III SA/GD 625/21

III SA/Gd 625/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący sprawozdawca/
Bartłomiej Adamczak
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1 i 7, art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2020 poz 110
art. 2 pkt 35, art. 64, art. 140aa, art. 140ab, art. 140ae
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 97 par. 1 pkt 4, art. 189a, art. 189d, art. 189e, art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 125 par. 1 pkt 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 maja 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) - dalej jako "k.p.a.", art. 4 pkt 22 lit. 1, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d, art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 2, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2140) - dalej jako "u.t.d." oraz lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do tej ustawy, art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm.) - dalej jako "p.r.d" oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.), Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej również jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 października 2020 r. nr [...]o nałożeniu na M. K. kary pieniężną w wysokości 10.000 zł za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona - co najmniej 20 %.
Karę nałożono w oparciu o ustalenia zawarte w protokole nr [...] z przeprowadzonej w dniu 9 czerwca 2020 r. kontroli drogowej pojazdu członowego składającego się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki A o nr rej. [...], dwuosiowej naczepy marki B o nr rej. [...] i trzyosiowej przyczepy marki B nr rej. [...]. Wskazanym pojazdem członowym kierował w dniu kontroli M. R., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem śrub (ładunek podzielny) w dwóch kontenerach w imieniu przedsiębiorcy M. K. Przewóz drogowy wykonywano na podstawie licencji nr [...] udzielonej na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy.
W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że kontrolowany pojazd członowy z ładunkiem przekraczał dopuszczalną masę całkowitą 40t. Pomiar kontrolowanego pojazdu wskazał, że rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego to 60,4t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1t w górę), zatem przekroczenie nastąpiło o 20,4t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 51%), przy czym kierujący w trakcie kontroli drogowej nie posiadał w pojeździe i w związku z tym nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Organ odwoławczy stwierdził, że pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu nr METEOR E-065, zaś miejsce kontroli legitymowało się protokołem pomiarów stanowiska do ważenia pojazdów z dnia 21 listopada 2019 r.
Organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Podniósł, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 oraz art. 189d, art. 189e, art. 189f k.p.a., gdyż kwestie związane z odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej zostały uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Jak dalej wyjaśnił organ odwoławczy, stosownie do treści art. 4 pkt 15 u.t.d., przewoźnik drogowy to przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego.
Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d., użyte w ustawie określenia oznaczają: obowiązki lub warunki przewozu drogowego - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Organ wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie, co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton, z wyjątkiem pojazdu członowego mającego 5 lub 6 osi składającego się z:
a) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) - 42 tony,
b) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) - 44 tony,
c) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego - 42 tony,
d) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego - 44 tony.
Ponadto § 57 ust. 3 ww. rozporządzenia stanowi, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. może wynosić 42 tony. Jak wyjaśnił organ odwoławczy z uwagi na daty zarejestrowania kontrolowanych pojazdów ww. wyjątek w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania.
Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie podstawą do wszczęcia postępowania, a następnie nałożenia kary pieniężnej były przepisy ustawy o transporcie drogowym, a nie ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
Kara pieniężna została nałożona w niniejszej sprawie za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, zaś w postępowaniu na podstawie przepisów p.r.d. – z tytułu przejazdu zespołu pojazdów składającego się z więcej niż 2 pojazdy.
Art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d. stanowi, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.
Zgodnie z art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d., oraz lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego dopuszczalna masa została przekroczona – co najmniej 20 %, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 złotych.
Stosownie do treści art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie.
Natomiast przepisy art. 140aa i 140ab p.r.d. (znajdujące się w porządku prawnym od dnia 19 października 2012 r.) stanowią, że za przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, organy: Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, naczelnik urzędu celno-skarbowego lub zarządca drogi, nakładają m.in. na podmiot wykonujący przejazd karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej.
Zgodnie z przepisami prawa w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1481), która weszła w życie dnia 3 września 2018 r., następuje niezależne sankcjonowanie naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, popełnionych przez przewoźników drogowych wykonujących transport drogowy, od sankcjonowania naruszeń przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia.
Wprowadzenie tej regulacji wynika z konieczności dostosowania przepisów krajowych do wymogów rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.3.2016, str. 8) i ma to związek z koniecznością kwalifikowania i ewidencjonowania naruszeń określonych w załączniku I do ww. rozporządzenia, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego.
Zatem w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
W związku z powyższym obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej jak i podmiotowej. Przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 p.r.d. Przepisy ustawy o transporcie drogowym sankcjonują z kolei naruszenia określone w załączniku I do rozporządzenia 2016/403, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d.
Zdaniem organu odwoławczego wskazane odmienności co do podstaw prawnych wydania decyzji, różnych sankcji, a także różnych podmiotów, które tym sankcjom mogą podlegać uzasadnia stwierdzenie, że naruszenie wskazanych obowiązków wymaga wszczęcia i prowadzenia odrębnych postępowań administracyjnych. Organ podkreślił, że choć odpowiedzialność ponosić będzie ten sam podmiot (podmiot wykonujący przejazd), to jednak nie wystąpi tożsamość przedmiotowa sprawy, albowiem będziemy mieli do czynienia z dwoma odmiennymi podstawami prawnymi rozstrzygnięcia i odrębnymi obowiązkami podmiotu wykonującego przejazd.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się także przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 92c ust. 1 u.t.d. Skarżący, wezwany do przedstawienia dowodów poświadczających, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, które nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł on przewidzieć , nie udowodnił tych okoliczności. Już z samej treści listów przewozowych wynikało, że sama zadeklarowana waga brutto towaru bez mas własnych zespołu pojazdów wynosiła więcej niż masa całkowita pojazdów, co wyklucza brak świadomości strony o przekroczeniu dopuszczalnej normy, a to z kolei świadczy o wpływie na powstanie naruszenia oraz o tym, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które podmiot mógł przewidzieć.
W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił wymogi wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję M. K. zarzucił
I. naruszenie zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwie przeprowadzenie czynności kontrolnych i w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego, a także zaniechanie przeprowadzenia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy,
- art. 7a § 1 oraz art. 81a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości natury faktycznej i prawnej na niekorzyść strony,
- art. 10 k.p.a. poprzez nieprzedstawienie stronie całości materiału dowodowego, na którym oparto ustalenia stanu faktycznego przed wydaniem decyzji w sprawie,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia decyzji wszystkich istotnych faktów i dowodów, na których oparł się organ,
- art. 189f k.p.a. poprzez nienależyte niezastosowanie i nałożenie za to samo zachowanie na tę samą stronę (M. K.) trzech kar pieniężnych,
II. naruszenie prawa materialnego:
- art. 92c u.t.d. poprzez nieumorzenie wszczętego postępowania w sytuacji, gdy okoliczności sprawy oraz dowody wskazywały, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł przewidzieć zdarzeń oraz okoliczności będących jego przyczyną oraz pomimo nałożenia przez organ za to samo zdarzenie dwóch innych kar,
- art. 92a ust. 3 u.t.d. poprzez nałożenie na skarżącego podczas jednej kontroli drogowej sumy kar przekraczającej kwotę 12.000 zł (na skarżącego podczas jednej kontroli nałożono kary w łącznej wysokości 28.000 zł),
- art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez nieumorzenie wszczętego postępowania w sytuacji zbiegu okoliczności faktycznych i prawnych pomiędzy ustawami i nałożenie za to samo zdarzenie trzech kar pieniężnych oraz niezważenie, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł przewidzieć zdarzeń oraz okoliczności będących jego przyczyną,
- art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez ugruntowanie u podstaw decyzji stanu niezgodnego z prawem oraz naruszenie zasady braku podwójnej karalności tego samego czynu i dowolne działanie organu, leżące poza granicami prawa,
- art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (Dz.U. z 2003 r. poz. 364) i art. 50 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE.C. 2007.303.1) w zw. z art. 9 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady podwójnej karalności czynu i działanie poza granicami prawa.
Skarżący wniósł o :
1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji;
2) wystąpienie w niniejszej sprawie z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") o rozstrzygnięcie:
- czy zgodną z prawem wspólnotowym jest dokonywana przez organ wykładnia rozporządzenia Komisji UE 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (EW) nr 1071/2009, zgodnie z którą stosowanie krajowych przepisów do unijnego katalogu naruszeń dotyczących tzw. "dobrej reputacji" przewoźnika drogowego może dopuszczać wielokrotne karanie tego samego przewoźnika za ten sam czyn (waga pojazdu), na podstawie odrębnych przepisów ustaw krajowych,
- czy niezależne sankcjonowanie popełnionych przez przewoźników drogowych naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, od sankcjonowania naruszeń przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia i w konsekwencji - podwójne karanie tej samej osoby za jeden czyn jest zgodne z przepisami prawa wspólnotowego UE,
3) zobowiązanie organu odwoławczego do przedłożenia Sądowi całości materiałów zgromadzonych dotychczas w postępowaniu (gdyż nie okazano ich skarżącemu), ze szczególnym uwzględnieniem świadectw legalizacji i homologacji urządzeń pomiarowych zastosowanych do przeprowadzonej w niniejszej sprawie kontroli oraz instrukcji ważenia oraz protokołu z pomiarów stanowiska do ważenia pojazdów,
4) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w uzasadnieniu i załączonych do niniejszej skargi kopii decyzji organu I instancji,
5) zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że wyznaczenia nacisków osi wielokrotnych dokonano metodą ważenia dynamicznego, która podważa legalność całego pomiaru. Istotne dokumenty dotyczące ważenia okazano jedynie kierowcy w toku kontroli drogowej, nie przedstawiając ich kompletu stronie, przy czym kluczowe treści okazanych dokumentów sporządzone były w języku angielskim. Stronie odebrano prawo wniesienia uwag do ważenia oraz wniesienia o powtórne ważenie pojazdu. Organ nie wykazał, by przewożony ładunek nie mógł ulec przesunięciu w trakcie ważenia, co mogło mieć wpływ na wyniki pomiarów. Organ nadto dopuścił się nieprawidłowości związanych z tzw. tolerancją pomiarową.
Zdaniem skarżącego organ naruszył zasadę podwójnej karalności za to samo zachowanie. Z jednej kontroli drogowej sporządzono trzy protokoły kontroli i dla tożsamych okoliczności faktycznych wszczęto trzy postępowania i nałożono trzy kary pieniężne, tj. poza decyzją objętą niniejszą skargą Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał jeszcze dwie decyzje z dnia 15 października 2020 r. : o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł – za przejazd po drogach publicznych zespołem pojazdów złożonym z liczby pojazdów większej niż określona art. 62 ust.4 ustawy Prawo o ruchu drogowym , na który wymagane jest zezwolenie kategorii VII , z naruszeniem zakazu przewozu ładunków innych niż ładunek niepodzielny i w wysokości 3.000 zł – za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie ( art. 64 ust.1 pkt p.r.d.)
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a." stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie jest zasadna.
Jak wynika z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, w dniu 9 czerwca 2020 r. na autostradzie A1, zatrzymano do kontroli ośmioosiowy zespół pojazdów składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki A o nr rej. [...], dwuosiowej naczepy marki B o nr rej. [...] i trzyosiowej przyczepy marki B nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował M. R., który wykonywał przewóz drogowy z ładunkiem dwóch kontenerów śrub (ładunek podzielny) w imieniu skarżącego przedsiębiorcy M. K.
Bezsporne było, że przebieg kontroli ze zdarzenia, jakie miało miejsce w tej sprawie, utrwalono sporządzeniem protokołów stwierdzających naruszenia przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym i ustawy o transporcie drogowym, a po przeprowadzonych postępowaniach wydano trzy decyzje nakładające na skarżącego kary pieniężne.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że strona wykonywała przewóz drogowy ładunków podzielnych, tj. dwóch kontenerów z ładunkami śrub pojazdem o rzeczywistej masie całkowitej przekraczającej 40 t, bowiem rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego wyniosła 60,4 t. W takich warunkach wykonywano przejazd drogowy, mimo braku podstaw by przypuszczać, że pojazd członowy nie przekracza dopuszczalnej masy całkowitej. Ponieważ przewożony ładunek był podzielny (śruby umieszczone w dwóch kontenerach), istniała możliwość takiego zorganizowania przejazdu, aby pojazd nie przekraczał dopuszczalnej masy całkowitej.
Zdaniem Sądu funkcjonariusze ITD dokonujący kontroli drogowej prawidłowo dopełnili procedury ważenia zespołu pojazdów, którymi skarżący wykonywał transport drogowy, zachowując zgodność z instrukcją wag, którymi pomiarów tych dokonywano. Zarzuty strony w tym zakresie nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Wbrew wywodom skargi, znajdująca się w aktach sprawy instrukcja obsługi wag została sporządzona w języku polskim i skarżący mógł zapoznać się z nią w trakcie postępowania. Został on bowiem prawidłowo pouczony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego w zawiadomieniu z dnia 17 czerwca 2020 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego (k. 36 akt administracyjnych organu I instancji). W zawiadomieniu tym wymieniono zebrane w sprawie dokumenty - decyzję zatwierdzenia typu i aktualne świadectwo legalizacji użytego w trakcie kontroli drogowej przenośnego pomostu wagowego do pomiarów dynamicznych nacisków osi i mas całkowitych typu METEOR wraz z instrukcją, dokumenty potwierdzające aktualną kontrolę metrologiczną użytego wysokościomierza i przymiaru wstęgowego , protokół pomiarów spadku terenu w miejscu przeprowadzenia ważenia wykonanych przez uprawnionego geodetę wraz z zatwierdzeniem przez zarządcę drogi stanowiska kontrolnego jako spełniającego wymagania do ważenia pojazdów w ruchu.
Zespół pojazdów został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu METEOR. Z pkt. 1. instrukcji użytkownika wagi METEOR wynika, że przenośne wagi METEOR zostały zaprojektowane do tworzenia stacji ważenia pojazdów z funkcjami pomiarów nacisków osi oraz wyznaczania masy całkowitej każdego rodzaju pojazdu i każdego rodzaju przewożonego ładunku. Waga charakteryzuje się dwoma trybami ważenia: statycznym oraz dynamicznym. Podwójna certyfikacja wagi umożliwia wykonywanie pomiarów nacisków osi i wyznaczania masy całkowitej pojazdu do celów nadzoru nad ruchem drogowym, zarówno w ławach fundamentowych (zadołowaniu) jak i przy pomocy mat wyrównujących nawierzchnie w momencie używania wag na płaskich nawierzchniach (drogach, placach).
W instrukcji użytkowania wag producent wskazał, że wagi METEOR spełniają wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych oraz w Dyrektywie Rady 2014/31/EC dotyczącej wag nieautomatycznych.
Możliwość zastosowania dwóch platform pomiarowych (dwóch wag) do wyznaczania rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, a tym samym nacisku na grupie osi, w trybie pomiaru w ruchu, wynika z opisu pracy tych wag m.in. w pkt 8.5 instrukcji (Tryb "DYNAMIC" - dynamiczne ważenie osiowe z sumowaniem), gdzie zapisano, że:
• po wybraniu tego trybu ważenia na wyświetlaczu terminal wyświetli komunikat "BRUTTO...XXXXX kg" (gdzie XXXXX to wskazanie aktualnej masy na pomostach wagowych - nacisk osi) oraz napis "OCZEK. NA OSI"
• pojazd przejeżdża 1-szą osią przez wagę z możliwie stałą prędkością (do 5 km/h) unikając hamowania
• pomiar zostaje automatycznie zapisany gdy: zostanie przekroczona masa minimalna oraz spełnione zostaną parametry ustawione w konfiguracji
• terminal potwierdzi sygnałem dźwiękowym i komunikatem: "OSIE: 1 SUMA: XXXXX kg" gdzie XXXXX to suma osi,
• po przejechaniu przez wagę (masa będzie mniejsza od masy minimalnej ustawionej w parametrach) terminal będzie oczekiwał kolejnej osi "OCZEK. NA OS 2 SUMA: XXXXX kg" gdzie XXXXX to suma z przeprowadzonych ważeń,
• pomiar zostaje automatycznie zapisany,
• kolejne pomiary będą dodawane analogicznie aż do momentu gdy terminal nie wykryje kolejnej osi pojazdu w ciągu 10 sekund - pasek postępu pokazuje czas oczekiwania (ewentualnie można zakończyć pomiar i podsumować manualnie naciskając klawisz F6)
• po zakończeniu pomiarów poszczególnych osi terminal pokaże komunikat na przykład: "OSIE: 5 2km/h SUMA: 39500 kg" gdzie 5 liczba zsumowanych osi, 2km/h to prędkość przejazdu a 39500 kg to masa całkowita i wydrukuje kwit wagowy z wyszczególnieniem mas poszczególnych osi, masą całkowitą pojazdu oraz datą i godziną pomiaru.
Zgodnie z danymi technicznymi wagi (pkt 2. instrukcji) umożliwia ona pomiar do 20 osi w trybie dynamicznym.
Z treści pkt. 3. instrukcji wynika, że nachylenie w kierunku wzdłużnym nie powinno przekraczać 1 %, a w poprzecznym 2 %. W miejscu przeprowadzenia pomiarów spadek podłużny wynosił od 0,45 % do 0,55 %, a spadek poprzeczny od 1,551 % do 1,734 %, a zatem mieścił się w wymaganiach dla zastosowania użytych wag.
Z przeprowadzonego pomiaru sporządzono wydruk - nr ważenia [...] z dnia 9 czerwca 2020 r. z godz. 05:00, którego kopia znajduje się w aktach sprawy. Z treści wydruku wynika, że prędkość przejazdu pojazdu przez wagi wynosiła 2 km/h, a zatem mieściła się w dopuszczalnych granicach tj. od 1 km/h do 5 km/h.
W konsekwencji powyższych uwag proces ważenia został, zdaniem Sądu, przeprowadzony w sposób prawidłowy, zgodnie z instrukcją użytkowania wagi i obowiązującymi przepisami.
Przed rozpoczęciem ważenia kierujący kontrolowanym zespołem pojazdów został zapoznany z procedurą ważenia dynamicznego, polegającą na przejeżdżaniu z określoną prędkością, bez nagłych przyspieszeń i hamowań, kolejnymi osiami przez platformy wagowe i sumowaniu nacisków osi w celu ustalenia masy całkowitej pojazdu (metodą nazwaną przez organ "oś po osi"). W trakcie kontroli zapoznano kierującego ze świadectwami kontroli metrologicznej wagi i przymiarów użytych podczas kontroli, a także instrukcją obsługi wagi oraz dokumentami potwierdzającymi geometrię miejsca ważenia.
Wyniki pomiarów zostały utrwalone na wydruku z terminala wagi, a następnie zostały ujęte w protokole kontroli. Powoływany w uzasadnieniu skargi pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1831/17 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), został przyjęty w odniesieniu do poprawności procedury ważenia z wykorzystaniem wag typu SAW 10C, nie zaś wagi samochodowej METEOR, użytej w przedmiotowej sprawie, zatem nie może przemawiać za zasadnością skargi.
Wskazać też należy, że organ nie dopuścił się nieprawidłowości w zakresie zastosowania tolerancji pomiarowej. Wskazany wynik pomiaru wskazywał bowiem na przekroczenie dopuszczalnej przepisami masy całkowitej przez kontrolowany pojazd członowy.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się natomiast do oceny możliwości wszczęcia dwóch postępowań administracyjnych i wymierzenia dwóch kar administracyjnych w sytuacji, gdy w obu przypadkach u podstaw stwierdzonego naruszenia była ta sama okoliczność faktyczna, a mianowicie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, które z jednej strony stanowi naruszenie normy dotyczącej dopuszczalnej masy całkowitej w świetle unormowań u.t.d., z drugiej zaś strony doprowadziło do ruchu pojazdem, którego masa, z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś spowodowała, że pojazd ten stał się pojazdem nienormatywnym i przejazd nim wymagał uzyskania odpowiedniego zezwolenia, a jego brak podlegał sankcji, przewidzianej w ustawie - Prawo o ruchu drogowym.
Skarżący podnosił, że w trakcie tej samej kontroli drogowej, na podstawie tych samych wyników ważenia zostały sporządzone protokoły kontroli wskazujące na odmienne podstawy sankcji administracyjnych, na podstawie których doszło do wszczęcia dwóch postępowań administracyjnych, sankcjonujących to samo naruszenie. Takie zachowanie się organów stanowi, w ocenie skarżącego, naruszenie zasady zakazu podwójnego karania.
Ponadto skarżący podnosił, że w trakcie tej samej kontroli drogowej sporządzono protokół kontroli , na podstawie którego wydano decyzję w dniu 15 października 2021 r., nakładającą karę pieniężną w wysokości 3000 zł za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie. Zauważyć należy, że w tym przypadku chodziło o inny aspekt stwierdzonych przez organy naruszeń , a decyzja wymierzająca karę oparta była nie o przepisy ustawy o transporcie drogowym, a ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Wydane w tej ostatniej sprawie decyzje , co Sądowi jest wiadome z urzędu , były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w nieprawomocnym wyroku z dnia 21 lutego 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 3109/21.
Odnosząc się do powyższego , w świetle argumentacji zaprezentowanej przez organy orzekające możliwe było, co do zasady, wszczęcie dwóch odrębnych postępowań administracyjnych i wydanie dwóch odrębnych decyzji administracyjnych nakładających kary pieniężne.
Oceniając przedstawione stanowiska na tle realiów sprawy jak i stanu prawnego z daty wydania zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że rację należy przyznać organom orzekającym. Należy przy tym z całą stanowczością podkreślić, że Sąd w tym postępowaniu nie oceniał w żaden sposób prawidłowości decyzji wymierzającej skarżącemu karę na podstawie ustawy – Prawo o ruchu drogowym jak i skutków wynikających z wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 54).
W pierwszej kolejności przedstawić należy treść regulacji prawnych mających zastosowanie w sprawie.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, w tym przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y u.t.d.
Natomiast art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie [...].
Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.
Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do u.t.d. zostały ustalone w sposób sztywny.
Wskazane regulacje prawne oznaczają, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 5 u.t.d.
Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92c u.t.d. Zgodnie z tą regulacją nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W ocenie Sądu stanowiska skarżącego w zakresie zarzutu dwukrotnego nałożenia na skarżącego kary administracyjnej za ten sam czyn i naruszenia w związku z tym art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do EKPCz, art. 50 KPP w zw. z art. 9 Konstytucji RP oraz art. 92a, nie można podzielić.
Podstawą nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w zaskarżonej decyzji był art. 92a ust. 1, ust. 7 pkt 2 u.t.d. oraz treść lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d, który karą pieniężną w wysokości 10.000 zł sankcjonuje dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%.
Kary wymierzane na podstawie ustawy o transporcie drogowym za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego zostały tak określone, aby zapobiegać naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Na podstawie tych przepisów ochronie podlega inny interes prawny, niż ujęty w przepisach ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Kara wymierzana jest co do zasady przewoźnikowi - profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest wymierzenie sankcji temu podmiotowi, który przy wykonywaniu działalności nie stosuje się do wymogów wynikających z przepisów prawa, co może, jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej zmianę do ustawy o transporcie drogowym, prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. Ochrona prawidłowości prowadzenia działalności transportowej wiąże się również bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji.
Natomiast kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140ae ust. 1 p.r.d., kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Celem tych kar jest zapobieżenie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym.
Nie zachodzi więc tożsamość chronionego interesu prawnego. Nałożone na skarżącego kary zostały wymierzone za różne naruszenia, mimo że wiążą się z przekroczeniem przez pojazd wykonujący przewóz określonych parametrów. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy o transporcie drogowym ani – tym bardziej - przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Wymierzenie skarżącemu kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw za różne czyny: przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu – na podstawie ustawy o transporcie drogowym oraz przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych bez odpowiedniego zezwolenia – na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie narusza zakazu podwójnego karania. Każde ze stwierdzonych naruszeń stanowi odrębny delikt administracyjny i każde naruszenie podlega osobnej karze na podstawie przepisów dwóch różnych ustaw, które realizują różne cele (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r.; sygn. akt II GSK 717/21, II GSK 248/21, z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 330/20; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić należy, że podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 92c u.t.d. wymagał rozważenia, czy nałożona kara nie narusza zakazu wynikającego z normy art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. Przepis ten - jak wskazano wyżej - stanowi bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z wszczęciem postępowań i nałożeniem kary na ten sam podmiot w związku z przeprowadzeniem kontroli w tym samym czasie. Zatem prawidłowe rozpoznanie sprawy wymagało rozważenia, czy kary dotyczą tego samego naruszenia stwierdzonego podczas kontroli drogowej.
Naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy, a naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej, podlega karze na podstawie art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 140aa p.r.d. Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 pkt 35a p.r.d. Pojazdem nienormatywnym- według ustawowej definicji - jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Natomiast warunki dozwolonego poruszania się pojazdu nienormatywnego zostały określone w art. 64 p.r.d.
W przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia (czy naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 p.r.d.) i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje nakładające karę. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego wbrew wymogom lub zakazowi z art. 64 ust. 1 i ust. 2 p.r.d., zastosowanie mają różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje.
Jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 29 marca 2022 r. (sygn. akt III SA/Lu 720/21; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) fakt pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności za ten sam czyn, ale w różnych postępowaniach o charakterze represyjnym, nie przesądza automatycznie o naruszeniu zakazu podwójnego karania.
Należy bowiem przyjąć, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn, tożsamość chronionego interesu prawnego.
Istotne znaczenie ma ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji. Ustalenia wymaga zatem, czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne. W świetle powyższych zapatrywań, skoro w realiach sprawy nie mamy do czynienia z ochroną tego samego dobra, nie można mówić o tożsamych naruszeniach. Zatem zaskarżona decyzja nie narusza normy art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. Stwierdzić bowiem należy, że delikt administracyjny przypisany skarżącemu w rozpatrywanej sprawie nie był tożsamy deliktowi przypisanemu na podstawie ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Na gruncie u.t.d. administracyjnej karze pieniężnej podlega wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego – które polega, między innymi, na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%. Natomiast na gruncie drugiej z tych ustaw, tj. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, kara pieniężna – której wysokość, jest determinowana kategorią zezwolenia, którym nie legitymuje się podmiot wykonujący przejazd – jest nakładana za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia. Zauważyć też trzeba, że o ile w odniesieniu do drugiej sprawy konieczne jest ustalenie dotyczące istnienia obowiązku posiadania przez podmiot wykonujący przejazd zezwolenia określonej kategorii oraz naruszenia tego obowiązku, to ustalenie to nie jest już konieczne – albowiem nie byłoby ono w ogóle przydatne – w odniesieniu do pierwszego z nich, gdyż ta okoliczność jest prawnie obojętna dla oceny o ziszczeniu się lub nie znamion tego deliktu.
Ponadto w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. odnoszący się do instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zgodnie z treścią otwierającego ten dział k.p.a. art. 189a w § 2 pkt 1-6, w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej; odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia; terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej; terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej; odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej; udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Przepis art. 189d k.p.a. wymienia okoliczności, jakie organ administracji publicznej powinien wziąć pod uwagę wymierzając administracyjną karę pieniężną. Stosownie do art. 189e k.p.a., w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Natomiast w myśl art. 189f § 1 pkt 1 i 2 organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Ogólna reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. Z treści art. 189a § 2 k.p.a. wynika, że samo istnienie przepisów odrębnych (w tym przypadku u.t.d.) regulujących przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i odstąpienia od ich nałożenia wyłącza stosowanie przepisów całego działu IVa k.p.a., bez konieczności stosowania kolejnych działań interpretacyjnych czy porównywania zakresów stosowania poszczególnych przepisów. Należy mieć bowiem na uwadze, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. w tej materii: A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX/el. 2021).
Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c ust. 1 pkt 1 – 3 u.t.d. wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 tej ustawy, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Za uzasadniony zatem trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. W związku z tym stosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a – jak podkreślono na wstępie – dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne , że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (tak Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej wyroku z dnia 28 września 2021 r.; sygn. akt II GSK 717/21; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie można również podzielić zarzutu naruszenia przez organy art. 92 c ust.1 pkt 1 u.t.d., który to przepis – jak już wskazano wyżej - stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Jak wyjaśniły w zaskarżonych decyzjach organy, fakt przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego środka transportu był możliwy do ustalenia na podstawie analizy dokumentów rejestracyjnych pojazdu i dokumentacji przewozowej dotyczącej transportowanych kontenerów z ładunkiem. Prawidłowa analiza dokumentów wykazałaby, że dojdzie do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej. Zatem skarżący powinien wiedzieć, że transportowany ładunek podzielny przekracza dopuszczalne parametry wagowe pojazdu. Ponadto z zeznań kierowcy wynikało, że zlecenia na dany ładunek otrzymuje od pracodawcy oraz że już wcześniej masa przewożonych kontenerów przekraczała dopuszczalną ładowność pojazdu członowego. W tej sytuacji strona powinna opracować procedury, pozwalające na wykonywanie przewozu drogowego kontenerów z ładunkiem zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Strona jednak stosuje nieprawidłowe praktyki, zlecając jednorazowo przewóz drogowy jednocześnie dwóch kontenerów 20 -stopowych z ładunkami, mimo że z przekazywanych przez stronę dokumentów przewozowych jednoznacznie wynika, że łączna masa ładunków przekracza dopuszczalną ładowność zespołu pojazdów. Organ odwoławczy zauważył także , że skarżący nie przedłożył dowodów poświadczających, że nie miał on wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
Ze stanowiskiem organów należy się zgodzić. Wskazywane przez skarżącego w skardze działania, podjęte przez niego w celu zapobiegania naruszeniom ani nie zostały przez skarżącego wykazane w toku postępowania administracyjnego, ani też - w świetle dokonanych przez organy ustaleń - nie świadczą o tym, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
Podnoszone przez skarżącego w skardze okoliczności, mające według niego wpływ na uwolnienie się , w oparciu o art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., od odpowiedzialności za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, winny zostać wykazane w toku postępowania przez organami ITD. Choć skarżący twierdził, że był gotowy do przedstawienia niezbędnych dokumentów w tym zakresie - ale na zobowiązanie organu- w niniejszej sprawie sytuacja taka, co wynika z akt administracyjnych, nie miała miejsca. Nawet gdyby skarżący oświadczenie takie – tj. o gotowości przedłożenia stosownych dokumentów - w toku postępowania administracyjnego złożył , nie byłoby ono wystarczające. Udowodnienie okoliczności objętych hipotezą art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu w postaci uwolnienia się od odpowiedzialności za naruszenie przepisów przez kierowcę. Organ nie jest zobowiązany do wykazywania okoliczności uwalniających przedsiębiorcę od odpowiedzialności. Jego obowiązek ogranicza się do umożliwienia stronie przedstawienia stosownej argumentacji popartej dowodami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1207/22, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy wyjaśnić, że kierowca kontrolowanego pojazdu w dniu kontroli drogowej nie składał oświadczeń woli w imieniu skarżącego, lecz odebrano od niego zeznania w charakterze świadka, przy czym jednoznacznie z protokołu zeznań świadka wynika, że został on pouczony o przysługujących mu prawach. Skarżącemu zapewniono prawo udziału w postępowaniu, w tym do uzupełnienia materiału dowodowego. W sposób oczywisty nie jest możliwe dokonanie ponownego ważenia pojazdu członowego po zakończeniu kontroli drogowej, a w trakcie kontroli kierowca nie wnosił o powtórzenie procedury ważenia.
Bezzasadny był zarzut naruszenia art. 140aa ust. 4 p.r.d., albowiem przepis ten nie był stosowany przez organy orzekające w sprawie, skoro kara pieniężna została nałożona za dopuszczenie do wykonywania transportu drogowego pojazdem o masie przekraczającej dopuszczalną masę całkowitą, nie zaś za przejazd pojazdem nienormatywnym.
Niezasadny jest też zarzut naruszenia przez organy przepisu art. 92a ust.3 w zw. z ust.1 u.t.d. , z którego wynika, że suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. Kary w dwóch pozostałych postępowaniach administracyjnych zostały nałożone na skarżącego na podstawie przepisów u.p.d. Ustawa ta w przepisie art. 140ab normuje w sposób odrębny od postanowień u.t.d. wysokość kar pieniężnych. Tym samym przywołany przepis ustawy o transporcie drogowym dotyczy jedynie kar, nałożonych na podstawie przepisów tej właśnie ustawy, nie zaś także na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Za bezzasadne Sąd uznał nadto zarzuty naruszenia przez organy orzekające przepisów procesowych określonych w art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art.11, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a i art. 107 § 3 k.p.a.
Organy wyjaśniły bowiem stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Podjęły nadto wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest trafna, a uzasadnienie stanowiska wyrażonego w decyzjach organów obu instancji zawiera wszystkie niezbędne elementy i pozwala na analizę oraz ocenę rozumowania organów przez sąd administracyjny.
Podkreślić ponadto trzeba, że naruszenie przepisów postępowania jedynie wówczas może doprowadzić do uwzględnienia skargi, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Naruszeń takich Sąd nie stwierdził.
Wniosek skarżącego o zwrócenie się przez Sąd z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o treści wskazanej w petitum skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Oparty jest on bowiem na założeniu istnienia tożsamości naruszeń dokonanych tym samym zachowaniem. Skoro, jak wyżej wykazano, taka tożsamość naruszeń nie zachodziła, brak było podstaw do kierowania pytania prejudycjalnego do TSUE w omawianym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę, jako bezzasadną, oddalił.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.