III SA/Gd 607/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-02-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
suplementy dietybezpieczeństwo żywnościjohimbinazakaz obrotuwycofanie z obrotuinspekcja sanitarnaprawo żywnościowerozporządzenie UEkontrola urzędowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. M. na decyzję Inspektora Sanitarnego zakazującą wprowadzania do obrotu i nakazującą wycofanie suplementów diety zawierających zakazane substancje.

Sąd administracyjny rozpatrywał skargę M. M. na decyzję Inspektora Sanitarnego dotyczącą zakazu wprowadzania do obrotu i wycofania suplementów diety "Y.1" i "Y.2". Skarżąca kwestionowała ustalenia organów co do składu produktów (zawierających johimbinę) oraz faktu wprowadzenia ich do obrotu. Sąd uznał, że dowody zgromadzone przez organy, w tym etykiety produktów i ustalenia dotyczące sprzedaży przez skarżącą, były wystarczające do podjęcia decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę M. M. na decyzję Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji zakazującą wprowadzania do obrotu i nakazującą wycofanie z obrotu suplementów diety "Y.1" i "Y.2". Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia składu chemicznego produktów oraz brak dowodów na wprowadzenie ich do obrotu. Kwestionowała również skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną. Sąd uznał skargę za bezzasadną. Stwierdził, że dowody zgromadzone przez organy, w tym informacje na etykietach produktów wskazujące na obecność johimbiny, oraz ustalenia dotyczące sprzedaży przez skarżącą za pośrednictwem portalu społecznościowego i obecność produktów w prowadzonym przez nią sklepie, były wystarczające do uznania, że produkty te zawierają zakazane substancje i zostały wprowadzone do obrotu. Sąd podkreślił, że definicja "wprowadzenia na rynek" obejmuje również posiadanie żywności w celu sprzedaży. W związku z tym, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, informacje na etykietach produktów, wskazujące na obecność określonych substancji (np. johimbiny), są wystarczające do uznania, że substancje te znajdują się w składzie produktów, bez konieczności przeprowadzania dodatkowych badań laboratoryjnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że informacje zawarte na etykietach produktów, zgodnie z wymogami prawa żywnościowego, są wystarczającym dowodem na obecność wskazanych składników. Podkreślono, że podmiot wprowadzający żywność do obrotu jest odpowiedzialny za rzetelność informacji na etykiecie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.p.i.s. art. 27 § 1-2

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Upoważnia państwowego inspektora sanitarnego do nakazania usunięcia z obrotu środka spożywczego w razie naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych.

u.b.ż.ż. art. 3 § 1, 3

Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Definicja żywności i suplementu diety.

u.b.ż.ż. art. 6 § 1

Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Środki spożywcze niespełniające wymagań UE nie mogą być wprowadzane do obrotu.

u.b.ż.ż. art. 8

Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Zakaz wprowadzania do obrotu lub nakaz wycofania z obrotu produktu niespełniającego wymagań.

rozp. 178/2002 art. 2

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady

Definicja żywności.

rozp. 178/2002 art. 3 § 3, 8, 16

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady

Definicje podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze, wprowadzenia na rynek, etapów produkcji.

rozp. 178/2002 art. 14 § 1-2

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady

Zakaz wprowadzania do obrotu niebezpiecznych środków spożywczych.

rozp. 178/2002 art. 17 § 1

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady

Obowiązek zapewnienia zgodności żywności z prawem żywnościowym.

rozp. 2019/650 § Załącznik III część A

Rozporządzenie (UE) 2019/650

Wpisanie kory johimby i preparatów z niej uzyskanych do substancji zakazanych w żywności.

rozp. 1169/2011 art. 8 § 1

Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011

Obowiązek podania nazwy lub firmy i adresu podmiotu odpowiedzialnego za żywność.

rozp. 1169/2011 art. 9 § 1 lit. h)

Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011

Obowiązek podania składu środka spożywczego.

u.b.ż.ż. art. 3 § ust. 3 pkt 39

Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Definicja suplementu diety.

rozp. 1925/2006 § Załącznik III część A

Rozporządzenie (WE) nr 1925/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady

Substancje zakazane w żywności (johimba lekarska).

rozp. 2017/625 art. 138 § 1-2

Rozporządzenie (WE) nr 2017/625

Środki podejmowane przez właściwe organy w przypadku stwierdzenia niezgodności.

Pomocnicze

u.b.ż.ż. art. 29 § 1 pkt 2

Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Obowiązek zgłoszenia produktów do Głównego Inspektora Sanitarnego.

p.p.s.a. art. 1 § 1-2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do wyeliminowania aktu z obrotu prawnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obecność zakazanych substancji (johimbiny) w suplementach diety. Produkty zostały wprowadzone do obrotu przez skarżącą. Etykiety produktów zawierające wykaz składników są wystarczającym dowodem. Posiadanie produktów w sklepie skarżącej stanowi wprowadzenie do obrotu.

Odrzucone argumenty

Brak dowodów na faktyczny skład chemiczny produktów (wymagane badania laboratoryjne). Brak dowodów na wprowadzenie produktów do obrotu (transakcję). Decyzja skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Niewłaściwe zabezpieczenie dowodów (zdjęć etykiet).

Godne uwagi sformułowania

Podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze oznacza osoby fizyczne lub prawne odpowiedzialne za spełnienie wymogów prawa żywnościowego w przedsiębiorstwie spożywczym pozostającym pod ich kontrolą. Wprowadzenie na rynek oznacza posiadanie żywności w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania. Zgodnie z definicji zawartej w art. 3 pkt 16 ww. rozporządzenia "etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji" oznaczają jakikolwiek etap, (...), począwszy od produkcji podstawowej żywności, aż do uwzględnienia jej przechowywania, transportu, sprzedaży lub dostarczenia konsumentowi finalnemu (...). Niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzany na rynek. Sąd uznał, że rację należy przyznać organowi odwoławczemu, że przeprowadzenie badań laboratoryjnych spornych produktów pozwalających określić skład chemiczny preparatów było w realiach sprawy zbędne.

Skład orzekający

Alina Dominiak

przewodniczący

Bartłomiej Adamczak

członek

Paweł Mierzejewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezpieczeństwa żywności, wprowadzania produktów do obrotu, odpowiedzialności podmiotów prowadzących działalność gospodarczą oraz dowodów w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z suplementami diety zawierającymi zakazane substancje i sprzedaży przez media społecznościowe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy popularnych suplementów diety i sprzedaży przez media społecznościowe, co jest tematem aktualnym dla wielu konsumentów i przedsiębiorców. Pokazuje, jak organy sanitarne kontrolują rynek i jakie dowody są wystarczające.

Suplementy diety z zakazaną johimbiną - sąd potwierdza odpowiedzialność sprzedawcy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 607/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-02-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący/
Bartłomiej Adamczak
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 195
art. 27 ust. 1-2
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Dz.U. 2020 poz 2021
art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2021 z późn. zm.).
Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 2, art. 14 ust. 1-2
Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant: Referent Dagmara Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania produktów do obrotu handlowego oraz ich wycofania z obrotu oddala skargę.
Uzasadnienie
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie przeprowadzając w dniu 22 września 2021 r. monitoring stron internetowych oferujących suplementy diety ustalił, że za pośrednictwem profilu "B.1 A. i M. M." na portalu społecznościowym Facebook, podczas transmisji sprzedażowych, były reklamowane i sprzedawane jako suplementy diety produkty o nazwach: "Y.1" – 100 kapsułek w cenie 200 zł za opakowanie (wyprodukowany przez C.) oraz "R." – 60 kapsułek w cenie 300 zł za opakowanie. Obydwa produkty sygnowane były wizerunkiem A. M. oraz napisem "B.2". Oferowane do sprzedaży za pośrednictwem sieci Internet suplementy diety wprowadzane przez przedsiębiorcę po raz pierwszy do obrotu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie zostały zgłoszone do Głównego Inspektora Sanitarnego zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
W związku z tym, że sprzedaż za pośrednictwem sieci Internet (z konta na portalu Facebook) prowadzona była przez "B.1 A. i M. M.", upoważnieni przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie w dniu 22 września 2021 r. przeprowadzili kontrolę interwencyjną w Sklepie B.2 ul. [...], hala [...], [...] T., należącym do M. M. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą: B.2 M. M. Przebieg kontroli opisano w protokole kontroli nr [...].
W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w ww. sklepie, w asyście przedstawicieli Komendy Powiatowej Policji w Tczewie, stwierdzono obecność na stanie 151 sztuk produktu o nazwie: "Y.1" Made in the USA exclusively for: C. for B.2 oraz 20 sztuk produktu o nazwie: "Y.2" C., które nie posiadały oznakowania w języku polskim. Z treści sporządzonych w języku angielskim etykiet umieszczonych na produktach wynikało, że w ich skład wchodziły m.in. następujące składniki: Yohimbe Bark Extract, Rauwolscine (90% Alpha Yohimbine), Yohimbine HCL, 1 l-Hydroxy Yohimbine, które są zakazane do stosowania w żywności. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Komisji (UE) 2019/650 z dnia 24 kwietnia 2019 r. zmieniającym załącznik III do rozporządzenia nr 1925/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do johimby lekarskiej (Pausinystalia yohimbe (K.Schum) Pierre ex Beille) (Dz. Urz. UE L 110/21 z 25 kwietnia 2019 r.) kora johimby i preparaty z niej uzyskane zostały wpisane do części A załącznika III - substancje zakazane w żywności.
Decyzją z dnia 24 września 2021 r. nr HŻŻ.9012.1.1.17.2021.TR wydaną wobec M. M. (dalej jako "strona" albo "skarżąca") Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie:
1. zakazał wprowadzania do obrotu handlowego na terenie Unii Europejskiej, w tym za pośrednictwem stron internetowych produktów:
- suplement diety "Y.1" Made in the USA exclusively for: C. for B.2;
- suplement diety "Y.2" C.,
z uwagi na obecność w składzie substancji zakazanych w żywności, a tym samym niezgodność składu przedmiotowych produktów z obowiązującymi przepisami prawa;
2. nakazał wycofanie z obrotu handlowego na terenie Unii Europejskiej produktów:
- suplement diety "Y.1" Made in the USA exclusively for: C. for B.2;
- suplement diety "Y.2" C.
- w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
W przedmiotowej decyzji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie zobowiązał również stronę do poinformowania odbiorców o wycofaniu ww. suplementów diety oraz poinformowania organu o wykonaniu nakazów decyzji, a także do podania ilości przyjętych od odbiorców zwrotów oraz o sposobie postępowania ze zwrotami i produktami zabezpieczonymi w dniu 22 września 2021 r. zarządzeniem nr [...].
Z odwołaniem do art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej organ pierwszej instancji zawarł w decyzji klauzulę natychmiastowej wykonalności.
Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez pełnomocnika M. M., decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r. nr OBŻ.906.1.7.2021.MK.14 uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku określonego w pkt 2, jednocześnie ustalając termin jego wykonania do dnia 22 lipca 2022 r.; w pozostałym zakresie zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy akcentując, że na wniosek pełnomocnika strony zlecił Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Tczewie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania następujących świadków: K. W., T. S., A. S., K. R. oraz J. S. Pomimo kilkukrotnych prób przesłuchania wskazanych świadków udało się przesłuchać wyłącznie K. W. Wnioski o przesłuchanie pozostałych osób w charakterze świadków zostały przez pełnomocnika strony cofnięte.
Organ odwoławczy odnosząc się do pierwszego z zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, to jest zarzutu skierowania zaskarżonej decyzji do osoby niebędącej stroną w wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 3 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze oznacza osoby fizyczne lub prawne odpowiedzialne za spełnienie wymogów prawa żywnościowego w przedsiębiorstwie spożywczym pozostającym pod ich kontrolą. Natomiast na mocy art. 3 pkt 2 ww. rozporządzenia przedsiębiorstwo spożywcze to przedsiębiorstwo publiczne lub prywatne, typu non-profit lub nie, prowadzące jakąkolwiek działalność związaną z jakimkolwiek etapem produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności.
Z dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, że upoważnieni pracownicy Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie dokonując monitoringu stron internetowych pod kątem oferowania do sprzedaży niedozwolonych suplementów diety ustalili, iż za pośrednictwem portalu społecznościowego Facebook prowadzona jest sprzedaż produktów pn. "Y.1" i "Y.2". Przedmiotowa sprzedaż prowadzona była przez użytkownika posługującego się kontem: "B.1 A. i M. M." na którym jako zdjęcie profilowe zamieszczono fotografię M. i A. M., na profilu widniało logo B.2, a w zakładce "Informacje" znajdowała się mapa z lokalizacją i adresem obiektu, to jest "ul. [...] hala [...] [...] T." oraz godzinami otwarcia: 12.00-17.00, co potwierdzają wydruki ze strony internetowej z dnia 22 września 2021 r.
Zgodnie z rejestrem obiektów podlegających urzędowej kontroli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie pod ww. adresem wpisany jest sklep B.2, którego właścicielką jest M. M. prowadząca działalność pod firmą B.2 M. M., ul. [...] hala [...], [...] T. (nr wpisu [...] z dnia 30 czerwca 2016 r.). Przedmiotowa działalność związana jest ze sprzedażą suplementów diety dla sportowców oraz odżywek.
Z uwagi na powyższe ustalenia pracownicy organu pierwszej instancji w dniu 22 września 2021 r. udali się pod ww. adres w celu przeprowadzenia urzędowej kontroli. W wyniku rzeczonej kontroli stwierdzono w pomieszczeniach sklepu (na zapleczu) obecność produktów pn. "Y.1" Made in the USA exclusively for: C. for B.2" w ilości 151 sztuk oraz produktu pn. "Y.2" C. w ilości 20 sztuk. Produkty te, jak podniósł pełnomocnik strony, nie były oklejone ceną i nie znajdowały się na ekspozycji i na wystawie sklepowej. W ocenie organu odwoławczego nie zmienia to jednak faktu, że znajdowały się na stanie sklepu, podobnie jak inne produkty oferowane do sprzedaży w kontrolowanym obiekcie. Powyższe produkty oznakowane były w języku angielskim jako "dietary suplement", a więc stanowiły asortyment zgodny z profilem prowadzącej przez M. M. działalności. Na podkreślenie zasługuje również, iż jeden z ww. produktów posiadał oznaczenie o treści: Made in the USA exclusively for: C. for B.2. Także na froncie opakowania znajdowało się logo firmy B.2.
Jednocześnie w związku z twierdzeniem pełnomocnika strony, że opatrzenie produktu pn. "Y.1" wizerunkiem A. M. skutkuje brakiem "przesłanek do przypisywania własności preparatu M. M., w sytuacji gdy jedyne oznaczenie identyfikujące specyfik wiąże go z A. M.", Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, iż wizerunek A. M. stanowiący element szaty graficznej ww. produktu nie może być utożsamiany z informacją na temat podmiotu odpowiedzialnego za produkt. Kierując się bowiem rozumowaniem pełnomocnika strony również kobieta, której sylwetka widoczna jest na tej samej etykiecie byłaby odpowiedzialna za rzeczony produkt.
Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego informacja o podmiocie odpowiedzialnym za wprowadzany do obrotu środek spożywczy musi znajdować się na etykiecie produktu. Obowiązek ten jest realizowany poprzez podanie nazwy lub firmy i adresu podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze odpowiedzialnego za informację na temat żywności, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spożywczy lub - jeżeli ten podmiot nie prowadzi działalności w Unii -importer danego środka spożywczego. Powyższe wynika z art. 8 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 lit. h) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE L 304 z 22 listopada 2011 r., str. 18-63 ze zm.). Zatem to nie sylwetki osób znajdujące się na etykiecie stanowią podstawę do ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za produkt, a nazwa lub firma i adres zamieszczone w oznakowaniu produktu.
Zgodnie z protokołem kontroli sanitarnej nr [...] z dnia 22 września 2021 r. w sklepie w T., którego właścicielką jest M. M. znajdowały się produkty objęte niniejszym postępowaniem w łącznej ilości 171 szt.
Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze jest odpowiedziany za spełnienie wymogów prawa żywnościowego w zakładzie pozostającym pod jego kontrolą. W kontekście powyższego organ odwoławczy wskazał, że taki zakład nie jest i nie może być miejscem przechowywania produktów niezwiązanych z prowadzoną działalnością, albowiem wówczas niemożliwe byłoby prowadzenie skutecznego nadzoru nad takim przedsiębiorstwem. Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Na mocy definicji zawartej w art. 3 pkt 16 ww. rozporządzenia "etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji" oznaczają jakikolwiek etap, (...), począwszy od produkcji podstawowej żywności, aż do uwzględnienia jej przechowywania, transportu, sprzedaży lub dostarczenia konsumentowi finalnemu (...).
Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po zapoznaniu się z szeregiem filmików nagrywanych z udziałem A. M., w tym przez M. M., dostępnych na portalu społecznościowym Facebook stwierdził, że A. M. aktywnie uczestniczy w prowadzeniu działalności zarejestrowanej na M. M. – obydwoje prowadzą sprzedaż w sklepie stacjonarnym, A. M. (powołując się na swoje doświadczenia sportowe) reklamuje produkty sprzedawane w sklepie, zaprasza na promocje oraz na konkursy dotyczące produktów ze sklepu organizowane na "B.1 A. i M. M.". Na szczególną uwagę zasługuje nagranie wykonane przez M. M. w sklepie w T. z udziałem A. M., które niezbicie dowodzi, iż konto "B.1 A. i M. M." jest wspólnym kontem małżonków, za pośrednictwem którego wprowadzają do obrotu produkty dostępne w sklepie przy ul. [...] hala [...] w T. (należącym do M. M.). Nagrania dowodzą również, że wbrew oświadczeniu M. M. i zeznaniom K. W., małżonkowie świadomie wprowadzali do obrotu produkty zawierające niedozwolone do stosowania w żywności składniki, w tym johimbinę, ponadto SARMs, fenibut i inne.
Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał również, że znajdujące się w aktach sprawy przykładowe wydruki komentarzy ze strony internetowej portalu Facebook z konta "B.1 A. i M. M." także potwierdzają fakt czynnego udziału M. M. w sprzedaży z powyższego konta, np. klient [pisownia oryginalna]: "pisze tutaj, pisze na priv i jestem ignorowany, a chciałbym zobaczyć tylko skład produktu przed zakupem - chodzi o futburner", odpowiedź z konta "B.1 A. i M. M." [pisownia oryginalna]: "(...) mam bardzo dużo wiadomości prywatnych dlatego proszę również o kontakt na P. N. Priypozdr M. M.", klient: "skład powinien być gdzieś ogólnodostępny ale nie mogę znalexc", odpowiedź z konta "B.1 A. i M. M.": "(...), odezwie się Pan na priv, na pewno oddzwonię jutro i wszystko Panu wyjaśnię, nie rozumiem Pana poirytowania ("; klient: "Dziś dotarła do mnie moja wygrana Od A. M. i M. M. Dziękuję Kochani ! Polecam B.1 A. i M. M." – odpowiedź z konta A. M. "Życzymy sukcesów i czekamy za dwa tyg na wpis ile kg poszło w dół" oraz odpowiedź z konta M. M. "Super (...)"
W ocenie organu odwoławczego udział M. M. w sprzedaży na portalu Facebook potwierdzają również późniejsze ustalenia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie, który stwierdził, iż w dniu 30 września 2021 r. dokonano przelewu z konta bankowego M. M. na konto wylosowanego podczas transmisji sprzedażowej odbiorcy nagrody. Opisane powyżej ustalenia dowodzą wprowadzania do obrotu przez M. M. produktów również poprzez konto "B.1 A. i M. M." na portalu społecznościowym Facebook.
W kontekście powyższego Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie dał wiary zarówno oświadczeniu M. M. z dnia 28 września 2021 r., jak i zeznaniom z dnia 11 maja 2022 r., pozostającego w bliskich relacjach z A. i M. M., K. W. W ocenie organu odwoławczego zarówno bowiem oświadczenie M. M., jak i zeznania K. W. stoją w oczywistej sprzeczności z dowodami zgromadzonymi w sprawie, które organ uznał za wiarygodne.
Reasumując, Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stanął na stanowisku, że organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji prawidłowo określił stronę postępowania.
Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny odnosząc się do drugiego z zarzutów podniesionych w odwołaniu, to jest zarzutu naruszenia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zupełnie dowolne i niepoparte jakimikolwiek dowodami ustalenie, iż preparaty o nazwach "Y.1" oraz "Y.2 faktycznie zawierają substancję chemiczną o nazwie Johimbina" uznał, iż jest on bezzasadny.
W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 22 września 2021 r. w sklepie B.2, przy ul. [...] hala [...] w T., stwierdzono obecność na zapleczu produktów pn. "Y.1" Made in the USA exclusively for: C. for B.2" oraz "Y.2" C. Preparaty oznakowane były wyłącznie w języku angielskim. Co istotne, posiadały na etykietach wykaz składników, co zostało udokumentowane zdjęciami wykonanymi podczas przedmiotowej kontroli (zapis w protokole kontroli sanitarnej nr [...] str. 5). Opakowania były oryginalne zamknięte, bez śladów ingerencji w ich zawartość. W kontekście powyższego, zdaniem organu drugiej instancji, niezrozumiałe jest twierdzenie pełnomocnika strony, iż "organ I instancji nie zabezpieczył w należyty sposób obrazu / wizerunku preparatu, nie skopiował w sposób rzetelny i miarodajny etykiety produktu.
Z informacji podanych na przedmiotowych etykietach ("Supplements Facts") wynika, że w skład 1 kapsułki produktu pn. "Y.1" wchodzą m.in. takie składniki jak: Yohimbe Bark Extract (Std for 4 mg Yohimbine Alkaloids) - 50 mg, Rauwolscine (90% Alpha Yohimbine) - 4 mg, Yohimbine HCL - 4 mg, 1 l-Hydroxy johimbinę - 4 mg (fot. 1), natomiast w składzie 1 kapsułki produktu pn. "Y.2" C. znajdują się m.in.: Yohimbe Bark Extract (Std for 3,2 mg Yohimbine Alkaloids) - 40 mg, Rauwolscine (90% Alpha Yohimbine) - 3 mg, Yohimbine HCL - 3 mg, 1 l-Hydroxy Yohimbine - 3 mg.
Powyższe informacje na temat składu zamieszczone w oznakowaniu ww. preparatów niezbicie wskazują na zawartość w nich johimbiny, co zostało szczegółowo opisane w zaskarżonej decyzji.
Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że w świetle obowiązującego na terenie Unii Europejskiej rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (...) informacja dotycząca składu środka spożywczego jest informacją, której podanie w oznakowaniu jest obowiązkowe. Odpowiedzialność za realizację powyższego obowiązku, na mocy art. 8 ww. rozporządzenia, spoczywa na podmiocie prowadzącym przedsiębiorstwo spożywcze wprowadzającym do obrotu żywność. Podmiot ten zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1169/2011 jest zobligowany do zapewnienia obecności i rzetelności informacji na temat żywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych. Tym samym wykaz składników zamieszczony na etykietach produktów wprowadzanych do obrotu na terenie kraju, a więc również produktów objętych zaskarżoną decyzją, wskazujący na występowanie w nich johimbiny (w różnej postaci), jest wystarczającym dowodem pozwalającym na przyjęcie przez organ, że johimbina jest obecna w ich składzie.
Na marginesie Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił uwagę, że na portalu Facebook na koncie użytkownika "B.1 A. i M. M." produkt pn. "Y.1" był reklamowany jako zawierający johimbinę, a jego opis zawierał szereg potencjalnych korzyści płynących ze spożywania ww. preparatu z johimbiną, w tym ekstraktu z kory johimbiny oraz chlorowodorku johimbiny. Zatem wykaz składników zamieszczony na etykietach produktów wprowadzanych do obrotu na terenie kraju wskazuje na występowanie w nich johimbiny jest wystarczającym dowodem pozwalającym na przyjęcie, że johimbina jest obecna w ich składzie. W ocenie organu odwoławczego nie można zatem podzielić argumentacji pełnomocnika strony, że tylko analiza składu chemicznego produktów za pomocą badań laboratoryjnych byłaby dowodem na obecność johimbiny w tych preparatach. Organ odwoławczy nie uznał również za wiarygodne twierdzeń strony, że napis na etykiecie produktów to tylko nazwa handlowa.
W odniesieniu do ostatniego z zarzutów podniesionych w odwołaniu, to jest zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zupełnie dowolne i niepoparte jakimikolwiek dowodami ustalenie, iż preparaty o nazwach Y.1 i Y.2 zostały wprowadzone do obrotu organ odwoławczy uznał, iż jest on bezzasadny.
Organ podniósł, że zgodnie z twierdzeniem pełnomocnika strony przez wprowadzenie do obrotu należy rozumieć udostępnienie produktu na rynku wspólnotowym po raz pierwszy lub pierwszą transakcję wyrobem. Innymi słowy chodzi o tylko pierwszy akt zaistnienia towaru w obrocie, a nie kolejne transakcje. W ocenie pełnomocnika strony organ nie dysponuje dowodem na to, że to strona dokonywała pierwszego wprowadzenia do obrotu. Organ pierwszej instancji nie dysponuje nadto dowodem, że doszło do transakcji. To, czym dysponuje organ pierwszej instancji może wskazywać w ocenie pełnomocnika strony tylko na oferowanie.
Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 "wprowadzenie na rynek" oznacza posiadanie żywności w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. Z powyższej definicji jasno wynika, że dla wprowadzenia na rynek wystarczające jest samo posiadanie, nawet bez składania oferty potencjalnemu nabywcy, pod warunkiem intencjonalnego posiadania żywności w celu przeniesienia tego posiadania. Takie stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym (przywołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2010 r.; sygn. akt VI SA/Wa 1610/10, LEX 1277046). W przedmiotowym orzeczeniu sąd wskazał, że nie powinno zatem ulegać wątpliwości, że właściwe rozumienie pojęcia "wprowadzenie do obrotu" to nie tylko pierwsza czynność producenta żywności, lecz również oferowanie jej do sprzedaży w tym posiadanie żywności oraz dysponowanie żywnością.
Zgodnie z protokołem kontroli sanitarnej nr [...] z dnia 22 września 2021 r. w sklepie B.2, przy ul. [...] hala [...] w T., należącym do M. M. zajmującej się obrotem suplementami diety, stwierdzono obecność 151 opakowań produktu pn. "Y.1" Made in the USA exclusively for: C. for B.2 (który był przedmiotem sprzedaży za pośrednictwem portalu społecznościowego) oraz 20 opakowań produktu pn. "Y.2" C. Mając na uwadze wcześniej opisane ustalenia organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że wbrew oświadczeniu M. M. w rozpatrywanej sprawie spełniona została definicja "wprowadzania do obrotu".
Jednocześnie Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że zgodnie z pkt 2 zaskarżonej decyzji strona została zobowiązana do wycofania z obrotu handlowego na terenie Unii Europejskiej produktów pn. "Y.1" Made in the USA exclusively for: C. for B.2" oraz "Y.2" C. Obowiązek ten miał zostać zrealizowany w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (czyli od dnia 29 września 2021 r.). W związku z tym należało zmienić ww. termin. Organ odwoławczy ustalił zatem termin realizacji obowiązku określonego w pkt 2 decyzji organu pierwszej instancji do dnia 22 lipca 2022 r.
M. M., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła powyższą decyzję Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się uchylenia decyzji obu instancji oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, to jest naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez zupełnie dowolne i niepoparte jakimikolwiek dowodami ustalenie, iż preparaty o nazwach Y.1 i Y.2 faktycznie zawierają substancję chemiczną o nazwie Johimbina. Rażącym zaniedbaniem organów obu instancji jest to, że nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego z zakresu chemii spożywczej, pomimo iż ustalenie faktycznego składu chemicznego ujawnionych preparatów wymagało wiadomości specjalnych, to jest wiadomości z zakresu chemii. Tylko biegły chemik byłby kompetentny, po przeprowadzeniu stosownych badań i analiz składu preparatu, do wypowiedzenia się co do składu preparatu. Tymczasem organy nie tylko nie przeprowadziły dowodu z ww. opinii ale nawet nie zabezpieczyły próbek do badań;
2. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, to jest naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zupełnie dowolne i niepoparte jakimikolwiek dowodami ustalenie, iż preparaty o nazwach Y.1 i Y.2 zostały wprowadzone do obrotu, w sytuacji gdy przez wprowadzenie do obrotu należy rozumieć udostępnienie produktu na rynku wspólnotowym po raz pierwszy lub pierwszą transakcję wyrobem, która dokonuje się poprzez faktyczne pozbawienie możliwości rozporządzania danym przedmiotem przez osobę uprawnioną, co doprowadziło SN do konkluzji, iż chodzi o "tylko pierwszy akt zaistnienia towaru w obrocie, a nie kolejne transakcji". W niniejszej sprawie brak jest dowodów na to, że do transakcji wyrobem w ogóle doszło. Nie wiadomo kto faktycznie, kiedy i czy w ogóle wprowadził preparaty do obrotu. Organ nie dysponuje dowodem na to, że to strona dokonywała pierwszego wprowadzenia do obrotu. Organ pierwszej instancji nie dysponuje dowodem, że doszło do transakcji. To czym dysponuje organ pierwszej instancji może wskazywać tylko na oferowanie. Oferowanie jest wprawdzie wstępem do transakcji ale samo w sobie transakcją nie jest. Transakcja to czynność dwustronna – transakcja to czynność konsensualna, odpłatna, dwustronnie zobowiązująca oraz wzajemna. Oferowanie z kolei to tylko jednostronne oświadczenie woli;
3. błąd w postaci skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie a przez to nieważność (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). W sprawie nie pozyskano żadnego dowodu na to, że skarżąca nabyła preparat o nazwie Y.1 albo wprowadzała go do obrotu. Preparaty nie były oklejone ceną, nie były wystawione na ekspozycji i wystawie sklepowej. Organ pierwszej instancji wskazał, iż preparaty były opatrzone wizerunkiem A. M. Stąd brak jest przesłanek do przypisywania własności preparatu M. M., w sytuacji gdy jedyne oznaczenie identyfikujące specyfik wiąże go z A. M.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że napis na etykietce nie może stanowić o faktycznym składzie preparatu. Organ pierwszej instancji zaniechał dokonania analizy składu chemicznego za pomocą badań laboratoryjnych tego specyfiku. Nie dokonano też tłumaczenia z języka angielskiego na język polski zapisów na etykiecie preparatów. Językiem urzędowym organów administracji publicznej jest natomiast język polski (art. 5 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy o języku polskim). Zatem organ pierwszej instancji winien dokonać tłumaczenia etykiety i dopiero w oparciu o uwierzytelnione tłumaczenie podjąć decyzję merytoryczną. Nie jest pewne, czy pracownicy organu pierwszej instancji w dostatecznym stopniu władają językiem angielskim aby prawidłowo zinterpretować zapisy na etykiecie. Ponadto organ pierwszej instancji nie zabezpieczył w należyty sposób obrazu/wizerunku preparatu, nie skopiował w sposób rzetelny i miarodajny etykiety produktu. Z uwagi na rażące błędy proceduralne i operacyjne organu pierwszej instancji nie można faktycznie ustalić składu preparatu. Organ nie może kierować się samą nazwą preparatu, gdyż oznaczenie takie nie jest miarodajne – w przypadku popularnego produktu spożywczego "Ptasie mleczko" nikt rozsądny nie przypuszcza aby faktycznie tam zawarto wytwory ptasiej laktacji. Podobnie popularny napój "Coca-Cola" wbrew swojej nazwie nie zawiera wyciągu z liści krzewu kokainowego (Erythroxylum coca).
Ponadto pełnomocnik skarżącej zauważył, że decyzje zostały skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż oba produkty, których dotyczyła kontrola sygnowane są wizerunkiem A. M. oraz napisem (Y.1 i Y.2). Nadto w aktach sprawy znajdują się wydruki z profilu "B.1 A. I M. M.". Tymczasem M. M. prowadzi działalność pod firmą B.2 M. M. Te nazwy są podobne ale nie tożsame. Nie można utożsamiać profilu na portalu społecznościowym z firmą działalności gospodarczej, gdy nazwy obu tych rzeczy się różnią. W pisemnym oświadczeniu złożonym do akt M. M. kategorycznie zaprzeczyła aby wprowadzała do obrotu produkty zawierające johimbinę. M. M. wskazała, iż kategorycznie wyklucza taką możliwość aby w zabezpieczonych preparatach znajdowała się johimbina. Szczegółowe wyjaśnienie relacji między profilem "B.1 A. I M. M." a firmą B.2 M. M. zostało wyłożone przez M. M. w pisemnym oświadczeniu, które zostało zignorowane przez organ odwoławczy.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie skarżąca uczyniła decyzję Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wydaną w przedmiocie zakazu wprowadzania produktów do obrotu handlowego oraz ich wycofania z obrotu. Produkty wprowadzone do obrotu o suplementy diety. Punktem wyjścia do rozważań powinna być zatem definicja ustawowa pojęcia "suplement diety". Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 2021 ze zm.) suplement diety oznacza środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie, w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego. Z definicji tej wynika, że suplement diety jest środkiem spożywczym uzupełniającym normalną dietę zdrowego człowieka, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny.
Zagadnienia obrotu produktami uznawanymi za żywność (środek spożywczy) są regulowane zarówno przez prawo polskie, przede wszystkim przez ww. ustawę o bezpieczeństwie żywności i żywienia, jak i przez prawo unijne - rozporządzenia Parlamentu i Rady, czyli akty które w każdym państwie członkowskim obowiązują bezpośrednio i co do zasady mają pierwszeństwo przed ustawami krajowymi (zasada supremacji prawa unijnego). Rozporządzenia unijne nie wymagają też transpozycji do polskiego porządku prawnego tak jak dyrektywy, co znaczy, że organy stosujące prawo żywnościowe wyprowadzają obowiązki i uprawnienia obywateli polskich z obu wskazanych typów źródeł prawa. Podkreślić także należy, że zarówno prawodawca unijny, jak i krajowy nie pozostawili właściwym organom administracji luzu decyzyjnego (swobodnego uznania) w stosowaniu tych przepisów. W związku z tym przepisy prawa żywnościowego należy interpretować ściśle, najczęściej językowo, ewentualnie "w świetle kontekstu i celu prawa wspólnotowego", czyli funkcjonalnie, tak aby osiągnąć skutki założone przez prawo unijne. Podnieść także należy, że stosowanie prawa żywnościowego w państwach członkowskich Unii Europejskiej nie opiera się przy tym na liberalnej zasadzie "co nie jest zabronione, jest dozwolone", lecz na zasadzie, że dopuszczalne jest tylko to, czego wprost wymagają przepisy materialnoprawne i dodatkowo pod warunkiem ścisłego przestrzegania przyjętych w tej materii procedur.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, żywnością (środkiem spożywczym) jest każda substancja lub produkt w rozumieniu art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności. Przepis art. 2 tego rozporządzenia stanowi, że do celów tego rozporządzenia "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać.
Z art. 14 ust. 1 i ust. 2 lit. a) i b) wyżej wskazanego rozporządzenia wynika zaś, że żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzany na rynek. Środek spożywczy jest uznawany za niebezpieczny, jeżeli uważa się, że:
a) jest szkodliwy dla zdrowia,
b) nie nadaje się do spożycia przez ludzi.
W świetle art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 "wprowadzenie na rynek" oznacza posiadanie żywności w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.
Z kolei zgodnie z art. 138 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 15 marca 2017 r. nr 2017/625 w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/ 74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/ EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) w przypadku stwierdzenia niezgodności właściwe organy:
a) przeprowadzają wszelkie działania konieczne, aby określić przyczynę i zakres niezgodności oraz aby ustalić obowiązki podmiotu; oraz
b) wprowadzają właściwe środki, aby zapewnić podjęcie przez dany podmiot działań naprawczych oraz zapobieżenie dalszym przypadkom występowania niezgodności.
Przy podejmowaniu decyzji dotyczącej tego, jakie środki należy zastosować, właściwe organy uwzględniają rodzaj niezgodności i historię podmiotu w zakresie zgodności.
Z art. 138 ust. 2 lit. d) rozporządzenia wynika, że działając zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, właściwe organy podejmują wszelkie środki, jakie uznają za odpowiednie, by zapewnić zgodność z przepisami, o których mowa w art. 1 ust. 2, obejmujące następujące m.in. [...] ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przemieszczania, wprowadzania na terytorium Unii lub wywozu zwierząt i towarów; oraz zakaz ich powrotu do państwa członkowskiego wysyłki lub nakaz ich powrotu do państwa członkowskiego wysyłki.
W realiach sprawy organy ujawniły wprowadzenie przez skarżącą do obrotu produktów zawierających w swym składzie korę johimby i preparaty z niej uzyskane, a zatem substancje zakazane w żywności, co wynika wprost z części A załącznika III do rozporządzenia (WE) nr 1925/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie dodawania do żywności witamin i składników mineralnych oraz niektórych innych substancji. W tej sytuacji organ nadzoru sanitarnego zobowiązany był do podjęcia stosownych działań. Zdaniem Sądu zastosowanie w sprawie niniejszej środków w postaci zakazu wprowadzania produktów do obrotu handlowego oraz wycofania tych produktów z obrotu jest zgodne nie tylko z treścią art. 8 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, który stanowi że właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, w drodze decyzji, zakazuje wprowadzania do obrotu lub nakazuje wycofanie z obrotu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jako środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub suplementu diety, produktu, który nie spełnia wymagań określonych dla tych środków spożywczych w niniejszym dziale ale również z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 195 ze zm.). Przepis ten upoważnia państwowego inspektora sanitarnego do nakazania, w drodze decyzji, usunięcia z obrotu środka spożywczego, w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. W ocenie Sądu zastosowanych środków nie można uznać za restrykcyjne, czy też nieproporcjonalne. Należy mieć bowiem na uwadze, że podejmowanie działań związanych z bezpieczeństwem żywności powinno odbywać się z uwzględnieniem celu, jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i interesów konsumentów związanych z żywnością. Ponadto w myśl art. 6 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, środki spożywcze niespełniające wymagań określonych w przepisach wdrażających dyrektywy Unii Europejskiej i rozporządzeń Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa żywności nie mogą być wprowadzone do obrotu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.
Na tym tle, nie zasługują na uwzględnienie w ocenie Sądu zarzuty skargi określone w pkt 2 i 3 jej petitum, zorientowane na wykazanie, że skarżąca nie nabyła spornych produktów oraz, że skarżąca nie wprowadziła ich do obrotu.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s. 9 - 12 oraz 14) w sposób dogłębny wykazał, z odniesieniem się szczegółowo do zebranego w sprawie materiału dowodowego, że wszczęcie i prowadzenie postępowania względem skarżącej jak i wydanie decyzji w przedmiocie zakazu wprowadzenia produktów do obrotu handlowego i ich wycofania z obrotu handlowego było prawidłowe. W ocenie Sądu argumentacja skarżącej prezentowana w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze ukierunkowana jest wyłącznie na swoiste "rozmycie odpowiedzialności", względnie przerzucenie tej odpowiedzialności na męża A. M. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie potwierdza, że skarżąca oferowała sporne produkty za pomocą portalu społecznościowego (akta administracyjne – dokumentacja opatrzona k. 1 – 2). Nadto sporne produkty ujawniono w dniu 22 września 2021 r. w trakcie kontroli przeprowadzonej w sklepie prowadzonym przez skarżącą i udokumentowanej protokołem [...]. Akta administracyjne przedstawione Sądowi wskazują, że materiał dowodowy zgromadzony w prowadzonym postępowaniu był kompletny i pozwolił na dokonanie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.
Na uwzględnienie nie zasługiwał nadto zarzut z punktu 1 petitum skargi, to jest zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez zupełnie dowolne i niepoparte jakimikolwiek dowodami ustalenie, iż sporne produkty preparaty o nazwach Y.1 i Y.2 faktycznie zawierają substancję chemiczną o nazwie Johimbina. W ocenie Sądu rację należy przyznać organowi odwoławczemu, że przeprowadzenie badań laboratoryjnych spornych produktów pozwalających określić skład chemiczny preparatów było w realiach sprawy zbędne. Należy bowiem zauważyć, że stosowne informacje co do składu produktów i obecności w tym składzie określonych substancji były podawane ewentualnym nabywcom bezpośrednio przez skarżącą i jej męża w portalu społecznościowym. Nadto skład preparatów został przedstawiony na etykietach. Z etykiet wynika wprost, że produkty zawierają Yohimbe Bark Extract (wyciąg z kory johimby), yohimbine HCL oraz 11- hydroxy Yohimbine.
Powyższego zapatrywania nie zmienia podnoszony przez skarżącą i jej pełnomocnika argument, że organy nie powinny kierować się samą nazwą preparatu, gdyż oznaczenie takie nie jest miarodajne (jako przykład podano "Ptasie mleczko", gdzie producent nie wskazuje w składzie wytworów ptasiej laktacji oraz "Coca – colę", w odniesieniu do której producent nie wskazuje jako substancji składowej liści koki). Rozważając ten argument i uznając go za bezzasadny należy mieć na uwadze, że w realiach sprawy preparaty oznaczona jako Y.1 i Y.2 posiadają w składzie korę johimby i preparaty z niej uzyskane, co wynika nie z nazwy preparatu umieszczonej na opakowaniu ale wprost z etykiety obrazującej rzeczywisty skład produktu.
Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI