III SA/GD 59/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2022-12-20
NSAinneWysokawsa
gry hazardoweautomaty do gierkara pieniężnaustawa o grach hazardowychelement losowościkoncesjapostępowanie administracyjnekontrola celno-skarbowaWSAF. Sp. z o.o.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki F. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że automaty znajdujące się w lokalu spółki były urządzeniami do gier hazardowych w rozumieniu ustawy, mimo twierdzeń o ich logicznym charakterze.

Spółka F. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za urządzanie gier hazardowych na automatach bez wymaganej koncesji. Spółka twierdziła, że automaty oferują gry logiczne, a nie hazardowe, kwestionując tym samym zasadność nałożonej kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał jednak, że automaty te, zgodnie z przeprowadzonym eksperymentem i analizą przepisów, zawierały element losowości, co kwalifikowało je jako automaty do gier hazardowych w rozumieniu ustawy. Sąd oddalił skargę spółki, potwierdzając prawidłowość decyzji organów administracji.

Sprawa dotyczyła skargi F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego nakładającą na spółkę karę pieniężną w wysokości 400.000 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach bez koncesji. Organy administracji ustaliły, że w lokalu użytkowanym przez spółkę znajdowały się cztery automaty marki Finder, które były podłączone do sieci i gotowe do gry. Mimo że spółka twierdziła, iż automaty te oferują gry logiczne, a nie hazardowe, organy uznały, że gry te zawierały element losowości, co kwalifikowało je jako gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Spółka podnosiła liczne zarzuty procesowe i materialne, w tym dotyczące naruszenia przepisów o terminach wszczęcia postępowania, braku wskazania podstawy prawnej, błędnych ustaleń faktycznych co do charakteru gier, bezzasadnego zastosowania przepisów ustawy o grach hazardowych oraz odmowy przeprowadzenia dowodów z opinii biegłych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po analizie zebranego materiału dowodowego, w tym protokołu kontroli i eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy, uznał, że automaty te faktycznie służyły do urządzania gier hazardowych. Sąd podkreślił, że kluczowy jest element losowości, a nie możliwość przewidzenia wyniku gry przez gracza, ani też jej logiczny charakter. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zakwalifikowały urządzenia jako automaty do gier hazardowych i zasadnie nałożyły karę pieniężną, a zarzuty spółki dotyczące naruszeń proceduralnych i materialnych były niezasadne. Sąd odniósł się również do kwestii stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście kar pieniężnych, stwierdzając, że przepisy ustawy o grach hazardowych mają charakter szczególny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, automaty do gier, które zawierają element losowości, nawet jeśli oferują gry o charakterze logicznym lub pamięciowym, są uznawane za automaty do gier hazardowych w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że definicja gier na automatach w ustawie o grach hazardowych obejmuje gry, w których występuje element losowości, niezależnie od tego, czy gra ma również charakter logiczny. Kluczowe jest, że wynik gry nie zależy wyłącznie od umiejętności gracza, ale od czynników losowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.g.h. art. 2 § ust. 3, 4 i 5

Ustawa o grach hazardowych

Definicja gier na automatach, w tym gier z elementem losowości oraz gier organizowanych w celach komercyjnych.

u.g.h. art. 89 § ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 4a

Ustawa o grach hazardowych

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez koncesji, z określeniem wysokości kary za gry na automatach.

u.KAS art. 64 § ust. 1 pkt 14

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

Uprawnienie funkcjonariuszy celno-skarbowych do przeprowadzania eksperymentów na automatach do gier.

o.p. art. 191

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów przez organy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi jako niezasadnej.

Pomocnicze

u.g.h. art. 5 § ust. 1 i ust. 1c

Ustawa o grach hazardowych

Monopol państwa na urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

u.g.h. art. 6 § ust. 1

Ustawa o grach hazardowych

Wymóg uzyskania koncesji na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach.

u.g.h. art. 14 § ust. 1

Ustawa o grach hazardowych

Dozwolone urządzanie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry na zasadach określonych w regulaminie i koncesji.

u.g.h. art. 23a § ust. 1

Ustawa o grach hazardowych

Wymóg rejestracji automatów do gier przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie.

u.KAS art. 33 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

Zakres działania Krajowej Administracji Skarbowej.

o.p. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych podejmowania niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

o.p. art. 207

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna do nałożenia kary pieniężnej.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 189a

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zakres stosowania przepisów k.p.a. do administracyjnych kar pieniężnych.

k.p.a. art. 189f

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Automaty oferują gry logiczne, a nie hazardowe, ponieważ nie zawierają elementu losowości. Postępowanie zostało wszczęte po upływie terminu 6 miesięcy od zakończenia kontroli. W postanowieniu o wszczęciu postępowania brak było wskazania materialnej podstawy prawnej. Należało zastosować przepisy k.p.a. dotyczące administracyjnych kar pieniężnych, w tym art. 189a i nast. Odmowa przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub jednostki badającej była nieuzasadniona. Eksperyment procesowy przeprowadzony przez organy był nielegalny i nierzetelny.

Odrzucone argumenty

Automaty, mimo potencjalnego charakteru logicznego, zawierają element losowości, co kwalifikuje je jako gry hazardowe. Eksperyment procesowy przeprowadzony przez funkcjonariuszy celno-skarbowych jest dopuszczalnym dowodem zgodnie z ustawą o KAS. Przepisy ustawy o grach hazardowych dotyczące kar pieniężnych mają charakter szczególny i wyłączają stosowanie ogólnych przepisów k.p.a. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji, co uzasadnia odmowę przeprowadzenia dalszych dowodów. Naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych nie miało znikomej wagi, a spółka nie zaprzestała naruszenia prawa z własnej inicjatywy.

Godne uwagi sformułowania

Dominującym elementem gry musi być 'losowość' rozumiana jako sytuacja, w której wynik gry zależy od przypadku, a także jako sytuacja, w której rezultat gry jest nieprzewidywalny dla grającego. Losowość gier jest rozumiana jako niemożliwość przewidzenia rezultatu gry w normalnych warunkach. Do zakwalifikowania gry do gier losowych wystarczy stwierdzenie wystąpienia w grze elementu losowości wpływającego bezpośrednio na wynik gry. Wynik gry nie zależał bowiem od gracza, ale od programu gry. Aktywność gracza ma wpływ jedynie na rozpoczęcie gry. Naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych nie może być uznane za naruszenie prawa znikomej wagi.

Skład orzekający

Jacek Hyla

przewodniczący sprawozdawca

Alina Dominiak

członek

Bartłomiej Adamczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'losowości' w grach na automatach, dopuszczalność dowodu z eksperymentu celno-skarbowego, stosowanie przepisów k.p.a. do kar pieniężnych z ustawy o grach hazardowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o grach hazardowych i procedury ich stosowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zjawiska automatów do gier i kontrowersji wokół ich legalności, co może być interesujące dla szerokiego grona odbiorców. Wyjaśnia kluczowe pojęcie 'losowości' w kontekście hazardu.

Czy automaty 'logiczne' to hazard? Sąd rozwiewa wątpliwości i wyjaśnia, co oznacza 'losowość' w grach.

Dane finansowe

WPS: 400 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 59/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 847
art. 2 ust, 3 i ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 14 ust. 1, art. 23 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 89 ust 1 pkt 1, ust. 4 pkt 4a
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 422
art. 64 ust. 1 pkt 14
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 191, art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 189a, art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy asystent sędziego Robert Daduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 listopada 2021 r. nr 2201-IOA.4246.25.2021.12 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 lipca 2021 r. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni, działając na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) – dalej powoływanej jako "o.p.", art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 3-5, art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 1, art. 89 ust. 4 pkt 1 lit a, art. 90 ust. 1 pkt 1, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 847 ze zm.) – dalej w skrócie jako "u.g.h.", art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (tekst jednolity: Dz. U z 2021 r., poz. 422 ze zm.), nałożył na F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej zwaną również: "spółką", "stroną", "skarżącą") karę pieniężną w wysokości 400.000 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach do gier bez koncesji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 30 lipca 2020 r. w lokalu przy ul. [...] we W. funkcjonariusze Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni przeprowadzili kontrolę przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie o grach hazardowych. W kontrolowanym lokalu znajdowały się automaty do gier podłączone do sieci elektrycznej i gotowe do gry.
W oparciu o wyniki kontroli postanowieniem z dnia 29 marca 2021 r. organ wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia spółce kary pieniężnej w związku z brakiem przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych.
Organ podkreślił, że podczas kontroli w lokalu znajdowały się cztery gotowe do gry automaty marki Finder, które nie posiadały oznaczeń związanych z wydaniem dla nich poświadczeń rejestracji oraz stosownych zezwoleń na urządzanie gier. Na automatach przeprowadzono eksperymenty odtworzenia gier. Zatrzymano te automaty jako dowody w sprawie wraz z gotówką z wygranych. Nadto ujawniono umowę najmu lokalu użytkowego, z której wynika, że najemcą lokalu jest [...] Sp. z o.o.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3, 4 i 5 u.g.h., to znaczy z grami na urządzeniach o wygrane pieniężne lub rzeczowe, oraz w których gra zawiera element losowości.
Zgodnie z postanowieniami ustawy o grach hazardowych urządzanie gier na automatach poza kasynem gry powinno odbywać się w salonach gier na automatach i stanowi monopol państwa - art. 5 ust. 1 i ust. 1c u.g.h. Poza salonami gier gry na automatach mogą być urządzane jedynie w kasynach gry, do których prowadzenia niezbędne jest uzyskanie koncesji - art. 6 ust. 1 u.g.h. Zgodnie z art. 23a ust. 1 u.g.h. automaty do gier mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach oraz przez podmioty wykonujące monopol państwa, po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celno-skarbowego.
Jak wynika z akt sprawy w kontrolowanym lokalu znajdowały się automaty wykorzystywane do urządzania i prowadzenia gier hazardowych. Urządzenia te jednak nie posiadały oznaczeń związanych z wydaniem dla nich poświadczeń rejestracji oraz stosownych zezwoleń na urządzanie gier. Kontrolującym nie okazano koncesji lub zezwolenia na urządzanie gier oraz regulaminu gry co narusza art. 6 ust. 1 u.g.h.
W myśl art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega m.in. urządzający gry hazardowe, w tym gry na automatach, bez koncesji. Na podstawie art. 89 ust. 4 pkt 1 u.g.h. wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadku urządzania gier na automatach bez koncesji wynosi 100.000 zł od każdego automatu.
Organ wskazał też, że do protokołu kontroli załączono ekspertyzy techniczne rzeczoznawcy A. W. wydane dla producenta gier Finder oraz umowę najmu lokalu użytkowego, które przekazane zostały funkcjonariuszom w czasie kontroli. Autor ekspertyz stwierdził, że gry urządzane na automatach z zainstalowanym oprogramowaniem Finder nie mają charakteru, ani nawet elementu losowego przesądzającego o rezultacie gier, a przeciwnie gry te mają charakter pamięciowo-logiczny. Autor twierdził też, iż kwalifikacja gier urządzanych na tych urządzeniach jako gier na automatach w rozumieniu u.g.h. jest nieprawidłowa.
W opinii organu, badania te nie mogą świadczyć jako dowód w sprawie, co do braku możliwości traktowania urządzeń w myśl ustawy o grach losowych, gdyż: przedstawione środki dowodowe nie dotyczą automatów, które są przedmiotem postępowania; wskazane ekspertyzy techniczne, wydane przez rzeczoznawcę ds. jakości produktów lub usług przy Wojewódzkim Inspektoracie Inspekcji Handlowej we Wrocławiu to opinie prywatne, które dotyczą innych urządzeń niż poddane eksperymentom; działania funkcjonariuszy dotyczyły innych automatów w momencie rzeczywistym oraz ukazały sposób funkcjonowania urządzeń dla potencjalnego gracza; treść opinii wskazuje, że ma charakter poufny i może być wykorzystywana tylko na użytek własny zamawiającego, czyli producenta, a treść opracowania nie może być wykorzystywana publicznie bez pisemnej zgody autora. Także dokumenty dołączone do pisma z dnia 24 maja 2021 r. nie dotyczą przedmiotowych automatów, dotyczą ogólnie maszyn Finder, Finder Red i Finder Green.
Z materiału dowodowego wynika, że spółka wynajęła lokal przy ul. [...] we W. na podstawie umowy z dnia 2 lipca 2020 r. pomiędzy P. Sp. z o.o. (wynajmująca), a F. Sp. z o.o. (najemca). Na podstawie umowy najemca zobowiązany był do płacenia czynszu najmu miesięcznego, wpłaty kaucji w wysokości 5.000 zł oraz do pokrywania dodatkowych wszelkich kosztów związanych z eksploatacją lokalu. Najemca zobligowany został także, do utrzymania lokalu w dobrym stanie technicznym i sanitarnym, dokonując bieżących, drobnych napraw i konserwacji. Spółka eksploatowała również urządzenia na których organizowane były gry hazardowe.
W odniesieniu do twierdzeń spółki, organ pierwszej instancji zaznaczył, że w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej wskazana została podstawa prawna zarówno w zakresie prawa proceduralnego jak i materialnego. Nadto, nie zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie prowadzonego postępowania.
F. spółka z o.o. odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji zarzucając jej:
1. rażące naruszenie art. 165b § 1 o.p. w zw. z art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej w zw. z art. 8 i art. 91 u.g.h., polegające na niedopuszczalnym wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry po upływie terminu 6 miesięcy od daty zakończenia kontroli w tym zakresie;
rażące naruszenie przepisów postępowania, mające zasadniczy wpływ na treść wydanego orzeczenia, to jest art. 165 § 2 w zw. z art. 217 § 1 pkt 4 o.p. poprzez brak wskazania w postanowieniu wszczynającym postępowanie, materialnej podstawy prawnej takiego działania, której - mimo żądania strony - nie określono także w żadnym innym momencie postępowania przeprowadzonego w pierwszej instancji, czym naruszono szereg zasad ogólnych postępowania, a to zasady informacji (art. 121 § 2 o.p.) zasady budowy zaufania (art. 121 § 1 o.p.), zasady jawności (art. 129 o.p.) oraz zasady praworządności (art. 120 o.p.);
naruszenie art. 189a i następne Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich pominięcie w prawie, mimo iż przepisy te znajdują pełne zastosowanie do kar takich jak przedmiotowa;
oczywisty i elementarny błąd w zakresie ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie poprzez niczym nie uzasadnione przyjęcie, że urządzenia do gier logicznych klasy Finder oferują gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h., chociaż gry dostępne na owych urządzeniach nie mają ani charakteru losowego, ani też żadnego losowego elementu;
naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. poprzez bezzasadne ich zastosowanie, to jest nałożenie kary za urządzanie gier na automatach, mimo iż w okolicznościach istotnych w postępowaniu nikt takich gier nie urządzał, gdyż gry dostępne na urządzeniach zakwestionowanych przez organ celno-skarbowy mają charakter logiczny, a nie losowy, nie są zatem grami na automatach, których urządzanie wymaga jakiejkolwiek koncesji;
rażące naruszenie art. 188 o.p. poprzez odmowę uwzględnienia wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z rzetelnej opinii biegłego, czego zaniechano bez jakiegokolwiek wartościowego uzasadnienia.
Ponadto spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii jednostki badającej, o której mowa w art. 23f u.g.h. lub dowodu z opinii biegłego sądowego stosownej specjalności na okoliczność ustalenia, iż gry dostępne na spornych urządzeniach do gier logicznych klasy Finder są grami logicznymi, a nie grami na automatach w rozumieniu definicji z art. 2 ust. 3-5 u.g.h.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku decyzją z dnia 3 listopada 2021 r. nr 2201-IOA.4246.25.2021.12 utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy przytoczył stosowne regulacje ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, a w szczególności zwrócił uwagę, że art. 2 w ust. 3 i 5 u.g.h. definiuje gry na automatach jako gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Zgodnie z art. 2 ust. 4 u.g.h., wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Dominującym elementem gry musi być "losowość" rozumiana jako sytuacja, w której wynik gry zależy od przypadku, a także jako sytuacja, w której rezultat gry jest nieprzewidywalny dla grającego. W świetle powyższego należy uznać, że pojęcie charakteru losowego jest znacznie szersze niż pojęcie elementu losowości.
W wyniku przeprowadzonej kontroli przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych, funkcjonariusze ujawnili w wymienionym wyżej lokalu włączone do sieci elektrycznej i działające automaty do gier opisane w protokole z dnia 30 lipca 2020 r. Oględziny zewnętrzne wskazywały na uzasadnione podejrzenie, że mogą to być automaty do gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Spółka nie prowadziła jednak działalności na podstawie ustawy o grach hazardowych, tj. nie posiadała zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach ani koncesji, o której mowa w tej ustawie. Ponadto automaty, na których urządzano gry nie były zarejestrowane i w trakcie kontroli nie okazano kontrolującym poświadczenia rejestracji oraz księgi eksploatacji urządzeń.
Przebieg gier przeprowadzonych w drodze eksperymentu przez funkcjonariuszy na automatach pozwolił na dokonanie ustaleń, że aby rozegrać grę, automaty należy zasilić środkami pieniężnymi za pośrednictwem akceptora monet lub banknotów, co oznacza, że gry na nich urządzane mają charakter komercyjny, a także, że po uruchomieniu gry przyciskiem START, obracające się na ekranie bębny zatrzymują się samoczynnie, a tym samym wzajemny układ symboli na poszczególnych bębnach decydujący o wygranej lub przegranej jest niezależny od działania gracza - gry mają charakter losowy. Ponadto po zakończeniu gry wypłacono pieniądze.
Organ odwoławczy dodał, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej zostało wszczęte z urzędu na podstawie art. 165 § 2 o.p., ale organ nie ma obowiązku określenia w sposób szczegółowy zakresu tego postępowania.
W odniesieniu do zarzutów odwołania organ wskazał natomiast, że samo zgłoszenie wniosków dowodowych, w tym o przeprowadzenie dowodu z opinii jednostki badającej lub z opinii biegłego sądowego, nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. W niniejszej sprawie zebrany w sprawie materiał dowodowy był na tyle wyczerpujący, że nie zaistniała potrzeba przeprowadzenia dalszych dowodów. Istotne okoliczności sprawy zostały już wyjaśnione na podstawie protokołu z kontroli, eksperymentu, protokołu z oględzin automatów i umożliwiał wydanie decyzji.
Co do ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy A. W. oraz przedstawionego przez stronę sprawozdania z oceny produktu Finder organ odwoławczy wyjaśnił, że sporządzone zostały w oparciu o stan faktyczny zupełnie innej sprawy i na zlecenie podmiotu trzeciego nie będącego stroną niniejszego postępowania, po zbadaniu innych urządzeń niż te, które zostały w sprawie zakwestionowane, przed przeprowadzeniem kontroli i przed wszczęciem postępowania w rozpoznawanej sprawie. Organ odwoławczy nie podzielił zatem stanowiska spółki, że sporne urządzenia służą wyłącznie do urządzania gier logicznych i nie zawierają elementu losowego. Brak jest także podstaw do uznania, że urządzenia oferują wyłącznie zestaw gier logiczno-pamięciowych, których wynik jest z góry znany i możliwy do ustalenia w trakcie gry, a wygrane lub przegrane w grach oferowanych na urządzeniach, nie zależą więc od przypadku, a od zdolności merytorycznych, w szczególności: spostrzegawczości, umiejętności zapamiętywania oraz intelektualnych zdolności gracza i strategii.
Wbrew twierdzeniom odwołania w sprawie nie miały zastosowania przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące administracyjnych kar pieniężnych, a zwłaszcza art. 189d i 189f. Należało zastosować jedynie przepisy ustawy o grach hazardowych, która w sposób szczegółowy reguluje zagadnienie nakładania kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach.
Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zostało wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, że podmiotem urządzającym gry - w rozumieniu obowiązującego na dzień kontroli przepisu art. 2 u.g.h. - była spółka "F." jako podmiot będący właścicielem przedmiotowych automatów, nie posiadająca koncesji na prowadzenie kasyna gry. Działanie spółki naruszało art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h.
F. Spółka z o.o. z siedzibą w W. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. rażące naruszenie art. 120, art. 122, art. 123, art. 127 oraz art. 180, art. 188 w związku art. 200a o.p. poprzez odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów wnioskowanych przez stronę, jak i przedstawionych przez nią wniosków formalnych takich jak przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, co nie tylko pozbawiło skarżącą faktycznej inicjatywy dowodowej, ale również skutkowało pozostawieniem w aktach sprawy wyłącznie dowodów ukierunkowanych na potwierdzenie tezy organów, co wprost prowadzi do naruszenia zasady dwuinstancyjności oraz wymogu dopuszczenia wszystkich dowodów pozwalających ustalić stan faktyczny sprawy;
2. oczywisty i elementarny błąd w zakresie ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, a to poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że urządzenia do gier logicznych klasy Finder zatrzymane podczas kontroli, oferują gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3u.g.h., chociaż tego rodzaju kwalifikacja prawna jest ewidentnie błędna, gdyż gry dostępne na owych urządzeniach nie mają ani charakteru losowego, ani też żadnego losowego elementu, co wyklucza taką ich ocenę;
3. naruszenie art. 180 § 1 o.p. w zw. z art. 211 Kodeksu postępowania karnego poprzez dopuszczenie jako dowodu i poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o wynik tzw. "eksperymentu", który ocenić należy jako przeprowadzony nielegalnie, tj. rażąco sprzecznie z przepisem procedury karnej, regulującym tę specyficzną czynności postępowania dowodowego i jej znaczenie dla ustaleń faktycznych czynionych w sprawie;
4. rażące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h., poprzez bezzasadne ich zastosowanie, to jest nałożenie kary za urządzanie gier na automatach, mimo iż w okolicznościach istotnych w postępowaniu nikt takich gier nie urządzał, gdyż gry dostępne na urządzeniach zakwestionowanych przez organ mają charakter logiczny, a nie losowy, nie są zatem grami na automatach, których urządzanie wymaga jakiejkolwiek koncesji;
5. rażące naruszenie art. 188 w zw. z art. 197 o.p., poprzez odmowę uwzględnienia kluczowego w sprawie wniosku dowodowego skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii jednostki badającej, o której mowa w art. 23f u.g.h., szczególnie gdy dowód ten organ usiłuje zastąpić wynikiem tzw. "eksperymentów celnych", które już tylko przy pobieżnej ocenie jawią się jako rażąco nierzetelne i to do tego stopnia, że zasadnym staje się formułowany względem nich zarzut rozmyślnej manipulacji dowodowej, ukierunkowanej na wykreowanie dowodu sprzecznego z rzeczywistością;
6. naruszenie art. 189a i nast. k.p.a. poprzez ich całkowite pominięcie w sprawie, mimo iż przepisy te znajdują pełne zastosowanie do kar takich jak przedmiotowa.
W uzasadnieniu skarżąca opisała przebieg postępowania administracyjnego podkreślając, że organ odwoławczy nie przeprowadził samodzielnie postępowania dowodowego, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Co więcej, dopuszczone w sprawie dowody przeprowadzone zostały w istocie w zupełnie innym postępowaniu.
Włączony w materiał postępowania "eksperyment procesowy" przeprowadzony dnia 30 lipca 2021 r., który jest podstawą ustaleń faktycznych organu, opisany został w stosownym protokole. W celu jego weryfikacji zasadne było przeprowadzenie rozprawy i dokonanie w jej toku, wnioskowanych przez stronę czynności. Nie zachodzi również żadna z przesłanek negatywnych albowiem nie tylko w jej trakcie mają zostać przeprowadzone dowody istotne dla wyjaśnienia sprawy, ale również okoliczności te nie zostały potwierdzone innymi dowodami.
Skarżąca utrzymywała, że sporne urządzenia oferują jedynie gry logiczne Finder, a nie gry na automatach w rozumieniu z art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Dla poparcia tego twierdzenia przy piśmie z dnia 24 maja 2021 r. do akt sprawy złożono opinie techniczne jednostki badającej, o której mowa w art. 23f u.g.h., gdzie wskazano na całkowicie nielosowy charakter gier oferowanych na urządzeniach.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd administracyjny, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istnienia istotnych wad w postępowaniu, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sąd, poddając kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 u.g.h. urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia. W myśl art. 14 ust. 1 u.g.h. urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry w pokera, gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gier na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy, z wyjątkiem ust. 4 i 5. Jak stanowi art. 32 ust. 1 u.g.h. koncesji na prowadzenie kasyna gry udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych. W myśl art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, przy czym wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadku gier na automatach wynosi 100.000 zł od każdego automatu (art. 89 ust. 4 pkt 1a u.g.h.).
Dla wymierzenia kary pieniężnej konieczne jest zatem wystąpienie trzech elementów określających zakres zastosowania zrekonstruowanej powyżej normy, a mianowicie: ustalenie konkretnego podmiotu urządzającego gry na automatach; ustalenie w sposób jednoznaczny charakteru tych gier, tzn. czy są to gry na automatach w rozumieniu u.g.h.; a także ustalenie, że gry na automatach były urządzane bez koncesji, zezwolenia lub dokonania wymaganego zgłoszenia.
W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje fakt, że jedynym podmiotem dysponującym przedmiotowymi automatami do gier była skarżąca spółka, która prowadziła działalność gospodarczą w oparciu o te urządzenia, zainstalowane w lokalu znajdującym przy ul. [...] we W. Wspomniany lokal miał charakter ogólnodostępny i nie był kasynem gry w ujęciu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a u.g.h. ani salonem gier na automatach (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c u.g.h.). Urządzający gry nie legitymował się także odpowiednią koncesją. Okoliczności te nie były kwestionowane przez skarżącą.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy należące do spółki urządzenia prawidłowo zostały zakwalifikowane przez organy jako automaty do gier podlegających koncesjonowaniu na podstawie przepisów u.g.h.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zakres wskazanej definicji został rozszerzony w art. 2 ust. 5 u.g.h., który stanowi, że grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie "losowości" użyte w kontekście gier hazardowych, wiązane jest z zależnością wyniku gry w szczególności od przypadku rozumianego jako zdarzenie lub zjawisko, których nie da się przewidzieć. Przyjmuje się, że wystąpienie "przypadku" oznacza, że wynik gry jest nieprzewidywalny z punktu widzenia grającego i nie zależy wyłącznie od jego możliwości czy umiejętności. Losowość gier jest rozumiana jako niemożliwość przewidzenia rezultatu gry w normalnych warunkach. Do zakwalifikowania gry do gier losowych wystarczy stwierdzenie wystąpienia w grze elementu losowości wpływającego bezpośrednio na wynik gry (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 4304/17).
W ocenie Sądu, organy administracji obydwu instancji prawidłowo ustaliły, że zatrzymane we wskazanym lokalu urządzenia, należące do skarżącej spółki są urządzeniami elektromechanicznymi pozwalającymi na urządzanie gier o wygrane pieniężne, w których gra zawiera element losowości, a w związku z tym są automatami do gry w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że tok gry na przedmiotowych urządzeniach pozostaje całkowicie poza zdolnościami i sferą oddziaływania grającego. Na możliwość wygranej nie mają wpływu zdolności psychomotoryczne grającego, takie jak: spostrzegawczość, refleks, zręczność, a także nabyte umiejętności i stopień wytrenowania. Wbrew twierdzeniom skarżącej, gra nie zawiera elementu logicznego. Wyraźnie wskazuje na to protokół kontroli z dnia 30 lipca 2020 r. oraz przeprowadzony w trakcie kontroli eksperyment.
Organ odwoławczy zasadnie podkreślił, że wystarczającą przesłanką zastosowania art. 3 u.g.h., zgodnie z którym urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia, jest aby przynajmniej jedna gra zainstalowana na urządzeniu miała charakter losowy (zawierała element losowości), co w niniejszym przypadku zostało potwierdzone w protokole z kontroli.
Odnosząc się do argumentów spółki, że gry klasy Finder mają charakter logiczny, bo chodzi w nich o prawidłowe zapamiętanie wyniku gry przyszłej, organ drugiej instancji słusznie zaznaczył, że nagroda (np. w postaci punktów) w każdej poszczególnej grze nie została uzależniona od prawidłowego zapamiętania wyniku gry, ale jest związana z konkretnym układem wygrywającym, wygenerowanym przez algorytm i ustalonym z góry dla każdej gry, na którą gracz nie miał wpływu. Znajomość sekwencji kolejnych układów może co najwyżej wpłynąć na długofalową strategię gracza przy obstawianiu kolejnych gier lub na decyzję o rozegraniu kolejnej gry. Gracz nie ma jednak wpływu na wynik żadnej z gier, może co najwyżej zdecydować czy grać dalej czy zakończyć grę. Kwestię losowości należy rozważać zatem nie w kontekście przewidywania wyniku gry, lecz możliwości wpływu na ten wynik. Wobec tego opinia rzeczoznawcy A. W., którą przedłożyła w toku postępowania skarżąca spółka nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro uzależnia on stwierdzenie losowości gry jedynie od ujawnienia "generatora liczb pseudolosowych PRNG". Takiego kryterium nie zawiera żadna definicja zawarta w przepisach u.g.h.
Skoro zatem automatem do gry jest urządzenie do gry zawierające element losowości, to przedmiotowe automaty spełniają ten warunek.
W tym stanie rzeczy zarzuty naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h., a także błędu w ustaleniach faktycznych i naruszenia prawa materialnego - art. 2 ust. 3-5 u.g.h. - należało uznać za niezasadne.
Warto przy tym zaznaczyć, że czynności przeprowadzone przez funkcjonariuszy w dniu 30 lipca 2020 r. zostały podjęte w trybie przepisów o postępowaniu karno-skarbowym w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa skarbowego, określonego w art. 107 k.k.s.
Skarżąca kwestionuje legalność przeprowadzonych przez funkcjonariuszy celno-skarbowych w dniu i miejscu kontroli eksperymentów, podważając spełnienie przesłanek z art. 211 k.p.k. Zarzut ten nie jest jednak zasadny. Funkcjonariuszom celno-skarbowym przysługuje samodzielne uprawnienie do przeprowadzenia eksperymentu wynikające z ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 14 ustawy o KAS w ramach kontroli celno-skarbowej przysługuje uprawnienie do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie lub gry na innym urządzeniu. Natomiast ustawodawca nie wprowadza żadnych dodatkowych wymogów formalnych w zakresie posiadanych kompetencji do sprawdzenia działania urządzeń do gier i przeprowadzania na nich stosownych doświadczeń. Dlatego też organ był uprawniony do poczynienia ustaleń na podstawie dowodu z eksperymentu przeprowadzonego podczas czynności kontrolnych.
Ponadto, w ocenie Sądu, w sprawie wystąpił "uzasadniony przypadek", który w myśl art. 64 ust. 1 pkt 14 ustawy o KAS umożliwiał funkcjonariuszom celno-skarbowym sięgnięcie po ten instrument procesowy. Wskazują na to okoliczności ujawnione w toku prowadzonych czynności, albowiem organizujący grę nie legitymował się stosowną koncesją, zezwoleniem i nie dokonał wymaganego zgłoszenia. Bezpośredni eksperyment przeprowadzony na kontrolowanym urządzeniu może niejednokrotnie znacznie lepiej odzwierciedlić jego stan i cechy, w odróżnieniu od opinii sporządzonych wyłącznie na podstawie dokumentacji charakteryzującej urządzenie (specyfikacji technicznej producenta), w związku z tym uzasadnione jest niezwłoczne podjęcie działań, które mają na celu zabezpieczenie dowodów przed ich utratą oraz bezpośrednie skonfrontowanie ich wyników z materiałem pozyskanym od osobowych źródeł dowodowych w postaci zeznań świadków obecnych na miejscu zdarzenia. Eksperyment, którego wyniku skarżąca skutecznie nie podważyła, dotyczył funkcjonowania urządzeń w chwili ich zatrzymania. Odnosił się zatem do ich rzeczywistego funkcjonowania w określonym czasie i miejscu. Dowód z eksperymentu jednoznacznie potwierdził, że sporne automaty służą do organizowania gier w celach komercyjnych, a rozgrywane na nich gry mają charakter losowy. Nie budzi wątpliwości Sądu, że protokół z przebiegu przeprowadzenia eksperymentu zawarty w aktach administracyjnych organu I instancji stanowi pełnoprawny dowód w sprawie. Dokument ten nie musiał być sporządzony w czasie rzeczywistym przeprowadzania eksperymentu, ale może być sporządzony po jego zakończeniu, co pozwala na spójne przedstawienie jego wyników. W rozpatrywanym przypadku protokół dokumentujący przebieg eksperymentu zawiera oświadczenia funkcjonariuszy, którzy przeprowadzali eksperyment. W protokole funkcjonariusze przedstawili przebieg eksperymentu przeprowadzonego w dniu 30 lipca 2020 r. we wskazanym lokalu. Funkcjonariusze zaznaczyli w nim czas rozpoczęcia czynności i ich zakończenia oraz przebieg rozegranej gry na każdym z urządzeń.
Dokonana przez organy celne ocena dowodów w postaci eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celno-skarbowych odpowiada wymogom zawartym w przepisie art. 191 o.p. Z protokołu eksperymentu procesowego wynika, że na spornych automatach dostępne były gry mające charakter losowy, których wynik zależy od zatrzymania bębnów przez program gry. O układzie symboli na zatrzymanych bębnach automatu czyli o ewentualnej wygranej bądź nie, decydował algorytm zawarty w jego programach a nie gracz. Grający nie miał realnej możliwości, by zatrzymać zmieniające się symbole na bębnach w najlepszym dla siebie ustawieniu, a co za tym idzie, by zdecydować o wysokości wygranej. Wynik gry nie zależał bowiem od gracza, ale od programu gry. Aktywność gracza ma wpływ jedynie na rozpoczęcie gry.
Zarzuty skarżącej, że eksperyment procesowy jest nierzetelny oraz powołanie się na opinie rzeczoznawcy A. W. dotyczących ogólnie oprogramowania wszystkich urządzeń typu Finder, Finder Red i Finder Green są całkowicie nieuzasadnione, a w szczególności nie uzasadniają zarzutu przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów procesowych wskazać należy, że podstawowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy. Tylko wówczas możliwe jest prawidłowe zastosowanie przepisu prawa materialnego i na tej podstawie ustalenie zakresu praw i obowiązków strony.
Zgodnie z art. 122 o.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Należy zauważyć, że przepis ten stanowi o działaniach "niezbędnych". Oznacza, to że obowiązek gromadzenia przez organy materiału dowodowego nie jest nieograniczony i bezwzględny. Obowiązek ten obciąża organy jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności administracyjnej podmiotu urządzającego gry na automatach, w związku z tym nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 120, art. 122, art. 123, art. 127 oraz art. 180, art. 188 w zw. z art. 200a o.p.
Nadto zasada wynikająca z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. nie ma charakteru bezwzględnego, a jeżeli organ, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Należy zatem uznać, że wnioski spółki dotyczące konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii jednostki badającej, są bezpodstawne. Ustalenie charakteru gry w drodze opinii jednostki badającej jest trybem, który nie znajduje zastosowania w toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej za prowadzenie gier bez stosownych uprawnień (por. wyroki NSA: z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1595/15 i z dnia 18 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1715/15).
Zgodnie z art. 23b ust. 1 u.g.h. na pisemne żądanie naczelnika urzędu celno-skarbowego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. Przepis ten odnosi się do automatów, które są zarejestrowane zgodnie z przepisami u.g.h. W sytuacji, w której urządzający gry na automatach podejmuje działalność gospodarczą bez stosownych zgód i rejestracji urządzeń należy założyć, jak już wskazano wyżej, że świadomie pomija ten etap.
Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych o istnieniu autonomicznego uprawnienia po stronie organów celno-skarbowych do czynienia ustaleń w zakresie charakteru automatów do urządzania gier. Zgodnie z art. 2 ust. 6 u.g.h. minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, na wniosek lub z urzędu, w drodze decyzji, czy gry lub zakłady posiadające cechy wymienione w ust. 1-5a są grami losowymi, zakładami wzajemnymi, grami w karty albo grami na automacie w rozumieniu ustawy. W przypadku, gdy urządzający gry na automacie nie skorzysta z powyższego uprawnienia, które pozwala na pozyskanie pewności co do charakteru prowadzonej działalności gospodarczej (czy działalność ta wypełnia przesłanki uznania jej za grę hazardową), to organy podatkowe, na podstawie art. 89 i art. 90 u.g.h., uzyskują automatycznie uprawnienie do poczynienia własnych ustaleń w zakresie wystąpienia w danej sprawie przesłanek wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt II GSK 183/14).
Dokonana przez organy ocena dowodów w pełni odpowiada wymogom zawartym w przepisie art. 191 o.p. Powołany przepis wprowadza zasadę swobodnej oceny dowodów, polegającą na pozostawieniu organom prowadzącym postępowanie swobody w ocenie materiału dowodowego i samodzielności w ocenie wagi oraz mocy poszczególnych dowodów. Przyjęty przez organy dowód w postaci przeprowadzonego eksperymentu zawierał szczegółowy opis działania automatów.
Bezpodstawny pozostaje także zarzut niezastosowania art. 189a i nast. k.p.a., które zdaniem skarżącej znajdują zastosowanie do takich kar, jak orzeczona w sprawie. Jak stanowi art. 8 u.g.h. do postępowań w sprawach określonych w u.g.h. stosuje się odpowiednio przepisy o.p., chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie art. 91 u.g.h. przepisy o.p. stosuje się także do kar pieniężnych, o których mowa w art. 89 u.g.h. Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie Ordynacja podatkowa. Regulując kary pieniężne o.p. w art. 119zzk wskazuje, że w zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale do nakładania kary pieniężnej stosuje się przepisy działu IVa k.p.a.
Problematyka kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych w istotnym zakresie została uregulowana w u.g.h. Ustawa ta określa jednoznacznie wysokość kary za takie przewinienia, organy właściwe w sprawach kar pieniężnych oraz terminy ich uiszczenia, a w związku z tym uznać należy, że jej przepisy mają charakter szczególny w stosunku do przepisów ogólnych zawartych w dziale IVa k.p.a., co wyłącza ich zastosowanie według merytorycznej reguły kolizyjnej lex specialis derogat legi generali. W szczególności w sprawie nie mogła znaleźć zastosowania regulacja dotycząca dyrektyw wymiaru kary – art. 189d k.p.a., bowiem wymiar kary został ustalony kwotowo w u.g.h.
Uzasadnienie projektu ustawy (Druk nr 1183 z dnia 28 grudzień 2016 r. -Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw) wskazywało, że: "Projektowane rozwiązania będą stanowiły uzupełnienie regulacji przewidzianych w przepisach szczególnych, przy poszanowaniu zasady, że przepis szczególny ma pierwszeństwo przed przepisem ogólnym (lex specialis derogat legi generali). Przepisy k.p.a. w zakresie reguł nakładania kar i udzielania ulg w jej wykonaniu będą przepisami ogólnymi, z tym jednakże zastrzeżeniem, że uregulowania w przepisach odrębnych poszczególnych aspektów materii dotyczącej kar administracyjnych, przepisów proponowanego działu nie będzie stosowało się w zakresie tych aspektów (art. 189a § 2 k.p.a.). /.../ Celem art. 189a § 2 k.p.a. jest uzupełniające stosowanie przepisów k.p.a. w tym zakresie, który nie został uregulowany odmiennie w przepisach odrębnych. Jeżeli któryś ze wskazanych aspektów regulacji dotyczącej kar (np. odstąpienie od nałożenia kary) nie został objęty regulacją ustawy odrębnej, "w to miejsce" stosowane będą przepisy k.p.a. Jednocześnie, jeśli przepisy szczególne regulują określoną kwestię, np. wskazują przesłanki wymiaru kary, to wyłączone zostaje zastosowanie wszystkich przepisów k.p.a. określających przesłanki wymiaru kary (tego aspektu objętego jednym z punktów art. 189a § 2 k.p.a.). Skoro bowiem ustawodawca w przepisach odrębnych ustaw uregulował w przepisach odrębnych kwestię kar administracyjnych kompleksowo albo uregulował dany "wycinek" tematyki stosowania kar administracyjnych, w tym konkretnie zakresie zastosowanie przepisów k.p.a. powinno być wyłączone. Nie wyklucza to stosowania przepisów k.p.a. w zakresie aspektów wskazanych w art. 189a § 2 pkt 2-6".
W orzecznictwie wskazano na odpowiednie zastosowanie do kar z u.g.h. przepisu art. 189f k.p.a. dotyczącego odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Wr 390/19). Kwestia ta nie jest bowiem uregulowana w u.g.h.
W skardze skarżąca spółka w sposób ogólny zgłosiła zarzut naruszenia art. 189a i nast. k.p.a. W kwestii możliwości zastosowania art. 189f k.p.a., zauważyć należy, że przepis ten ma charakter regulacji o charakterze wyjątkowym, znajduje zatem zastosowanie w szczególnych okolicznościach faktycznych. W rozpoznawanej sprawie spółka nie wskazała żadnych okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki uprawniającej do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Z akt administracyjnych nie wynika, aby strona podjęła jakąkolwiek aktywność dowodową w celu wykazania spełnienia przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary. Aby można było odstąpić w trybie art. 189f k.p.a. od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, waga naruszenia prawa musi być znikoma, a strona musiałaby zaprzestać naruszenia prawa, zaś obie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. W przypadku podmiotów, na które nakładana jest kara pieniężna na podstawie art. 89 u.g.h. nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa. Mając na uwadze charakter działalności hazardowej oraz przyjęte przez ustawodawcę zasady organizacji gier, w tym wprowadzone zakazy i ograniczenia w zakresie urządzania gier hazardowych, które służyć mają ochronie dóbr prawnych, w szczególności ochronie społeczeństwa i obywateli przed negatywnymi skutkami uzależnienia od hazardu, naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych nie może być uznane za naruszenie prawa znikomej wagi. W niniejszej sprawie nie można także stwierdzić spełnienia przesłanki zaprzestania przez skarżącą naruszenia prawa, bowiem spółka sama nie zaprzestała nielegalnej działalności polegającej na naruszeniu przepisów ustawy o grach hazardowych, lecz nastąpiło to w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych, co uniemożliwiło dalsze kontynuowanie procederu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 października 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 420/20).
Zatem, jakkolwiek nie można wykluczyć możliwości stosowania art. 189f k.p.a. do kar pieniężnych wymierzanych na podstawie art. 89 u.g.h., brak było podstaw w przedmiotowej sprawie do odstąpienia od nałożenia kary.
Organy zebrały wystarczający materiał dowodowy, dokonały jego wnikliwej oceny, wskazując w szczególności na przesłanki ustalenia losowego charakteru gier prowadzonych na spornych urządzeniach, okoliczności urządzania gier poza kasynem, a także tego, że spółka była urządzającym gry na automatach.
Sąd podzielił również stanowisko organu, że w sprawie nie zachodziła potrzeba prowadzenia postępowania wyjaśniającego w formie rozprawy. Brak rozprawy nie czynił niemożliwym, ani też w najmniejszym stopniu nie utrudniał możliwości kwestionowania okoliczności potwierdzonych dowodami pozyskanymi z postępowania karnego. Spółce zapewniono możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Spółka była również powiadamiana i informowana o czynnościach organu oraz o gromadzeniu materiału dowodowego oraz działała w sprawach przez profesjonalnego pełnomocnika, który żadnym działaniem organu nie został ograniczony w zakresie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.
Analiza akt sprawy pozwalała na stwierdzenie, że organy dysponując dowodami w postaci eksperymentów przeprowadzonych przez funkcjonariuszy celnych i zeznaniami świadka trafnie ustaliły losowy charakter gier prowadzonych na spornych automatach, bowiem ustalenia te dotyczyły stanu automatów w chwili kontroli i były oceniane z perspektywy umiejętności przeciętnego gracza, a z takiego poziomu należy oceniać charakter gier.
Trudno nie dostrzec, że spółka jest aktywnym podmiotem gospodarczym, działającym świadomie i dysponującym wiedzą o charakterze prawnym urządzanych gier. W świetle powyższego należy stwierdzić, że wadliwy pogląd prawny organu dotyczący braku podstaw do stwierdzenia w sprawach kar pieniężnych regulowanych ustawą o grach hazardowych przepisów dotyczących możliwości odstąpienia od wymierzenia kary nie stanowi naruszenia prawa mogącego mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Zatem zarzuty w zakresie dotyczącym naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego uznać należało za niezasadne. Jednocześnie Sąd nie stwierdził po stronie organu naruszeń prawa, mogących mieć wpływ na rozstrzygniecie, a które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.
Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI