntu, którego właściciel, sam nie realizuje zobowiązania ekologicznego. Sytuacja taka zaistniała w przedmiotowej sprawie. K. B. wypowiedziano bowiem umowę dzierżawy działki nr [2], którą P. Spółka Jawna K. B., D. B. w S. – to jest spółka będąca jej właścicielem - wydzierżawiła następnie A. B. Organ podkreślił, że skoro mówi się o "przekazaniu" oraz "przejęciu" to przekazujący grunty i przejmujący zobowiązanie nie muszą być stronami tej samej umowy. Istotna jest jedynie ciągłość zobowiązania, to jest bezpośrednie przekazanie gruntów. Oceniono, że w przedmiotowej sprawie taka ciągłość nie występuje.
Stwierdzając brak ciągłości w realizacji zobowiązania organ odwoławczy wskazał na pismo skierowane do K. B. i zatytułowane "Wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia 1 marca 2011 r.", gdzie jednoznacznie wskazano, że czynność ta nastąpiła ze skutkiem od dnia 14 marca 2022 r. Z kolei kolejna umowa dzierżawy została zawarta z A. B. dopiero w dniu 15 kwietnia 2022 r.
Wskazano, że w realiach przedmiotowej sprawy termin na przedłożenie wniosku transferowego wraz ze wszystkimi wymaganymi załącznikami upływał w dniu 27 czerwca 2022 r. - uwzględniając art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm., dalej jako "ustawa o płatnościach"), § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 maja 2022 r. w sprawie określenia dłuższego terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego oraz zgłaszania zmian do tych wniosków w 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 985, dalej jako "rozporządzenie ws. terminu"'), art. 12 lit a i b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, z późn. zm., dalej jako "rozporządzeniem nr 640/2014") i art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 640/2014.
A. B. za pomocą aplikacji eWniosekPlus złożył wniosek transferowy w dniu 7 maja 2022 r., zaś dnia 20 maja 2022 r. (data stempla pocztowego) przekazał oświadczenie dotyczące kontynuacji zobowiązania. Natomiast w tym czasie wnioskodawca nie przedstawił terminowo umowy, na podstawie której doszło do przeniesienia posiadania gruntów, ponieważ dokonał tego przekazując ww. umowę drogą elektroniczną dopiero w dniu 14 listopada 2022 r. Wniosek złożony w dniu 7 maja 2022 r. i uzupełniony w dniu 20 maja 2022 r. był zatem niekompletny. Organ I instancji winien był zawiadomić o tym stronę zgodnie z dyspozycją art. 25 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020, czego nie dokonał. Niemniej jak wskazano w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 stycznia 2019 r. (sygn. akt I SA/Go 532/18 takie zawiadomienie ma wyłącznie informacyjny charakter, a jego brak nie uchyla skutku, o którym mowa w art. 25 ust. 2 ustawy PROW. Co istotne, A. B., uzyskał wiedzę na temat niekompletności złożonego wniosku z innego źródła, a mianowicie bezpośrednio z aplikacji eWniosekPlus, która zgłosiła komunikat błędu o treści "zaznaczono przejęcie zobowiązania PRSK lub RE a nie dołączono żadnego związanego z tym przejęciem załącznika." Informacja ta była widoczna i dostępna dla strony już w chwili wysłania wniosku do ARiMR, a więc w dniu 7 maja 2022 r. Obowiązkiem strony było zapoznanie się z zasadami przyznawania płatności ekologicznej w przypadku przejęcia zobowiązań, czemu nie sprostała, skoro nie była w stanie dostarczyć podstawowych wymaganych załączników w odpowiednim terminie. Zauważono przy tym, ze pełnomocnikiem strony w sprawie był D. B., który był także jednym ze wspólników spółki P. Spółki Jawnej w S. (KRS [...]), a więc właściciela działki nr [2] (numer księgi wieczystej [...]). Co więcej, drugim wspólnikiem był K. B., a zatem jej poprzedni posiadacz, który uprzednio realizował zobowiązanie ekologiczne. Organ odwoławczy ocenił, że również z tego względu nie istnieje racjonalne wytłumaczenie, dlaczego rolnik nie mógł uzyskać dostępu do umowy dzierżawy z dnia 15 kwietnia 2022 r. i przedłożyć jej w odpowiednim terminie.
Podsumowując, organ odwoławczy wskazał, że A. B. nie przysługuje płatność ekologiczna na rok 2022 do gruntów, które zaczął użytkować po K. B., ponieważ brak jest ciągłości realizacji zobowiązania ekologicznego, a ponadto wnioskodawca nie przedstawił w terminie umowy dzierżawy dotyczącej transferu działki nr [2] w S. Organ stanął na stanowisku, że choć w postępowaniu w pewnym stopniu uchybiono zasadzie informowania stron wynikającej z art. 9 k.p.a. bowiem Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie zaniechał powiadomienia A. B. o braku wniosku. Uchybienie to nie miało jednak, z wyżej przedstawionych względów, wpływu na wynik sprawy.
A. B., reprezentowany przez pełnomocnika, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł o uchylenie opisanej wyżej decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie. W skardze podniesiono zarzuty obejmujące:
1/ naruszenie art. 13 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 640/2014, polegające na ich nieprawidłowej wykładni skutkującej ich nieprawidłowym zastosowaniem;
2/ naruszenie art. 25 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 polegające na jego nieprawidłowej wykładni skutkującej jego nieprawidłowym zastosowaniem;
3/ naruszenie § 26 ust. 5 rozporządzenia z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego;
4/ naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. polegające na ich nieprawidłowym zastosowaniu;
5/ naruszenie art. 7, art. 9. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na ich nieprawidłowym zastosowaniu.
W ocenie pełnomocnika, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni przyjął, że wnioskodawca, po pierwsze złożył niekompletny wniosek o przyznanie płatności ekologicznej, co uniemożliwiło jego uwzględnienie, a po drugie stwierdził, że w okresie od 14 marca 2022 r. do 15 kwietnia 2022r. działka nr [2] objęta wnioskiem była w posiadaniu spółki, która nie przejęła i nie realizowała na niej żadnego zobowiązania ekologicznego. Zdaniem organu, zaprzestano zatem realizacji pięcioletniego zobowiązania ekologicznego. W skardze podkreślono, że A. B. nie podziela argumentacji organu i nie zgadza się z wydaną wobec niego decyzją.
Strona podtrzymała stanowisko, że A. B. spełnia wszystkie warunki przyznania mu płatności ekologicznej w tym realizuje zobowiązanie ekologiczne, które skutecznie przejął i zachował ciągłość jej realizacji.
Podkreślono, że A. B. przejął zobowiązanie realizowane przez poprzednika w związku z zawarciem umowy dzierżawy z 15 kwietnia 2022 r. Z tym też dniem wszedł w posiadanie działek objętych wnioskiem (następnie zmodyfikowanym) i rozpoczął realizację (kontynuację) zobowiązania. Zarówno wniosek o dokonanie płatności jak i zgłoszenie przejęcia zobowiązania nastąpiły w terminie przewidzianym ustawą. Błędnie natomiast określono datę wygaśnięcia umowy dzierżawy zawartej przez właściciela z K. B. Rzeczywista data to - jak podał pełnomocnik skarżącego - 14 kwietnia 2022 r., a nie jak wskazano w piśmie (będącym oświadczeniem o wypowiedzeniu dzierżawy) data 14 marca 2022 r. W tym też terminie, działka miała zostać przekazana skarżącemu, który - zachowując w ten sposób ciągłość - realizował zobowiązanie K. B. W ocenie pełnomocnika, wskazanie w wypowiedzeniu umowy dzierżawy, że czynność ta nastąpiła ze skutkiem od dnia 14 marca 2022 r. jest jedynie omyłką, prostym błędem nie mającym znacznie prawnego. W ocenie pełnomocnika tego rodzaju drobne błędy i omyłki w datach zdarzają się powszechnie, i nie powinny stanowić samoistnej podstawy ustalenia stanu faktycznego.
Reasumując, wskazano, że w sprawie zachowana została ciągłość realizacji zobowiązania, ponieważ umowa dzierżawy zawarta przez K. B. wygasła 14 kwietnia 2022 r., natomiast przejęcie działki oraz zobowiązania przez skarżącego nastąpiło 15 kwietnia 2022 r.
Ponadto, zdaniem pełnomocnika, fakt niezałączenia umowy dzierżawy do wniosku, przy złożeniu jej przed wydaniem decyzji w sprawie oznacza, że wnioskodawca spełnił wymogi formalne dotyczące wniosku wynikające między innymi z § 26 ust. 5 rozporządzenia z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego.
Wskazano, że wniosek inicjujący niniejsze postępowanie został złożony 7 maja 2022 r., natomiast Kierownik Biura Powiatowego Agencji nie zawiadomił wnioskodawcy o stwierdzonych brakach wniosku (brak umowy dzierżawy), choć przepis art. 25 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. ustawy PROW 2014-2020 nie pozostawia wątpliwości, że poinformowanie o tym należy do obowiązków organu (ustawodawca użył zwrotu "informuje"). W konsekwencji niewywiązania się z tego obowiązku przez organ odwołujący został pozbawiony możliwości uzupełnienia braków w terminie przewidzianym dla składania wniosków o płatność, jeżeli takie braki występowały. Niezależnie od powyższego skarżący stoi na stanowisku, że z przepisów prawa nie wynika konieczność jednoczesnego złożenia wniosku o płatność z oświadczeniem oraz umową, w wyniku której zostało przeniesione posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym. Przepis § 26 ust. 6 rozporządzenia z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego posługuje się w tym zakresie zwrotem "do wniosku należy dołączyć", co zdaniem skarżącego oznacza "dołączenie" również już po złożeniu wniosku, w toku postępowania, a nie wyłącznie w chwili jego złożenia.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu skarżący uczynił decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni, na mocy której uchylając rozstrzygnięcie organu I instancji, organ odwoławczy umorzył postępowanie w odniesieniu do gruntów rolnych w obrębie działki nr [1] w S., a w odniesieniu do deklarowanych przez stronę gruntów rolnych w obrębie działki nr [2] w S. odmówił przyznania płatności ekologicznej za 2022 r.
Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni podjął zaskarżone w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie w trybie merytoryczno-reformatoryjnym w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Jak wskazuje się w orzecznictwie sentencja rozstrzygnięcia na tle przepisu 138 § 1 pkt 2 k.p.a. może przyjąć nie tylko konstrukcja dwuczłonową, ale tak jak w przedmiotowej sprawie konstrukcję składającą się z trzech elementów, gdzie w pierwszym punkcie organ uchyla zaskarżoną decyzję w całości, a w drugim i trzecim - umarza postępowanie w części i rozstrzyga sprawę co do jej istoty w pozostałej części nieobjętej umorzeniem (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2023 r. , sygn. akt III FSK 2447/21).
Postępowanie w sprawie zainicjował wniosek A. B. z dnia 7 maja 2022 r., zmodyfikowany w dniu 14 listopada 2022 r., o przyznanie płatności ekologicznej na 2022 r. We wniosku z dnia 7 maja 2022 r. strona wnioskowała o przyznanie płatności wskazując na posiadanie gruntów rolnych i kontynuowanie na nich zobowiązania ekologicznego w stosunku do 3 działek rolnych o łącznej pow. 108,31 ha, znajdujących się w obrębie dwóch działek ewidencyjnych w S., to jest nr [1] (obejmującej działki rolne A2 i B2 o powierzchni odpowiednio 27,46 ha i 21,82 ha, to jest łącznie 49,28 ha) oraz nr [2] (obejmującą działkę rolną C2 o powierzchni upraw 59,03 ha). Na tym etapie strona nie załączyła do wniosku wymaganej przepisami umowy, w wyniku której na stronę zostało przeniesione posiadanie ww. gruntów rolnych objętych zobowiązaniem ekologicznym podjętym przez rolnika, który był dotychczas posiadaczem tych gruntów. Dokonując zmiany wniosku w dniu 14 listopada 2022 r. strona wycofała żądanie odnośnie działki nr [1] w S. Wskazana działka wchodziła w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i jej dzierżawca, to jest P. Spółka Jawna K. B., D. B. nie otrzymała zgody Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na jej dalszą poddzierżawę.
W tych okolicznościach organ odwoławczy miał podstawy do uznania, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w części dotyczącej działki nr [1] w S., którą wnioskodawca wycofał z wniosku i co do której przedłożone przez stronę dokumenty potwierdzają, że w tym zakresie niewątpliwie nie doszło do przejęcia zobowiązania ekologicznego rozpoczętego na działce nr [1] w dniu 15 marca 2021 r. Pomimo pierwotnego oświadczenia przez A. B., że w stosunku do wszystkich wskazanych we wniosku z dnia 7 maja 2022 r. działek - a więc także działki nr [1] - doszło do przejęcia posiadania gruntów w tej właśnie dacie (7 maja 2022 r.), A. B. nie stał się faktycznie posiadaczem całości tych gruntów, lecz wyłącznie działki nr [2]. W stosunku do tej tylko działki wnioskodawca przedstawił ostatecznie organowi umowę dzierżawy. Umowa ta została przekazana wraz z modyfikacją wniosku w dniu 14 listopada 2022 r. Wynika z niej, że skarżący rozpoczął dzierżawę działki nr [2] na mocy umowy zawartej z P. Spółką Jawną K. B., D. B. Jednocześnie przedstawiono dokument przybliżający okoliczności wycofania przez stronę z wniosku działki nr [1] (pismo z dnia 10 listopada 2022 r. od Zastępcy Dyrektora Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w Pruszczu Gdańskim do P. Spółki Jawnej K. B., D. B. o braku zgody na dalszą poddzierżawę tej działki).
Uwzględniając powyższe, organ odwoławczy zasadnie uznał, że pominięcie przez organ I instancji umorzenia postępowania w części dotyczącej powierzchni gruntów rolnych wycofanej przez wnioskodawcę w dniu 14 listopada 2022 r., wymagało uchylenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie z dnia 12 maja 2023 r. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji uwzględnił co prawda fakt zmodyfikowania żądania przez stronę, to jest objęcia wnioskiem tylko żądania płatności ekologicznej do deklarowanej przez stronę na działce [2] powierzchni upraw (59,03 ha) w ramach wariantu 7.1. "Uprawy rolnicze po okresie konwersji". Nie podjął jednak formalnego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Niewątpliwie brak domagania się przez stronę przyznania płatności w odniesieniu do części gruntów objętych pierwotnym wnioskiem, spowodowało, że prowadzenie postępowania w tej części stało się bezprzedmiotowe. Okoliczność zmodyfikowania wniosku i skutki zmiany co zakresu żądania nie są kwestionowane przez stronę skarżącą.
Istota sporu dotyczy tym samym wyłącznie merytorycznego rozpoznania sprawy w części nieobjętej umorzeniem, to jest zgodności z prawem dokonanej przez organ oceny formalnej i merytorycznej wniosku skarżącego pod kątem zadeklarowanych w tym wniosku gruntów rolnych objętych działką ewidencyjną nr [2].
W realiach rozpoznawanej sprawy, mając na uwadze postawione w skardze zarzuty, zadaniem Sądu było rozważenie, czy organ dysponował wystarczającym materiałem dowodowym umożliwiającym stwierdzeniem, że w odniesieniu do zadeklowanych we wniosku gruntów, istniały podstawy do odmówienia przyznania płatności. Zdaniem Sądu, na tak postawione pytanie należy udzielić pozytywnej odpowiedzi, uwzględniając także specyfikę postępowania dowodowego w tej sprawie.
Jak zostanie wykazane poniżej, w tym zakresie za prawidłową podstawę odmowy przyznania płatności Sąd uznał dokonane przez organ ustalenie, co do braku ciągłości realizacji zobowiązania ekologicznego. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy potwierdza, zdaniem Sądu, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania ekologicznego przez A. B. - nie tylko w zakresie wycofanej z wniosku działki nr [1], ale również w zakresie działki nr [2].
W ocenie Sądu, organy miały też podstawy do stwierdzenia, że skarżący nie przedłożył w terminie kompletnego wniosku o przyznanie płatności. Do wniosku z dnia 7 maja 2022 r., choć w załączonym oświadczeniu wskazano datę przejęcia zobowiązania (7 maja 2022 r.), nie dołączono jednak załącznika w postaci umowy dzierżawy, która uprawdopodobniłaby podnoszony w oświadczaniu fakt przejęcia posiadania gruntów. Dokonując modyfikacji wniosku w dniu 14 listopada 2022 r., w załączonym oświadczeniu nie wskazano z kolei daty przejęcia zobowiązania, natomiast dołączono załącznik w postaci umowy dzierżawy z dnia 14 kwietnia 2022 r., którego treść nie potwierdziła daty przejęcia posiadania gruntów w dniu 7 maja 2022 r. Powyższe sprzeczności mają charakter istotny i wbrew twierdzeniom strony, jeżeli nie zostały odpowiednio i terminowo skorygowane, nie mogą być traktowane w każdym kolejnym wypadku jako omyłki wnioskodawcy.
Dostrzec należy, że organ odwoławczy ostatecznie przyjął jako wiarygodne i ocenił wszystkie przedłożone przez stronę w dniu 14 listopada 2022 r. dokumenty, w tym również brakującą umowę dzierżawy. Oznacza to, zdaniem Sądu, że organ odwoławczy nie zmieniając stanowiska co do tego, że skarżący nie złożył w terminie kompletnego wniosku o płatność, faktycznie ocenił, że nawet gdyby wskazana umowa dzierżawy została złożona wcześniej (terminie), nie mogło to wpłynąć na przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia, a to wobec braku wystąpienia ciągłości w realizacji zobowiązania ekologicznego, dotyczącego działki nr [2].
Zasadniczą podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 ze zm., dalej jako "ustawa PROW 2014-2020"), ustawy z dnia 5 lutego 2015 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm., dalej jako "ustawa o płatnościach") oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2018, poz. 1784, dalej jako "rozporządzenie z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego"), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 maja 2022 r. w sprawie określenia dłuższego terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego oraz zgłaszania zmian do tych wniosków w 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 985 dalej jako "rozporządzenie ws. terminu"'), a także rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie nr 640/2014").
Zgodnie z ustawą PROW 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 realizowany na terytorium RP obejmuje szereg działań i poddziałań, w tym działanie "Rolnictwo ekologiczne" (art. 3 ust. 1 pkt 11 lit a i b cyt. ustawy) obejmujące płatności na rzecz konwersji na ekologiczne praktyki i metody w rolnictwie oraz płatności na rzecz utrzymania ekologicznych praktyk i metod w rolnictwie. Pomoc w ramach tego podziałania jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej (art. 26 ust. 1) przez kierownika biura powiatowego Agencji (art. 26 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy. Do wskazanych postępowań toczących się w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w tym zakresie w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej (art. 4 cyt. ustawy).
W sprawie wyjaśnienia wymaga, zdaniem Sądu, zakres, w jakim przepisy k.p.a. mają zastosowanie do postępowań toczących się w przedmiocie płatności przyznawanych przez organy ARiMR w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich m.in. w realizacji działania "Rolnictwo ekologiczne".
Zgodnie z art. 10a ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz.1909 ze zm., dalej jako "ustawa o ARiMR"), do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81, ale tylko wówczas, jeśli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej.
Jednocześnie w postępowaniach objętych cyt. ustawą, a więc także w postępowaniach o przyznanie płatności ekologicznych stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się.
W art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 wskazano, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd, mając na uwadze treść przedstawionych wyżej przepisów ustawy o ARiMR oraz ustawy PROW 2014-2020, podkreśla, że w prowadzonym postępowaniu, organ miał w stosunku do unormowań k.p.a. ograniczone obowiązki w zakresie postępowania dowodowego. Ciężar dowodu, że strona spełnia przesłanki przyznania płatności spoczywa na wnioskodawcy, który ma obowiązek znać warunki programu i przyznawania poszczególnych płatności oraz przedkładać wszelkie wymagane dla uzyskania płatności dokumenty. W takim też przedstawionym wyżej szerszym kontekście należy widzieć wynikający z art. 25 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 zapis, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy (m.in. o przyznanie płatności ekologicznej) nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 k.p.a., kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się. W przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, wniosek jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów. Z powyższego, w ocenie Sądu, nie wynika aby dokumenty przedłożone po terminie były całkowicie wyłączone z oceny organu. W szczególności gdy z ich treści wynika, że nawet w przypadku prawidłowego wypełnienia wniosku, płatność nie mogłaby zostać przyznana z uwagi na niespełnienie podstawowych przesłanek jakie warunkują możliwość ubiegania się o dane świadczenie. W przypadku płatności ekologicznych taką podstawową przesłanką jest ciągłość realizacji zobowiązania ekologicznego.
Zgodnie z § 2 ust 1 rozporządzenia z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego, płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm. dalej jako "rozporządzeniem nr 1305/2013") jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o przyznanie tej płatności;
2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, wynosi co najmniej 1 ha;
3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu,
4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Warunki te muszą być spełnione łącznie.
Zobowiązania ekologiczne do zobowiązania podejmowane na okres kilku lat, począwszy od 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej i polegają na przestrzeganiu wymogów przypisanych do poszczególnych pakietów i wariantów tego zobowiązania na określonym obszarze, to jest w odniesieniu do konkretnych gruntów rolnych. Przestrzeganie tych wymogów przez wskazany okres wymaga zatem posiadania przez ten okres gruntów, w stosunku do których powinny być one przestrzegane. Ustalając zatem okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności ekologicznej za dany rok konieczne jest ustalenie, czy rolnik realizuje zobowiązanie ekologiczne, a więc w szczególności czy posiada grunty objęte zobowiązaniem ekologicznym i czy ich posiadanie to ma charakter ciągły, a więc, co do zasady, w okresie tego roku realizacji zobowiązania ekologicznego (od 15 marca roku złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej za dany rok do 14 marca kolejnego roku). Warunek zapewnienia ciągłości realizacji zobowiązania musi być zachowany także w przypadku przejęcia zobowiązania ekologicznego, która to sytuacja została dopuszczona przez prawodawcę mając na uwadze, że zobowiązania ekologiczne są związane z konkretnym gruntem, którego posiadanie może ulegać zmianie. Priorytetem jest zaś utrzymanie praktyk ekologicznych rozpoczętych już na danym gruncie.
Reasumując, realizacja zobowiązań ekologicznych z racji charakteru zadań określonych do wykonywania przez rolników jest nierozerwalnie związana z gruntem rolnym, na którym zobowiązania te są realizowane. Przeniesie zobowiązań ekologicznych jest konsekwencją przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, a nie odwrotnie i zgodnie z przepisem § 26 rozporządzenia z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego, następuje w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy. Przede wszystkim z samej istoty tego rodzaju zobowiązań, zobowiązanie ekologiczne, także w przypadku przejęcia zobowiązania, musi być realizowane w sposób ciągły i nieprzerwany.
Wbrew przekonaniu skarżącego, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie - to jest dokumenty, które organowi przedłożyła sama strona - nie potwierdzają, aby skarżącego można było uznać za realizującego zobowiązanie ekologiczne w ramach wariantu 7.1. "Uprawy rolnicze po okresie konwersji". Z przedłożonych dokumentów nie wynika, że w stosunku do działki nr [2] doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania ekologicznego, które pierwotnie zostało zadeklowane przez dzierżawcę K. B., który lata realizacji podjętego zobowiązania zadeklarował w ramach wariantu 7.1. na okres od 15 marca 2021 r. do 14 marca 2024 r. Oznacza to, że również w przypadku przejęcia zobowiązania powinna zostać zachowana ciągłość w realizacji zobowiązania w tym wariancie na oznaczonej działce rolnej w ww. okresie czasu. Skarżący dla wykazania spełniania warunków przyznania płatności przedłożył ostatecznie w listopadzie 2022 r. umowę dzierżawy z dnia 15 kwietnia 2022 r., na mocy której P. Spółka Jawna K. B., D. B. w S. wydzierżawiła działkę nr [2] w S. A. B. W umowie wskazano, że dzierżawca z dniem 15 kwietnia 2022 r. przystępuje do użytkowania gruntów i zobowiązuje się je uprawniać zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki. Pomimo, iż skarżący w złożonym w listopadzie 2022 r. oświadczeniu nie wskazał daty przejęcia zobowiązania (a w pierwszym oświadczeniu wskazywał datę późniejszą niż 15 kwietnia, to jest 7 maja 2022 r.) organ mając na uwadze treść przedłożonej umowy uwzględnił, że strona (na co wskazała ostatecznie w odwołaniu) deklaruje, że przejęła i zaczęła realizować zobowiązanie ekologiczne począwszy od dnia 15 kwietnia 2022 r.
Okoliczność, że A. B. stał się w dniu 15 kwietnia 2022 r., jako dzierżawca, posiadaczem działki nr [2], która w 2021 r. została objęta 4-letnim zobowiązaniem ekologicznym, w okolicznościach przymiotowej sprawy, wykluczyła jednocześnie możliwość przyjęcia, aby skutecznie przejął przedmiotowe zobowiązanie. Poprzedni dzierżawca działki nr [2], K. B., który podjął zobowiązanie ekologiczne, utracił bowiem posiadanie działki z dniem 14 marca 2022 r. Powyższą okoliczność ustalono w oparciu o równolegle przedłożony przez A. B. dokument, to jest pismo zatytułowane "Wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia 1 marca 2011 r.", w którym P. Spółka Jawna w S. (jako wydzierżawiający) oświadczyła, że wypowiada K. B. (jako dzierżawcy) umowę dzierżawy dziełek rolnych, w tym działki nr [2] ze skutkiem od 14 marca 2022 r. Organ odwoławczy był tym samym uprawniony do stwierdzenia, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, że ciągłość realizacji zobowiązania ekologicznego nie została zachowana. Twierdzenia pełnomocnika A. B., że ww. pismo niewątpliwie zawiera omyłkę pisarską - to jest że spółce z pewnością chodziło o skutek rozwiązania poprzedniej umowy dzierżawy od dnia 14 kwietnia 2022 r. -zostały podniesione dopiero na etapie skargi. W ocenie Sądu podkreślenia wymaga, że strona samodzielnie przedłożyła ww. pismo w toku postępowania administracyjnego, nie kwestionowała jego treści, równolegle nie przedłożyła też żadnych dowodów, które mogłyby podważyć wiarygodność ww. pisma i stwierdzonych w nim faktów. Z przytoczonego wyżej art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 wynika zaś, że w postępowaniu o przyznanie płatności ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W duchu realizacji ww. zasady ogólnej, dotyczącej postępowania dowodowego na gruncie płatności wynikających z ustawy PROW 2014-2020, w rozporządzeniu wykonawczym do tej ustawy, to jest rozporządzeniu z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego, w § 26 przewidziano szczegółowe warunki jakie musi spełniać wniosek o przyznanie płatności ekologicznej w przypadku deklarowanego przez rolnika przejęcia zobowiązania ekologicznego. Wymagane do przedmiotowego wniosku załączniki zostały określone przez prawodawcę w taki sposób, aby poprzez ich weryfikację można było ustalić m.in. to czy doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania ekologicznego. Stąd tak ważne jest aby składając wniosek złożyć go w formie pełnej i kompletnej. Skarżący się z tego obowiązku, zdaniem Sądu, nie wywiązał.
Zgodnie z § 26 ust. 1 rozporządzenia z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej, nowemu posiadaczowi tych gruntów mogą być przyznane kolejne płatności ekologiczne.
Nowy posiadacz gruntów może złożyć wniosek o przyznanie płatności ekologicznej, do którego - stosownie do § 26 ust. 5 rozporządzenia z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego, do którego - dołącza:
- oświadczenie, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie do kontynuowania realizacji zobowiązania ekologicznego podjętego przez rolnika, który był dotychczas posiadaczem tych gruntów, do końca okresu objętego tym zobowiązaniem (§ 26 ust. 5 pkt 1 lit a)
- umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym podjętym przez rolnika, który był dotychczas posiadaczem tych gruntów, albo kopię tej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza lub przez występującego w sprawie pełnomocnika będącego radcą prawnym albo adwokatem albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji (§ 26 ust. 5 pkt 2).
W realiach niniejszej sprawy (uwzględniając art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, § 1 ust. 1 rozporządzenia ws. terminu, art. 12 lit a i b i art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 640/2014) ostateczny termin na przedłożenie wniosku o płatność ekologiczną za 2022 r. w związku z przejęciem zobowiązania ekologicznego upływał w dniu 27 czerwca 2022 r. W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że skoro wskazane w § 26 ust. 5 rozporządzenia z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego dokumenty stanowią jako załączniki integralną część wniosku, aby przy ich złożeniu wnioskodawcy nie obowiązywały terminy właściwe do złożenia wniosku. Podzielić tym samym należy stanowisko organu, że w powyższym terminie skarżący dla wykazania przesłanek przyznania mu płatności ekologicznej, zobowiązany był do przedłożenia wniosku z wszystkimi wymaganymi załącznikami, w tym przede wszystkim wraz z umową, na podstawie której objął posiadanie gruntów. Skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku, ponieważ przedłożył umowę dzierżawy dopiero w dniu 14 listopada 2022 r. Skoro umowa ta została zawarta w dniu 15 kwietnia 2022 r. to trudno znaleźć racjonalne powody, dla których skarżący nie dołączył tej umowy do wniosku z zachowaniem terminu dla dokonania tej czynności. Nie do zaakceptowania jest też dwukrotnie podnoszona przez wnioskodawcę argumentacja, że jeżeli podana przez niego wcześniej data lub okoliczność powoduje w istocie niemożność przyznania mu płatności, należy ją traktować jako oczywistą omyłkę. Organy miały prawo odmówić przyznania płatności już z powodu nieprzedłożenia przez stronę w terminie kompletnego wniosku o przyznanie płatności. W zakreślonym terminie do wniosku z dnia 7 maja 2022 r. nie dołączono bowiem w ogóle umowy, która potwierdzałaby przejęcie zobowiązania w dacie deklarowanej, w dołączonym do wniosku oświadczeniu, o którym mowa w § 26 ust. 5 pkt 2 (przejęcie zobowiązania określono na dzień 7 maja 2022 r.). W dniu 14 listopada 2022 r., czyli już po terminie do złożenia wniosku wraz z załącznikami, do organu przesłano natomiast nowe oświadczenie, o którym mowa w § 26 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego, gdzie w ogóle nie wskazano daty przejęcia zobowiązania oraz nadesłano umowę dzierżawy gruntu z dnia 15 kwietnia 2022 r. Dodać trzeba, że o zachowaniu terminu dla dołączenia umowy nie może w tym wypadku w żaden sposób świadczyć, że została ona dołączona do zmodyfikowanego wniosku strony. Wniosek przesłany w dniu 14 listopada 2022 r. należy bowiem postrzegać jedynie w kategoriach ograniczenia żądania strony, co musiało pozostawać bez wpływu dla oceny, czy samo wystąpienie przez A. B. o przyznanie płatności ekologicznej na 2022 r. nastąpiło w terminie dla dokonania tej czynności i czy w terminie tym przedstawił on organowi wszelkie wymagane dokumenty, konieczne dla oceny, czy płatności może zostać przyznana.
Sąd nie podzielił tym samym zarzutów pełnomocnika strony dotyczących naruszenia przez organ § 26 ust. 5 rozporządzenia z 2015 r. w sprawie pomocy dla rolnictwa ekologicznego, ani też naruszenia przepisów określających termin złożenia wniosku wraz z załącznikami, w tym naruszenia art. 13 rozporządzenia nr 640/2014. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ określając, że ostateczny termin złożenia kompletnego wniosku przypadał na dzień 27 czerwca 2022 r. niewątpliwie uwzględnił także treść ww. przepisu. Do terminu złożenia wniosku o płatność wynikającego z art. § 1 ust. 1 rozporządzenia ws. terminu, to jest dnia 31 maja 2022 r., dodano bowiem kolejne 25 dni (uwzględniając zapisy art. 13 rozporządzenia nr 640/2014), a także - ponieważ koniec terminu wypadał w dniu ustawowo wolnym od pracy - przyjęto że termin ten przypadał w pierwszym następnym dniu roboczym, to jest 27 czerwca 2022 r. (uwzględniając zapisy art. 12 rozporządzenia nr 640/2014).
Zdaniem Sądu uchybienie polegające na braku odrębnego zawiadomienia strony przez organ I instancji w trybie art. 25 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020, że wniesiony przez skarżącego wniosek z dnia 7 maja 2022 r. jest niekompletny, to jest nie dołączono do niego stosownej umowy (potwierdzającej deklarowane przez stronę z dniem 7 maja 2022 r. przejęcie zobowiązań ekologicznych na działkach nr [1] i [2] w S.) nie miał istotnego wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Jak wskazano wyżej, dostrzec należy, że strona w dniu 14 listopada 2022 r. zmieniła stanowisko co do tego, w jakim zakresie wiosną 2022 r. przejęła zobowiązania ekologiczne. W sprawie przeanalizowano treść dostarczonej w tym zakresie przez stronę umowy dzierżawy działki nr [2] w S. z dnia 15 kwietnia 2022 r. Zasadnie wskazano stronie, że przyjęcie wiarygodności ww. dowodu i analiza jego treści w powiązaniu z innymi zgromadzonymi w sprawie dokumentami wskazuje, że w sprawie nie doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania. W ocenie Sądu, nawet gdyby organ w trybie art. 25 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 wystąpił do strony wskazując brak załączenia umowy do wniosku, jej dołączenie nie potwierdziłoby skutecznego przejęcia zobowiązania, ani w pierwotnie podawanej przez stronę dacie 7 maja 2022 r., ani wskazywanej następnie w odwołaniu dacie 15 kwietnia 2022 r. Sąd uwzględnił ponadto wyjaśnienia organu, że strona miała obowiązek zapoznać się z warunkami programu, a także, że składając wniosek bez wymaganych załączników, ponieważ dokonała tej czynności przez aplikację eWniosekPlus, od razu została poinfmmowana przez system o brakach wniosku.
Przedstawienie przez wnioskodawcę niekompletnych dokumentów i powoływanie się na omyłki w składanych deklaracjach, jednocześnie bez rzetelnego i terminowego ich korygowania, nie może świadczyć, w ocenie Sądu, aby strona wykazała zaistnienie faktów warunkujących przyznanie płatności, do czego z mocy art. 27 ustawy PROW 2014-2020 jest zobowiązana. Wbrew ocenie pełnomocnika strony, wskazywane przez stronę, że przejęła zobowiązanie ekologiczne w innej dacie niż pierwotnie wskazała, czy też, że poprzedni zobowiązany zakończył dzierżawę gruntu jednak w innej dacie, niż to wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, trudno utożsamiać, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, z oczywistymi omyłkami. Strona w żaden sposób nie wykazała, że znajdujące się w dokumentach zapisy mają charakter omyłek pisarskich. Zapisy te dotoczyły istotnych dla sprawy faktów, a zatem miały istotne znaczenie prawne dla oceny, czy doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania, jak i skutecznego złożenia kompletnego wniosku o płatność.
Orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził tym samym naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który powodowałby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W tym zakresie uwzględniono w szczególności, że w prowadzonym postępowaniu organ miał w stosunku do unormowań k.p.a. ograniczone obowiązki w zakresie postępowania dowodowego. Strona w wymaganym terminie nie przełożyła kompletnego wniosku. Natomiast dodatkowa analiza przedłożonych po terminie dokumentów wykazała, że płatność nie mogłaby być przyznana nawet przy braku uchybień co do kompletności wniosku, ponieważ w sprawie nie zachowano ciągłości realizacji zobowiązania ekologicznego na działce nr [2] w S.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.
Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgonie z którym spawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożenie wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).