III SA/GD 540/23

III SA/Gd 540/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący/
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Asesor WSA Maja Pietrasik, Protokolant: Asystent Sędziego Renata Rombel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 16 czerwca 2023 r., nr SKO.420.453.2023 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Człuchów z dnia 9 lutego 2023 r., nr MOPS-DW.000652.2022/1.
Uzasadnienie
W dniu 24 sierpnia 2022 r. D. S. (zwana dalej również "stroną", "skarżącą", "wnioskodawczynią") złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Człuchowie wniosek o wypłatę dodatku węglowego.
Decyzją z dnia 9 lutego 2022 r. (nr MOPS-DW.000652.2022/1) Burmistrz Miasta Człuchowa - działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 141 ze zm. – dalej w skrócie "u.d.w.") w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. – dalej w skrócie powoływanej jako "k.p.a.") - odmówił stronie przyznania dodatku węglowego.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Na podstawie informacji zawartych we wniosku o dodatek węglowy oraz uzyskanych w oparciu art. 2 ust. 15 u.d.w. organ ustalił, że źródłem ogrzewania podanym we wniosku jest kocioł na paliwo stałe, wyjaśniając jednocześnie, że na potrzeby dodatku węglowego przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).
Ponadto organ wskazał, że we wniosku o wypłatę dodatku węglowego strona podała, że gospodarstwo domowe jest wieloosobowe, a jako główne źródło ogrzewania strona wskazała kocioł na paliwo stałe, co potwierdziła dwukrotnie w deklaracji w CEEB w dniu 3 czerwca 2022 r. oraz 17 sierpnia 2022 r.
Jednakże w złożonej przez J. S. (córka strony) deklaracji z dnia 3 czerwca 2022 r. wskazano, że jedynym rodzajem stosowanych w kotłach paliw stałych jest drewno kawałkowe, natomiast w deklaracji z dnia 17 sierpnia 2022 r. jako źródło spalania paliw podano węgiel i paliwa węglopochodne.
W tych okolicznościach Burmistrz Miasta Człuchowa przyjął, że wnioskodawczyni nie spełniła przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 u.d.w. i decyzją z dnia 28 października 2022 r. odmówił stronie świadczenia w formie dodatku węglowego.
Od powyższej decyzji D. S. wniosła odwołanie, które zostało rozpoznane decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 14 grudnia 2022 r. (nr SKO.420.560.2022), które uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, podkreślając, że nowe zasady wprowadzone przepisami ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego przez gospodarstwa domowe (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2236), w ramach której wprowadzono przepisy nowelizujące ustawę z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, umożliwiają przyznanie dodatku węglowego również, gdy źródło ogrzewania zostało wpisane/zgłoszone do CEEB po 11 sierpnia 2022 r. lub gdy w ogóle nie zostało zgłoszone.
W związku z powyższym w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Człuchowie ustalił, że: strona złożyła wniosek o dodatek węglowy w dniu 24 sierpnia 2022 r.; posiada kocioł na paliwo stałe; posiada wpis w CEEB wg deklaracji z dnia 3 czerwca 2022 r. kocioł na paliwo stałe zasilany drewnem kawałkowym a wg deklaracji z dnia 17 sierpnia 2022 r. zasilany węglem i drewnem kawałkowym; w wyniku analizy oświadczeń córki – J. S. nie stwierdzono, iż głównym źródłem ciepła jest węgiel z uwagi na jego brak w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni oraz brak dowodów jego zakupu; a ponadto – jak zaznaczył organ - wniosek jako pierwsza na adres zamieszkania złożyła J. S.
Organ zwrócił uwagę, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu stwierdzono, iż wnioskodawczyni wraz z córką J. S. posiada jedno miejsce zamieszkania: ul. [...]. Z oświadczenia córki wynika, że prowadzą dwa gospodarstwa domowe, lokale są wyodrębnione fizycznie – nie prawnie.
Organ, cytując art. 2 ust. 3b u.d.w., stwierdził także, że J. S. złożyła wniosek jako pierwsza 24 sierpnia 2022 r. o godz. 9:43, natomiast wnioskodawczyni – D. S. złożyła wniosek 24 sierpnia 2022 r. o godz. 9:44.
Ponadto organ zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie właściciel nieruchomości nie podjął żadnych kroków formalnych w celu nadania odrębnego adresu zamieszkania.
W konsekwencji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Miasta Człuchowa ww. decyzją z dnia 9 lutego 2023 r odmówił stronie przyznania dodatku węglowego.
Od powyższej decyzji pismem z dnia 20 lutego 2023 r. D. S. złożyła odwołanie, podnosząc w nim, że nie składała żadnej deklaracji w CEEB, natomiast taką deklarację dwukrotnie złożyła jej córka. Ponadto podtrzymała oświadczenie córki dotyczące zakupu węgla w październiku i listopadzie 2022 r., dodając, że zakup węgla w późniejszym terminie byłby dla nich nieekonomiczny. Podniosła, że stosownie do zapisów u.d.w. podstawą wydania decyzji – w kontekście tego, gdy pod tym samym miejscem zamieszkania znajduje się więcej niż jedno gospodarstwo domowe - jest notatka służbowa a nie dokumenty prawne. W jej ocenie nie chodzi o prawne wyodrębnienie lokalu a faktyczne, czyli czy rodziny pod jednym dachem mieszkają w sposób odrębny od siebie. Dlatego ustalenie tego odbywa się poprzez wywiad środowiskowy a nie analizę dokumentów prawnych, takich jak akty notarialne czy decyzje administracyjne. Wnioskodawczyni wskazała, że decyzja MOPS jest dla niej niejasna i niezrozumiała. Nie wynika z niej jednoznacznie, czy odmówiono jej przyznania dodatku ponieważ jej wniosek wpłynął jako drugi; czy dlatego, że nie posiada wraz z córką odrębnych numerów nieruchomości; czy też dlatego, że w dniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie było węgla.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z dnia 16 czerwca 2023 r. (nr SKO.420.453.2023) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia stwierdził, że strona złożyła wniosek o przyznanie dodatku węglowego na potrzeby gospodarstwa domowego prowadzonego pod adresem, [...]. We wniosku przedstawiła, iż gospodarstwo domowe jest wieloosobowe a głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawczym jest kocioł na paliwo stałe.
Ze złożonej deklaracji z dnia 3 czerwca 2022r. wynika, że jedynym rodzajem stosowanego w kotłach paliw stałych jest drewno kawałkowe, natomiast w dniu 17 sierpnia 2022 r. dokonano zmiany w zakresie rodzaju głównego źródła ciepła budynku, w którym mieszka wnioskodawczyni poprzez dodanie - węgiel i paliwa węglopochodne.
Organ wskazał, że w dniu 1 lutego 2023 r. pod adresem ul. [...] przeprowadzono wywiad w sprawie przyznania dodatku węglowego (na podstawie notatki służbowej) i podczas przeprowadzania wywiadu ustalono, że pod ww. adresem dom opalany jest drewnem kawałkowym, które znajdowało się w kotłowni. Nie przedstawiono dowodów zakupu węgla, stwierdzając, że "nie musi okazywać się fakturami (wywiad przeprowadzono z córką wnioskodawczyni zamieszkującą pod tym samym adresem)".
Mając to na uwadze Kolegium stwierdziło, że osoby, które wnoszą o przyznanie pieniędzy publicznych w postaci świadczeń, które mają na celu pomoc w przezwyciężeniu trudnej sytuacji, mają obowiązek współdziałania chociażby z pracownikiem socjalnym i okazania stosownych dokumentów.
W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że wobec ustalenia, iż głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego D. S. jest kocioł na paliwo stałe zasilany drewnem kawałkowym, to brak było podstaw do przyznania dodatku węglowego, bowiem dodatek węglowy przysługuje wyłącznie w sytuacji, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest paliwo stałe, przez które rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
D. S. zaskarżyła ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie w całości i zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, brak odniesienia się do kardynalnych błędów proceduralnych, nieustosunkowanie się do większości zarzutów przedstawionych w treści odwołania i lakoniczne uzasadnienie.
W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że po przeanalizowaniu treści decyzji doszła do wniosku, że jedynymi powodami nieprzyznania jej dodatku węglowego był brak węgla w kotłowni w dniu przeprowadzania wywiadu środowiskowego z jej córką i rzekomy brak współdziałania z pracownikiem socjalnym.
Odnosząc się do powyższego wskazała, że nie może zgodzić się ze stwierdzeniem o braku współpracy z pracownikami socjalnymi, gdyż jak wcześniej zaznaczała nie otrzymała żadnego zawiadomienia o wywiadzie środowiskowym, a decyzję w jej sprawie podjęto po przeprowadzeniu wywiadu z jej córką. Zdaniem skarżącej każde postępowanie powinno być prowadzone indywidualnie, odrębnie dla każdego wnioskodawcy, tymczasem decyzje zarówno Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego są powielane, różnią się w zasadzie tylko danymi osobowymi, treść natomiast jest taka sama. Wskazała, że pracownik socjalny powinien działać w granicach określonych przepisami prawa, a więc żądać dokumentów, do których żądania jest uprawniony, tymczasem z żadnych przepisów nie wynika, że aby uzyskać dodatek węglowy musi okazać faktury. Organy obu instancji nie wskazały ku temu podstawy prawnej, bezpodstawnie twierdząc o braku współdziałania z pracownikiem socjalnym.
Skarżąca wskazała, że organ odwoławczy zgodnie z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. ma obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Żądania, wnioski i zarzuty zawarte były w jej odwołaniu, a obowiązkiem organu odwoławczego było przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji. W ocenie skarżącej zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy, co też zrobiło Kolegium w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd uznał, że niniejsza skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 16 czerwca 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta Człuchowa z dnia 9 lutego 2022 r., orzekającą o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 141 ze zm. – dalej w skrócie "u.d.w.").
W myśl art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z zacytowanego przepisu wynika, że koniecznym do spełniania warunkiem dla otrzymania dodatku węglowego jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, tj.: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
Stosownie natomiast do art. 2 ust. 15 u.d.w. wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego – zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w. - wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). W myśl art. 1 ust. 15b u.d.w. jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Stosownie zaś do art. 2 u.d.w. wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (ust. 15c), a w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (ust. 15d).
Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 3 u.d.w. w sprawach nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185).
W rozpoznawanej sprawie organ I instancji stwierdził, że skarżącej nie przysługuje wnioskowane świadczenie z uwagi na to, że w wyniku analizy oświadczeń J. S. i przeprowadzonego wywiadu nie stwierdzono, że głównym źródłem ciepła jest węgiel (brak węgla i dowodów jego zakupu), a także, że wniosek jako pierwsza na wskazany adres zamieszkania złożyła J. S. Organ odwoławczy natomiast - wskazując że w dniu 1 lutego 2023 r. pod adresem ul. [...] przeprowadzono wywiad w sprawie przyznania dodatku węglowego, podczas którego ustalono, że pod ww. adresem dom opalany jest drewnem kawałkowym, które znajdowało się w kotłowni oraz że w trakcie wywiadu J. S. (córka wnioskodawczyni) nie przedstawiła dowodów zakupu węgla, stwierdzając że "nie musi okazywać się fakturami" - stwierdził, że osoby, które wnoszą o przyznanie pieniędzy publicznych w postaci świadczeń, które mają na celu pomoc w przezwyciężeniu trudnej sytuacji, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym i okazania stosownych dokumentów.
Podzielając co do zasady stanowisko organu odwoławczego o konieczności współdziałania z organem osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia ze środków publicznych należy jednak stwierdzić, że w okolicznościach niniejszej sprawy (zainicjowanej wnioskiem D. S.) fakt "nieokazania faktur" na zakup węgla przez jej córkę w trakcie przeprowadzanego wywiadu środowiskowego pod adresem zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego przez skarżącą, nie może być traktowany jako brak współdziałania skarżącej i też z samego tego faktu nie mogą być przedwcześnie wyciągane negatywne konsekwencje dla skarżącej.
Przede wszystkim należy wskazać, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte na wniosek D. S., a z materiału dowodowego nie wynika, by wnioskodawczyni pełnomocnikiem w jej sprawie ustanowiła J. S., dlatego znajdujące się w aktach sprawy złożone w trakcie wywiadu środowiskowego oświadczenie J. S., iż D. S. "nie wyraża zgody na spotkanie w późniejszym terminie, ponieważ w dniu 31 stycznia 2023 r. odebrała zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów w sprawie", nie może odnosić skutków procesowych w stosunku do skarżącej. Tak samo ustalenia faktyczne poczynione w trakcie przeprowadzonego w dniu 1 lutego 2023 r. pod adresem zamieszkania skarżącej jednak wyłącznie w oparciu o wyjaśnienia J. S. (i sporządzona na ich podstawie w dniu 2 lutego 2023 r. przez Starszego Pracownika Pracy Socjalnej MOPS w Człuchowie notatka służbowa), stanowiące następnie de facto podstawę faktyczną dokonanego wobec skarżącej praz organy rozstrzygnięcia w zaskarżonych decyzjach, bez jednocześnie jakiegokolwiek umożliwienia skarżącej odniesienia się do tych ustaleń po ich uzyskaniu przez organ, wskazuje – w ocenie Sądu - na to, że nie można przyjąć, iż przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające w okolicznościach niniejszej sprawy czyniło zadość wszechstronnemu wyjaśnieniu okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia wobec skarżącej sprawy oraz dawało pełną gwarancję czynnego uczestnictwa strony w tym postępowaniu. Pamiętać należy, że zgodnie z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2, które w niniejszej sprawie jednak nie występowały). Skarżąca w istocie zatem nie miała możliwości przed wydaniem pierwszoinstancyjnej decyzji wypowiedzenia się co do okoliczności stwierdzonych podczas wywiadu, np. co do stwierdzonego braku węgla oraz nie okazania przez J. S. faktur zakupu węgla.
Niezależnie od powyższego fakt odnotowania w notatce służbowej z przeprowadzonego wywiadu, iż J. S. stwierdziła, że "nie musi okazywać się fakturami" (zakupu węgla) – abstrahując od faktu, że stroną niniejszego postępowania pozostaje D. S. - wydaje się również niewystarczający w kontekście wymogu wszechstronnego i wyczerpującego przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim – w ocenie Sądu – organy chcąc dokonać należytej weryfikacji wniosku skarżącej o wypłatę dodatku węglowego winny, w okolicznościach niniejszej sprawy, wezwać skarżącą do przedłożenia posiadanych dowodów zakupu węgla, przy czym udowodnienie tej okoliczności nie powinno ograniczać się jedynie do przedłożenia dowodów w formie faktur. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Dowodem zatem w niniejszej sprawie na okoliczność zakupu przez skarżącą węgla w celu ogrzewania jej gospodarstwa domowego mogłyby być także np. potwierdzenie przelewu bankowego, z którego wynikało by, że skarżąca zakupiła węgiel czy choćby zeznania świadków (jeżeli tacy zostaliby wskazani przez stronę), złożone na tę okoliczność pod rygorem odpowiedzialności karnej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się bowiem, że pomimo tego, iż ratio legis przepisów ustawy o dodatku węglowym sprowadza się do objęcia wsparciem w formie ww. świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych poprzez odformalizowanie procedury, to jednocześnie też organy administracji publicznej zobowiązane są do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie, a w szczególności do ustalenia rzeczywistego źródła ciepła wykorzystywanego w gospodarstwie domowym, przy czym ustalenia te powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej, sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 259/23).
W niniejszej sprawie ponadto – wobec odnotowania przez organ I instancji w kontekście odmowy przyznania świadczenia skarżącej, że wniosek o wypłatę dodatku węglowego jako pierwsza złożyła J. S. – konieczne wydaje się dla ustalenia prawa skarżącej do wnioskowanego świadczenia dokonanie także oceny stanu faktycznego przez pryzmat uregulowań wskazanych w art. 2 ust. 3a-3d u.d.w. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 3a u.d.w. w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. W myśl art. 2 ust. 3b u.d.w. w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, zaś pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Jednakże – zgodnie z art. 2 ust. 3c u.d.w. - w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W takim przypadku – stosownie do art. 2 ust. 3d u.d.w. - gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
W rozpoznawanej sprawie organy orzekające w istocie nie wypowiedziały się w kwestii zamieszkiwania pod jednym adresem miejsca zamieszkania skarżącej (tj. pod adresem ul. [...]) więcej niż jednego gospodarstwa domowego (tj. gospodarstwa domowego skarżącej oraz gospodarstwa domowego jej córki – J. S.) i źródeł ogrzewania tych gospodarstw (tj. wykorzystywania przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła). Konstatacja organu I instancji dotycząca odmowy przyznania skarżącej dodatku węglowego z powodu, iż "wniosek jako pierwsza na adres zamieszkania złożyła J. S.", stosownie do treści art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w., jest zatem przedwczesna.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, należało przyjąć, że orzeczona w niniejszej sprawie odmowa przyznania skarżącej dodatku węglowego, jako dokonania przez organy bez należytego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zasygnalizowanym powyżej zakresie, okazała się przedwczesna, a w konsekwencji przyjąć należy, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, a w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).