III SA/Gd 602/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-05-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo jazdycofnięcie uprawnieństwierdzenie nieważności decyzjiKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o ruchu drogowymterminprawomocnośćpostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, uznając, że upłynął już 10-letni termin do stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarżący P. G. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 2006 r. cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, wskazując na upływ 10-letniego terminu od doręczenia decyzji. WSA w Gdańsku oddalił skargę, potwierdzając, że postępowanie nieważnościowe nie może być prowadzone po upływie 10 lat od doręczenia decyzji, nawet jeśli istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności.

Sprawa dotyczyła skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 2006 r. cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A i B. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji z 2006 r., powołując się na różne naruszenia prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, opierając się głównie na przepisie art. 156 § 2 k.p.a., który stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia upłynęło dziesięć lat. WSA w Gdańsku, rozpoznając skargę, uznał ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny i służy wyłącznie wykryciu najcięższych wad decyzji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że od daty doręczenia decyzji cofającej uprawnienia minęło ponad 10 lat, co zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. wyklucza możliwość stwierdzenia jej nieważności. Sąd uznał, że organ prawidłowo zastosował przepisy prawa i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, stwierdzenie nieważności decyzji jest niedopuszczalne, jeżeli od dnia jej doręczenia upłynęło dziesięć lat, zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 156 § 2 k.p.a. stanowi negatywną przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji, która ma pierwszeństwo przed przesłankami pozytywnymi z art. 156 § 1 k.p.a. Upływ 10-letniego terminu od doręczenia decyzji definitywnie zamyka drogę do stwierdzenia jej nieważności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.r.d. art. 140 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Upływ 10-letniego terminu od doręczenia decyzji administracyjnej wyklucza możliwość stwierdzenia jej nieważności, zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 158 § 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie. Naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. poprzez brak merytorycznego wyjaśnienia sprawy. Naruszenie art. 7a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony. Naruszenie art. 8 i 11 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania budzącego zaufanie. Naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku informowania stron. Błąd polegający na zaniechaniu analizy wniosku o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie prawa jazdy w sytuacji niezdania egzaminu na austriackie prawo jazdy). Błąd polegający na zaniechaniu analizy wniosku o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wywołanie czynu zagrożonego karą).

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie nieważnościowe służy bowiem wyłącznie wyjaśnieniu, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest najcięższymi wadami, tzw. wadami kwalifikowanymi. Wydanie dokumentu prawa jazdy stanowi bowiem jedynie czynność materialnotechniczną, wtórną względem bytu prawnego uprawnienia. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a.

Skład orzekający

Jacek Hyla

przewodniczący

Jolanta Sudoł

sprawozdawca

Paweł Mierzejewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, w szczególności znaczenie terminu 10 lat (art. 156 § 2 k.p.a.) oraz charakteru postępowania nieważnościowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która wywołała skutki prawne ponad 10 lat temu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne ograniczenia proceduralne w dochodzeniu swoich praw w postępowaniu administracyjnym, szczególnie w kontekście upływu czasu.

Czy 10 lat to za długo, by dochodzić swoich praw? Sąd administracyjny wyjaśnia granice stwierdzenia nieważności decyzji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 602/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /przewodniczący/
Jolanta Sudoł /sprawozdawca/
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151 i art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7a, art. 16, art. 156 § 1 i art. 158 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 140 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2022 r., nr SKO Gd/2398/21 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
P. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2022 r., nr SKO Gd/2398/21 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Wnioskiem z 3 lutego 2021 r. P. G. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 20 czerwca 2006 r., nr 00128/06 dotyczącej cofnięcia uprawnienia kategorii A i B.
Jako podstawę stwierdzenia nieważności wnioskodawca wskazał przepis
art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Wnioskodawca wskazał, że "w przedmiocie postępowania Prezydent Miasta Gdańska (...) nie rozstrzygnął w sposób wyczerpujący załatwienie indywidualnej sprawy wynikające z zakresu uprawnień i obowiązków Prezydenta Miasta Gdańska co do wydania uprawnień kategorii A i B". Następnie wnioskodawca wymienił wydane przez Prezydenta Miasta Gdańska decyzje wskazując, że odnośnie decyzji z 2006 r. cofnięto uprawnienia "nieważnego" dokumentu polskiego krajowego prawa jazdy z żądaniem zwrotu polskiego krajowego prawa jazdy kat. A i B jako żądanie bezprzedmiotowe. Wnioskodawca wskazał, że "słuszne jest żądanie skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji z 20 czerwca 2020 r. na zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) żądania załatwienia sprawy".
W wyniku rozpoznania wniosku P. G., decyzją z dnia 18 marca 2022 r., nr SKO Gd/722/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 20 czerwca 2006 r., nr 00128/06.
Wydając decyzję organ pierwszej instancji powołał się na przepisy art. 156 § 1
i § 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.".
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją prawa procesowego, której celem jest weryfikacja decyzji administracyjnej i w konsekwencji możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego
w przypadku, gdy jest ona obciążona najpoważniejszymi wadami. Enumeratywny katalog tych wad ustanowiony został w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W postępowaniu prowadzonym w tym nadzwyczajnym trybie nie mogą więc być eliminowane wszystkie wady decyzji, lecz tylko te, które wypełniają enumeratywnie wymienione przesłanki. Zgodnie natomiast z art. 156 § 2 k.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji
z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 20 czerwca 2006 r., nr 00128/06
(nr sprawy [...]), której dotyczy wniosek została odebrana przez wnioskodawcę 20 czerwca 2006 r. Od dnia jej doręczenia upłynęło więc ponad
10 lat. Tym samym, na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. organ odmówił stwierdzenia
jej nieważności.
Kolegium wskazało także, że w Kodeksie postępowania administracyjnego brak podstaw aby "uznać ważność rozstrzygnięcia decyzji z 28 stycznia 1992 r. organu administracji LPD Republik Österreich Landespölizeidirektion w Wiedniu", o co również wnosił wnioskodawca. Ponadto, P. G. w piśmie z 3 lutego 2021 r. zwrócił się do Kolegium o "uznanie za prawidłowe złożenie dokumentu prawa jazdy przez Skarżącego P. G. w dniu 2 sierpnia 2002 r. (dowód: karta 9 "c") oraz uznanie jako skuteczne złożenie ("zwrotu") w dniu 2 sierpnia 2002 roku dokumentu polskiego prawa jazy o nr [...] w urzędzie miejskim w G., które zostało "odebrane" z datą 2 sierpnia 2002 r. przez Panią podinspektor T. K. z up. Prezydenta Miasta Gdańska".
W tym kontekście Kolegium wskazało, że jak wynika z dokumentów organu pierwszej instancji, na blankiecie - wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, wymianę dokumentu (data 18 czerwca 2002 r.) znajduje się pieczątka w rubryce "data odebrania/zwrotu". Zdaniem Kolegium, odebranie czy zwrot prawa jazdy nie stanowią decyzji, tylko czynność faktyczną i organ nie jest uprawniony do uznania, czy czynność ta była "prawidłowa".
Pismem z dnia 23 kwietnia 2022 r. P. G. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wnioskodawca zarzucił wydanej w sprawie decyzji mające istotne znaczenie dla treści zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie art. 158 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niewydanie decyzji
w przedmiocie wydania decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z rażącym naruszeniem prawa, a także poprzez nierozważenie tejże kwestii w jakimkolwiek zakresie,
co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji niepoprzedzonej merytoryczną analizą sprawy;
2) naruszenie art. 6 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy w sposób merytoryczny i ograniczenie się jedynie do wydania decyzji odmawiającej jedynie
w zw. z upływem dziesięcioletniego okresu od wydania decyzji Prezydenta Miasta Gdańska przy jednoczesnym pominięciu słusznego interesu prawnego wnioskodawcy;
3) naruszenie art. 7a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości w zakresie interpretacji pojęcia wydanie prawa jazdy na korzyść strony postępowania administracyjnego;
4) naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie strony postępowania, co przejawiło się szczególnie w fakcie braku merytorycznego rozpoznania sprawy i lakonicznym ograniczeniu się jedynie do formalnej przesłanki związanej z upływem dziesięcioletniego okresu, choć organ dysponuje kompetencją do wydania również decyzji w zakresie stwierdzenia wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa;
5) naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie ustawowego obowiązku informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ
na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także poprzez zaniechanie obowiązku nad tym, aby strony
i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i zaniechaniu udzielenia stronie niezbędnych wyjaśnień
i wskazówek dotyczących okoliczności związanych z ograniczeniem dziesięcioletniego okresu od wydania decyzji Prezydenta Miasta Gdańska,
ale i związanych z możliwością wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji
z rażącym naruszeniem prawa, co w przedmiotowej sprawie okazało się o tyle istotne, że organ ograniczył się jedynie do schematycznego rozpoznania sprawy
w zakresie rzeczonego upływu okresu i jednocześnie całkowicie pominął przedmiot przepisu art. 158 § 2 k.p.a.;
6) błąd polegający na zaniechaniu jakiejkolwiek analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako że nie było możliwym legalne wydanie P. G. prawa jazdy w sytuacji, w której nie zdał on posiadanego z resztą do dziś austriackiego prawa jazdy;
7) błąd polegający na zaniechaniu jakiejkolwiek analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dotyczącego wywołanego przez wydanie decyzji czynu zagrożonego karą, co w przedmiotowych okolicznościach miało miejsce, gdyż przedmiotowa wadliwa decyzja Prezydenta Miasta Gdańska stanowiła podstawę do orzekania wobec P. G. wyroków skazujących.
Na skutek rozpoznania opisanego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 156 § 1 i § 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 i § 2 k.p.a., zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało
w mocy decyzję tego organu z dnia 18 marca 2022 r., nr SKO Gd/722/21.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło okoliczność, że od dnia doręczenia przedmiotowej decyzji upłynęło ponad 10 lat. Zasadna była zatem odmowa stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Przepis art. 156 § 2 k.p.a. wskazuje bowiem, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Kolegium wyjaśniło ponadto, że prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności organ nie może prowadzić postępowania dowodowego
i uzupełnić zgromadzonych już dowodów. Orzeczenie w tym trybie wydaje się w oparciu o zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy. Organ zobligowany jest przy tym uwzględnić przepisy prawa obowiązujące w dacie wydania takiej decyzji.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru nie ma podstaw prawnych do rozpatrzenia sprawy co do jej istoty, co było możliwe w trybie odwoławczym. Z tego względu Kolegium nie mogło uwzględnić przedłożonych w toku postępowania przez wnioskodawcę dokumentów.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ wyjaśnił, że w trybie stwierdzenia nieważności eliminowane mogą być jedynie decyzje dotknięte poważnymi wadami. Inne wady decyzji w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym nie mogą zostać usunięte. Takie działanie wynika z zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 k.p.a.).
Odnosząc się do zarzutu niestwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji
na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. organ wyjaśnił, że ma on zastosowanie w przypadku, gdy organ nadzoru zauważy rażące wady decyzji ale nie może stwierdzić jej nieważności z uwagi na upływ terminu wymieniony w art. 156 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi bowiem, że jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej
ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa
oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.
Decyzja o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa różni się zasadniczo
od decyzji stwierdzającej nieważność. Ta ostatnia eliminuje bowiem z obrotu prawnego wadliwą decyzję oraz znosi jej skutki prawne, natomiast pierwsza pozostawia w obrocie prawnym (niezgodność decyzji z prawem ma tylko znaczenie dla wystąpienia
z roszczeniem odszkodowawczym).
Co istotne, rozstrzygnięcie o takiej treści może być jednak podjęte po wcześniejszym ustaleniu, że zachodzi jedna z przesłanek nieważności wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. i jednocześnie zachodzi przesłanka negatywna w postaci nieodwracalnych skutków prawnych. Natomiast ustalenie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa stanowi jedynie konsekwencję zaistnienia jednocześnie przesłanki pozytywnej i przesłanki negatywnej, powodującej w istocie rzeczy sanację decyzji obarczonej wada nieważności. W konsekwencji tego rozstrzygnięcie decyzji wydanej na podstawie art.158 § 2 k.p.a. powinno zawierać trzy elementy: stwierdzenie jednej z wad nieważności, stwierdzenie zaistnienia przesłanki negatywnej i wreszcie stwierdzenie nieodwracalności skutków prawnych wywołanych kontrolowaną decyzją.
Zdaniem organu, materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania przez Prezydenta Miasta Gdańska decyzji wskazuje na to, że decyzja o cofnięciu uprawnień kategorii A i B była uzasadniona. Wydana została z uwagi na to, że wnioskodawca uzyskał negatywny wynik egzaminu kontrolnego sprawdzającego jego kwalifikacje jako kierowcy w ramach posiadanych kategorii prawa jazdy. Skoro kierowca nie zdał takiego egzaminu, to organ pierwszej instancji stwierdził że utracił on tym samym kwalifikacje
do kierowania pojazdami i orzekł o cofnięciu uprawnień w ramach posiadanych kategorii prawa jazdy.
P. G. został bowiem skierowany na kontrolne sprawdzanie kwalifikacji kierowcy w dniu 29 marca 2006 r., na wniosek Pomorskiego Wojewódzkiego Komendanta Policji w Gdańsku, z uwagi na przekroczenie 24 punktów za naruszenie przepisów prawa o ruchu drogowym (dwa wykroczenia). Wprawdzie ze wskazanych czterech wykroczeń nie zgadzał się on z dwoma z nich ale przyjął mandat karny za jedno wykroczenie, a w przypadku zaś drugiego został w dniu 10 lipca 2004 r. przez Sąd Rejonowy w Ś. uznany za winnego jego popełnienia. Kolegium wyjaśniło, że przedmiotową decyzją cofnięto P. G. jedynie uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A i B. Tym samym pozbawiono go prawa do kierowania pojazdem silnikowym (motocyklem i samochodem osobowym). Wydanie dokumentu prawa jazdy i jego zatrzymanie jest czynnością materialnotechniczną i nie wymaga wydanie stosownego orzeczenia. Dokument prawa jazdy potwierdza jedynie posiadane uprawnienia i wbrew stanowisku wnioskodawcy nie cofnięto "uprawnienia nieważnego dokumentu Polskiego Krajowego Prawa Jazdy"
Jak wynika z dokumentów organu pierwszej instancji, na blankiecie - wniosku
o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, wymianę dokumentu (data 18 czerwca 2002 r.) znajduje się pieczątka w rubryce "data odebrania/zwrotu". Natomiast odebranie,
czy zwrot prawa jazdy nie stanowią decyzji, tylko stanowią czynność faktyczną
i Kolegium nie jest uprawnione do uznania, czy ta czynność była "prawidłowa".
Oprócz tego za zasadne kolegium uznało że przepisy procedury administracyjnej nie stanowią podstawy aby "uznać ważność rozstrzygnięcia decyzji z 28 stycznia 1992 r. organu administracji LPD Republik Österreich Landespölizeidirektion w Wiedniu", o co wniósł Pan P. G. w dniu 3 lutego 2021 r. Nie można również uwzględnić wniosku o "uznanie za prawidłowe złożenie dokumentu prawa jazdy przez Skarżącego P. G. w dniu 2 sierpnia 2002 r. oraz uznanie jako skuteczne złożenie ("zwrotu") w dniu 2 sierpnia 2002 r. dokumentu polskiego prawa jazy o nr [...] w urzędzie miejskim w G., które zostało "odebrane" z datą 2 sierpnia 2002 r. przez Panią podinspektor T. K. z up. Prezydenta Miasta Gdańska". Brak jest również podstaw do uwzględnienia dokumentu doręczonego Kolegium w dniu 2 czerwca 2022 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisaną decyzję P. G. wniósł o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Skarżący zarzucił decyzji mający istotne znaczenie dla treści zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie art. 158 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło
do wadliwego utrzymania decyzji w mocy i niewydania decyzji w przedmiocie wydania decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z rażącym naruszeniem prawa, a także poprzez nierozważenie tejże kwestii w jakimkolwiek zakresie, co doprowadziło
do wydania wadliwej decyzji niepoprzedzonej merytoryczną analizą sprawy;
2) naruszenie normy art. 6 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie
i niepodjęcie jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy
w sposób merytoryczny i ograniczenie się jedynie do wydania decyzji odmawiającej w związku z upływem dziesięcioletniego okresu od wydania decyzji Prezydenta Miasta Gdańska przy jednoczesnym pominięciu słusznego interesu prawnego wnioskodawcy, a także poprzez nieuchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej z ww. względu;
3) naruszenie przepisu art. 7a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości w zakresie interpretacji pojęcia: "wydanie prawa jazdy" na korzyść strony postępowania administracyjnego, a także poprzez nieuchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej
z ww. względu;
4) naruszenie normy art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie strony postępowania, co przejawiło się szczególnie w fakcie braku merytorycznego rozpoznania sprawy i lakonicznym ograniczeniu się jedynie do formalnej przesłanki związanej z upływem dziesięcioletniego okresu, choć Samorządowe Kolegium Odwoławcze dysponuje kompetencją do wydania również decyzji w zakresie stwierdzenia wydania decyzji
z rażącym naruszeniem prawa, a także poprzez nieuchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej z ww. względu;
5) naruszenie przepisu art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie ustawowego obowiązku informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także poprzez zaniechanie obowiązku nad tym, aby strony
i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i zaniechaniu udzielenia stronie niezbędnych wyjaśnień
i wskazówek dotyczących okoliczności związanych z ograniczeniem dziesięcioletniego okresu od wydania decyzji Prezydenta Miasta Gdańska,
ale i związanych z możliwością wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji
z rażącym naruszeniem prawa, co w przedmiotowej sprawie okazało się o tyle istotne, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze ograniczyło się jedynie
do schematycznego rozpoznania sprawy w zakresie rzeczonego upływu okresu
i jednocześnie całkowicie pominęło przedmiot przepisu art. 158 § 2 k.p.a., a także poprzez nieuchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej z ww. względu;
6) błąd polegający na zaniechaniu jakiejkolwiek analizy wniosku P. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdańska w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako że nie było możliwym legalne wydanie prawa jazdy P. G. w sytuacji, w której nie zdał on posiadanego z resztą do dziś austriackiego prawa jazdy, a także poprzez nieuchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej z ww. względu;
7) błąd polegający na zaniechaniu jakiejkolwiek analizy wniosku P. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdańska w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dotyczący wywołanego przez wydanie rzeczonej decyzji czynu zagrożonego karą, co w przedmiotowych okolicznościach miało miejsce, gdyż przedmiotowa wadliwa decyzja Prezydenta Miasta Gdańska stanowiła podstawę do orzekania wobec P. G. wyroków skazujących, a także poprzez nieuchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej z ww. względu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do uznania zasadności któregokolwiek
z zarzutów podniesionych w skardze i zmiany stanowiska zajętego w sprawie.
Pismem z dnia 22 grudnia 2022 r. strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem dowodowym wnosząc o dopuszczenie jako dowodu załączonych dokumentów (pismo organu niemieckiego oraz trzy tłumaczenia na język polski).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.),
zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a-c), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji administracyjnej w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wniesiona przez skarżącego skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
W rozpatrywanej sprawie P. G. (dalej jako - "skarżący") poddał kontroli zgodności z prawem decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2022 r. (nr SKO Gd/2398/21), którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 18 marca 2022 r. (nr SKO Gd/722/21) o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 20 czerwca 2006 r., nr 00128/06 (nr sprawy [...]), dotyczącej cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii A i B.
Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, wszczętym na wniosek skarżącego z dnia 3 lutego 2021 r., w którym domagał się stwierdzenia nieważności ww. decyzji organu pierwszej instancji, i którego zasadności upatrywał w "art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo
o ruchu drogowym". We wniosku skarżący wystąpił ponadto o "uznanie ważności rozstrzygnięcia decyzji z 28 stycznia 1992 r." Policyjnego Wydziału Bezpieczeństwa i Administracji Urzędu Ruchu Drogowego w Wiedniu oraz uznanie za prawidłowe złożenie dokumentu prawa jazdy przez skarżącego w dniu 2 sierpnia 2002 r. oraz "uznanie jako skuteczne złożenie ("zwrotu") w dniu 2 sierpnia 2002 r. dokumentu Polskiego Prawa jazdy o nr [...]".
Przy czym analizując zarzuty i stanowisko skarżącego nie sposób nie dostrzec, że o ile sam wniosek skarżącego koncentruje się na stwierdzeniu nieważności decyzji dotyczącej cofnięcia uprawnień, to argumentacja skarżącego odnosi się również do ewentualnej wadliwości wydania dokumentu potwierdzającego uprawnienie. Dowody, których przeprowadzenia domagał się skarżący dotyczyły tej kwestii. Na marginesie można tu tylko zaznaczyć, że wskazywana nieprawidłowość wiązała się z zachowaniem się skarżącego, który nie zdał w odpowiednim czasie austriackiego prawa jazdy. W tym też aspekcie sprawy, mając na uwadze przedmiot niniejszego postępowania, to jest ocenę czy decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z 20 czerwca 2006 r. (nr 000128/06) dotknięta jest wadą kwalifikowaną, tkwiącą w niej samej (o czym w dalszej części uzasadnienia), zasadnie organ przyjął, że ujęte w punkcie drugim i trzecim wniosku żądania nie mogły zostać uwzględnione. Niewątpliwie kwestionowana decyzja została wydana w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia uprawnień. Uznanie zaś ważności rozstrzygnięcia państwa trzeciego czy też skuteczności złożenia dokumentu prawa jazdy wykracza poza ramy przedmiotowego postępowania.
Mając na uwadze treść zawartych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego, podnoszonych również w związku z nierozpoznaniem wniosków dowodowych skarżącego, Sąd uznał za zasadne wyjaśnić na wstępie,
że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji nie dokonuje się ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy. Postępowanie nieważnościowe służy bowiem wyłącznie wyjaśnieniu, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest najcięższymi wadami, tzw. wadami kwalifikowanymi.
Tryb stwierdzenia nieważności decyzji i tryb odwoławczy nie są trybami konkurencyjnymi. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji nie zastępuje odwołania
od decyzji. Zakres kompetencji organu odwoławczego jest znacznie szerszy niż zakres kompetencji organu orzekającego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji
(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2000 r., sygn. akt III SA 2619/99).
W tym kontekście podnieść należy, że decyzja ostateczna, do wzruszenia której dąży swoim działaniem skarżący wydana została na podstawie art. 140 ust. 1
pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity:
Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.). W dacie wydania kwestionowanej decyzji ostatecznej przepis ten stanowił, że decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie utraty przez kierowcę kwalifikacji,
co stwierdza się na podstawie wyniku egzaminu państwowego. Wydający przedmiotową decyzję organ ustalił, że na skutek uzyskania negatywnego wyniku przeprowadzonego w dniu 14 czerwca 2016 r. państwowego egzaminu kontrolnego (okoliczność niesporna) skarżący utracił kwalifikacje do kierowania pojazdami. Wiążąca treść wskazanego przepisu obligowała zatem organ do wydania rozstrzygnięcia w tym właśnie przedmiocie. W ocenie Sądu, ewentualna nieprawidłowość związana z wcześniejszym wydaniem skarżącemu prawa jazdy nie miała jednak znaczenia w kontekście samego uprawnienia do kierowania pojazdami, a w konsekwencji również cofnięcia tego uprawnienia. Wydanie dokumentu prawa jazdy stanowi bowiem jedynie czynność materialnotechniczną, wtórną względem bytu prawnego uprawnienia. Nawet zatem wydanie dokumentu prawa jazdy, nieuprawnione z uwagi na niezdanie wcześniej uzyskanego austriackiego prawa jazdy, nie może wpływać na wadliwość decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień, w sytuacji niekwestionowanego wystąpienia ustawowej przesłanki do jej wydania.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Gdańsku w prawidłowy sposób zaakcentowało odrębność postępowania toczącego się w trybie nadzwyczajnym od postępowania administracyjnego prowadzonego
w trybie zwykłym, wywodząc z tego niedopuszczalność odrębnego prowadzenia postępowania dowodowego. Mając na uwadze zakres przedmiotowy zgłaszanych wniosków dowodowych, które nie dotyczyły istoty przedmiotu sprawy organ dokonał prawidłowej ich oceny odmawiając przeprowadzenia wskazanych przez stronę dowodów. Na uwzględnienie w ocenie Sądu nie zasługiwał tym samym zarzut naruszenia art. 6 w związku z art. 7 k.p.a.
W zaskarżonej decyzji organ zasadnie podkreślił ponadto, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a. Jest to szczególnie ważne zważywszy, że zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Dlatego zasada
ta uchodzi za jedno z kardynalnych założeń całego systemu postępowania administracyjnego. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji może mieć więc miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Z uwagi na szczególny charakter instytucji stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej niedopuszczalne jest przy tym stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów określających zastosowanie tego nadzwyczajnego środka.
Jak już zostało to zasygnalizowane, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej organ administracji publicznej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej już w postępowaniu zwykłym, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Właśnie dlatego przedmiotem postępowania "nieważnościowego" nie jest więc powtórne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej decyzją merytoryczną. Postępowanie to ma swój własny przedmiot.
Nie ma zatem proceduralnej możliwości poszerzania w jego ramach materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi tu w grę poczynienie uzupełniających ustaleń faktycznych. W postępowaniu takim organ ogranicza się jedynie
do poszukiwania uchybień i wadliwości zastosowania prawa. Obowiązkiem organu
w tym postępowaniu jest dokonanie oceny, czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego w sposób prawidłowy znalazły zastosowanie obowiązujące normy prawne. Nie może rozpatrywać więc sprawy co do jej istoty, w jej całokształcie w zakresie różnych wątków z nią związanych. Przy tym należy pamiętać, że oceny zgodności
z prawem, czyli zaistnienia przesłanki nieważnościowej, należy dokonywać według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego i obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
8 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 4431/18).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się w związku z tym jednolicie, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie można rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym. W postępowaniu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego,
nie przeprowadza zaś nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 915/18).
Przechodząc zatem do istoty niniejszej sprawy, której przedmiot jest jak wyjaśniono całkowicie odrębny od przedmiotu sprawy rozstrzygniętej w postępowaniu zwykłym, w pierwszej kolejności przytoczyć trzeba pełną treść przepisu art. 156 § 1 k.p.a., który wyznacza katalog kwalifikowanych wad decyzji administracyjnej.
Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Skoro stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji, to może ono mieć miejsce jedynie
w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy (to jest oczywisty), przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Kontrola sądowa decyzji wydanej w postępowaniu nieważnościowym koncentruje się zatem na stwierdzeniu przez Sąd, czy organ prawidłowo przeanalizował wystąpienie określonych
w art. 156 § 1 k.p.a. kwalifikowanych wad decyzji, w tym czy rozważył wskazane
w tym względzie przez stronę argumenty.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przesłanka rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wymaga spełnienia łącznie trzech odrębnych elementów, to jest oczywistości naruszenia prawa, uwzględnienia charakteru przepisu oraz skutków społeczno-gospodarczych decyzji niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności. Przy tym, jako rażącego nie można traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy prawnej. Jeżeli przepis dopuszcza rozbieżną interpretację, nawet mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji, jeżeli nawet później zostanie uznany za nieprawidłowy, nie może być oceniany jako "rażące" naruszenie prawa (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1405/15; z dnia
27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2375/13; z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt
II GSK 1666/12). Jednolite w tym względnie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego nie pozostawia wątpliwości, że powołanie się na rażące naruszenie prawa może dotyczyć tylko sytuacji wyjątkowych, gdzie takie naruszenie jest oczywiste
i nie wynika z błędnej czy niejednolitej interpretacji przepisów.
Również w doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Podstawą zastosowania tej przesłanki może być zatem niebudzący wątpliwości stan prawny. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne i bezsporne
(zob. w tej materii m.in.: B. Adamiak, J. Jendrośka, "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym", PiP 1986, nr 1, s. 69 i n.). Należy przy tym zaakceptować stanowisko, zgodnie z którym prawo zostaje naruszone w sposób rażący, gdy określony akt administracyjny został wydany wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisach prawa, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub nałożono obowiązki lub ich stronie w ogóle odmówiono
(zob.: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 818).
W związku z tym naruszenie prawa ma cechę rażącego wtedy, gdy czynności postępowania organu lub istota załatwienia sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej, a działanie organu w toku postępowania lub rozstrzygnięcie sprawy w decyzji w ogóle nie odpowiada nakazom wynikającym z prawa obowiązującego lub łamie zakazy w nim ustanowione.
W rozpoznawanej sprawie skarżący upatruje wystąpienia przesłanki rażącego naruszenia prawa w nieprawidłowym zastosowaniu cytowanego już art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Wskazany przepis przewidywał w dacie wydania kwestionowanej decyzji, że decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie utraty przez kierowcę kwalifikacji, co stwierdza się na podstawie wyniku egzaminu państwowego. Treść tak brzmiącego przepisu
nie pozostawia wątpliwości, że wydawane na jego podstawie rozstrzygnięcie
ma charakter związany. Oznacza to, że w razie zaistnienia wymienionej w nim przesłanki organ nie ma innego wyjścia jak wydać rozstrzygnięcie stwierdzające cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Rola organu w przypadku decyzji związanych podlega znacznemu ograniczeniu i sprowadza się niemal wyłącznie do ustalenia spełnienia przesłanek. Ich wystąpienie rzutuje na sposób załatwienia sprawy.
W rozpoznawanej sprawie sam fakt uzyskania przez skarżącego negatywnego wyniku egzaminu państwowego nie był natomiast ani wątpliwy, ani sporny. Skierowanie na kontrolne sprawdzanie kwalifikacji kierowcy miało miejsce z uwagi na przekroczenie przez skarżącego 24 punktów za naruszenie przepisów prawa o ruchu drogowym
w związku z popełnieniem wykroczeń. W takiej sytuacji organ zobligowany był do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia, co już samo w sobie przeczy wystąpieniu rażącego naruszenia prawa. Rozstrzygnięcie decyzji odpowiada bowiem ściśle literze prawa. Z tych przyczyn na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut skargi wskazujący na naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Co więcej, wobec jednoznacznego brzmienia art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 7a k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony). Natomiast kwestia wydania prawa jazdy, na którą wskazał skarżący w kontekście naruszenia art. 7a k.p.a. nie dotyczy przedmiotu niniejszego postępowania.
Z kolei brak wystąpienia pozytywnej przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa) rzutuje bezpośrednio na brak zasadności zastosowania w sprawie przepisu art. 158 § 2 k.p.a. Wyjaśnienia w tym względzie wymaga, że stwierdzenie wystąpienia jednej
z wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. wad kwalifikowanych decyzji nie przesądza automatycznie o zastosowaniu instytucji stwierdzenia nieważności. Użycie tego nadzwyczajnego trybu jest niedopuszczalne chociażby w sytuacji, gdy od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie bezsporne było, że od dnia doręczenia skarżącemu decyzji Prezydenta Miasta Gdańska
z 20 czerwca 2006 r. (nr 00128/06) upłynęło ponad 10 lat. Postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego nie mogło zatem zostać zakończone stwierdzeniem nieważności zakwestionowanej decyzji. Stwierdzenie wystąpienia negatywnej przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a. nie oznacza jednak, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji stało się bezprzedmiotowe. Przepis art. 158 § 2 k.p.a. stanowi bowiem, że jeżeli
nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa
w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Oznacza to, że niezależnie od przesłanek
z art. 156 § 2 k.p.a. organ nadal zobligowany jest każdorazowo do oceny wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie, pomimo upływu wskazanego
w art. 156 § 2 k.p.a. terminu, organ powinien zatem skontrolować wskazaną we wniosku decyzję. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku sprostało temu wymogowi. Poza wskazaniem na upływ dziesięcioletniego terminu z art. 156 § 2 k.p.a. organ odniósł się bowiem w zaskarżonej decyzji do stawianych wzruszanej decyzji zarzutów, po czym wysnuł i należycie uzasadnił stanowisko o jej zgodności z prawem, z którym Sąd w składzie rozpoznającym sprawę się zgadza.
Wobec natomiast niewystąpienia w sprawie kwalifikowanej wady decyzji w postaci rażącego naruszenia przez nią prawa organ - co oczywiste - nie mógł orzec na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Na uwzględnienie nie zasługiwał zatem zarzut wskazujący na niezastosowanie przepisu art. 158 § 2 k.p.a.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, które ogniskują się na sposobie przeprowadzenia przez organ postępowania, Sąd również nie podzielił ich zasadności. Wbrew twierdzeniom skarżącego, postępowanie w sprawie przeprowadzone zostało przez organ w sposób prawidłowy, co do zasady z poszanowaniem zasad wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ponownie wydanej decyzji w sposób odpowiadający tym zasadom organ dokonał wyczerpującej analizy motywów kwestionowanej decyzji. Rozumowanie organu, co ważne, uwzględnia przy tym reguły przedmiotowego postępowania nadzwyczajnego. Odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy argumentacji organ wykazał również bezpodstawność wniosku i podnoszonych w toku postępowania twierdzeń skarżącego. Z kolei podnoszone przez skarżącego zarzuty natury procesowej nie zostały poparte argumentacją potwierdzającą ich zasadność. Mają one w opinii Sądu formalny charakter i zmierzają do zniweczenia podjętego przez organy wysiłku, a w konsekwencji podważenia poczynionych ustaleń i wyciągniętych na tej podstawie wniosków. Podnosząc zarzuty naruszenia prawa procesowego skarżący nie tylko w żaden sposób nie wykazał ich słuszności, ale też w jakikolwiek sposób nie wyjaśnił wpływu tak podnoszonych zarzutów na wynik sprawy. Niemniej, należy dostrzec, że uzasadnienie decyzji z dnia 18 marca 2022 r., wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku działające jako organ pierwszej instancji skupia się zasadniczo na upływie terminu (art.156 § 2 k.p.a.), o którym mowa w art.158 § 2 k.p.a., i tym samym w niewystarczający sposób odnosi się do tego przepisu. Przedmiotowa nieprawidłowość została jednak usunięta. Wymagana argumentacja została bowiem przez występujący w sprawie organ odpowiedniego uzupełniona w uzasadnieniu wydanej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzji, będącej przedmiotem zaskarżenia. Dlatego w realiach niniejszej sprawy naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na jej wynik.
Na zakończenie rozważań w związku ze złożonymi wnioskami dowodowymi, niezależnie od uwag poczynionych już w tym zakresie, trzeba wyjaśnić skarżącemu, że rolą sądu administracyjnego nie jest czynienie w sprawie ustaleń faktycznych za organ rozpatrujący sprawę (nawet jeżeli w aktach sprawy znajdują się dokumenty mające dla sprawy istotne znaczenie). Kognicją sądu jest wyłącznie poddanie kontroli legalności ustaleń, wyprowadzonych z nich wniosków i zastosowanych przepisów prawa. Sąd administracyjny co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego (art. 106 § 3 p.p.s.a.), wydaje natomiast wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Tym samym wnioski dowodowe skarżącego nie mogły zostać uwzględnione.
Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne,
jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Sąd oddalił wniesioną skargę na podstawie
art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI