III SA/Gd 627/21

III SA/Gd 627/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 10, art. 61 par. 4, art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151a par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 lipca 2021 r. sprawy ze sprzeciwu R. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Starosta decyzją z dnia 1 kwietnia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) – dalej powoływanej jako "k.p.a." oraz art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.), zatrzymał R. S. prawo jazdy kategorii B+E (10-06-1999), B (2-07-1994), A (6-07-1993), nr [...] wydane w dniu 5 marca 2008 r. przez Starostę, do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 10 marca 2016 r. wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia 5 marca 2014 r. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień R. S. w związku z przekroczeniem przez niego liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organ powołał art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks kamy oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym i wskazał, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy nastąpi po uzyskaniu pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej.
Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że organ winien zweryfikować naliczenie punktów karnych, stanowiących podstawę wniosku o zatrzymanie prawa jazdy.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 czerwca 2021 r., działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 570 ze. zm.), art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że powołana w odwołaniu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2014 r. nr [...] dotyczyła skierowania strony na badania psychologiczne w związku z ww. wnioskiem. Rozstrzygnięciem tym skierowano sprawę do ponownego rozpatrzenia, a następnie organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia 29 września 2014 r., która została utrzymana w mocy decyzją Kolegium Odwoławczego z dnia 17 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 238/15 oddalił skargę R. S. od tej decyzji. Treść wymienionego wyroku i motywy wspomnianej decyzji Kolegium odnoszą się do kwestii prawidłowości naliczenia stronie punktów karnych w liczbie 26, w związku z wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. o zatrzymanie prawa jazdy.
Organ odwoławczy zauważył, że w myśl art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zastosowanie cytowanych przepisów nie pozostawia organom orzekającym wyboru co do wydanej decyzji, jeżeli wnioskuje o to komendant wojewódzki Policji w związku z przekroczeniem 24 punktów karnych. Wydanie decyzji jest obligatoryjne w każdym wypadku, kiedy tylko kierowca przekroczy określoną wyżej liczbę punktów w ewidencji. Decyzja taka ma charakter decyzji związanej. Okolicznością faktyczną, na podstawie której organ stwierdza wystąpienie tej przesłanki jest przekroczenie przez kierowcę liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Ustaleń tych organ dokonuje zaś w oparciu o informację otrzymaną od komendanta wojewódzkiego Policji, zawartą np. we wniosku o kontrole sprawdzenie kwalifikacji, czy wniosku o skierowanie na badanie psychologiczne w związku z przekroczeniem 24 punktów otrzymanych za naruszenia w ruchu drogowym.
Zdaniem organu odwoławczego, jakkolwiek organ powołał się na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. o zatrzymanie prawa jazdy z 2014 r., do nadesłanych akt załączono jedynie wyrok WSA w Gdańsku, a dodatkowo wniosek Komendy Powiatowej Policji nr [...] nadesłany Staroście w dniu 19 marca 2021 r. W oparciu o wskazane dokumenty nie było możliwe ustalenie prawidłowości wydanej decyzji.
Organ wskazał, że rozpatrzenie sprawy nastąpiło w oparciu o niekompletny materiał dowodowy. Oceny tej nie zmienia przedłożenie z aktami wniosku nr [...], mającego mieć powiązanie z decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia 6 marca 2014 r. (nr [...]) o zatrzymanie prawa jazdy. Zdaniem organ odwoławczego, doszło zatem do istotnego naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Z nadesłanych akt nie wynika przy tym aby strona była informowana o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie (art. 61 § 4 k.p.a.) oraz by strona przed wydaniem decyzji była informowana o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 10 k.p.a.).
R. S. złożył sprzeciw od decyzji organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie tej decyzji w części w jakiej przekazuje ona sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania merytorycznego.
Skarżący zarzucił decyzji rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niezasadne przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że postępowanie powinno być umorzone w całości. Zarzucił nadto naruszenie art. 6 i art. 7a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść obywatela.
Uzasadniając sprzeciw skarżący wskazał, że zgadza się ze stwierdzeniem, iż decyzja organu pierwszej instancji wydana została z rażącym naruszeniem prawa w stopniu eliminującym ją z obrotu prawnego. Nie zgadza się jednak z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W ocenie skarżącego, organ odwoławczy pominął fakt, że już po raz drugi wydał decyzję o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji. Nie sposób spodziewać się ani zakładać by organ pierwszej instancji był w stanie zgromadzić jakąkolwiek dokumentację na jaką wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze i to po 7 latach od momentu wszczęcia postępowania.
W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Będąca przedmiotem wniesionego sprzeciwu decyzja organu została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Według art. 64b § 1 p.p.s.a., do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Kontrola sądowoadministracyjna uruchamiana sprzeciwem od decyzji ograniczona jest do badania kwestii proceduralnych związanych z istnieniem bądź nieistnieniem w badanej sprawie przesłanek do uchylenia przez organ odwoławczy decyzji wydanej w I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia (art. 64e p.p.s.a.). Ustawodawca wąsko zatem zakreślił granice uruchamianej sprzeciwem kontroli sądowoadministracyjnej decyzji kasacyjnej, bowiem nie dotyczy ona zgodności zaskarżonej decyzji ze wszystkimi przepisami prawa, lecz wyłącznie zgodności z art. 138 § 2 k.p.a., a zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie (por. wyroki NSA z: 28 listopada 2017 r., I OSK 1299/17; 28 lipca 2016 r., I OSK 2465/14 i I OSK 2411/14; 12 czerwca 2015 r. I OSK 2386/13). W związku z tym, przepisy materialnoprawne mają znaczenie w sprawie sądowoadministracyjnej dotyczącej sprzeciwu od decyzji wyłącznie w związku z przepisami postępowania określającymi jego aspekt wyjaśniający. To, co organ ma wyjaśnić, rekonstruowane jest na podstawie przesłanek rozstrzygnięcia sprawy (hipotezy normy prawnej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia), bowiem tylko okoliczności istotne z perspektywy tych przesłanek można uznać za mające wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt OSK 2045/18).
Organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji wskazał na brak w przekazanych aktach postępowania administracyjnego materiału dowodowego.
Przesłane do Sądu akta administracyjne w istocie nie zawierają oryginalnych akt postępowania przed organem pierwszej instancji, lecz kserokopie zawartych w nich dokumentów.
Organ przed wydaniem w sprawie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. winien zwrócić się do organu pierwszej instancji o nadesłanie pełnych akt sprawy, czego nie uczynił. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że organ ten, wydając decyzję dysponował dowodami z dokumentów, których brak jest w aktach postępowania, w tym wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia 5 marca 2014 r., dotyczącym kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji R. S. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień, w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie budzi wątpliwości, że dokumentu tego nie ma w nadesłanych do Sądu odpisach dokumentów znajdujących się w aktach organu pierwszej instancji.
W takiej sytuacji organ odwoławczy przed wydaniem decyzji winien zwrócić się do organu pierwszej instancji o nadesłanie całości oryginalnych akt sprawy, a nie poświadczonych za zgodność odpisów, znajdujących się w nich dokumentów. Zakres przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania dowodowego mógł być oceniany dopiero po otrzymaniu oryginalnych akt postępowania administracyjnego. Wydana w trybie art. 138 § 2 k.p.a. decyzja o uchyleniu zaskarżonej odwołaniem decyzji o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w związku z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego była zatem przedwczesna.
Nadto wskazać należy, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji jedynie w sytuacji gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W decyzji uchylającej sprawę do ponownego rozpoznania organ odwoławczy winien zatem wskazać jaki zakres sprawy winien być przez organ pierwszej instancji wyjaśniony oraz wykazać, że ma on istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Organ ten winien wskazać jakie konkretnie okoliczności winien ustalić i wziąć pod uwagę organ ponownie rozpatrujący sprawę. Zaskarżona decyzja nie spełnia tych wymogów. Organ ograniczył się w niej do wskazania, że wniosek o zatrzymanie prawa jazdy z 2014 r. nie został do akt sprawy dołączony. Z okoliczności sprawy nie wynika, by wniosek z 2014 r. dotyczył zatrzymania prawa jazdy. Z uzasadnienia wyroku z dnia 6 kwietnia 2018 r. wynika, że wniosek ten wydano w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne. Natomiast informacja o zatrzymaniu prawa jazdy nosi datę 17 marca 2021 r. i pochodzi od Komendy Powiatowej Policji w C. a nie Komendanta Wojewódzkiego Policji w G.
Na marginesie wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak jest podstaw i instrumentów ku temu, ażeby starosta prowadził swoje własne ustalenia, co do okoliczności wskazanych we wniosku organu policji o zatrzymanie prawa jazdy - stanowiącym jednocześnie dokument obrazujący liczbę punktów, o których mowa w art. 130 ust. 1 p.r.d. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 927/18).
Wskazywane przez organ odwoławczy naruszenie przepisów postępowania - art. 61 § 4 k.p.a. i art. 10 k.p.a. mogłoby uzasadniać zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. jedynie w przypadku, gdyby konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ nie wykazał, by taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wobec stwierdzenia naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni zawarte w wyroku wytyczne w kwestii postępowania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).