III SA/Gd 538/25

III SA/Gd 538/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Janina Guść /przewodniczący/
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6034 Zjazdy z dróg publicznych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi E. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 września 2025 r., nr SKO.471.14.2025 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
E. T. (zwana dalej także "skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 września 2025 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia 12 maja 2025 r. (nr ZU.445.19.2.2025.ZU4), w wyniku rozpatrzenia wniosku E. T. i P. M., Prezydent Miasta Słupska nie zezwolił na lokalizację zjazdu z drogi publicznej na działkę nr [...] obręb [...] w S.
Przesyłki zawierające decyzję zostały nadane osobno do każdego z wnioskodawców. Z powodu niemożności ich doręczenia, obie przesyłki dwukrotnie awizowano - odpowiednio w dniach 19 i 27 maja 2025 r. Wobec niepodjęcia awizowanych przesyłek w terminie, obie przesyłki zwrócono do nadawcy, tj. Prezydenta Miasta Słupska.
Ponownie wysłana decyzja została odebrana przez E. T. w dniu 21 lipca 2025 r. Załączona do potwierdzenia odbioru niepodpisana adnotacja wskazuje, że: "decyzję wysłano drugi raz grzecznościowo".
Zatytułowanym "skarga" pismem z dnia 30 lipca 2025 r. E. T. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z odwołaniem od wydanej przez Prezydenta Miasta Słupska ww. decyzji.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 września 2025 r. (nr SKO.471.14.2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - zwanej w skrócie: "k.p.a."), odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
O prawie i terminie do wniesienia odwołania E. T. została prawidłowo pouczona w zaskarżonej decyzji, która doręczona jej została - z uznaniem skuteczności doręczenia - w dniu 3 czerwca 2025 r.
W niniejszej sprawie, jak wynika z pieczęci pocztowych na kopertach zawierających zaskarżoną decyzję, pierwsza próba doręczenia przesyłki miała miejsce w dniu 19 maja 2025 r. Ponowna awizacja nastąpiła po 7 dniach, tj. w dniu 27 maja 2025 r., zaś zwrot ze skutkiem uznania przesyłki za doręczoną w dniu 3 czerwca 2025 r. Wobec tego dzień 4 czerwca był pierwszym dniem 14-dniowego terminu na wniesienie odwołania w sprawie, a zatem koniec tego terminu przypadał na dzień 18 czerwca 2025 r. Odwołanie w sprawie wniesiono w dniu 30 lipca 2025 r., a więc po upływie ww. terminu, co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
E. T. w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku wniosła o jego uchylenie.
Uzasadniając prezentowane w sprawie stanowisko skarżąca wskazała, że w końcówce maja i w czerwcu 2025 r. przebywała z całą rodziną na urlopie poza miejscem zamieszkania. Dlatego też nikt z rodziny nie mógł odebrać listu poleconego. Po powrocie z urlopu mąż skarżącej skontaktował się z urzędem z zapytaniem o decyzję w sprawie, na skutek czego w dniu 21 lipca 2025 r. skarżąca otrzymała datowaną na 12 maja 2025 r. decyzję organu I instancji. Zgodnie z zawartym w decyzji pouczeniem skarżąca odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, jednak pomimo tego organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Zdaniem skarżącej, według prawa, w sprawach wymagających postępowania wyjaśniającego, organ musiał odpowiedzieć na wniosek z dnia 12 marca 2025 r. w ciągu miesiąca. Jednakże odpowiedź organu skarżąca otrzymała dopiero w dniu 19 maja 2025 r., co nawet uwzględniając czas potrzebny na przesłanie pocztą poleconej przesyłki było dawno po wymaganym przez prawo terminie, a zatem to organ uchybił terminowi do wysłania odpowiedzi. Skarżąca podniosła, że gdyby dostała odpowiedź organu w kwietniu 2025 r., tak jak to być powinno, to byłoby to przed rodzinnym wyjazdem urlopowym i wtedy na pewno odpowiedziałaby w ciągu 14 dni. Uchybienie wysłania odpowiedzi w terminie spowodowało niemożliwość otrzymania przez skarżącą odpowiedzi.
W ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie wydaje się bazować na domniemanych przez organ odwoławczy uchybieniach technicznych, których nie popełniła i pokazuje, że organ odwoławczy stara się robić absolutnie wszystko, aby nie robić nic, czyli oddalać jak najwięcej skarg, bez ich dokładnej analizy. Korespondencja w sprawie trwa już przez prawie rok, a sprawa raczej nie jest aż tak skomplikowana, bo chodzi po prostu o pozwolenie na wjazd dla pojazdów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja bądź – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - postanowienie może zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W świetle natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Orzekając w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było – wydane na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. - postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 września 2025 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Słupska z dnia 12 maja 2025 r. w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi publicznej.
Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Oznacza to, że organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym obowiązany jest każdorazowo zbadać czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Wyjaśnić należy, że pojęcie "termin" może występować w dwóch znaczeniach – jako określenie konkretnej daty i jako wyznaczenie przedziału czasowego. Terminy w obu tych znaczeniach mogą wynikać z przepisów prawa (terminy ustawowe) – lub z aktów indywidualnych (najczęściej decyzji), wydawanych na podstawie tych przepisów (terminy urzędowe). Najistotniejsze znaczenie ma podział na terminy materialne i procesowe oraz instrukcyjne i zawite. Terminy materialne wyznaczają okres, w czasie którego, lub datę, do której mogą być kształtowane prawa lub obowiązki podmiotów w ramach stosunku prawnego, określanego przez przepisy prawa materialnego. Upływ takiego terminu powoduje wygaśnięcie praw i obowiązków o charakterze materialnoprawnym i uniemożliwia wzruszenie aktów, które takich praw i obowiązków dotyczyły. Natomiast terminy procesowe wyznaczają okres, w czasie którego, lub datę, do której powinny być dokonane czynności o charakterze procesowym przez podmioty zobowiązane do takiego działania, jak również przez właściwe organy. Skutki naruszenia takich terminów mogą mieć różnorodny charakter, np. w zależności od tego, czy termin miał charakter instrukcyjny i z jego naruszeniem nie były związane określone konsekwencje prawne, czy też zawity, powodujący, że bez jego przywrócenia niemożliwe jest podejmowanie określonych działań (np. odwołanie złożone po terminie, który w razie jego uchybienia nie zostanie przywrócony, staje się bezskuteczne).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że termin na wniesienie odwołania jest terminem procesowym zawitym.
Stosownie do treści art. 129 § 2 i § 3 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania.
Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika, że pierwszoinstancyjna decyzja Prezydenta Miasta Słupska z dnia 12 maja 2025 r., prawidłowo zaadresowana do skarżącej na adres: ul. [...], W., została skutecznie jej doręczona w trybie tzw. doręczenia zastępczego wynikającego z art. 44 k.p.a.
Stosownie bowiem do art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43: 1/ operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2/ pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zgodnie natomiast z art. 44 § 2-4 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2); w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3); zaś doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Podzielić należy zatem stanowisko Kolegium, że dane widniejące na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki oraz kopercie pocztowej zawierającej ww. decyzję (znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy), wyczerpują wymogi doręczenia zastępczego wynikające z art. 44 k.p.a., ze skutkiem na dzień 2 czerwca 2025 r.
W konsekwencji przyjąć należało, że w niniejszej sprawie bieg czternastodniowego terminu do złożenia odwołania zaczął się w dniu 2 czerwca 2025 r. i upłynął z dniem 16 czerwca 2025 r. Odwołanie zaś zostało wniesione w dniu 30 lipca 2025 r. (data nadania), a zatem już po upływie wyznaczonego przepisem art. 129 § 2 k.p.a. terminu.
W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że powtórne doręczenie skarżącej w dniu 21 lipca 2025 r. pierwszoinstancyjnej decyzji Prezydenta Miasta Słupska nie mogło niejako "anulować" skutków prawnych związanych z jej pierwotnym (prawidłowym) już doręczeniem, a tym samym otworzyć na nowo biegu terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że przepisom k.p.a. nie jest znana instytucja kolejnych doręczeń decyzji administracyjnej tym samym podmiotom, co oznacza, że taka praktyka organu administracyjnego jest błędna, a tym samym nie może wywoływać skutków prawnych doręczenia, o jakich mowa w art. 39-48 k.p.a. W przypadku zatem skutecznego doręczenia decyzji jej ponowne doręczenie temu samemu adresatowi nie wywołuje żadnych skutków procesowych i ma jedynie skutek informacyjny (por. wyroki NSA: z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2647/16 oraz z dnia 19 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2763/19).
W konsekwencji więc, skoro w świetle powołanych wyżej przepisów czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął dla skarżącej z dniem 16 czerwca 2025 r., to należało stwierdzić, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co z kolei obligowało organ do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Treść normy prawnej wynikającej z art. 134 k.p.a. wskazuje bowiem, że ma ona charakter kategoryczny i bezwarunkowy, dlatego też każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (por. wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 134/16; w Kielcach z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 40/19 oraz w Gdańsku z dnia 13 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 547/25).
Podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o art. 134 k.p.a., organ odwoławczy ogranicza się zatem wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie orzeczenia oraz ustalenia, kiedy zostało wniesione odwołanie od tego orzeczenia. Są to elementy kluczowe przy ocenie dochowania lub niedochowania terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia i to one przesądzają o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W tym miejscu jedynie nadmienić należy, że w treści złożonego przez skarżącą odwołania nie został zawarty wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, ani też nie zostało zawarte jakiekolwiek wyjaśnienie powodów niedochowania przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania. Brak było zatem podstaw do rozważania przez organ odwoławczy kwestii ewentualnego przywrócenia skarżącej uchybionego terminu do wniesienia odwołania.
Kończąc, wskazać zatem należy, że wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, powoduje bezskuteczność tego środka zaskarżenia, czego następstwem jest ostateczność decyzji pierwszoinstancyjnej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1104/25), co w przypadku wniesienia od takiej decyzji odwołania musi w konsekwencji skutkować stwierdzeniem uchybienia terminu na jego wniesienie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl ).