III SA/Gd 541/25

III SA/Gd 541/25 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 227, 228, art. 237 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. H. na pismo Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 8 kwietnia 2025 r. nr L.7142.2747.2025.HK w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego z zasobów gminnych postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 września 2025 r. Z. H. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ze skargą na Prezydenta Miasta Sopotu, w zakresie przydzielenia lokalu mieszkalnego w Sopocie. Wskazał, że jego wnioski są odrzucane dlatego, ze nie jest on zameldowany w Sopocie. Skarżący wyjaśnił, że zamieszkiwał i był zameldowany w Sopocie od 8 stycznia 1976 r. do 6 grudnia 2019 r., a nadto rozlicza się w Urzędzie Skarbowym w Sopocie, ZUS i służbą zdrowia w Sopocie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ewentualnie oddalenie podnosząc, że w dniu 31 grudnia 2024 r. skarżący wniósł o oddanie w najem lokalu mieszkalnego, podając adres do doręczeń w G. przy ul. [...]. Pismem z dnia 8 kwietnia 2025 r. poinformowano skarżącego, że nie spełnia warunków określonych przepisami uchwały Rady Miasta Sopotu wymaganych do ubiegania się o lokal mieszkalny, bowiem nie udokumentował posiadania centrum życiowego na terenie Sopotu w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku.
W piśmie z dnia 17 listopada 2025 r. organ wyjaśnił, że objęte skarga pismo z 8 kwietnia 2025 r. skierowane do skarżącego, w którym organ stwierdził, że skarżący nie spełnia warunków wymaganych do ubiegania się o lokal mieszkalny z zasobów Gminy Miasta Sopotu, nie stanowi rozstrzygnięcia w trybie § 17 ust. 8 uchwały Rady Miasta Sopotu nr XLII/752/2023. Pismo miało charakter informacyjny wynikający z analizy wniosku pod kątem spełniania kryteriów określonych w uchwale, w szczególności posiadania centrum życiowego na terenie Sopotu i kryterium dochodowego. Rozstrzygnięcie w trybie § 17 ust. 8 uchwały nie zostało wydane, ponieważ wnioskodawca nie spełnił przesłanek określonych w uchwale.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia.
W rozpoznawanej sprawie skarga podlega odrzuceniu, bowiem przedmiot zaskarżenia nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Powyższe unormowania wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, wyjaśniając, jakie konkretnie działania organów administracji publicznej i w jakim przedmiocie bezczynność tych organów może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Tym samym kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne, ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. Przedstawiony katalog ma charakter zamknięty, co ma tę konsekwencję, że wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres, skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W rozpatrywanym przypadku skarżący wniósł o oddanie w najem lokalu mieszkalnego.
Regulacje prawne dotyczące wynajmowania lokali komunalnych, w tym także nabywania prawa najmu lokali socjalnych, zawarte są w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 725), dalej: ustawa, oraz w podjętych na jej podstawie aktach prawa miejscowego, do których zalicza się uchwała Nr XLIII/752/2023 z dnia 25 maja 2023 r. Rady Miasta Sopotu w sprawie zasad wynajmowania lokali i pomieszczeń wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Sopotu (Dz. Urz. Woj. Pom. poz. 2909), dalej jako "uchwała".
Tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1 ustawy). Stosownie do art. 4 ust. 2 i 3 tej ustawy gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach, wykorzystując do tego mieszkaniowy zasób gminny.
Rada gminy uchwala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali, warunki dokonywania zamiany lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej (art. 21 ust.1 pkt 2 i ust. 3 pkt 5 ustawy).
Stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U z 2025 r. poz. 1153) uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa wykonuje organ wykonawczy gminy, którym jest odpowiednio wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
W § 16-20 uchwały określony został tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali oraz sposób poddawania tych spraw kontroli społecznej. W przepisach tych określono m.in. tryb kwalifikacji wniosków i zatwierdzania listy osób zakwalifikowanych do najmu lokali, w tym najmu socjalnego.
Zgodnie z § 17 ust. 1 uchwały na podstawie wniosków sporządzane są wykazy osób spełniających przesłanki umożliwiające zawarcie z nimi umowy najmu lokali, oczekujących na wynajęcie lokalu: 1) w ramach najmu socjalnego, 2) zamiennego (...), 3) mieszkalnego. Jak wynika z § 17 ust. 8 uchwały wnioski po uzyskaniu opinii Komisji Mieszkaniowej, przedstawiane są do rozpatrzenia Prezydentowi Miasta Sopotu. Prezydent Miasta Sopotu rozstrzyga o zakwalifikowaniu do udzielenia pomocy mieszkaniowej i umieszczenia osób na wykazach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3.
Zatem organ wykonawczy gminy może podpisać umowę najmu określonego lokalu tylko z osobami umieszczonymi na liście osób zakwalifikowanych do najmu.
W uchwale z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na etapowość procedury oddawania w najem lokali z mieszkaniowego zasobu gminy. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych etap zawarcia umowy czy odmowy zawarcia umowy najmu z osobą zweryfikowaną, jako spełniającą określone przez radę gminy kryteria, ma charakter cywilnoprawny i nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Jedynie rozstrzygnięcie o spełnieniu przesłanek do ubiegania się o najem lokalu z zasobu gminy przez konkretny podmiot wnioskujący, wymaga zachowania trybu administracyjnoprawnego, tj. wydania aktu, stwierdzającego istnienie albo brak uprawnienia odpowiadającego przesłankom określonym przez lokalnego prawodawcę. Takim aktem w rozpatrywanym przypadku jest przewidziane w uchwale lista przydziału, do której ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że w sprawach przydziału lokali komunalnych zaskarżeniu do sądu administracyjnego mogą podlegać listy przydziału lokali, które organ wykonawczy gminy zatwierdza ostatecznie i ogłasza.
W sprawie niewątpliwym jest to, że wniosek skarżącego nie został objęty powyższą procedurą. Organ zaskarżonym pismem z 8 kwietnia 2025 r. poprzestał na poinformowaniu skarżącego, że obecnie nie przysługuje mu prawo do lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miasta Sopotu, wskazując, że nie posiada on miejsca stałego zamieszkania na terenie miasta Sopotu, a jest to jeden z warunków ubiegania się o przydział lokalu mieszkalnego na terenie tegoż miasta. Organ wyjaśnił w swym piśmie procesowym, że pismo to nie stanowi rozstrzygnięcia określonego w § 17 ust. 8 uchwały.
W ocenie Sądu pismo objęte skargą nie jest zatem władczym rozstrzygnięciem, ale ma jedynie charakter informacyjny. Z tego powodu pismo to samo w sobie nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Pisma organu wykonawczego osoby prawnej, jaką jest gmina, nie mogą być w takich sprawach uznane za sprawowanie władztwa administracyjnego także z tego powodu, że zawarcie umowy najmu jest stosunkiem cywilnoprawnym. W wyroku z 2 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2082/13, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pismo o braku możliwości uwzględnienia wniosku w sprawie lokalu mieszkalnego nie zawiera władczego rozstrzygnięcia decydującego o sytuacji prawnej strony, jak również nie nakłada żadnych konkretnych obowiązków ani nie przyznaje uprawnień wynikających z przepisów prawa. Pismo to jest jedynie stanowiskiem organu informującym o stanie faktycznym i prawnym sprawy i nie może być uznane za akt lub czynność podlegającą kognicji sądu administracyjnego. Samo udzielenie wyjaśnień i zajęcie stanowiska w kwestii przydziału lokalu nie stanowi rozstrzygnięcia administracyjnoprawnego w indywidualnej sprawie (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 24 maja 2016 r., sygn. akt II SAB/Bk 17/16).
W tych okolicznościach wniesioną skargę sądowoadministracyjną zakwalifikować należało jako skargę, o której mowa w przepisach Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej w skrócie: "k.p.a."), dotyczącego skarg i wniosków.
Stosownie do treści art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga tego rodzaju jest szczególnym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, zawierającym zarzut wadliwej działalności organu lub jego pracownika. Uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończące się czynnością faktyczną w postaci zawiadomienia o załatwieniu sprawy, które może być kwestionowane nową skargą wniesioną w tym trybie.
W myśl art. 228 k.p.a. skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia. Natomiast właściwość tych organów określa art. 229 oraz 230 k.p.a. Z powyższych przepisów wynika wyraźnie, że postępowanie skargowe normowane przepisami Działu VIII k.p.a. prowadzone jest wyłącznie przez organy administracji publicznej.
W postępowaniu tym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny, ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zainicjowana skargą ocena sposobu działania organu, jak i jego pracowników, sprowadzająca się do ustalenia prawidłowości i terminowości ich działania oraz zbadania potrzeby podjęcia określonych czynności, stanowi wewnętrzną sprawę organów.
Stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Przepisy Działu VIII k.p.a. nie przewidują kontroli sądów administracyjnych w sprawach objętych powołanymi regulacjami postępowania skargowego.
Z powyższych względów w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu czy pracowników, skarg wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 lutego 2009 r., sygn. II OSK 241/09; z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2849/15 i powołane tam dalsze orzecznictwo ).
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.