III SA/Gd 616/22

III SA/Gd 616/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /sprawozdawca/
Janina Guść
Paweł Mierzejewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1082
art. 57, art. 55, art. 62, art. 66 ust. 1 pkt 2, art. 67
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant: Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. F. na zarządzenie Wójta Gminy Suchy Dąb z dnia 24 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły 1. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia; 2. zasądza od Gminy Suchy Dąb na rzecz skarżącej M. F. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2022 r. nr [...], podjętym na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 559 ze zm.) i art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.), Wójt Gminy w § 1 zarządzenia odwołał M. F. ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej bez wypowiedzenia, z dniem 24 czerwca 2022 r., zaś w § 2 zarządzenia wskazał, że zarządzenie to wchodzi w życie z dniem podpisania.
W uzasadnieniu zarządzenia Wójt Gminy wskazał, że w ramach nadzoru w zakresie spraw finansowych i administracyjnych stwierdzone zostały następujące nieprawidłowości w działalności kierowanej przez dyrektor szkoły:
1. organizacja zbiórki w gotówce i naturze na pomoc obywatelom Ukrainy wśród rodziców uczniów z naruszeniem postanowień ustawy z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 1672) przez dyrektora jako podmiot nieuprawiony według art. 3 ww. ustawy, bez zgłoszenia, bez rozliczenia, bez uchwały, bez zawiadomienia wszystkich członków Rady Rodziców, z wykorzystaniem dziennika Librus pomimo jego odmiennego przeznaczenia,
2. brak nadzoru i zapewnienia stawiennictwa nauczycieli realizujących w ramach umów o pracę projekt "P." w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020, co zagroziło rozwiązaniem umowy i brakiem uzyskania dofinansowania,
3. błędne ustalenie wysokości uposażenia dla M. L. - z uwagi na brak przyznania dodatku stażowego w okresie od 1.01.2022 r. do 10.03.2022 r. (w zakresie pełnienia obowiązków pomocy nauczyciela) oraz brak zlecenia naliczenia odsetek od powyższej zaległości, które zostało ostatecznie wypłacone 31.03.2022 r.,
4. błędne naliczenie stażu pracy M. M., niezbędnego do prawidłowego przyznania nagrody jubileuszowej; do Urzędu Gminy dostarczono pismo z dnia 3.03.2022 r., które zostało poprawione pismem z dnia 7.03.2022 r.,
5. brak terminowego wypłacenia wynagrodzenia urlopowego oraz dodatku wiejskiego A. L. za okres 23.09.2021 r. - 5.10.2021 r. wraz z odsetkami; środki zostały wypłacone w dniu 8.10.2021 r. zamiast w dniu 23.09.2021 r. (za wrzesień 2021 r.) oraz 3.10.2021 r. (za październik 2021 r.) z powodu niedostarczenia niezbędnych dokumentów do Urzędu Gminy,
6. brak wypłacenia dla A. L. ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy za okres 3 dni (sprostowane świadectwo pracy z 21.03.2022 r.), który został wypłacony 23.03.2022 r. (wraz z naliczonymi odsetkami od października 2021 r.) zamiast 21.03.2022 r. z uwagi na dostarczenie skanu świadectwa pracy mailem do Urzędu Gminy dopiero w dniu 23.03.2022 r.,
7. brak informacji w aktach osobowych E. M. o powierzeniu stanowiska wicedyrektora szkoły,
8. brak terminowego wypłacenia ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy; zamiast w dniu rozwiązania stosunku pracy nastąpiło to z 3 - dniowym opóźnieniem, co skutkuje koniecznością wypłaty z odsetkami,
9. przedłożone dokumenty strategiczne szkoły, opracowane przez dyrektora szkoły, zawierają wiele nieprawidłowości, między innymi nieaktualne podstawy prawne, brak podpisów osoby upoważnionej, nieprawidłowości w datach obowiązywania dokumentów, nieprawidłowe zapisy niezgodne z nadrzędnymi aktami prawnymi,
10. w dniu 2.05.2022 r. dyrektor zamknęła placówkę w ramach wolnych dni dyrektorskich nie zapewniając dzieciom zajęć opiekuńczych; nie skierowała do rodziców zapytań, czy istnieje potrzeba organizacji opieki w tym dniu,
11. pozostawiła w dniu 1.06.2022 r. podczas przerwy od zajęć lekcyjnych uczniów przebywających na korytarzu oraz w stołówce bez opieki nauczyciela, co w ocenie organu prowadzącego szkołę zagrażało bezpieczeństwu uczniów.
Niezależnie od powyższego doszło do utraty zaufania niezbędnego do pracy na zajmowanym stanowisku. M. F. pozostaje w otwartym konflikcie z p. Wójt, jako organem prowadzącym, czego przykładem jest składanie skarg na p. Wójt do Rady Gminy. Okoliczność ta wyklucza dalszą współpracę. Skarga ta jest ponadto bezzasadna, albowiem wniosek rodziców o przyznanie nagrody Wójta stanowi element postępowania prowadzonego przez Wójta i nie jest przekazywany szkole, zaś potwierdzenie przyznania nagrody oczekiwało na odbiór przez p. dyrektor od października 2021 r. Gdyby dyrektor nie wiedziała o przyznaniu nagrody i możliwości odbioru potwierdzenia przyznania nagrody, to jej decyzja o wypłacie tychże nagród z budżetu szkoły stanowiłaby kolejny przykład nieprawidłowego zarządzania finansami publicznymi. O braku rzetelności i wiedzy co do wykonywanych obowiązków służbowych świadczą liczne pytania p. dyrektor o wysokość zmniejszenia subwencji, pomimo wydanych przez nią samą zarządzeń w tej sprawie, a także pytanie o istnienie w szkole oddziałów przedszkolnych i podstaw ich działania, zadane w dniu 18 maja 2022 r., a więc blisko 9 miesięcy po objęciu funkcji dyrektora i w sytuacji, w której zagadnienie to reguluje podstawowy dokument organizacji szkoły, jakim jest jej Statut.
Organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w sprawie opinię wydał Kurator Oświaty. W piśmie z dnia 6 czerwca 2022 r. wskazał on, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wydania pozytywnej opinii w sprawie rozwiązania umowy o pracę, gdyż przedstawione wyżej zarzuty nie mają związku z pełnieniem przez dyrektor nadzoru pedagogicznego a dotyczą konfliktu personalnego oraz spraw administracyjno-kadrowych, nad którymi czynności kontrolne sprawuje organ prowadzący.
Skargę na powyższe zarządzenie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. F., wnosząc o jego uchylenie.
Zaskarżonemu zarządzeniu zarzuciła naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego poprzez odwołanie dyrektora szkoły mimo braku przesłanek określonych w przepisie, to jest na podstawie takich okoliczności faktycznych, które nie są prawdziwe, nie zostały miarodajnie i konkretnie ustalone przed wydaniem zaskarżonego zarządzenia i nie zostały wyczerpująco (a jedynie ogólnikowo) przedstawione w jego uzasadnieniu, a ponadto, nawet w razie ich trafnego ustalenia, nie stanowiłyby "wypadku szczególnie uzasadnionego" w rozumieniu powołanego przepisu, mogącego uzasadniać odwołanie dyrektora we wskazanym trybie.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia w żadnym wypadku nie pozwala stwierdzić, aby wskazane w nim okoliczności zostały ustalone obiektywnie, jak również nie przekonuje ono, aby okoliczności te jawiły się jako na tyle konkretne i doniosłe, aby wypełniały merytorycznie treść ustawowej przesłanki odwołania dyrektora, na jaką organ się powołał.
Odnosząc się do poszczególnych przyczyn odwołania skarżąca podniosła, że nie jest prawdą, że jako dyrektor szkoły, czy choćby jako osoba prywatna, organizowała zbiórkę wśród rodziców. Zbiórkę na rzecz uchodźców z Ukrainy prowadziła Gmina. Wójt wyznaczyła miejsce magazynu na zgromadzone dary w Szkole Podstawowej. Na spotkaniu ze skarżącą ustalono, że ma ona przekazać tę wiadomość przez dziennik Librus rodzicom. Zostało to również wskazane w dostępnej na stronie gminy ulotce, którą skarżąca otrzymała od Wójta. W szkole zbiórkę pieniężną na rzecz uchodźców prowadziła Rada Rodziców. Dyrektor nie prowadził zbiórki. Formę zbiórki i zakres pomocy Rada Rodziców omówiła w czasie posiedzenia, z którego został sporządzony protokół. Uzasadnienie zarządzenia nie wskazuje żadnych dowodów, na których oparł się organ, ani też nie wskazuje, aby w związku z tym rzekomym uchybieniem wystąpiła rzeczywista szkoda, choćby w postaci sporu dezorganizującego funkcjonowanie szkoły.
Skarżąca wskazała, że sprawowała nadzór nad nauczycielami realizującymi projekt "P.", przesyłając do organu prowadzącego szkołę informacje na temat zrealizowanych przez nauczycieli godzin. Dwukrotnie w szkoleniu przeszkodziła pogoda. Nie wystąpiło jednak realne zagrożenie rozwiązania umowy i nieuzyskania dofinansowania. W jedynym znanym skarżącej dokumencie, który się do tego odnosi, twierdzenie takie sformułował arbitralnie sam Wójt Gminy, wiążąc to z nieobecnościami nauczycieli z 2 różnych szkół, a nie tylko z SP w. W wyniku omawianego pisma skarżąca dołożyła wszelkich starań, aby zmobilizować nauczycieli. Ponadto, mając na uwadze, że skarżąca została odwołana ze skutkiem natychmiastowym, ale bezpośrednio przed wakacjami, a z uzasadnienia nie wynika, aby prowadzony w trakcie roku szkolnego projekt nie został zrealizowany (bo został) - to w oczywisty sposób nie są spełnione kryteria oceny wypadku jako szczególnie uzasadnionego, jak choćby realne istnienie sytuacji zagrażającej funkcjonowaniu szkoły i wymagającej natychmiastowego odwołania dyrektora.
Jak wskazała skarżąca, w uzasadnieniu zarządzenia brak jest konkretnych ustaleń, wskazujących na osobistą odpowiedzialność dyrektora za opisane w punktach 3-7 uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia zdarzenia, ani też odpowiedzialność taka nie uzasadniałaby odwołania dyrektora ze stanowiska. Błędne naliczenie dodatku stażowego M. L. wynikło z przyczyn technicznych, błędne obliczenie stażu do nagrody jubileuszowej M. M. wynikło z omyłki pracownika wprowadzającego dane do systemu, przy czym z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia wynika, że błąd ten został naprawiony w ciągu zaledwie 2 dni roboczych; niewypłacenie w terminie wynagrodzenia i dodatku A. L. związane było z wcześniejszym stanowiskiem samego organu prowadzącego i sporem sądowym, środki zostały wypłacone w pełnej wysokości na skutek zalecenia pokontrolnego PIP, przy czym z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia wynika, że opóźnienie wyniosło tylko kilka/kilkanaście dni. Uchybienie w przesłaniu mailem skanu sprostowanego świadectwa pracy po 2 dniach od jego wystawienia wynika, zdaniem skarżącej, z braku zapewnienia Szkole Podstawowej obsługi kadrowej ( i prawnej); nie jest też prawdą, aby w aktach osobowych E. M. brak było dokumentu potwierdzającego powierzenie funkcji wicedyrektora szkoły i nie wiadomo, dlaczego organ tak uważa.
Zdaniem skarżącej nawet brak prowadzenia dokumentacji szkoły nie mieści się w zakresie "przypadków szczególnie uzasadnionych", o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Ewentualne drobne błędy w prowadzeniu spraw kadrowych i kadrowo-płacowych, nawet przy przyjęciu domniemania odpowiedzialności dyrektora w tym zakresie, a skutkujące co najwyżej koniecznością wypłaty znikomych kwot pieniężnych tytułem odsetek za incydentalne, niewielkie opóźnienia w wypłacie świadczeń dla nielicznych pracowników, z których żaden nie wnosił skargi, stanowią okoliczność nieprzystającą do prawidłowej wykładni ww. przepisu.
Uzasadnienie zarządzenia nie wskazuje, jakiego konkretnie zdarzenia miałaby dotyczyć przyczyna podana w pkt. 8. jego uzasadnienia, jednak sam rodzaj tego zdarzenia i podany zakres negatywnych skutków w oczywisty sposób nie przystają do podstawy prawnej zarządzenia.
Odnośnie przedłożonych wójtowi dokumentów strategicznych (statut, regulaminy szkolne itp.) skarżąca wskazała, że nieprawidłowości dotyczyły tylko jednego dokumentu - regulaminu zapewniania opieki uczniom przy ich odwozie i przywozie i miały charakter czysto formalny (dotyczyły braku zaktualizowania podstaw prawnych bądź literówek). Powyższe usterki zostały usunięte w ciągu jednego dnia, przy czym nie wpłynęły one w żaden sposób na organizację pracy szkoły ani bezpieczeństwo uczniów.
Z kolei samo zamknięcie placówki w dniu 2 maja 2022 r. w ramach wolnych dni dyrektorskich było zgodne z przepisami prawa, czego organ wydaje się nie kwestionować. Skarżąca jako dyrektor zapewniała natomiast zajęcia opiekuńczo-wychowawcze w szkole zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nigdy nie odmówiła nikomu opieki. Wszystkie dni wolne od zajęć dydaktycznych były opiniowane przez rodziców i już na pierwszej wywiadówce rodzice mogli zgłosić potrzebę organizacji zajęć w dni wolne. Przed dniami wolnymi zawsze przesyłane były do rodziców pytania o potrzebę organizacji takich zajęć i były one organizowane zgodnie z ich potrzebami. Organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie ustalił, że skarżąca nie zapewniła dzieciom zajęć opiekuńczych i nie skierowała do rodziców zapytań. Nie powołał się na żadną skargę od rodzica, który chciałby pozostawić dziecko w szkole, a nie miał takiej możliwości (bo też takich skarg nie było). W tej sytuacji, domniemane uchybienia w zakresie komunikacji z rodzicami zostały przyjęte w sposób dowolny i nie mogą stanowić szczególnie uzasadnionego wypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa oświatowego.
Skarżąca wskazała nadto, że nie jest prawdą, aby kiedykolwiek pozostawiła uczniów bez opieki, a organ przedstawia jedynie własną, dowolną ocenę. Podkreśliła, że utrata zaufania, jako taka, nie jest przesłanką odwołania dyrektora.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wskazał, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia. Odnosząc się do poszczególnych przyczyn odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora szkoły i podniesionych w tym zakresie przez skarżącą zarzutów organ wskazał, że nie jest prawdą, iż Gmina była organizatorem zbiórki na rzecz uchodźców z Ukrainy. Zbiórka taka - wedle wiedzy Gminy - była zorganizowana przez Starostwo Powiatowe wspólnie ze Stowarzyszeniem T. i była kierowana do mieszkańców wszystkich samorządów w powiecie gdańskim. Gmina udostępniła jedynie czasowo pomieszczenie. Tymczasem dyrektor w sposób nieuprawiony w dniu 2 marca 2022 r. ogłosiła za pośrednictwem systemu Librus o prowadzeniu zbiórki przez Radę Rodziców, przy czym faktyczne środki były zbierane przez wychowawców poszczególnych klas, a następnie przekazywane do skarżącej jako dyrektora. Z informacji tej wynikało, że to właśnie dyrektor wraz z powołaną przez siebie komisją będzie podejmował decyzję o sposobie wykorzystania zebranych środków. Również na profilu szkoły w portalu Facebook opublikowano informację o wynikach trwającej "w naszej szkole" zbiórki. Ponadto grupa nauczycieli z Gminy realizująca w ramach umów o pracę projekt "P." była nieobecna na 2 z 5 planowanych zajęć. Okoliczność ta została stwierdzona przez kontrolę Urzędu Marszałkowskiego w dniu 2 kwietnia 2022 r., przy czym prawdopodobnie przyczyną kontroli była nieobecność tej grupy nauczycieli na wcześniejszych zajęciach. W związku z powyższym zostały wystosowane pisma m.in. do skarżącej. Wbrew twierdzeniom skarżącej przeszkodą do stawiennictwa nauczycieli na tych zajęciach nie była pogoda, zaś nauczyciele z Gminy byli jedynymi nieobecnymi uczestnikami, gdyż wszyscy pozostali stawili się na zajęciach. O braku należytej pieczy nad ww. projektem i lekceważeniu tego obowiązku świadczy fakt, że po powierzeniu dotychczasowej wicedyrektor pełnienia funkcji dyrektora szkoły odnalazła ona znajdujące się w gabinecie kierownika gospodarczego nieużywane i nierozpakowane podręczniki z zakresu edukacji morskiej. Skarżąca nigdy nie zgłaszała nieprawidłowego funkcjonowania programu "Kadry", w szczególności nie wskazywała na taką przyczynę błędu w ustaleniu uposażenia M. L. w piśmie z dnia 10 marca 2022 r. , stanowiącym odpowiedź na wezwanie do wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. Skarżąca, wnosząc o dokonanie wyrównania, pominęła także obowiązek zapłaty ustawowych odsetek za opóźnienie. Na skarżącej jako dyrektorze menadżerze nie spoczywał zakres obowiązków związanych z nadzorem pedagogicznym, a co za tym idzie powinna ona przykładać szczególną wagę do zagadnienia prowadzonej gospodarki finansowej i kadrowej. Uchybienie polegające na braku terminowej wypłaty wynagrodzenia urlopowego i dodatku wiejskiego oraz niepotrzebne powstanie obowiązku zapłaty dalszych ustawowych odsetek za opóźnienie wynikało wyłącznie z zaniechania przez skarżącą niezwłocznego przesłania dyspozycji przelewu, natomiast uchybienie, polegające na braku terminowej wypłaty ekwiwalentu i niepotrzebne powstanie obowiązku zapłaty dalszych ustawowych odsetek za opóźnienie wynikało wyłącznie z zaniechania przez skarżącą niezwłocznego przesłania sprostowanego świadectwa pracy i dyspozycji przelewu ekwiwalentu. Zarządzenia dyrektora szkoły o powierzeniu stanowiska wicedyrektora oraz powierzeniu sprawowania nadzoru pedagogicznego - datowane odpowiednio na 6 września 2021 r. i 15 listopada 201 r. - zostały przekazane wicedyrektorowi E. M. przez skarżącą i wpięte w akta osobowe wicedyrektor dopiero 21 kwietnia 2022 r. W dniu 21 kwietnia 2022 r. pracownik szkoły na polecenie skarżącej przesłał do Gminy potwierdzenia odbioru przez wicedyrektor w tymże dniu ww. zarządzeń Odnośnie nieprawidłowości w dokumentach strategicznych szkoły organ wskazał, że załączył do akt sprawy opis błędów wraz z dokumentami je zawierającymi. Wbrew twierdzeniom skarżącej w dniu 2 maja 2022 r. nie zostały zorganizowane zajęcia wychowawczo-opiekuńcze. Po wykryciu ww. sytuacji podinspektor ds. oświaty zawiadomiła o tym fakcie Kuratorium Oświaty. Fakt braku opieki nauczyciela został stwierdzony osobiście przez wójt H. K. oraz dwóch pracowników Urzędu Gminy: A. Ł. i W. K.
W piśmie z dnia 7 listopada 2022 r. skarżąca podniosła, że wywody odpowiedzi na skargę pozostają bez znaczenia, ponieważ w świetle utrwalonej wykładni wskazanych w zarządzeniu i omówionych w uzasadnieniu skargi przepisów Prawa oświatowego zarzuty postawione skarżącej przez organ nie wyczerpują ustawowych przesłanek prawnych odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły ze skutkiem natychmiastowym. Przedstawiła dodatkowe wyjaśnienia dotyczące okoliczności objętych uzasadnieniem zaskarżonego zarządzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest jedynie jego legalność czyli zgodność danego aktu z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego jego wydanie.
Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 i pkt 6 p.p.s.a. zakres kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. W takim wypadku kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdzenie nieważności uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest zarządzenie Wójta Gminy z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie odwołania M. F. (skarżącej) ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej bez wypowiedzenia z dniem 24 czerwca 2022 r.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że akty powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i odwołania z tego stanowiska należy traktować jako władczą wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu jego zadań publicznych (por. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 6/96, ONSA 1997/2/48), a zatem poddane w niniejszej sprawie kontroli sądowej zarządzenie wójta o odwołaniu ze stanowiska dyrektora szkoły jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., podlegającym – jak zostało powyżej wskazane - kognicji sądów administracyjnych.
Z przepisu art. 62 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tj.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 – dalej jako "u.p.o.") wynika, że szkołą może kierować nauczyciel mianowany lub dyplomowany , któremu powierzono stanowisko dyrektora ( ust.1 ) , jak i osoba niebędąca nauczycielem, powołana na to stanowisko przez organ prowadzący , po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny ( ust.2), przy czym osoba niebędąca nauczycielem nie może sprawować nadzoru pedagogicznego ( ust.3).
Przepis art. 66 u.p.o. określa przesłanki odwołania przez organ ze stanowiska kierowniczego nauczyciela, któremu organ powierzył stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, a przepis art. 67 u.p.o. – przesłanki odwołania ze stanowiska osoby niebędącej nauczycielem.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego zarządzenia podkreślić trzeba, że w sprawie nie było sporne, że skarżąca pełniła funkcję dyrektora szkoły nie będąc nauczycielem.
Przed wydaniem zaskarżonego zarządzenia Rada Gminy, uchwałą nr XLII/71/2022 z dnia 23 czerwca 2022 r. , na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 559 ze zm.), wyraziła zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z radną Gminy M. F., zatrudnioną w Szkole Podstawowej.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego zarządzenia stanowiły przepisy art. 67 ust.1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.o. w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego zadania i kompetencje organu prowadzącego, określone m.in. w art. 66 ust. 1 - wykonuje odpowiednio: wójt (burmistrz, prezydent miasta), zarząd powiatu, zarząd województwa.
Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.p.o. do osoby, o której mowa w art. 62 ust. 2, czyli do osoby niebędącej nauczycielem powołanej na stanowisko dyrektora szkoły, stosuje się odpowiednio przepisy art. 66 u.p.o.
W myśl art. 66 ust.1 u.p.o. organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce:
1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie:
a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem,
b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia,
c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3,
2 . w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
Mając na uwadze powyższe uregulowania należy podkreślić, że zakres swobody służącej właściwemu organowi przy odwoływaniu z funkcji dyrektora szkoły został przez ustawodawcę ograniczony wyłącznie do przypadków wskazanych w tym przepisie, których zaistnienie bądź obliguje organ powierzający nauczycielowi stanowisko kierownicze do podjęcia decyzji o jego odwołaniu (art. 66 ust. 1 pkt 1), bądź też daje temu organowi wyłącznie taką możliwość (art. 66 ust. 1 pkt 2).
W rozpoznawanej sprawie, co wynika z podstawy prawnej wskazanej w zaskarżonym zarządzeniu, organ prowadzący odwołał skarżącą ze stanowiska dyrektora szkoły w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.( w zw. z art. 67 ust.1 u.p.o.), który statuuje podstawę fakultatywnego odwołania z funkcji dyrektora szkoły.
Z przepisu tego wynika, że ustawodawca zezwala na odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, jednakże obwarowując to zdarzenie przesłanką formalnoprawną w postaci konieczności zasięgnięcia opinii Kuratora Oświaty, a także przesłanką materialnoprawną, określoną jako zaistnienie "przypadku szczególnie uzasadnionego".
Przesłanka ta, jako pojęcie nieostre wymagała interpretacji, a ta została już wypracowana w procesie stosowania prawa i nie budzi wątpliwości Sądu co do desygnatów, jakie mieszczą się w tym pojęciu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zarówno na gruncie analogicznie brzmiącego i obowiązującego do dnia 1 września 2017 r. art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm., dalej jako "u.s.o."), jak i art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. przyjęto , że przewidziana wskazaną normą prawną instytucja jest instytucją wyjątkową, a zatem ustawodawca dopuszcza jej stosowanie (tj. odwołanie ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego, bez wypowiedzenia) tylko w razie zaistnienia sytuacji o wyjątkowym, szczególnym czy nadzwyczajnym charakterze ("w przypadkach szczególnie uzasadnionych"). Zatem w pojęciu tym nie mieści się każde naruszenie prawa, wobec czego nie każde naruszenie prawa może powodować odwołanie z funkcji dyrektora na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., a jedynie tak istotne (poważne, rażące) naruszenie prawa, które można zakwalifikować jako "przypadek szczególnie uzasadniony". Akcentuje się przy tym, że skoro ww. przepis wprowadza nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze w szkole, to powinien być on interpretowany ściśle. Stanowi on bowiem wyjątek od zasady stabilności zatrudnienia, a zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna.
W orzecznictwie przyjmuje się, że "przypadki szczególnie uzasadnione", o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. (czy uprzednio w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o.), to sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, a zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego. Przypadki te dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii jest jednolite i konsekwentne (por. wyroki: z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2987/14; z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 901/15; z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1942/15; z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 2784/21; z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5073/21).
Omawiana przesłanka dotyczy więc sytuacji, w których nie jest możliwe pełnienie przez dyrektora szkoły funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, gdy naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków kierowniczych przez tę osobę, a stwierdzone w jego pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działania lub zaniechania) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), przy czym stwierdzone uchybienia muszą być tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny. Chodzi przy tym o takie zachowania, z których jednoznacznie wynika, że dyrektor szkoły utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem dyrektora ze stanowiska kierowniczego, lecz decyzja o pozbawieniu go funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Tym samym odwołanie "w szczególnie uzasadnionym przypadku" powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne w stosunku do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że gdy brak jest okoliczności nadzwyczajnych, a dyrektor - w ocenie organu, który mu to stanowisko powierzył - nie sprawdził się na nim, czy nie potrafi ułożyć relacji m.in. z podwładnymi, czy radą rodziców - to zastosowanie może mieć tryb "zwykłego" odwołania (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 901/15 oraz z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1592/16).
W orzecznictwie sądowym wskazano, przy uwzględnieniu okoliczności konkretnych spraw, na następujące przypadki uzasadniające spełnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku": 1) kradzież (np. alkoholu) przez dyrektora w sklepie; 2) błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją; 3) poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora; 4) zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych; 5) notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły; 6) długotrwała choroba uniemożliwiająca wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę, powodując jej dezorganizację (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 1884/17; z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 22/17; z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 109/17). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy prawne zaprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach.
Jak zostało to już powyżej zasygnalizowane, ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. posłużył się słowem "może" co oznacza, że odwołanie ze stanowiska w tym trybie jest fakultatywne i oparte na uznaniu. Uznanie nie oznacza jednak dowolności, gdyż organ ograniczony jest koniecznością wykazania przesłanek uzasadniających odwołanie. Omawiany przepis ma charakter gwarancyjny, a jego celem jest zapewnienie stabilności zatrudnienia i wyłączenie możliwości odwołania dyrektora z błahych powodów. W procesie odwołania dyrektora należy zatem sformułować przyczyny odwołania, a następnie ustalić, czy przyczyny te wyczerpują znamiona "szczególnie uzasadnionego przypadku". Zarządzenie o odwołaniu dyrektora "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" wymaga wyczerpującego uzasadnienia stanowiska zajętego przez organ – zarządzenie to nie może być bowiem podejmowane w sposób abstrakcyjny, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, będące podstawą wydania aktu i uzasadniające jego wydanie.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie ma żadnych wątpliwości, że przedstawione przez organ okoliczności nie stanowią "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Podkreślić trzeba, że już samo sformułowanie: w przypadkach "szczególnie uzasadnionych" wskazuje, że chodzi o przypadki specyficzne, w jakiś sposób "nadzwyczajne".
Tymczasem organ przy wydawaniu zaskarżonego zarządzenia nie tylko nie wziął pod uwagę wskazanej powyżej okoliczności, ale też nie uwzględnił w żadnej mierze bogatego i ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, dotyczącego tak sposobu rozumienia zwrotu "przypadki szczególnie uzasadnione" , jak i możliwości odwołania dyrektora szkoły w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Jak wskazano wyżej, przyczyny odwołania dyrektora w omawianym trybie muszą być przypadkami wyjątkowymi, dotyczącymi szczególnych okoliczności leżących po stronie dyrektora szkoły, których wystąpienie powinno w sposób oczywisty wskazywać na niemożność dalszego sprawowania przez niego funkcji kierowniczej z uwagi na niebezpieczeństwo destabilizacji funkcjonowania szkoły i wypełniania przez nią swoich zadań.
W ocenie Sądu przedstawione przez organ okoliczności wskazujące na nieprawidłowości w działaniu skarżącej jako dyrektora szkoły - czy to rozpatrywane z osobna, czy też łącznie – nie wyczerpują pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", tzn. nie wskazują na takie szczególne i wyjątkowe okoliczności, które by mogły doprowadzić do destabilizacji funkcjonowania Szkoły Podstawowej, co uzasadniałoby odsunięcie skarżącej z zajmowanego stanowiska w trybie natychmiastowym, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego zarządzenia nie można pominąć argumentacji podnoszonej przez skarżącą, odnoszącej się do poszczególnych zarzutów stawianych jej w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia. Skarżąca zaprzeczyła, jakoby była organizatorem zbiórki na rzecz uchodźców z Ukrainy, wskazując, że organizatorem tym była Gmina. Skarżąca wskazała na czynniki obiektywne (pogodowe) uniemożliwiające wzięcie udziału przez nauczycieli w szkoleniu w ramach projektu, przy czym w jej ocenie nie wystąpiło zagrożenie nieuzyskania dofinansowania. Dostrzeżone przez organ prowadzący błędy w prowadzeniu spraw kadrowych i kadrowo-płacowych, jak słusznie wywodziła skarżąca, stanowiły naruszenia o charakterze drobnych uchybień, wynikających z błędów pracowników obsługi kadrowo-płacowej placówki. W ocenie skarżącej nieprawidłowości w dokumentach strategicznych placówki dotyczyły wyłącznie zaktualizowania podstaw prawnych i błędów literowych, które zostały usunięte w ciągu jednego dnia. W odniesieniu do wyznaczenia 2 czerwca 2022 r. dniem wolnym od zajęć szkolnych skarżąca podkreśliła, że rodzice, powiadomieni o możliwości zapewnienia dzieciom opieki w tym dniu na terenie szkoły, nie wyrazili takiej potrzeby.
Odnosząc się do sformułowanych w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zarzutów kierowanych wobec skarżącej przez organ prowadzący wskazać należy, że sam organ prowadzący wyjaśnił, że nieprawidłowości w działalności kierowanej przez skarżącą szkoły zostały stwierdzone w ramach nadzoru w zakresie spraw finansowych i administracyjnych. Nadzór ten normuje art. 57 u.p.o., a do jego wykonania stosuje się odpowiednio przepisy art. 55 ust.3 pkt 1 i 2 oraz ust. 4-6 u.p.o. Zgodnie z art. 57 ust. 1 u.p.o. organ prowadzący szkołę lub placówkę sprawuje nadzór nad jej działalnością w zakresie spraw finansowych i administracyjnych, z uwzględnieniem odrębnych przepisów. Zgodnie zaś z art. 57 ust. 2 u.p.o. w zakresie wymienionym w ust. 1 nadzorowi podlega w szczególności: 1) prawidłowość dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mieniem; 2) przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów; 3) przestrzeganie przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki.
Stosowanie do wykonywania w/w nadzoru odpowiednio art. 55 ust.3 pkt 1 i 2 oraz ust. 4-6 u.p.o. oznacza, że w przypadku stwierdzonych w omawianym zakresie uchybień wobec dyrektora szkoły mogą być kierowane zalecenia , a dyrektor w określonym trybie ma obowiązek powiadomić odpowiedni organ o sposobie realizacji zaleceń.
Wskazane w zaskarżonym zarządzeniu nieprawidłowości w działalności szkoły pod kierownictwem skarżącej dotyczą w większości spraw finansowych i administracyjnych, w tym punkty: 2. dotyczący prawidłowości realizacji projektu finansowanego z innych źródeł, tj. RPO WP 2014-2020, 3. dotyczący braku ustalenia wysokości uposażenia nauczyciela, 4. dotyczący błędnego naliczania stażu pracy pracownika w celu prawidłowego przyznania nagrody jubileuszowej, 5. dotyczący nieterminowego wypłacenia wynagrodzenia urlopowego oraz dodatku wiejskiego nauczycielowi, 6. i 8. dotyczące nieterminowego wypłacenia nauczycielom ekwiwalentów za urlop wypoczynkowy, 7. dotyczący braku informacji w aktach osobowych nauczyciela o powierzeniu stanowiska wicedyrektora szkoły, 9. i 10. dotyczące nieprawidłowości w dokumentach strategicznych szkoły, zamknięcia placówki w ramach dni dyrektorskich.
Zauważyć należy, że wskazywana przez organ w punkcie 2., mająca mieć miejsce nieprawidłowość w postaci braku nadzoru i zapewnienia stawiennictwa nauczycieli , realizujących w ramach umów o pracę projekt w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego , co groziło rozwiązaniem umowy i brakiem uzyskania dofinansowania, w żaden sposób nie mogłaby zdestabilizować pracy szkoły, czy zagrozić jej prawidłowemu funkcjonowaniu. Jak wynika z zaskarżonego zarządzenia, projekt realizowany był nie przez szkołę, kierowaną przez skarżącą, a w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego. Ponadto organ , odwołując dyrektora szkoły z uwagi na zajście "szczególnie uzasadnionego przypadku" , wadliwie powołał się na okoliczności, które tylko hipotetycznie mogłyby się zdarzyć , a które nie miały miejsca. Odnieść to stanowisko należy do supozycji organu, że brak nadzoru nad nauczycielami mógł spowodować utratę subwencji.
Z treści samych zarzutów, postawionych skarżącej przez organ w punktach 3, 4, 5, 6 i 8 uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia, dotyczących braku ustalenia wysokości uposażenia, błędnego naliczenia stażu pracy w celu przyznania nagrody jubileuszowej, nieterminowego wypłacenia wynagrodzenia urlopowego, dodatku wiejskiego i ekwiwalentów za urlop wypoczynkowy wynika, że były to przypadki jednostkowe, a uchybienia usunięto w krótkim czasie. Dodatkowo zarzut opisany w punkcie 8. nie zawiera żadnych bliższych danych, pozwalających na zindywidualizowanie wad działania, przypisywanych skarżącej przez organ. Sąd nie podziela stanowiska organu, że zdarzenia te są przejawem "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Analogiczne stanowisko zająć należy w przypadku zarzutu opisanego w pkt 7. uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia, bowiem brak informacji w aktach osobowych pracownika szkoły o powierzeniu mu stanowiska wicedyrektora nie destabilizował działania szkoły ani też nie stwarzał sytuacji , w której skarżąca nie mogła kierować szkołą.
Zupełnym nieporozumieniem, w ocenie Sądu, jest powoływanie się przez organ na błędy w dokumentach szkoły jako przejaw "szczególnie uzasadnionego przypadku", uprawniającego organ do odwołania dyrektora szkoły bez wypowiedzenia. Organ wskazał jedynie ogólnikowo na "wiele nieprawidłowości" (nieaktualne podstawy prawne, brak podpisów, nieprawidłowości w datach) w przedłożonych dokumentach.
Zarzut określony punktem 10 – zamknięcie szkoły w dniu 2 maja 2022 r. bez zapewnienia dzieciom zajęć opiekuńczych i bez skierowania zapytań do rodziców w kwestii potrzeby organizacji opieki w tym dniu, nawet gdyby odpowiadał rzeczywistemu stanowi faktycznemu, nie wypełniałby warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. , bowiem także nie prowadziłby do destabilizacji działania szkoły. Skarżąca wskazywała ponadto, że dużo wcześniej konsultowała potrzebę organizacji opieki w dniu 2 maja 2022 r. i potrzeby takie nie były zgłaszane.
Przywołany w punkcie 11. zarzut o pozostawieniu w dniu 1 czerwca 2022 r. dzieci w stołówce i na korytarzu bez opieki nauczyciela podczas przerwy od zajęć lekcyjnych , co miałoby zagrażać bezpieczeństwu uczniów, nie wskazuje ani na szersze tło tego zdarzenia, ani na podstawy postawienia przez organ tezy, że bezpieczeństwo uczniów było zagrożone.
Skarżąca podała natomiast, że w dniu tym obowiązywały grafiki dyżurów nauczycieli, a ewentualna nieobecność nauczyciela była bardzo krótka – jednominutowa - i trwać mogła jedynie w czasie przejścia nauczyciela z pokoju nauczycielskiego we wskazane miejsca. Dzieci w tym czasie nie pozostawały bez opieki, bowiem na korytarzu znajdowały się dwie osoby z obsługi świetlicy.
Należy zgodzić się ze skarżącą, że sytuacja taka w żaden sposób nie wskazuje na zagrożenie bezpieczeństwa uczniów, a chwilowej nieobecności nauczyciela nie można utożsamiać z brakiem zapewnienia dzieciom bezpieczeństwa, skutkującym uznaniem tej sytuacji za szczególnie uzasadniony przypadek, uprawniający do wydania zarządzenia w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Także zarzut dotyczący organizacji zbiórki pieniędzy i rzeczy na pomoc obywatelom Ukrainy i przekazania informacji rodzicom w tym zakresie z wykorzystaniem dziennika elektronicznego Librus w żaden sposób nie może być zakwalifikowany jako szczególnie uzasadniony przypadek dający podstawę do natychmiastowego odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora. Konflikt zbrojny w Ukrainie oraz będący jego konsekwencją napływ ogromnej liczby uchodźców z terenu Ukrainy do Polski były nadzwyczajnymi okoliczności. Wywołały one wśród obywateli Polski bezprecedensową chęć niesienia pomocy uchodźcom w każdej możliwej postaci. Stawiany skarżącej przez organ prowadzący zarzut, dotyczący udziału skarżącej jako dyrektora szkoły i społeczności szkolnej w tego rodzaju zbiórce, pomijający nadto kwestię rzeczywistego inicjatora tych działań, nie tylko nie wypełnia przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., lecz budzi uzasadnione wątpliwości natury etycznej.
Zauważyć należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia powołano się także na utratę zaufania do dyrektora szkoły, które to zaufanie jest niezbędne do pracy na zajmowanym stanowisku. Wskazano na pozostawanie przez dyrektora szkoły w otwartym konflikcie z p. Wójt, czego wyrazem jest składanie skarg do Rady Gminy, co wyklucza dalszą współpracę między p. Wójt, a dyrektorem szkoły. Powołano się również na brak rzetelności i wiedzy dyrektora szkoły , o czym świadczyć mają liczne pytania dotyczące wysokości zmniejszenia subwencji ( mimo wydanych przez dyrektora zarządzeń w tej sprawie), pytanie o istnienie w szkole oddziałów przedszkolnych i podstaw ich działania ( po blisko 9 miesiącach pracy na stanowisku dyrektora i uregulowanie tych kwestii w Statucie szkoły).
Żadna z przywołanych okoliczności nie prowadzi do destabilizacji działania szkoły , a ponadto odwołanie - motywowane ogólnie ujętą "utratą zaufania organu prowadzącego" - jest nieuzasadnionym powołaniem się na omawianą podstawę odwołania ze stanowiska (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1775/12, LEX nr 1366436).
Wskazać także należy, że – jak to zostało już zasygnalizowane powyżej – organ prowadzący, decydując się na odwołanie dyrektora na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., nie powinien z tym zwlekać. Brak bowiem szybkiej reakcji organu prowadzącego szkołę na postępowanie jej dyrektora w naturalny sposób osłabia, a nawet z upływem czasu znosi możliwość odwołania z funkcji dyrektora na podstawie omawianego przepisu, który jest przewidziany dla przypadków wymagających natychmiastowego działania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 3053/01, Lex nr 82679). Podstawa odwołania ze stanowiska w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz", a ryzyko zwłoki w takim przypadku ponosi organ odwołujący (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 648/06 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 802/19).
Okoliczności, na które powołuje się organ, nie były zdarzeniami nagłymi, uzasadniającymi natychmiastowe działanie organu, skoro powoływane przez organ nieprawidłowości dotyczą następujących okresów :
- październik 2021 r. (pkt 5. dotyczący wypłaty wynagrodzenia),
- marzec 2022 r. (pkt 1. dotyczący zbiórki pieniędzy, pkt 3 dotyczący wypłaty dodatku za wysługę lat, pkt 4. dotyczący wypłaty nagrody jubileuszowej, pkt 6. dotyczący wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop),
- kwiecień 2022 r. (pkt 2. dotyczący realizacji projektu realizowanego w ramach RPO WP na lata 2014-2020, pkt 7. dotyczący potwierdzenia odbioru zarządzeń powierzających sprawowanie nadzoru pedagogicznego oraz powołania na stanowisko wicedyrektora szkoły),
- maj 2022 r. (pkt 10. dotyczący zamknięcia placówki w ramach dni dyrektorskich, a także kwestia funkcjonowania oddziałów przedszkolnych),
- 1 czerwca 2022 r. (pkt 11. dotyczący pozostawienia uczniów bez opieki, przy czym w tym zakresie w aktach administracyjnych brak jest materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie, że organ prowadzący zareagował na powyższą okoliczność w sposób adekwatny do wagi stawianych zarzutów, np. poprzez powiadomienie organów ścigania),
- czerwiec 2022 r. (pkt 8. dotyczący wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, pkt 9. dotyczący nieprawidłowości w dokumentach strategicznych szkoły), zaś zaskarżone zarządzenie zostało wydane w dniu 24 czerwca 2022 r.
Oceniając zaskarżone zarządzenie zwrócić należy również uwagę, że akt ten został podjęty pomimo negatywnej opinii wyrażonej przez Kuratora Oświaty, w której według organu nadzoru pedagogicznego wykazano brak podstaw do wyrażenia pozytywnej opinii w sprawie odwołania skarżącej bez wypowiedzenia w czasie roku szkolnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Zdaniem Kuratora wskazane przez organ prowadzący zarzuty nie mają związku z pełnieniem nadzoru pedagogicznego, odnoszą się do personalnego konfliktu oraz spraw administracyjno-kadrowych, nad którymi czynności kontrolne sprawuje organ prowadzący. Wprawdzie ustawodawca nie przewidział związania organu treścią tej opinii, to jednak nie budzi wątpliwości, że zawarte w niej negatywne stanowisko tym bardziej obligowało Wójta do wyczerpującego uzasadnienia wydawanego aktu, a w szczególności do przekonującego umotywowania przesłanek, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego wbrew opinii wydanej w trybie art. 66 ust. 2 u.p.o.
Należy podkreślić, że działania lub zaniechania dyrektora, mające potwierdzić zasadność stawianych zarzutów, muszą być każdorazowo dowiedzione w stosownym postępowaniu, poprzedzającym podjęcie aktu. Brak w tym zakresie odpowiedniego uzasadnienia w treści zaskarżonego zarządzenia nie mógł przy tym zostać konwalidowany późniejszymi wyjaśnieniami organu, zawartymi w odpowiedzi na skargę, w której, w ramach polemiki z zarzutami skargi, przedstawiono pełniejsze uzasadnienie argumentacji zamieszczonej w zaskarżonym zarządzeniu. Zwrócić należy uwagę, że odpowiedź na skargę jest aktem odrębnym niż akt zaskarżony. Jest pismem procesowym skierowanym do sądu i nie stanowi uzupełnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia ani nie jest środkiem służącym wyjaśnieniu motywów rozstrzygnięcia, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu. W związku z tym nie może zastępować uzasadnienia w tym znaczeniu, że rozważania zawarte w odpowiedzi organu nie mogą zostać potraktowane jako element uzasadnienia zaskarżonego aktu i poddane kontroli sądu, zwłaszcza że prawidłowość uzasadnienia zarządzenia w przedmiocie odwołania dyrektora ze stanowiska kierowniczego w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. ma doniosłe znaczenie dla oceny tego aktu, gdyż w przeciwnym razie wymykałby się on spod jakiejkolwiek kontroli.
Sąd pragnie wskazać, że odwołanie dyrektora na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia, a zatem ze skutkiem natychmiastowym, będąc środkiem szczególnie dotkliwym, powinno być – czego organ prowadzący zdaje się nie dostrzegać - stosowane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zaś wskazane w zaskarżonym zarządzeniu powody odwołania dyrektora takiego charakteru nie mają. Nie można w okolicznościach sprawy przyjąć, że waga i znaczenie postawionych skarżącej zarzutów mogły uzasadniać konieczność natychmiastowego odsunięcia skarżącej ze stanowiska, bowiem wskazane naruszenia nie mogły zagrozić funkcjonowaniu szkoły w zakresie realizowanych przez tę placówkę funkcji dydaktycznej, wychowawczej, czy oświatowej. Nie wynika z nich także, by zachowanie skarżącej odbiegało w rażący sposób od wymogów zachowania stawianych nie tylko dyrektorowi szkoły, ale też każdemu człowiekowi.
Zdaniem Sądu, nawet gdyby zgodzić się z organem, że skarżąca , pełniąc funkcję dyrektora szkoły dopuściła się wszystkich zarzucanych jej uchybień, to i tak nie można przyjąć, że którekolwiek z tych naruszeń lub wszystkie łącznie stanowią przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Organ nie wykazał wystąpienia zdarzeń czy też zachowań skarżącej, które wymagałyby natychmiastowego przerwania wykonywania przez nią funkcji dyrektora szkoły.
W reasumpcji powyższych rozważań Sąd uznał, że wydając zaskarżone zarządzenie Wójt Gminy naruszył art. 67 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie , bowiem przywołane przez organ okoliczności nie wypełniają pojęcia "przypadku szczególnie uzasadnionego", wskazanego w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia na podstawie art. 147 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku ( pkt 1.).
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na kwotę zasądzonych na rzecz skarżącej kosztów składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w wysokości 480 zł ( pkt 2.).
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są (jeżeli inaczej nie wskazano) w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
-----------------------
f
r