III SA/Gd 604/24

III SA/Gd 604/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sudoł
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 97 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dowódcy 3. Flotylli Okrętów w Gdyni z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie przyznania odprawy pośmiertnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Komendanta Portu Wojennego Gdynia z dnia 10 lipca 2024 r. 2. zasądza od Dowódcy 3. Flotylli Okrętów w Gdyni na rzecz K. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dowódca 3. Flotylli Okrętów postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr 123/2024, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", po rozpatrzeniu zażalenia K. B., utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Portu Wojennego Gdynia z dnia 10 lipca 2024 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie przyznania odprawy pośmiertnej w związku ze śmiercią G. B.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Wnioskiem z dnia 14 marca 2024 r. K. B. wystąpiła do Komendanta Portu Wojennego Gdynia o przyznanie odprawy pośmiertnej po st. mar. G. B. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 26 marca 2024 r. Komendant Portu Wojennego Gdynia wskazał, że wnioskodawczyni nie przysługuje odprawa pośmiertna, organ powołał się w tym zakresie na normę art. 462 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 248).
Pismem z dnia 17 maja 2024 r. wnioskodawczyni, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendę Portu Wojennego Gdynia.
Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2024 r. nr 91/2024 Dowódca 3. Flotylli Okrętów wskazał, że Komendant Portu Wojennego Gdynia dopuścił się bezczynności w sprawie, wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 10 lipca 2024 r., stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązał Komendanta Portu Wojennego Gdynia do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych powstałej bezczynności.
Następnie, postanowieniem z dnia 10 lipca 2024 r. Komendant Portu Wojennego Gdynia zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania K. B. odprawy pośmiertnej po st. mar. G. B. do czasu ustalenia daty i godziny jego zgonu.
W uzasadnieniu organ powołał się na art. 462 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, który stanowi, że w przypadku śmierci żołnierza zawodowego przysługuje odprawa pośmiertna w takiej wysokości, w jakiej przysługiwałaby temu żołnierzowi, na podstawie art. 458 ust. 1 i 2 ww. ustawy, odprawa przy zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oraz należności pieniężne określone w art. 459 pkt 2-5 ww. ustawy. Organ wyjaśnił, że wydany przez Urząd Stanu Cywilnego akt zgonu żołnierza nie zawiera daty i godziny zgonu, zawiera tylko datę znalezienia zwłok.
Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie kwestii zawieszenia niniejszego postępowania do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – polegające na niewłaściwym zastosowaniu tej normy w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd – co doprowadziło do wadliwego zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie,
2. z ostrożności – naruszenie art. 100 § 1 k.p.a. polegające na niezawarciu w treści postanowienia rozstrzygnięcia co do tego, kto wystąpi o rozstrzygnięcie występującego w sprawie zagadnienia wstępnego.
Po rozpatrzeniu zażalenia Dowódca 3. Flotylli Okrętów postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr 123/2024 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał na treść przepisów art. 462 oraz art. 458 ust. 1 i 2 ustawy o obronie Ojczyny. Następnie wyjaśnił, że organ pierwszej instancji otrzymał, z pisma Prokuratury Rejonowej w Gdyni z dnia 23 października 2023 r., informację, że organy ścigania prowadzą wobec G. B. postępowanie przygotowawcze o popełnienie przestępstwa z art. 148 § 2 pkt 1 Kodeksu karnego. Kolejna pozyskana przez organ informacja dotyczyła prowadzonego śledztwa i wskazywała na okres trwania przedmiotowego postępowania do dnia 20 października 2024 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że śledztwo wszczęto przed datą znalezienia zwłok G. B., natomiast do dnia sporządzenia niniejszego postanowienia organ pierwszej instancji nie otrzymał z Prokuratury zawiadomienia o ukończeniu wspomnianego postępowania, do przekazania którego Prokuratura jest zobowiązana na mocy art. 21 § 2 Kodeksu postępowania karnego. Przeciwnie, śledztwo przedłużono. W związku z tym organ nie mógł wykluczyć, że wskazane postępowanie przygotowawcze doprowadzi organa ścigania do ustalenia faktycznej daty śmierci G. B., innej niż data znalezienia zwłok.
Zdaniem organu, tak określona data byłaby ostatnim dniem pełnienia służby w rozumieniu art. 458 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, a to z kolei miałoby bezpośredni wpływ na warunki przysługującej odprawy pośmiertnej po zmarłym żołnierzu. Skoro bowiem ustawa uzależnia otrzymanie odprawy pośmiertnej (ściślej jej wysokość) od wielkości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, to wynik toczącego się postępowania karnego (w szczególności w części dotyczącej określenia daty zgonu) mieści się w kategorii zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zachodzi bowiem związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej w przedmiocie ustalenia (i wypłaty) odprawy pośmiertnej a tak zdefiniowanym zagadnieniem wstępnym. Organ odwoławczy podkreślił, że zagadnienie wstępne stanowi pewną kwestię materialnoprawną pojawiającą się w toku załatwienia sprawy administracyjnej, bez rozstrzygnięcia której, sprawy administracyjnej załatwić w sposób przewidziany daną procedurą tj. w sposób właściwy nie można, a rozstrzygnięcie której należy do właściwości innego organu niż ten, przed którym toczy się właściwe postępowanie administracyjne.
Określenie daty zgonu w prawomocnym postanowieniu Prokuratury winno więc prowadzić do uzupełnienia aktu zgonu G. B. o tak ustaloną datę, którą to czynność realizuje sąd rejonowy w postępowaniu nieprocesowym na wniosek osoby zainteresowanej lub prokuratora (art. 38 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego).
Dowódca 3. Flotylli Okrętów wyjaśnił, że przepis art. 100 § 1 k.p.a. zawierający wymóg równoczesnego wystąpienia przez organ pierwszej instancji do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwania strony do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, nie nakłada na organ zawieszający postępowanie obowiązku zamieszczenia wezwania i wskazania terminu w postanowieniu o zawieszeniu postępowania. Wystąpienie lub wezwanie może być bowiem zamieszczone w odrębnym piśmie (zob. wyroki: NSA z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 311/07, NSA z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1290/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1842/10). Organ odwoławczy podniósł, że art. 100 § 1 k.p.a. posługuje się słowem "równocześnie", sugerując, że podjęcie czynności zmierzających do usunięcia przeszkody powinno nastąpić w tym samym momencie, co wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania. Jednakże w literaturze przyjmuje się, że sformułowanie to należy rozumieć w ten sposób, że czynności te powinny nastąpić niezwłocznie po zawieszeniu postępowania (patrz: Kmieciak Zbigniew, Wegner Joanna, Wojtuń Maciej, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Stan prawny: 1 stycznia 2023 r. opublikowano: WKP 2023). Mając powyższe na uwadze, organ pierwszej instancji pismem z dnia 5 sierpnia 2024 r. zwrócił się do pełnomocnika skarżącej o wystąpienie do właściwego sądu o uzupełnienie aktu zgonu st. mar. G. B. o datę i godzinę zgonu do dnia 20 października 2024 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. B., wdowa po zmarłym żołnierzu G. B., zakwestionowała postanowienie Dowódcy 3. Flotylli Okrętów z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr 123/2024 i wniosła o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji, zobowiązanie organu pierwszej instancji do wydania w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku decyzji w przedmiocie wypłaty odprawy pośmiertnej po zmarłym G. B. oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 462 ust. 1 i 2 w zw. z art. 458 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez uznanie, że w realiach niniejszej sprawy niewystarczająca jest do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji informacja o dacie znalezienia zwłok G. B. wskazana w akcie zgonu, zupełne pominięcie przez organ, że G. B. zmarł pomiędzy 20 października a 6 listopada 2023 r. wobec czego w żaden sposób nie wpływa to na wysokość odprawy pośmiertnej należnej skarżącej,
2) art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego, poprzez błędne uznanie, że w realiach niniejszej sprawy możliwe jest ustalenie dokładnej daty zgonu G. B., błędnym uznaniu, że data znalezienia zwłok uniemożliwia wyliczenie i wypłatę odprawy pośmiertnej przysługującej skarżącej, zupełne pominięcie, że wskazana norma prawna przewiduje alternatywność wpisywania do aktu zgonu daty, godziny i miejsca zgonu bądź daty, godziny i miejsca znalezienia zwłok,
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegającego na utrzymaniu w mocy przez organ drugiej instancji postanowienia organu pierwszej instancji pomimo naruszenia przepisów postępowania tj.:
a) art. 7 oraz art. 77 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak podjęcia próby uzyskania jakichkolwiek dowodów, gdyż postępowanie wszczęto 9 lipca 2024 r., a zawieszono 10 lipca 2024 r., a przez to zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co do tego, czy w sprawie zaistniała konieczność zawieszenia postępowania administracyjnego,
b) art 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - polegające na niewłaściwym zastosowaniu tej normy w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd – co doprowadziło do wadliwego zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie,
c) art. 101 § 1 k.p.a. - polegające na niewłaściwym zastosowaniu tej normy i wezwaniu strony do wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie takie zagadnienie nie występuje.
Skarżąca, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci:
1. karty zgonu G. B., sporządzonej przez Urząd Stanu Cywilnego w G., na okoliczność wykazania, iż nie jest możliwe dokładne określenie daty jego śmierci, gdyż biegły określił jedynie przypuszczalną datę zgonu, a także przyczynę śmierci, tj. utonięcie,
2. protokołu zewnętrznych oględzin zwłok G. B. na miejscu ich znalezienia z dnia 6 listopada 2023 r. sporządzonego w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w Gdańsku sygn. akt [...] na okoliczność wykazania, iż nie jest możliwe dokładne określenie daty śmierci G. B., bowiem biegły określił jedynie przypuszczalną datę zgonu.
Skarżąca wniosła o zwrócenie się przez Sąd do Prokuratury Okręgowej w Gdańsku o przesłanie protokołu zewnętrznych oględzin zwłok G. B. na miejscu ich znalezienia z dnia 6 listopada 2023 r. sporządzonego w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w Gdańsku sygn. akt [...], ewentualnie w przypadku braku wystąpienia o ww. dokument przez Sąd, skarżąca zastrzegła, iż dokument zostanie złożony niezwłocznie po uzyskaniu od Prokuratora prowadzącego postępowanie zgody na udostępnienie protokołu w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę Dowódca 3. Flotylli Okrętów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W piśmie z dnia 11 grudnia 2024 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z postanowienia Prokuratora Okręgowego w Gdańsku z dnia 17 października 2024 r. o umorzeniu śledztwa prowadzonego przeciwko G. B. podejrzanemu o czyn z art. 148 par. 2 pkt 1 k.k. w związku ze śmiercią podejrzanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.", stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w oparciu o wskazane kryteria, Sąd stwierdził, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 97 § pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zasadnicze znaczenie dla oceny związku ustalenia daty śmierci G. B. z możliwością ustalenia prawa do odprawy pośmiertnej i wysokości tej odprawy ma norma art. 458 ust. 1 w związku z art. 462 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny. Zgodnie z art. 462 ust. 1 tej ustawy, w przypadku śmierci żołnierza zawodowego przysługuje odprawa pośmiertna w takiej wysokości, w jakiej przysługiwałaby temu żołnierzowi, na podstawie art. 458 ust. 1 i 2, odprawa przy zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oraz należności pieniężne określone w art. 459 pkt 2-5. Natomiast zgodnie z art. 458 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości:
1) po 1 roku służby - 100%,
2) po 5 latach służby - 200%,
3) po 10 latach służby - 300%
- kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby.
Zdaniem organu, data śmierci G. B. była ostatnim dniem pełnienia służby w rozumieniu art. 458 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, a to z kolei miałoby bezpośredni wpływ na warunki przysługującej odprawy pośmiertnej po zmarłym żołnierzu. Skoro bowiem ustawa uzależnia otrzymanie odprawy pośmiertnej (ściślej jej wysokość) od wielkości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, to wynik toczącego się postępowania karnego (w szczególności w części dotyczącej określenia daty zgonu) mieści się w kategorii zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Argumentacja organu w tym zakresie jest częściowo prawidłowa a częściowo wadliwa.
Słuszne jest stanowisko organu, że ustawa uzależnia wysokość odprawy pośmiertnej od wielkości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby przez zmarłego, co wynika z regulacji przytoczonych wyżej art. 458 ust. 1 w związku z art. 462 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny.
W sprawie istnieją bowiem dwie możliwości:
1. jeśli G. B., który popełnił czyn karalny w dniu 20 października 2023 r. a którego zwłoki znaleziono w dniu 6 listopada 2023 r., zmarł w okresie do dnia 31 października 2023 r., odprawa przysługuje w wysokości obliczonej przy zastosowaniu normalnej pełnej stawki uposażenia otrzymywanego przez zmarłego w tym czasie,
2. jeśli natomiast G. B. zmarł po dniu 31 października 2023 r., odprawa przysługuje w wysokości obliczonej przy zastosowaniu obniżonej stawki uposażenia otrzymywanego przez zmarłego w związku z zawieszeniem G. B. w czynnościach służbowych (od dnia 25 października 2023 r. do dnia 25 stycznia 2024 r.) oraz w konsekwencji - zawieszeniem połowy ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego i wypłaty dodatków o charakterze stałym w okresie od dnia 1 listopada 2023 r. do dnia 31 stycznia 2024 r. (dowód decyzja nr [...] z dnia 25 października 2023 r. k. 43 akt administracyjnych).
Niesłuszne jest natomiast stanowisko organu, że wynik toczącego się postępowania karnego (w szczególności w części dotyczącej określenia daty zgonu) mieści się w kategorii zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wynik toczącego się postępowania karnego nie dotyczy bowiem określenia daty zgonu podejrzanego lecz kwestii związanych z popełnieniem przez niego czynu zabronionego, a w przypadku śmierci podejrzanego, kończy się umorzeniem postępowania, z uwagi na brak możliwości postawienia go w stan oskarżenia.
Za słuszną uznać należy natomiast argumentację organu dotyczącą ustalania daty zgonu zmarłego przez sąd rejonowy w postępowaniu nieprocesowym na wniosek osoby zainteresowanej lub prokuratora w trybie przewidzianym w art. 38 Prawa o aktach stanu cywilnego.
W tym zakresie zarzuty skargi nie są uzasadnione. Także zarzuty skargi dotyczące braku możliwości ustalenia daty zgonu nie zasługują na uwzględnienie. Kwestia ta może zostać rozstrzygnięta jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym we właściwym trybie i nie może być oceniana przez pryzmat dowodów zebranych poza tym postępowaniem.
Sąd uznał wydane postanowienie o zawieszeniu postępowania za nieprawidłowe z innych przyczyn niż wskazane w skardze, z uwagi na brak podstaw do uznania, by organ nie mógł procedować co do całości wnioskowanego świadczenia.
Jak wskazał organ, ustalenie daty śmierci G. B. nie ma znaczenia dla oceny możliwości przyznania skarżącej odprawy co do zasady. Ma natomiast wpływ na ustalenie jej wysokości. Konstatacja ta ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wydanego postanowienia.
Zgodnie z art. 104 § 1 i 2 k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej, decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji.
Organ administracji publicznej może rozstrzygnąć zatem sprawę w całości lub w części. Dopuszczalność wydania decyzji częściowej wiąże się z charakterem przedmiotu postępowania, który może być w tym sensie podzielny, że możliwe będzie rozstrzyganie kolejno co do istoty o kilku elementach składających się na całe uprawnienie lub obowiązek. Zgodnie z zasadą prawdy materialnej decyzja częściowa może być wydana wówczas, gdy część sprawy została dostatecznie wyjaśniona i jest tego rodzaju, że może być przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia. Decyzja częściowa kończy sprawę jedynie w części objętej rozstrzygnięciem. Podejmowanie decyzji częściowych uzależnione jest od ustalenia, że sprawa ma przymiot podzielności i da się z niej wyodrębnić część nadającą się do samodzielnego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2023 r. sygn. akt I OSK 129/21). Możliwe jest wydanie w postępowaniu administracyjnym decyzji częściowej odnoszącej się do wybranych zagadnień, a następnie uzupełnienie postępowania w pozostałej części przez orzeczenie o niej odrębną decyzją lub decyzjami częściowymi. Nieobjęcie decyzją całości wniosku nie stanowi uchybienia bądź wadliwości decyzji (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2040/19).
Organ ma zatem możliwość, co do zasady, orzeczenia o części świadczenia.
W ocenie Sądu, instytucja decyzji częściowej może znaleźć zastosowanie w przypadku odprawy pośmiertnej, przedmiotem orzeczenia organu jest bowiem świadczenie pieniężne o charakterze podzielnym.
Za zastosowaniem tej instytucji w przypadku trudności dowodowych zaistniałych w niniejszej sprawie przemawia charakter tego świadczenia.
Odprawa pośmiertna jest świadczeniem o charakterze społecznym (socjalnym) mającym na celu zminimalizowanie poniesionych wskutek śmierci pracownika strat materialnych jego rodziny. Aby prawidłowo spełniła swój cel, winna być wypłacona uprawnionym w jak najmniejszym odstępie czasowym od daty śmierci członka ich rodziny. Ustalenie daty śmierci G. B. może być procesem długotrwałym i proces ten znacznie wydłuży czas oczekiwania wnioskodawczyni na świadczenie.
Organ nie wskazał by istniały przeszkody do orzeczenia o przyznaniu odprawy pośmiertnej w wysokości równej świadczeniu obliczonemu od uposażenia przysługującego w czasie zawieszenia G. B. w czynnościach służbowych.
Przyznanie świadczenia w tej wysokości nie jest uzależnione od ustalenia daty śmierci G. B., bowiem odprawa - co najmniej w tej wysokości -przysługuje skarżącej niezależnie od daty śmierci jej męża.
Wątpliwości istnieją jedynie w zakresie tej części odprawy, która przekracza tak ustalone świadczenie.
Organ okoliczność tą winien wziąć pod uwagę i dążyć do orzeczenia o odprawie w najszybszym możliwym terminie. Wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania uniemożliwia skarżącej uzyskanie jakiejkolwiek części świadczenia, także tej bezspornej między stronami.
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ dla czystości procesowej rozstrzygnięcia częściowego winien zwrócić się do skarżącej o dokładne sprecyzowanie w jakiej wysokości domaga się ona odprawy pośmiertnej, czy w wysokości obliczonej od uposażenia przysługującego do dnia 31 października 2023 r., czy w wysokości obliczonej od uposażenia przysługującego od dnia 1 listopada 2023 r., organ winien orzec o bezspornej części należnego skarżącej świadczenia i może zawiesić postępowanie jedynie w zakresie dotyczącym tej części świadczenia, która jest między stronami sporna.
Niewątpliwym jest, że organ nie jest uprawniony do samodzielnego ustalenia daty śmierci G. B. Nie jest także uprawniony do wystąpienia do sądu cywilnego o orzeczenie w tym przedmiocie.
Wskazać należy, że dla rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego k.p.a. przewiduje dwa tryby postępowania: podstawowy (art. 100 § 1) i wyjątkowy (art. 100 § 2 i 3). Stwierdziwszy w toku postępowania pojawienie się kwestii wstępnej, organ powinien postępowanie zawiesić i albo wystąpić o jej rozstrzygnięcie do właściwego organu lub sądu, albo wezwać stronę do wystąpienia o to w wyznaczonym terminie, chyba że strona udowodni, że już tego dokonała. Swoboda organu administracji w tym zakresie jest jednak poważnie ograniczona przez przepisy regulujące dane postępowanie. W sytuacji, gdy do rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego właściwy jest sąd powszechny, organ administracji będzie mógł samodzielnie wystąpić na drogę sądową, jeżeli jest to dopuszczalne na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego w związku z materialnym prawem cywilnym. Nie można więc uznać, iż art. 100 § 1 k.p.a. stanowi samoistną przesłankę do występowania przez organ administracji o wszczęcie postępowania mającego na celu rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, k.p.a., Komentarz, wyd. 11, Warszawa 20011, s. 385). W wyroku Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2004 r. sygn. akt I CKN 471/01 (OSNC z 2004 r., nr 7-8, poz. 126), przyjęto, że art. 100 § 1 k.p.a. nie przyznaje organowi administracji publicznej zdolności sądowej (art. 64 k.p.c.), ani uprawnienia do wystąpienia do sądu w sprawie, która dotyczy prowadzonego przez ten organ postępowania. Organ ten, stosownie do art. 100 § 1 k.p.a., mógłby wystąpić do sądu w takiej sprawie tylko wówczas, gdyby inny przepis przyznawał mu zdolność sądową i legitymację procesową w tej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 1919/19).
Wskazać także należy, że brak zobowiązania skarżącej do wystąpienia o wszczęcie postępowania przez sądem cywilnym w celu ustalenia daty zgonu G. B. nie stanowił o wadliwości zaskarżonego postanowienia a argumentacja organu w tym zakresie jest słuszna.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., z uwagi na naruszenie przepisu postępowania – art. 97 § pkt 4 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni ocenę prawną i wskazania wynikające z niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w wysokości 480 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienie orzeczenia sądu administracyjnego dostępne jest w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.